III SA/Po 345/19

Dnia 27 sierpnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Dyrektor ZUS I Oddział w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. oddalił skargę strony skarżącej na czynność egzekucyjną polegająca na zajęciu wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w [...] dokonaną wskazanymi w treści rozstrzygnięcia zawiadomieniami. Po rozpatrzeniu zażalenia strony Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w ustalonym poniżej stanie faktycznym. Organ egzekucyjny – Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] na podstawie tytułów egzekucyjnych o numerach podanych w treści uzasadnienia wystawionych przez ten sam organ w związku z zaległościami wynikającymi z nieopłacenia przez dłużnika- Spółkę [...] Sp. z o.o. w likwidacji składek wszczął egzekucję i dokonał zajęcia nadpłaty podatku w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w [...]. W skardze kierowanym do organu zarzucono , że zajęcie zostało dokonane z naruszeniem art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. ), dalej : u.p.e.a., poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, który nie prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz skierowania zajęć do niewłaściwego urzędu skarbowego. Skarżący uznał, że czynności egzekucyjne są uciążliwe gdyż powodują zbędne koszty postępowania egzekucyjnego, zaś organ egzekucyjny może skierować egzekucję do środków, które realnie mogą zaspokoić wierzyciela. Skarżący powołał się na podstawę prawną- art. 54 § 1 u.p.e.a. Organ odwoławczy rozpatrując zażalenie dłużnika, w motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że stosownie do postanowień art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy ocenił, że organ egzekucyjny zastosował prawidłowo środek egzekucyjny działając w trybie art. 89 u.p.e.a. Zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostało sporządzone według wzoru określonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, (Dz. U z 2016 r., poz. 1339). Organ egzekucyjny przesłał zawiadomienia do zobowiązanego oraz do właściwego urzędu skarbowego. Strona podniosła ponadto okoliczności stanowiące podstawę zarzutów wskazanych w art. 33 u.p.e.a, które nie mogą być rozpatrywane w trybie art. 54 u.p.e.a. Okoliczności te dotyczyły zarzutu skierowania czynności egzekucyjnej do niewłaściwego organu oraz kwestii kosztów egzekucyjnych. W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym strona wniosła szereg zarzutów, stanowiących jednak przedmiot odrębnego postępowania. Organ wskazał ponadto, że ponieważ organ egzekucyjny stwierdził zawieszenie prowadzonego postępowania z mocy prawa, nie było podstaw do wstrzymania już zawieszonego postępowania. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia postanowienia organu I i II instancji. Zarzucono naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie środka nie prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz skierowanie zajęcia do niewłaściwego urzędu skarbowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Sąd na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019r. zarządził połączenie spraw o sygnaturze akt III SA/Po 345/19 i III SA/Po 344/19 celem ich wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia z uwagi na to, że dokumenty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały przedłożone przez organ przy sprawie o sygnaturze akt III SA/Po 344/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Dokonując kontroli działania organów w przedmiotowej sprawie Sąd analizował, czy organy egzekucyjne prowadziły swoje postępowanie prawidłowo w oparciu o przepisy regulujące kwestię wnoszenia i rozpatrywania skargi na czynności egzekucyjne. Podstawą prawną wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). Treść art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia [tak: wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., II FSK 290/13, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej – opisany wyżej – ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. ) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego [tak: wyrok NSA z dnia 02 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały podjęte w związku z rozpoznaniem skargi na czynność egzekucyjną. Z uwagi na powyższe rozpoznając skargę organ I jak i II instancji zobligowane były do rozpoznania podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów związanych z zajęciem wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w [...] dokonanej wskazanymi zawiadomieniami. W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo oddalił skargę na przedmiotową czynność egzekucyjną, ponieważ działanie organu egzekucyjnego w zakresie zastosowania i zrealizowania wskazanego środka egzekucyjnego było zgodne z przepisami. Tym samym za zgodne z prawem należało również uznać zaskarżone rozstrzygnięcie, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji. Dokonana przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjna- zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku jest więc prawidłowe i znajduje swoją podstawę w art. 89 a u.p.e.a. Nadpłata w podatku jako wierzytelność przysługująca zobowiązanemu od konkretnego organu podatkowego może stanowić przedmiot zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym. Zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku jest środkiem egzekucyjnym przewidzianym w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. i jest to egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Skarżąca Spółka wskazała, że przysługuje jej wierzytelność w stosunku do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] jednak organ egzekucyjny uznał, że zgodnie z siedzibą Spółki właściwym miejscowo organem skarbowym jest ten, do którego skierowano zawiadomienia o zajęciu. W przypadku gdy dłużnik zajętej wierzytelności stwierdzi, ze jest niewłaściwy ma on obowiązek wynikający z art. 89 a § 2 u.p.e.a. o tym poinformować organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny ustosunkowując się do twierdzenia Spółki podał, że dotychczas nie otrzymał informacji od Pierwszego urzędu skarbowego w [...] braku swojej właściwości i o tym, że nie jest on dłużnikiem przedmiotowej wierzytelności. W ocenie Sądu zasadnie zatem organ egzekucyjny uznał, że zastosowany środek egzekucyjny i dokonane przez organ czynności egzekucyjne są prawidłowe. Słusznie też wskazał organ II instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia, że urząd skarbowy i strona skarżąca odebrały zawiadomienia o zajęciu. W tej sytuacji wydając zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszono art. 54 u.p.e.a. Strona podniosła ponadto okoliczności, które stanowiły przedmiot zarzutów egzekucyjnych wniesionych w trybie art. 33 u.p.e.a. Stanowiły one przedmiot odrębnego postępowania prowadzonego przed organem I i II instancji. Nie mogą być zatem analizowane w sprawie z przedmiotowej skargi na czynności egzekucyjne. Biorą pod uwagę powyższe, skargę jako bezzasadną należało oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ), o czym orzeczono w sentencji wyroku.