III SA/Kr 300/19
WyrokWSA w Krakowie2019-08-27
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Bożenna Blitek, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać aktualizacji danych dotyczących numeru i powierzchni działki ewidencyjnej w oparciu o wpisy zawarte w księdze wieczystej, jeśli dane te są niezgodne z aktualnym operatem ewidencyjnym?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie może dokonać aktualizacji danych dotyczących numeru i powierzchni działki ewidencyjnej w oparciu o wpisy zawarte w księdze wieczystej, jeśli dane te są niezgodne z aktualnym operatem ewidencyjnym. Aktualizacja danych ewidencyjnych, zwłaszcza zmian przedmiotowych (jak numer czy powierzchnia działki), wymaga przedłożenia przez stronę wnioskującą odpowiedniego operatu technicznego, zgodnego z przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzeń wykonawczych. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i powinna odzwierciedlać aktualny stan wynikający z dokumentów stanowiących podstawę wpisu, a nie kształtować ten stan samodzielnie.Stan faktyczny
Skarżący domagali się aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wpisanie innego numeru działki i jej powierzchni, twierdząc, że obecne wpisy są niezgodne z księgą wieczystą. Starosta odmówił aktualizacji, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. K., I. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 7 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala
Zaskarżoną przez M. K. i I. K. (dalej skarżący) decyzją z dnia 7 stycznia 2019 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2018 r., znak: [...], orzekającą o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu O, jednostka ewidencyjna O, poprzez wpisanie do bazy danych ewidencji gruntów i budynków numeru działki ewidencyjnej [...] w miejsce numeru [...] i wpisanie powierzchni 0,0400 ha w miejsce wpisanej powierzchni 0,0449 ha.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:
Skarżąca – I. K. - pismem z 23 lipca 2018 r. zwróciła się do Starosty o dokonanie z urzędu aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków przez wpisanie właściwego numeru działki, tj. [...] w miejsce nieprawidłowego numeru działki ewidencyjnej [...] i wpisanie prawidłowej powierzchni tej działki 0,0400 ha w miejsce nieprawidłowo wpisanej powierzchni 0,0449 ha. W piśmie tym zarzuciła, że obecne wpisy w ewidencji są niezgodne z wpisami zawartymi w księdze wieczystej.
Starosta decyzją z [...] 2018 r., znak: [...], odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obręb O, jednostka ewidencyjna O poprzez wpisanie do bazy danych ewidencji gruntów i budynków numeru działki ewidencyjnej [...] w miejsce numeru [...] i wpisanie powierzchni 0,0400 ha w miejsce powierzchni 0,0449 ha.
Skarżąca nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniosła odwołanie od ww. decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek z 23 lipca 2018 r., ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Opisaną na wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył znajdujące w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów zastosowanie przepisy prawne (art. 2 pkt 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, § 44 i 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków)), podkreślając, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Organ wskazał, że aktualizacja danych ewidencyjnych może nastąpić w dwojakim trybie: albo w trybie czynności materialno-technicznej na podstawie wymienionych w art. 24 ust. 2b od pkt "a" do "h" Prawa geodezyjnego i kartograficznego dokumentów, przepisów prawa lub wpisów w księgach wieczystych albo w drodze decyzji administracyjnej.
Organ podniósł, że skarżąca nie przedłożyła wraz z wnioskiem żadnych dokumentów, stąd koniecznym było przeprowadzenie postępowania administracyjnego.
Organ podkreślił, że rejestr ewidencji gruntów powinien odzwierciedlać aktualny stan wynikający z dokumentów, które mogą stanowić podstawę wpisu. Prawidłowo wprowadzony (tj. zgodnie z przepisami) wpis odnośnie do informacji w niej zawartej dezaktualizuje zatem odnoszący się do tej informacji wpis wcześniejszy. Jego zmiana jest możliwa jedynie w oparciu o późniejszy, co do daty powstania lub obowiązywania jeden z dokumentów, o jakich mowa w art. 23 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b Prawa geodezyjnego i kartograficznego lub materiał zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c Prawa geodezyjnego i kartograficznego). I tak, dokumentami stanowiącymi podstawę do wprowadzenia zmian, w przypadku danych podmiotowych, są: odpisy ksiąg wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, umowy zawarte w formie aktów notarialnych, dotyczące ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostateczne decyzje administracyjne, dyspozycje zawarte w aktach normatywnych, umowy dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2, co wynika z § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Natomiast w przypadku żądania zmian przedmiotowych, czyli również zmiany objętej niniejszym postępowaniem, takim dokumentem będzie operat techniczny, określający dane ewidencyjne, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (§ 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków), spełniający wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierający wykaz zmian danych ewidencyjnych (§ 85 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).
Odnosząc się do sprawy, organ wskazał na § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z którym przebieg granic działek ewidencyjnych ujawnia się na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych. W przypadku jej braku lub gdy dane zawarte w tej dokumentacji nie są wiarygodne, lub nie odpowiadają standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie (§ 37 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków), w trybie czynności, o których mowa w § 38 i 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Z cytowanych przepisów wynika, że zmiany wpisów w operacie ewidencyjnym, dotyczące danych przedmiotowych (przebiegu granic, powierzchni działki), muszą mieć swoje oparcie w dokumentach zasobu. Organy ewidencyjne mogą prostować błędne wpisy, ale nie mogą samodzielnie dokonywać merytorycznego ustalenia, np. przebiegu granic i powierzchni nieruchomości. Nie mogą we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentacji stanowiącej podstawę wpisów, choć przyjmując tę dokumentację, mają obowiązek badać zgodność wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych przepisami ustawy. Ich kompetencje polegają bowiem tylko na rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian.
Organ ustalił, że w operacie ewidencyjnym obrębu O ujawniona jest w jednostce rejestrowej [...], działka nr [...] o pow. 0,0449 ha stanowiąca współwłasność: A. K., I. K. i M. K.
W ramach postępowania wyjaśniającego ustalono, że ewidencja gruntów i budynków dla obrębu O została założona na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) - operat [...]. Została ona ogłoszona w dniu 27 października 1969 r. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej (Dz. Urz. Nr 11, poz. 169). Od tej pory przestały obowiązywać dotychczasowe oznaczenia i powierzchnie działek odpowiadające parcelom. Wówczas założono rejestr, w którym ujawniono działkę o nr [...] o pow. 0,0400 ha jako własność J. K. Materiały te stanowią obecnie jedynie dokumenty archiwalne. W roku 1978 została bowiem wykonana odnowa ewidencji gruntów dla obrębu O, stosownie do przepisów zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (MP nr 11, poz. 98) - operat [...]. Jak wynika z akt sprawy (warunków technicznych i sprawozdania technicznego - karty 42-50) mapa ewidencyjna została sporządzona na podstawie mapy zasadniczej w zakresie ustalonego stanu władania, który został pomierzony według stanu faktycznego na gruncie. Wówczas ujawniono w nowym rejestrze gruntów działkę nr [...] o pow. 0,0449 ha, a jako władającego wpisano J. K. Rejestr ten zastąpił poprzednio obowiązujący założony w 1967 r.
Zgodnie z obowiązującym, w dacie ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków działki nr [...], § 7 załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. działkę stanowił obszar gruntu ograniczony gruntami stanowiącymi przedmiot odrębnego władania. Natomiast § 10 wskazywał, że "Granice działki określa przebieg linii: 1) według faktycznego stanu - władania stwierdzonego na gruncie, lub 2) według stanu prawnego nieruchomości (...)". Zatem w świetle przytoczonych przepisów zarządzenia utworzenie działki ewidencyjnej nr [...] nie naruszało obowiązujących wówczas przepisów w zakresie ewidencji gruntów i budynków.
Reasumując powyższe organ odwoławczy nie stwierdził błędu w operacie ewidencyjnym w zakresie działki nr [...], przebieg granic działki nie uległ zmianie od czasu odnowienia operatu ewidencji gruntów, tj. od roku 1978, co oznacza, że jej przebieg jest zgodny z posiadaną dokumentacją geodezyjną, czyli zrealizowany jest przepis § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Organ zaznaczył, że działka nr [...] nie jest ujawniona w księdze wieczystej. Ustalono bowiem, że w księdze wieczystej nr [...] wpisana jest nadal dawna parcela nr [...] położona w O stanowiąca własność: M. K., I. K. i M. K. z ostrzeżeniem o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko prawu własności M. K. w związku z przejściem prawa własności ułamkowej części nieruchomości objętej tą księgą wieczystą na rzecz A. K., B. K., M. K.
Istotne dla organu w sprawie jest to, że już od chwili założenia ewidencji gruntów, tj. od roku 1969 oznaczenie przedmiotowej działki jako parcela [...] stało się nieobowiązujące. Natomiast od 1978 r., tj. od chwili odnowienia ewidencji gruntów i budynków, nieobowiązujące jest oznaczenie tej działki jako działka ewidencyjna nr [...].
Akta sprawy zawierają dokumentację z 1964 r., dotyczącą podziału parceli nr [...]. Porównanie projektu podziału tej parceli z aktualnie obowiązującą mapą ewidencji gruntów prowadzi do wniosku, że obszar oznaczony jako parcela nr [...] odpowiada obecnie działce ewidencyjnej nr [...].
Organ ocenił, że wniosek skarżącej I. K. sprowadza się do żądania od organów ewidencyjnych dokonania zmian przedmiotowych danych ewidencyjnych (tj. oznaczenia powierzchni działki) na podstawie informacji zawartych w dziale I księgi wieczystej [...]. Tymczasem zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 podstawę (...) oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków". Również według art. 26 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jedn. - Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 ze zm., zwanej dalej ustawą o księgach wieczystych i hipotece) "Podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków". Z kolei art. 27 ust. 1 stanowi, że "w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości".
Organ wskazał, że realizując wniosek skarżącej, organ ewidencyjny naruszyłby nie tylko przepis art. 21 ust. 1 oraz art. 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ale także wymienione wyżej przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Wskazał też, że w dziale I księgi wieczystej [...] figuruje nieruchomość oznaczona jako parcela nr [...] o pow. 0,0400ha, mimo, że już od kilkudziesięciu lat oznaczenie to jest nieobowiązujące w ewidencji gruntów i budynków. Dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej w dziale I - zawierającym oznaczenia nieruchomości na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej. W orzecznictwie przyjęte jest stanowisko, że oznaczenie nieruchomości w tym jej obszar, nie jest objęte domniemaniem prawdziwości prawa (art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), ani nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) a zatem statuowanymi tą ustawą domniemaniami, gdyż domniemanie dotyczy prawa, a nie danych faktycznych opisujących nieruchomość. Z tego względu zmiana w ewidencji gruntów we wzajemnej konfiguracji i powierzchni, a więc w zakresie danych stanowiących podstawę dla oznaczenia nieruchomości i ewentualnego sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków jest dopuszczalne w oparciu o wskazane rozporządzeniem źródłowe dokumenty, bowiem zmiany w opisie nieruchomości nie naruszają prawa własności.
Organ podniósł, że zmian przedmiotowych takich jak np. zmiana oznaczenia działki, jej powierzchni, przebiegu granic może dokonać wyłącznie na podstawie operatu technicznego, sporządzonego zgodnie z § 85 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zawierającego dane umożliwiające dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wniesionym żądaniem. Takiego opracowania na poparcie swojego żądania skarżąca nie przedłożyła, ani nie wskazała. Tymczasem zgodnie z § 86 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków modyfikacja danych ewidencyjnych może nastąpić na wniosek i koszt zainteresowanych. Również z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że jeżeli postępowanie w przedmiocie aktualizacji zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej, to na skarżącej ciążył obowiązek przedłożenia zgodnej z przepisami dokumentacji, która będzie mogła zastąpić dotychczasowe podstawy wykazania przebiegu granic i powierzchni działek stanowiących jej własność. Nie można przeprowadzić zmian w ewidencji gruntów w oparciu o archiwalne dokumenty, a jedynie na podstawie aktualnego dokumentu sporządzonego po wpisie w ewidencji, który ma być przedmiotem zmiany. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu; aktualnego stanu prawnego nieruchomości i potwierdzają zaistniały stan ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą zatem samodzielnie tego stanu kształtować. Taki obowiązek po stronie organu ewidencyjnego wynika wprost z treści § 44 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Podsumowując, organ stwierdził, że zgromadzone akta sprawy nie zawierają dokumentacji geodezyjnej, na podstawie której Starosta mógłby dokonać aktualizacji powierzchni, numeracji czy też przebiegu granic działki nr [...] w zakresie żądanym przez wnioskującą. Z przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (§ 44 i 45) wynika, że rejestr ewidencji gruntów powinien odzwierciedlać stan aktualny wynikający z dokumentów które mogą stanowić podstawę wpisu.
Pojęcie aktualizacji oraz techniczno - deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków, która jest wyłącznie systematycznie aktualizowanym zbiorem (rejestrem) informacji o gruntach, budynkach, lokalach i ich właścicielach - wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych. Podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi najpóźniej wydany (sporządzony) dokument mogący być zgodnie z przepisami taką podstawą. Waloru takiego nie ma dawny operat podziału parceli [...], czy zapisy w dawnych księgach, ponieważ po tej dacie dokonywano kolejnych zmian danych ewidencyjnych w stosunku do działek wnioskodawcy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący podnieśli następujące zarzuty naruszenia przez organ:
- § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie trybu postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków (Dz. U. z 1955 r., Nr 27, poz. 159) w zw. z § 7 ust. 1, § 22, § 35, § 36 ust. 1, § 38 ust. 1, § 40, § 41 ust. 1 i 2, § 43 ust.1, § 44 ust. 1, § 60, § 61 Instrukcji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 8 września 1956 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów, zasad sporządzania wykazów gruntów oraz opłat za odrysy z map i za odpisy i wyciągi z rejestrów i dokumentów stanowiących część operatu ewidencyjnego na obszarze m. st. Warszawy, m. Łodzi i miast stanowiących powiaty (M.P. z 1956 r., Nr 98, poz. 1135) przez niewpisanie do ewidencji gruntów działki nr [...] o pow. 0,0400 ha, mimo iż operat nr [...] o wydzieleniu tej działki z działki nr [...] został wpisany do ewidencji w składnicy geodezyjnej Prezydium PRN w O w dniu 26 maja 1964 r. za nr [...] i powinien być podstawą wpisu tej działki do ewidencji gruntów, lecz wpisaniu do ewidencji działki nr [...] o pow. 0,0400 ha, a następnie zmiany jej numeru i powierzchni na nr [...] o pow. 0,0449 ha, mimo że przed tymi wpisami nie było pomiarów i zmiany te nie były udokumentowane operatami geodezyjnymi,
- § 28 ust. 1 i 2, § 34, § 35 ust. 2 pkt 2), § 37, § 38 ust. 1 pkt 1)-2), § 39 ust. 3, § 42 ust. 2 pkt 2), § 58 pkt 5), § 91 ust. 1, § 92 ust. 1 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. z 1969 r., Nr 11, poz. 98) przez przyjęcie, że w roku 1978 została wykonana odnowa ewidencji gruntów do obrębu O stosownie do ww. zarządzenia, w czasie której została sporządzona mapa ewidencyjna na podstawie pomierzonego i ustalonego stanu faktycznego władania na gruncie, w wyniku którego ujawniono w nowym rejestrze gruntów działkę nr [...] o pow. 0,0449 ha, podczas gdy z zawiadomienia Naczelnika Miasta i Gminy w O informującego o wyłożeniu do wglądu w dniach od 3 kwietnia 1978 do 8 kwietnia 1978 r. nowej ewidencji gruntów m. O wynika, że podstawą prawną tego zawiadomienia jest § 39, a nie przepis § 91 ust. 1 i 3 ww. zarządzenia,
- art. 23 ust. 7, art. 24 ust. 2a pkt 1) lit. b) i d), ust. 2b pkt 1) lit. b) Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez niewpisanie do ewidencji gruntów danych wynikających z księgi wieczystej nr [...],
- § 36, § 37, § 38, § 39, § 44 pkt 2), § 45 ust. 1 pkt 1) i 3), § 4.6 ust. 3 pkt 3) i 5), § 85 ust. 2, § 86 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez odmowę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów, mimo iż dane zawarte w tej ewidencji są niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, bowiem dokumentacja geodezyjna, na podstawie której dokonano wpisu do ewidencji gruntów działki nr [...] o pow. 0,0449 ha nie spełnia wymogów tego rozporządzenia i błędy te powinny być wyeliminowane,
- art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez uznanie, że w 1978 r. miało miejsce dokonanie odnowy ewidencji gruntów, podczas gdy zamieszczenie w Rozdziale 4 Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. z 1969 r.
Nr 11, poz. 98) przepisów o odnowieniu operatu ewidencji gruntów nastąpiło bez upoważnienia ustawowego i przepisy te, jako nieważne nie mogły stanowić podstawy prawnej do uznania tego "odnowienia ewidencji" za obowiązujące,
- przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. art. 140, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przeprowadzona bowiem według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że nie tkwią w nich wady skutkujące stwierdzeniem nieważności, czy wznowieniem postępowania. Organy nie naruszyły też przy ich wydawaniu prawa w stopniu skutkującym ich uchyleniem.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2019 r., poz. 725, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy - rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., Dz.U. z 2019 r., poz. 393, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków) w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Ewidencja gruntów i budynków jest zatem specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw, co jasno wynika z regulacji art. 20, 22 i 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Ewidencja rejestruje więc jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ma zatem charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.
Analiza art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego i kartograficznego prowadzi do wniosku, że dane zawarte w ewidencji mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, czyli właścicieli nieruchomości (lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania).
Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie : a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Jak wynika natomiast z treści art. 24 ust. 2c Prawa geodezyjnego i kartograficznego odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zgodnie zaś z § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy między innymi utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Ewidencyjna funkcja katastru nieruchomości jest realizowana przez stosowanie określonych przepisami ustawy i rozporządzenia procedur, ustalających zasady aktualizacji danych podlegających uwidocznieniu w operacie ewidencyjnym. Przepisy rozdziału 3 rozporządzenia dotyczą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zawierają szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych.
W myśl § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Wprowadzanie tych zmian następuje z urzędu, bądź na wniosek.
Stosownie do § 46 ust. 2 rozporządzenia z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z :
1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,
2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,
3) dokumentacji architektoniczno – budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,
4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.
Mając powyższe regulacje na względzie, oceniając legalność działań podjętych przez orzekające w niniejszej sprawie organy, stwierdzić należało, że nie doszło, w ocenie Sądu, do naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 6, 7, 8, 77 § 1, 78, 80, 107 § 3 w zw. z art. 140 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu orzekające organy pierwszej, jak i drugiej instancji, prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające ustalając wszystkie istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności. Materiał dowodowy, na podstawie którego wydały kontrolowane decyzje pozwalał na podjęcie przez nie negatywnych dla skarżących rozstrzygnięć, a jego ocena dokonana przez organy, wbrew twierdzeniom skargi była prawidłowa i zgodna z art. 80 k.p.a.
Racje mają organy, że rejestr ewidencji gruntów powinien odzwierciedlać aktualny stan wynikający z dokumentów, które mają stanowić podstawę wpisu.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca żądała od organów ewidencyjnych dokonania aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków przez wpisanie właściwego numeru działki – nr [...] - w miejsce, jej zdaniem nieprawidłowego, nr [...] i wpisanie prawidłowej powierzchni tej działki 0,0400 ha w miejsce nieprawidłowo wpisanej powierzchni 0,0449 ha. Skarżąca twierdzi bowiem, że obecne wpisy w ewidencji są niezgodne z wpisami zawartymi w księdze wieczystej.
Nie ulega więc wątpliwości, że skarżąca domagała się od organów dokonania zmian przedmiotowych w operacie ewidencji gruntów i budynków. Podstawę dokonania takich zmian mógł jedynie stanowić, jak słusznie podniosły organy, operat techniczny, określający dane ewidencyjne, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jak to stanowi § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków) i który spełniałby wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierający wykaz zmian danych ewidencyjnych (§ 85 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).
Przypomnieć należy, że zgodnie z § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych ujawnia się na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych. W przypadku natomiast jej braku lub gdy dane zawarte w tej dokumentacji nie są wiarygodne, lub nie odpowiadają standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie (§ 37 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków), w trybie czynności, o których mowa w § 38 i 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zmiany zatem wpisów w operacie ewidencyjnym, dotyczące danych przedmiotowych, takich jak przebieg granic, powierzchnia działki, muszą mieć więc swoje oparcie w dokumentach zasobu. Oczywiście, że organy ewidencyjne mogą prostować błędne wpisy. Podkreślić jednakże należy, że aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Tego jednakże aspektu zdają się w ocenie Sądu nie dostrzegać skarżący i pełnomocnik. Wobec tego podzielić należało stanowisko organów, że nie mogą one samodzielnie dokonywać merytorycznego ustalenia, czy to przebiegu granic, czy to powierzchni nieruchomości. Nie mogą we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentacji stanowiącej podstawę wpisów, choć przyjmując tę dokumentację, mają obowiązek badać zgodność wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych przepisami ustawy. Zwrócić należy uwagę, że organy ewidencji jedynie rejestrują dane wynikające ze stosownego dokumentu, czy dokumentów.
W tym przypadku organy orzekające w przekonywujący sposób wyjaśniły, że wbrew twierdzeniom skarżącej, zawartych we wniosku skierowanym do organów, nie ma błędnego wpisu w ewidencji gruntów i budynków co do oznaczenia działki i jej powierzchni.
Wskazały wyraźnie, że istotnie w operacie ewidencyjnym obrębu O ujawniona jest w jednostce rejestrowej [...], działka nr [...] o pow. 0,0449 ha, stanowiąca współwłasność: A. K., I. K. i M. K. (k. 20 akt administracyjnych), a nie działka nr [...] o powierzchni 0,0400 ha, jak tego chcieliby skarżący. To ostatnie z wymienionych oznaczeń działki figuruje natomiast w księdze wieczystej nr [...]. W niej wpisana jest dawna parcela nr [...] położona w O, stanowiąca własność: M. K., I. K. i M. K. z ostrzeżeniem o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko prawu własności M. K. w związku z przejściem prawa własności ułamkowej części nieruchomości objętej tą księgą wieczystą na rzecz A. K., B. K., M. K.
Organ wyjaśnił, że ewidencja gruntów i budynków dla obrębu O została założona na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) - operat [...]. Została ona ogłoszona w dniu 27 października 1969 r. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej (Dz. Urz. Nr 11, poz. 169). Od tej pory przestały obowiązywać dotychczasowe oznaczenia i powierzchnie działek odpowiadające parcelom. Wówczas założono rejestr, w którym ujawniono działkę o nr [...] o pow. 0,0400 ha jako własność J. K. Materiały te, jak wskazały organy, stanowią obecnie jedynie dokumenty archiwalne. W roku 1978 została bowiem wykonana odnowa ewidencji gruntów dla obrębu O, stosownie do przepisów zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (MP Nr 11, poz. 98) - operat [...]. Zdaniem organu odwoławczego, jak wynika z akt sprawy (warunków technicznych i sprawozdania technicznego - karty 42-50 akt administracyjnych) mapa ewidencyjna została sporządzona na podstawie mapy zasadniczej w zakresie ustalonego stanu władania, który został pomierzony według stanu faktycznego na gruncie. Wówczas ujawniono w nowym rejestrze gruntów działkę nr [...] o pow. 0,0449 ha, a jako władającego wpisano J. K. Rejestr ten zastąpił poprzednio obowiązujący założony w 1967 r.
Zgodnie z obowiązującym, w dacie ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków działki nr [...], § 7 załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. działkę stanowił obszar gruntu ograniczony gruntami stanowiącymi przedmiot odrębnego władania. Natomiast § 10 tego zarządzenia wskazywał, że "Granice działki określa przebieg linii: 1) według faktycznego stanu - władania stwierdzonego na gruncie, lub 2) według stanu prawnego nieruchomości (...)". wobec tego, zdaniem organu w świetle przytoczonych przepisów zarządzenia utworzenie działki ewidencyjnej nr [...] nie naruszało obowiązujących wówczas przepisów w zakresie ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem organów orzekających przebieg granic działki nr [...] nie uległ więc zmianie od czasu odnowienia operatu ewidencji gruntów w 1978 r. Przebieg granic tej działki jest zgodny z posiadaną przez organy ewidencyjne dokumentacją geodezyjną.
Orzekające organy wydały więc zgodne z prawem rozstrzygnięcia – odmawiając skarżącej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wpisanie do bazy tych danych nr dawnej parceli [...] w miejsce nr działki ewidencyjnej [...] jak i powierzchni działki 0,0400 w miejsce wpisanej powierzchni 0,0449 ha.
Racje ma bowiem organ odwoławczy, podnosząc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że spełnienie żądania skarżącej - dokonania wskazanych zmian przedmiotowych danych ewidencyjnych na podstawie informacji zawartych w dziale I księgi wieczystej [...] doprowadziłoby do naruszenia artykułów: 21 ust. 1 oraz art. 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ale także wskazanych przez organ przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jedn. - Dz. U. z 2018 r., poz. 1916 ze zm., zwanej dalej ustawą o księgach wieczystych i hipotece o księgach wieczystych i hipotece.
Zwrócić bowiem należy uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego podstawę (...) oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków". Również według art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece "Podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków". Z kolei w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece "w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości".
Nie jest zatem po pierwsze, możliwe i prawnie dopuszczalne dokonanie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków poprzez zmianę oznaczenia działki ewidencyjnej na oznaczenie działki jako dawnej parceli katastralnej. W świetle treści § 5 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków jednostką powierzchniową podziału kraju dla celów ewidencji jest oprócz jednostki ewidencyjnej i obrębu ewidencyjnego – działka ewidencyjna, a nie parcela katastralna. Zasady numeracji działek ewidencyjnych zawiera zaś § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. To w księdze wieczystej [...], jak trafnie podniósł organ, w dziale I figuruje nieruchomość oznaczona jako parcela nr [...] o pow. 0,0400ha, mimo, że już od kilkudziesięciu lat oznaczenie to jest nieobowiązujące w ewidencji gruntów i budynków (od 1969 r. przestały obowiązywać dotychczasowe oznaczenia i powierzchnie działek odpowiadające parcelom). Dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej w dziale I - zawierającym oznaczenia nieruchomości na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej. W orzecznictwie przyjęte jest stanowisko, że oznaczenie nieruchomości w tym jej obszar, nie jest objęte domniemaniem prawdziwości prawa (art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), ani nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) a zatem statuowanymi tą ustawą domniemaniami, gdyż domniemanie dotyczy prawa, a nie danych faktycznych opisujących nieruchomość. Z tego względu zmiana w ewidencji gruntów we wzajemnej konfiguracji i powierzchni, a więc w zakresie danych stanowiących podstawę dla oznaczenia nieruchomości i ewentualnego sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków jest dopuszczalne w oparciu o wskazane rozporządzeniem źródłowe dokumenty, gdyż zmiany w opisie nieruchomości nie naruszają prawa własności.
Nadto pamiętać też należy, że każdorazowo prawidłowo dokonany wpis w ewidencji dezaktualizuje wpis wcześniejszy, jak zasadnie podniosły organy. Trafnie zatem podniósł organ odwoławczy, że zmiana takiego wpisu w ewidencji jest możliwa jedynie na podstawie późniejszego, co do daty powstania lub obowiązywania jednego z dokumentów wskazanych w art. 23 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b Prawa geodezyjnego i kartograficznego lub materiał zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c Prawa geodezyjnego i kartograficznego).
Organy podniosły, że akta sprawy zawierają dokumentację z 1964 r., dotyczącą podziału parceli nr [...]. Porównanie projektu podziału tej parceli z aktualnie obowiązującą mapą ewidencji gruntów prowadzi do wniosku, że obszar oznaczony jako parcela nr [...] odpowiada obecnie działce ewidencyjnej nr [...] (k. 6, 23 i 24 akt administracyjnych).
Argumentacja ta jest przekonywująca. Za zasadne uznać zatem należało stanowisko organów, że zmian przedmiotowych, takich jak np. zmiana oznaczenia działki, czy jej powierzchni, przebiegu granic można więc dokonać, ale wyłącznie na podstawie operatu technicznego, sporządzonego zgodnie z § 85 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Operat taki musi zawierać dane umożliwiające dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wniesionym żądaniem przez stronę.
Skoro skarżąca na poparcie swojego żądania nie przedłożyła takiego operatu, ani na istnienie takiego nie wskazała, to za trafne uznać należało rozstrzygnięcia organów odmawiające skarżącej dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z § 86 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków modyfikacja danych ewidencyjnych może nastąpić na wniosek i koszt zainteresowanych. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że jeżeli postępowanie w przedmiocie aktualizacji zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej, to na skarżącej ciążył obowiązek przedłożenia zgodnej z przepisami dokumentacji, która będzie mogła zastąpić dotychczasowe podstawy wykazania przebiegu granic i powierzchni działek stanowiących jej własność (por. m. in. wyroki WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 987/16, czy z 15 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1544/17). Skarżący i pełnomocnik zdają się również zapominać, że nie można przeprowadzić zmian w ewidencji gruntów w oparciu o archiwalne dokumenty. Dobitnie podkreślił to WSA w Krakowie w wyroku z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 114/19, że: "(...) nie ma możliwości "cofania się" w ewidencji po przyjęciu kolejnych operatów lub dokumentów dotyczących przeniesienia własności jako podstawy kolejnych (nowych ) wpisów. Takich czynności organ może dokonywać tylko, jak to już Sąd podkreślił, na podstawie aktualnego dokumentu sporządzonego po wpisie w ewidencji, który ma być przedmiotem zmiany. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków służyć mają bowiem wyłącznie odzwierciedleniu; aktualnego stanu prawnego nieruchomości i mają potwierdzać zaistniały stan ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą zatem organy samodzielnie tego stanu kształtować. Taki obowiązek po stronie organu ewidencyjnego wynika istotnie wprost z treści § 44 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Podniesione zatem w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik, nie potwierdziły się. Organy ustaliły właściwe przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, prawidłowo je zinterpretowały i zastosowały. Podniesione zarzuty naruszenia § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie trybu postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków (Dz. U. z 1955 r., Nr 27, poz. 159) w zw. z § 7 ust. 1, § 22, § 35, § 36 ust. 1, § 38 ust. 1, § 40, § 41 ust. 1 i 2, § 43 ust.1, § 44 ust. 1, § 60, § 61 Instrukcji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 8 września 1956 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów, zasad sporządzania wykazów gruntów oraz opłat za odrysy z map i za odpisy i wyciągi z rejestrów i dokumentów stanowiących część operatu ewidencyjnego na obszarze m. st. Warszawy, m. Łodzi i miast stanowiących powiaty (M.P. z 1956 r., Nr 98, poz. 1135), czy naruszenia § 28 ust. 1 i 2, § 34, § 35 ust. 2 pkt 2), § 37, § 38 ust. 1 pkt 1)-2), § 39 ust. 3, § 42 ust. 2 pkt 2), § 58 pkt 5), § 91 ust. 1, § 92 ust. 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. z 1969 r. Nr 11, poz. 98) nie mogły mieć więc z przedstawionych względów żadnego wpływu na treść podjętych rozstrzygnięć.
Sąd nie ocenia w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym prawidłowości podjętych wówczas działań, ani tym bardziej "ważności" obowiązujących wtedy regulacji prawnych, lecz bada pod względem legalności podjęte w niniejszej sprawie decyzje, a więc, czy były, czy też nie, podstawy do dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie złożonego żądania. Rejestr ewidencji gruntów i budynków odzwierciedla stan aktualny, nie służy zaś ewidencjonowaniu wszystkich dokumentów historycznie związanych ze stanem własnościowym gruntów, co oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 411/12). Organy orzekające w sposób wystarczający przedstawiły też, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. zarówno faktyczne, jak i prawne motywy, które legły u podstaw podjętych rozstrzygnięć.
Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło