II SA/Rz 720/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi T.M., dalej "Skarżąca", jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "Kolegium" z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie Po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. Kierownik OPS w [...] działający z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta [....] decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak: [...] odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką A.M. ur. [...].06.1992 r., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawą decyzji odmownej w ocenie organu I instancji jest okoliczność, iż wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, co uniemożliwia przyznanie świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła jej adresatka podnosząc, że córka wymaga stałej pomocy, gdyż nie wykonuje samodzielnie żadnych codziennych czynności. Wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę ze względu na niepełnosprawność córki w wysokości 935 zł, przez co czuje się pokrzywdzona, ponieważ świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe od emerytury. Skarżąca chciałaby zawiesić swoją emeryturę i uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej "u.ś.r.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wyjaśniało, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.ś.r. Zgodnie z jej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Z uwagi na powyższą regulacje w obecnym stanie prawnym, osoba pobierająca emeryturę nie może być uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, choćby spełniała pozostałe warunki przyznania tego świadczenia. Przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest samo ustalenie prawa do emerytury dla opiekuna. Ustawodawca nie przewidział również możliwości: wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie dopłatą wyrównującą niższe świadczenie. Kolegium powołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 10 lipca 2018 r. I OSK 134/18, w którym wskazano, że przepis art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. wprost wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i 1a tej ustawy, w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Nie jest więc w takim przypadku możliwe uzyskanie, przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawną osobą, świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest, że Skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawną córką, nie podejmuje zatrudnienia oraz ma ustalone prawo do emerytury, która została zwaloryzowana decyzją z dnia [...].03.2019 r. znak: [...] i obecnie wynosi 935 zł. Okoliczność nabycia prawa do emerytury, stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a wyłącza na gruncie u.ś.r. możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mimo, że strona spełnia niezbędne przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze na opisaną na wstępie decyzję Skarżąca wyjaśniła, że wychowuje i opiekuje się niepełnosprawną córką, która wymaga stałej pomocy i opieki osoby drugiej w związku z niezdolnością do samodzielnie egzystencji. Żadnych czynności nie wykonuje sama. Wymaga nakarmienia, ubrania, wykąpania i pampersowania. Córka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od urodzenia. Z względu na opiekę nad niepełnosprawną córką otrzymała emeryturę po 20 latach pracy. Jednak kwota emerytury w wysokości 935 zł jest znacznie niższa od świadczenia pielęgnacyjnego wynoszącego 1583 zł okoliczności ta powoduje, że skarżąca czuje się bardzo pokrzywdzona. Będąca w podobnej sytuacji matka uzyskała świadczenie pielęgnacyjne na skutek skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Skarżąca chciałaby zawiesić prawo do emerytury i pobierać świadczenie pielęgnacyjne albo dopłatę wyrównującą tą różnicę. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Rozpoznając skargę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, rozpoznaje ją natomiast w granicach sprawy. W wyniku przeprowadzonej przez Sąd kontroli nie dopatrzono się naruszenia prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce uzyskiwanej przez nią emerytury, ponieważ jej wysokość została ustalona w niższej wysokości niż obowiązująca aktualnie kwota świadczenia pielęgnacyjnego. Zasady ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej określa art. 17 ust. 1 – 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2220). Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, iż spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Równocześnie podkreślenia wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a jednym ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, w zależności od tego, które z nich jest bardziej korzystne dla strony. Zatem posiadanie prawa do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a – w niniejszej sprawie jest to ustalone prawo do emerytury – wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z punktu widzenia cytowanego przepisu wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość pobieranego świadczenia emerytalnego, jak i okoliczności jej przyznania i pobierania. Tym samym organy nie mogły uwzględnić wniosku skarżącej, kierując się przedstawionymi przez skarżącą okolicznościami (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2017 r., IV SA/Gl 80/17). Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Wyrażona w tym przepisie zasada praworządności została przyjęta w procedurze administracyjnej w art. 6 k.p.a. Źródłem powszechnie obowiązującego prawa są ustawy. Cytowany przepis art. 17 ust. 5 ustawy jest jednoznaczny a jego odmienna interpretacja byłaby sprzeczna z prawem. Tylko ustawodawca może wprowadzić, na podstawie wyraźnej regulacji ustawowej normę pozwalającą na możliwość wyboru lub uzupełnienia wysokości pobieranej emerytury przez osoby opiekujące się osobami legitymującymi się orzeczeniem o niepełnosprawności do wysokości przewidzianej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca nie przewidział takiej możliwości (patrz: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 134/18). Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.