II SA/Go 436/19
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-09-04
Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Adam Jutrzenka – Trzebiatowski, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku, dokonał wystarczających ustaleń dotyczących zgodności wykonanych robót z przepisami przeciwpożarowymi, w szczególności w kontekście potencjalnego naruszenia przepisów dotyczących dróg ewakuacyjnych i bezpieczeństwa pożarowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie zgodności wykonanych robót budowlanych ze zmianą sposobu użytkowania z przepisami przeciwpożarowymi, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W szczególności brak było analizy wpływu wzniesienia ściany oddzielającej lokal od klatki schodowej i trwałego zamknięcia jednego z wyjść na bezpieczeństwo mieszkańców i zgodność z przepisami dotyczącymi dróg ewakuacyjnych. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB). PINB, w wyniku wznowienia postępowania, stwierdził naruszenie prawa w postaci braku udziału Wspólnoty Mieszkaniowej w pierwotnym postępowaniu dotyczącym samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku wielorodzinnego na zakład fryzjerski. PINB nie uchylił jednak pierwotnej decyzji, uznając, że nie ma podstaw do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego. WINB utrzymał tę decyzję w mocy, podzielając stanowisko PINB co do braku podstaw do nakazania działań naprawczych, ale jednocześnie uznał, że Wspólnota Mieszkaniowa miała interes prawny w postępowaniu. Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła m.in. naruszenie przepisów dotyczących nieruchomości wspólnej, bezpieczeństwa przeciwpożarowego oraz brak wystarczających ustaleń faktycznych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zwraca od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasto [...] (określany dalej jako PINB), działając na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., aktualny t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 – określanej dalej jako k.p.a.), po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją PINB z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...] stwierdził, że powyższa decyzja została wydana z naruszeniem prawa w postaci braku udziału w tym postępowaniu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] oraz jednocześnie nie uchylił decyzji ostatecznej, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania może zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż wspomnianą decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. - po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku wielorodzinnego przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] z przeznaczeniem na lokal użytkowy - zakład fryzjerski na działce nr [...], - PINB stwierdził brak przesłanek do wydania nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego bądź nakazu wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w związku z samowolną zmianą sposobu użytkowania części budynku wielorodzinnego z przeznaczeniem na lokal użytkowy - zakład fryzjerski, a tym samym zaakceptował dokonaną zmianę sposobu użytkowania.
W dniu 9 lutego 2017 r. PINB przekazał Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego (określanemu dalej jako WINB) pismo Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2017 r., zawierające odwołanie powyższej decyzji.
Wspólnota Mieszkaniowa podniosła w nim, iż nie została uznana za stronę postępowania, pomimo że nieruchomość stanowiąca przedmiot tego postępowania jest objęta zarządem tejże Wspólnoty. Ponadto wskazano, że do zmiany przeznaczenia nieruchomości wspólnej wymagana jest uchwała wspólnoty mieszkaniowej, tymczasem Wspólnota Mieszkaniowa nigdy nie wyraziła zgody na zmianę sposobu użytkowania części wspólnych, do których zaliczają się pomieszczenia objęte wnioskiem SM. Jednocześnie w piśmie tym wskazano, że w sytuacji gdy żądanie odwołania od powyższej decyzji PINB zostało złożone po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., to należy je potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Decyzja PINB z dnia [...] grudnia 2016 r., której dotyczyło żądanie wyrażone w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r., w dacie jego wniesienia posiadała charakter orzeczenia ostatecznego. Wynikało to z faktu upływu terminu do złożenia odwołania dla podmiotu, który był stroną postępowania (art. 16 § 1 k.p.a.). Decyzja ta nie została doręczona Wspólnocie Mieszkaniowej, bowiem podmiot ten nie został uznany za stronę postępowania zakończonego jej wydaniem, zaś z treści powyższej decyzji oraz z adnotacji znajdującej się na egzemplarzu tego orzeczenia wynika, że zostało ono doręczone jedynie SM, dla której termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 28 grudnia 2016 r., przy czym w terminie tym, ani też po jego upływie, powyższa Spółdzielnia nie wniosła odwołania. W konsekwencji wniesienie przez Wspólnotę Mieszkaniową odwołania w dniu 1 lutego 2017 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) nastąpiło, gdy zaskarżona decyzja była już w tej dacie decyzją ostateczną.
W związku z powyższymi ustaleniami WINB zawiadomienie z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] przekazał, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. według właściwości PINB wspomniany wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2017 r., jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją PINB z dnia [...] grudnia 2016 r., oparty o przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. (znak: [...]) PINB, powołując się na art. 149 § 1 i art. 150 w zw. z art. 145 pkt 4 k.p.a. wznowił na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej, postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2016 r.
W dniu [...] maja 2017 r. organ powiatowy przeprowadził oględziny, w wyniku których potwierdził ustalenia zawarte w protokole oględzin przeprowadzonych w trakcie pierwotnego postępowania administracyjnego, to jest w protokole z dnia [...] listopada 2016 r. W toku tych oględzin nie zgłoszono uwag co do odczytanej treści poprzedniego protokołu.
PINB stwierdził, że wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r., będącą przedmiotem postępowania wznowieniowego, nie zachodziła sytuacja, że podmiot wnoszący o dokonanie legalizacji nie jest podmiotem do tego uprawnionym. SM wystąpiła jako inwestor oraz właściciel lokalu przekształconego na zakład fryzjerski. Dodatkowo, w ocenie PINB, za stronę postępowania uznać należało także Wspólnotę Mieszkaniową, która występuje jako zarządzający nieruchomością wspólną, bowiem lokal, którego dotyczy samowolna zmiana sposobu użytkowania znajduje się w budynku stanowiącym obecnie przedmiot współwłasności. Za przedmiot współwłasności należy uznać elementy konstrukcyjne obiektu, w tym ściany zewnętrzny.
Odwołanie od powyższej decyzji PINB z dnia [...] marca 2019 r. wniosła Wspólnota Mieszkaniowa, zarzucając naruszenie art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlane (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm. – określanego dalej jako u.p.b.) polegające na akceptacji przez organ nadzoru budowlanego samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku i zaniechaniu wydania nakazu przywrócenia budynku do stanu poprzedniego w sytuacji, gdy poczynione przez SM zmiany i adaptacje wpływają w sposób istotny na bezpieczeństwo mieszkańców całego budynku przez to, że przedmiotowy lokal fryzjerski został utworzony w miejscu dotychczasowego ciągu komunikacyjnego, a jednocześnie drogi ewakuacyjnej. Okoliczność ta zdaniem skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej stanowi o naruszeniu § 236 i nast. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm. – określanego dalej jako r.w.t.). Zdaniem skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej pominięcie w postępowaniu dowodowym kwestii wpływu inwestycji objętej procesem legalizacji na bezpieczeństwo przeciwpożarowe całego budynku powoduje naruszenie przez organ art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W pierwszej części uzasadnienia organ odwoławczy opisał instytucję wznowienia postępowania administracyjnego oraz przytoczył przepisy k.p.a. dotyczące wznowienia postępowania (art. 145-150 k.p.a.). Następnie WINB podał, iż w rozpoznawanej sprawie organ na zasadzie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wznowił postępowanie, bowiem bezsporną okolicznością jest spełnienie wymogu formalnego wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej w przedmiocie dochowania terminu oraz istnienie w obiegu prawnym decyzji ostatecznej, a zatem wszczęcia dokonano z poszanowaniem przepisów z art. 16 § 1 i art. 149 § 1 k.p.a.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] posiada interes prawny w omawianej sprawie, zaś niezawiniony brak jej udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją dotychczasową należało ocenić jako naruszenie prawa. Podkreślił, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j.: Dziennik Ustaw z 2019r. poz. 737 – określanej dalej jako u.w.l.) każda wspólnota mieszkaniowa jest podmiotem mogącym nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywanym. Właściciele lokali odrębnych tworzących daną wspólnotę mogą przy tym określić w umowie sposób zarządu jej nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć taki zarząd osobie fizycznej lub prawnej (art. 18 ust. 1 u.w.l.). W przypadku, gdy wspólnotę tworzy więcej niż siedem lokali wyodrębnionych, ich właściciele zobowiązani są do powołania zarządu złożonego z jednej lub kilku osób fizycznych (art. 20 ust. 1 u.w.l.). Z dokumentów przedłożonych przez stronę skarżącą wynika, iż przedmiotowa wspólnota - licząca 154 lokale mieszkalne - zawarła w dniu [...] sierpnia 2015 r. umowę o zarządzanie nieruchomością wspólną z pięcioma osobami fizycznymi (właścicielami lokali odrębnych), którzy zostali wybrani uchwałą właścicieli lokali do zarządu tej wspólnoty. Powołane dokumenty wskazują na to, że wspólnota posiadała swój zarząd, który na mocy przepisu art. 21 ust. 1 u.w.l. był już uprawniony do reprezentowania jej na zewnątrz (jako pełnomocnik właścicieli lokali), w tym również w postępowaniach administracyjnych. W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż powyższa Wspólnota Mieszkaniowa winna brać udział, za pośrednictwem swojego zarządu, w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym w charakterze strony (w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a.), albowiem dotyczyło ono w bezpośredni sposób jej interesu prawnego, związanego ze zmianą sposobu użytkowania części budynku wielorodzinnego z przeznaczeniem na lokal użytkowy - zakład fryzjerski, obejmujących część nieruchomości wspólnej.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji WINB wskazał, że w ramach ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji zajął prawidłowe stanowisko w kwestii stwierdzającej brak przesłanek do wydania nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego bądź nakazania wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w związku z samowolną zmianą sposobu użytkowania części budynku wielorodzinnego z przeznaczeniem na lokal użytkowy - zakład fryzjerski, zlokalizowanego na działce nr [...].
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 71 ust. 2 u.p.b. (w brzmieniu do 30 maja 2004 r.) przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności: 1) przeróbkę pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie bądź było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne; 2) podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń.
Następnie WINB wskazał, iż obiekt, którego dotyczy to postępowanie jest budynkiem mieszkalnym, natomiast prowadzenie w obiekcie działalności gospodarczej stanowi zmianę sposobu użytkowania części tego obiektu. Zmieniają się bowiem co najmniej warunki pracy i higieniczno-sanitarne w miejscu dotychczasowego ciągu komunikacyjnego oraz wózkarni na parterze budynku przebudowanych na lokal użytkowy - zakład fryzjerski. Powyższe stanowi zmianę sposobu użytkowania części obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.b.
Do dnia 30 maja 2004 r. zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymagała pozwolenia właściwego organu. Po tej dacie zmiana sposobu użytkowania obiektu wymagała zgłoszenia właściwemu organowi. Użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem jest traktowane przez prawo budowlane jako obowiązek właściciela lub zarządcy. Powyższe wynika z art. 61 u.p.b.. Naruszenie tego przepisu jest naruszeniem porządku prawnego w budownictwie, wymagającym obligatoryjnego zastosowania przez właściwy organ środków mających na celu likwidację tego stanu. Art. 71 u.p.b. przewiduje możliwość zmiany przeznaczenia obiektu budowlanego lub jego części, a zatem również sposobu jego użytkowania. Może to być dokonane jedynie pod nadzorem właściwego organu. Aktualnie obowiązujący tryb legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części reguluje przepis art. 71 a u.p.b. , który jednak - w ocenie organu odwoławczego - nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 71a dodany został bowiem do prawa budowlanego na mocy przepisu art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r . o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U Nr 93, poz. 888). Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 3 ustawy zmieniającej przepis art. 71a u.p.b. nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia i dokonanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 31 maja 2004 r.). W takich przypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisami dotychczasowymi są przepisy zawarte w art. 71 u.p.b. w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 27 marca 2003 r. (t.j. Dz.U. Nr 207, poz. 2016). Zgodnie z brzmieniem art. 71 ust. 3, w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, przepisy art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 stosuje się odpowiednio.
Zdaniem WINB, wobec faktu, iż przebudowa części budynku wielorodzinnego z jednoczesną zmianą sposobu użytkowania na lokal użytkowy - zakład fryzjerski na działce nr [...], została dokonana przed 31 maja 2004 r., PINB zasadnie oparł swą decyzję na podstawie przepisów art. 51 ust. 1 u.p.b. Celem postępowania naprawczego jest bowiem ustalenie poprawności wykonanych robót pod względem techniczno-budowlanym. Jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że wszystkie czynności lub roboty, które ewentualnie można nakazać w sprawie zostały już dobrowolnie wykonane bądź nie ma potrzeby ich wykonywania ze względu na brak wątpliwości, co do poprawności wykonanych prac pod względem techniczno-budowlanym, to organ powinien zakończyć prowadzone postępowanie legalizacyjne wydając decyzję o odstąpieniu od nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt. 2 u.p.b. i orzeczenie w ten sposób co do istoty.
Organ odwoławczy na podstawie zebranych w sprawie dowodów podzielił stanowisko PINB, że nie występuje konieczność nałożenia, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b., obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych naprawczych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnej zmiany sposobu użytkowania wyżej wymienionej części budynku wielorodzinnego. Podstawa do nałożenia takiego obowiązku zachodzi wyłącznie w przypadku, gdy istnieją przesłanki do podjęcia działań naprawczych w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych ze względu na ich niezgodność z przepisami, w tym w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi. Przy czym ocena zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi przedmiotowych robót może być dokonana wyłącznie w oparciu o przepisy, które obecnie obowiązują. Zgodnie bowiem z § 330 r.w.t., jego przepisów nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem jego wejścia w życie: "1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów, 2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę."
W omawianej sprawie przesłanki takie nie wystąpiły, w związku z czym PINB zasadnie uznał, iż nie zachodzi podstawa do nałożenia obowiązku doprowadzenia do stanu poprzedniego bądź wykonania określonych czynności lub robót naprawczych.
W ocenie WINB za takim stanowiskiem przemawia dowód w postaci oględzin przeprowadzonych przez organ powiatowy w dniu [...] listopada 2016 r. i w dniu [...] maja 2017 r. Organ dokonał naocznej oceny w kontekście wykonanych robót. Zdaniem organu odwoławczego również dowód w postaci przedłożonej przez inwestora do wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. ekspertyzy technicznej wykonanej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane jednoznacznie wskazuje, iż omawiane roboty wykonane zostały prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ponadto lokal użytkowy został wydzielony pożarowo od pozostałej części budynku mieszkalnego przegrodami o odporności ogniowej: ściany REI 120, strop REI 60, natomiast wszystkie elementy budynku zapewniają jego bezpieczną eksploatację.
Jednocześnie odnosząc się do treści odwołania WINB wyjaśnił, że wbrew stanowisku skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w nim zawartego utworzenie lokalu użytkowego - zakładu fryzjerskiego w miejscu dotychczasowego ciągu komunikacyjnego, a jednocześnie drogi ewakuacyjnej nie wpływa w sposób istotny na bezpieczeństwo mieszkańców budynku, przez co nie narusza także przepisów r.w.t. Z ekspertyzy technicznej wynika, że lokal użytkowy został wydzielony pożarowo od pozostałej części budynku mieszkalnego przegrodami o odporności ogniowej: ściany REI 120, strop REI 60, natomiast wszystkie elementy budynku zapewniają jego bezpieczną eksploatację, co stanowi, że w sprawie nie zostały naruszone przepisy działu VI "Bezpieczeństwo przeciwpożarowe" r.w.t. Tym samym wykonane roboty, które doprowadziły do trwałego zamknięcia jednego z dwóch wyjść z budynku pozostają w zgodzie z normami dotyczącymi bezpieczeństwa przeciwpożarowego, w tym przepisów regulujących kwestie dotyczące odporności pożarowej budynków, stref pożarowych i oddzielenia przeciwpożarowego (rozdział 2 i 3) oraz dróg ewakuacyjnych - rozdział 6. WINB podał, że zgodnie z § 236 ust. 1 wr.w.t., z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej (drogi ewakuacyjne). Wyjścia z pomieszczeń na drogi ewakuacyjne powinny być zamykane drzwiami. Stosownie do § 246 ust. 1 w budynku wysokim (W) i wysokościowym (WW) powinny być co najmniej dwie klatki schodowe obudowane i oddzielone od poziomych dróg komunikacji ogólnej oraz pomieszczeń przedsionkiem przeciwpożarowym, odpowiadającym wymaganiom § 232. Dopuszcza się dodatkowe pionowe drogi komunikacji ogólnej, niespełniające tych wymagań, jeżeli łączą one kondygnacje w obrębie jednej strefy pożarowej. WINB zwrócił uwagę na okoliczność, że z akt sprawy, w tym w szczególności z rzutu parteru budynku nr [...] jednoznacznie wynika, że z budynku tego zapewniona jest droga ewakuacyjna. Przedmiotowy budynek nr [...] ma 2 klatki schodowe, które mają zapewnione w tych samych miejscach po jednym wyjściu z budynku, tzw. drogę ewakuacyjną.
W przedmiotowej sprawie PINB ustalił także, że inwestor wykonując przedmiotowe roboty budowlane i dokonując zmiany sposobu użytkowania części budynku wielorodzinnego dysponował nieruchomością na cele budowlane. Organ powiatowy prowadząc postępowanie w trybie przepisów art. 50-51 u.p.b. nie mógł ograniczyć się wyłącznie do badania zgodności wykonanych robót z przepisami technicznymi, pomijając kwestie dysponowania tytułem prawnym do nieruchomości. Art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. nie stanowi podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym stanowi art. 32 ust. 4 pkt 2 u.p.b. Jednakże organ prowadzący postępowanie w sprawie nie jest zwolniony z obowiązku ustalenia, czy podmiot, wobec którego prowadzone jest to postępowanie, legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości na cele budowlane. Skoro w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie - inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 51 ust. 7 u.p.b. Różnica jaka w tym zakresie występuje polega na tym, że stosownie do przepisów art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 48 ust. 3 pkt 2 u.p.b. wykazanie przez inwestora praw do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia, natomiast w postępowaniu naprawczym musi się to odbyć według reguł ogólnych, a więc przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych. Niespełnienie tego wymogu skutkuje w myśl art. 35 ust. 4 a contrario u.p.b. - odmową wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadkach objętych postępowaniem legalizacyjnym lub naprawczym zastosowaniem sankcji określonych w art. 48 ust. 4 oraz art. 51 ust. 3 pkt 2 prawa budowlanego.
Organ odwoławczy wskazał, iż stan prawny odnośnie przedmiotowej kwestii został ustalony w drodze prawomocnych rozstrzygnięć. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...]- Wydziału Cywilnego–Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. "sygn. akt [...]" (prawidłowo powinno być [...]) wynika, że na podstawie materiału dowodowego zebranego w tym postępowaniu sądowym to jest: uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. podjętej przez zarząd SM [...] oraz księgi wieczystej nr [...] Sąd Okręgowy uznał, iż "właścicielem lokalu użytkowego położonego w [...]o powierzchni 17,41 m2 była Spółdzielnia Mieszkaniowa. W związku z tym WINB stwierdził, że inwestor - SM wykonała roboty budowlane posiadając prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja PINB z dnia [...] marca 2019 r. znak: [...] nie narusza obowiązujących przepisów, a w związku z tym wniesione od niej odwołanie przez Wspólnotę Mieszkaniową nie mogło zostać uwzględnione.
Skargę na powyższą decyzję WINB z dnia [...] maja 2019 r. złożyła Wspólnota Mieszkaniowa, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, która zarzuciła:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 2 i ust. 3 pkt. 4 u.w.l. polegające na zaakceptowaniu przez organ zmiany sposobu użytkowania części wspólnej budynku wielorodzinnego położonego w [...] i stwierdzeniu braku przesłanek do wydania nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego bądź nakazania wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w sytuacji, gdy do zmiany przeznaczenia nieruchomości wspólnej potrzebna jest uchwała Wspólnoty, tymczasem Wspólnota Mieszkaniowa nigdy nie wyraziła zgody na zmianę sposobu użytkowania części wspólnych, do których zaliczają się pomieszczenia objęte wnioskiem SM [...],
2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że SM posiadała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie zmiany sposobu użytkowania części wspólnej budynku wielogodzinnego położonego w [...], w sytuacji, gdy do zmiany części wspólnej budynku wymagana jest uchwala wspólnoty mieszkaniowej o zmianie sposobu użytkowania części wspólnej budynku, a takiej uchwały Wspólnota Mieszkaniowa nie podjęła, zatem SM nie posiadała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w tym zakresie,
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 i ust. 3 u.w.l. poprzez przyjęcie, że sporna część budynku stanowi samodzielny lokal użytkowy, w sytuacji, gdy dla tej części budynku nie zostało wydane zaświadczenie starosty o samodzielności lokalu, a zatem nie jest to lokal samodzielny, a część wspólna budynku - ciąg komunikacyjny,
4. naruszenie przepisu art. 51 ust. 3 pkt 2 u.p.b. poprzez akceptację samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku położonego w [...] i zaniechanie wydania nakazu przywrócenia budynku do stanu poprzedniego w sytuacji, gdy dokonane przez SM zmiany i adaptacje wpływają w sposób istotny na bezpieczeństwo mieszkańców całego budynku przez to, że przedmiotowy lokal fryzjerski został utworzony w miejscu dotychczasowego ciągu komunikacyjnego i drogi ewakuacyjnej, a zatem prace adaptacyjne zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisu § 236 i następnych r.w.t.,
5. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie ustaleń co do prawa własności części nieruchomości stanowiącej salon fryzjerski na wyroku Sądu Okręgowego [...] Wydziału Cywilnego - Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r., w sytuacji, gdy kwestia własności tej części nieruchomości jest przedmiotem sporu w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym [...] Wydziałem Cywilnym pod sygn. akt [...] z powództwa SM przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej o ustalenie prawa własności.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżone decyzji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności była decyzja WINB utrzymująca w mocy decyzję PINB, w której stwierdzono, iż decyzja PINB z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...] została wydana z naruszeniem prawa w postaci braku udziału w tym postępowaniu Wspólnoty Mieszkaniowej, jednocześnie nie uchylono decyzji ostatecznej, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania może zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Powyższe decyzje zapadły w postępowaniu wznowionym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowiącego, iż w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu. Postępowanie naprawcze, zakończone wspomnianą decyzją PINB z dnia [...] grudnia 2016 r., dotyczyło zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego, położonego w [...], na lokal użytkowy i związanych z tym robót budowalnych. W budynku tym istnieje Wspólnota Mieszkaniowa, która powstała wraz z ustanowieniem odrębnej własności pierwszego lokalu mieszkalnego we wspomnianym budynku na rzecz innych osób niż dotychczasowy właściciel, czyli SM, co miało miejsce na podstawie umowy zawartej w akcie notarialnym z dnia [...] grudnia 2004 r. (Rep. A nr [...]), sporządzonym w Kancelarii Notarialnej w [...] przed notariuszem A.R.,
Zgodnie z art. 6 u.w.l. właściciele, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Powstanie wspólnoty mieszkaniowej nie jest związane z żadnymi szczególnymi regulacjami czy czynnościami prawnymi, poza tymi, które związane są bezpośrednio z ustanowieniem i przeniesieniem odrębnej własności lokalu. Powstaje ona z mocy prawa w chwili, gdy w nieruchomości pojawia się lokal stanowiący odrębną własność osoby innej niż dotychczasowy właściciel całej nieruchomości, albo w chwili, gdy jednocześnie pojawia się większa liczba właścicieli różnych lokali (por. wyroki NSA z dnia 19 lutego 2013 r., I FSK 584/12 oraz z dnia 19 lutego 2013 r., I FSK 585/12, E. Bończak- Kucharczyk, U.w.l. Komentarz, WK 2016, t. 1 do art. 6). Członkowie powołanej w ten sposób Wspólnoty Mieszkaniowej [...] podjęli w dniu [...] sierpnia 2015 r. uchwały na mocy których ustalono, iż w zakresie ich praw i obowiązków oraz zarządu nieruchomością wspólną będą miały zastosowanie przepisy u.w.l., SM odjęty zostaje zarząd powierzony, wynikający z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2010 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 845 ze zm. – określanej dalej jako u.s.m. ) i ponadto wybrano pięcioosobowy zarząd.
O ile w czerwcu 1994 r. – jak wynika z akt administracyjnych – SM była jedynym właścicielem spornego budynku, a tym samym dysponowała tytułem prawnym upoważniającym do podjęcia czynności mających na celu zmianę sposobu użytkowania części wspomnianego budynku i wykonania związanych z tym prac, o tyle na etapie postępowania naprawczego istniała w tym budynku wspomniana Wspólnota Mieszkaniowa jako odrębny podmiot, reprezentujący wszystkich właścicieli. Wspólnota ta niewątpliwie miała interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., aby brać udział w postępowaniu naprawczym, mającym na celu sprawdzenie prawidłowości dokonanej zmiany sposobu użytkowania i związanych z tym robót budowalnych, jako oddziaływujących na części wspólne budynku takie chociażby jak ściany i czy instalacje wewnętrzne, abstrahując w tym miejscu od zasadniczej osi sporu związanej z przynależnością do części wspólnej całej powierzchni wydzielonej pod lokal użytkowy, o czym w dalszej części uzasadnienia. Stąd zasadnie organy obu instancji uznały, iż wobec niezawiadomienia powyższej Wspólnoty o toczącym się postępowaniu zakończonym opisaną powyżej decyzją PINB z dnia [...] grudnia 2019 r., zaistniały podstawy do wznowienia postępowania na podstawie powołanego art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Mając na uwadze datę zmiany sposobu użytkowania spornej części budynku oraz wykonania związanych z tym robót budowlanych (czerwiec 1994 r.), a także zakres tych robót, nie ulega również wątpliwości, iż postępowanie, którego dotyczyło wznowienie, było prowadzone we właściwym trybie, a mianowicie na podstawie art. 50 i nast. u.p.b., uwzględniając w tym zakresie przywołany przez organ odwoławczy art. 2 ust. 3 z dnia 16 kwietnia 2004 r . o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. z Nr 93, poz. 8888) w zw. z art. 71 ust. 3 u.p.b., w brzmieniu obowiązującym przed wprowadzeniem art. 71a u.p.b.
Podstawę prawną decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, stanowiły:
- art. 146 § 2 k.p.a. zgodnie z którym nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej;
- art. 151 § 2 k.p.a. zgodnie z którym w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Zasadnicza istota sporu sprowadzała się do tego, iż Wspólnota Mieszkaniowa wywodziła, że sporna cześć budynku przeznaczona na lokal użytkowy przez SM, stanowi część nieruchomości wspólnej, a w konsekwencji zmiana jej przeznaczenia stosownie do art. 22 ust. 2 i ust. 3 pkt 4 u.w.l. wymagała podjęcia uchwały właścicieli lokali. Podkreślić należy, iż skarżąca Wspólnota zupełnie abstrahuje od tego, że w chwili kiedy doszło zmiany sposobu użytkowania SM była jedynym właścicielem budynku, a tym samym posiadała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto – zdaniem Sądu - Spółdzielnia zachowała legitymację do wystąpienia i uzyskania decyzji sanującej przeprowadzoną zmianę w postępowaniu naprawczym. Wspólnota powołując się bowiem na to, iż sporny lokal użytkowy stanowi część nieruchomości wspólnej nie przedstawiła na tę okoliczność dowodów.
Zważyć należy, iż organy nadzoru budowalnego prowadząc postępowanie nie rozstrzygają sporów cywilnoprawnych. Jeżeli taki spór się pojawia, to rozstrzygnąć go może tylko sąd powszechny. Wówczas może powstać zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania prowadzonego przez organ administracji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przy czym obowiązkiem organu będzie wówczas każdorazowo rozważnie, czy w okoliczności konkretnej sprawy rozstrzygnięcie sporu cywilnego rzeczywiście stanowi zagadnienie wstępne w sprawie budowlanej. Ocena w tym zakresie musi być poprzedzona podjęciem przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zwłaszcza wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do ustalenia istotnych okoliczności sprawy Zasadniczo bowiem należy wykluczyć sytuacje, gdy roszczenie określonych podmiotów w sposób nieuzasadniony tamowałyby rozstrzyganie spraw z zakresu Prawa budowalnego (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2015 r., II OSK 320/14).
Tak więc, aby organ był uprawniony do zawieszenia postępowania wątpliwości co do stanu prawnego powinny być uzasadnione. Z takim przypadkiem nie mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, iż sądy powszechne kilkukrotnie badając legitymację zarówno SM, jak i skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w procesach, w których występowały te podmioty w charakterze strony powodowej, zgodnie przesądzały rozstrzygając spory o eksmisję i zapłatę, iż sporny lokal użytkowy nie wchodzi w skład nieruchomości wspólnej i nadal stanowi własność SM [...] (por. wyrok Sąd Okręgowego z dnia [...] lutego 2017 r., [...] – sprawa z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej, wyroki Sądu Okręgowego: z dnia [...] marca 2017 r., [...] oraz z dnia [...] lutego 2017 r., [...] – z powództwa SM "[...]", znajdujące się w aktach administracyjnych).
Sądy wskazywały w nich mianowicie, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 u.w.l. dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości przysługują co do niewyodrębnionych lokali oraz co do nieruchomości wspólnej takie same uprawnienia, jakie przysługują właścicielom lokali już wyodrębnionych. Lokale niewyodrębnione nie stanowią części składowej nieruchomości wspólnej, a ich ogół jest przedmiotem własności dotychczasowego właściciela nieruchomości. Współwłasnością właścicieli wyodrębnionych lokali i dotychczasowego właściciela nieruchomości objęte są tylko te części budynku i inne urządzenia, które nie są odrębnymi lokalami należącymi do właścicieli wyodrębnionych lokali i dotychczasowego właściciela nieruchomości, i które nie służą wyłącznie do użytku tych właścicieli ze względu na należące do nich lokale (por. wyrok SN z dnia 2 grudnia 1998 r., I CKN 903/97, OSNC 1999/6/113). Powyższy pogląd – w ocenie wspomnianych sądów okręgowych - znajduje oparcie również w przepisie art. 3 ust. 2 u.w.l. który stanowi, że nieruchomość wspólna stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Dlatego też sądy przyjmowały własność SM na chwilę ustanowienia pierwszej - w trybie art. 42 i 43 u.s.m. w zw. z art. 2 i 3 u.w.l. - odrębnej własności lokalu w przedmiotowej nieruchomości. Na podstawie materiału dowodowego zebranego w tych sprawach stwierdzano, że zarząd SM podjął w dniu [...] grudnia 2003 r. prawomocną uchwałę nr [...] w sprawie określenia odrębnej własności lokali nieruchomości [...] w trybie przepisu art. 42 u.s.m., a podjęcie uchwały zostało poprzedzone wykonaniem projektu wydzielenia samodzielnych lokali. Na podstawie tej uchwały ustalony został przysługujący poszczególnym właścicielom wyodrębnionych lokali mieszkalnych udział w części wspólnej nieruchomości, zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 3 ust. 3 u.w.l.
Z tych dokumentów oraz odpisów księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem lokalu użytkowego położonego w [...] o powierzchni 17,41 m2 była Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Jednocześnie podkreślano, iż Wspólnota nie udowodniła i nawet nie dowodziła w procesie, aby w późniejszym okresie, to jest po ustanowieniu pierwszej odrębnej własności lokalu, spółdzielnia zbyła jako dotychczasowy właściciel nieruchomości (właściciel tzw. nieruchomości wyjściowej) uprawnienia do tego lokalu użytkowego na rzecz innego właściciela wyodrębnionych później lokali. Z powyższych względów sądy uznawały, iż sporny lokal użytkowy, po ustanowieniu pierwszej odrębnej własności lokalu, nie był nieruchomością wspólną i nadal stanowił własność SM. Mógłby ten lokal być kwalifikowany jako nieruchomość wspólna, gdyby spółdzielnia nie wydzieliła tego pomieszczenia jako samodzielnego lokalu. To dotychczasowy właściciel decyduje o ustanawianiu samodzielnych lokali we własnej nieruchomości i to bez względu na to jak ten lokal określa w projekcie wydzielenia samodzielnych lokali i w załączniku do podjętej uchwały.
Przedstawiona powyżej argumentacja jest w pełni przekonywująca. Stąd organy dysponując powyższymi orzeczeniami, odpisem uchwały zarządu SM z dnia [...] grudnia 2003 r., odpisem księgi wieczystej [...], zasadnie uznały, że brak jest uzasadnionych wątpliwości, iż to SM [...] jest właścicielem spornego lokalu użytkowego. Nie zachodziła zatem konieczność oczekiwania na kolejne rozstrzygnięcie przez sąd powszechny tym razem z powództwa SM przeciwko skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej o ustalenie, iż powodowej Spółdzielni przysługuje prawo do lokalu położonego w [...] o powierzchni 17,4 m.k.w. Pamiętać dodatkowo należy, iż ewentualny wyrok w tej sprawie będzie miał charakter jedynie ustalający, a nie kształtujący.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia, czy SM legitymuje się zaświadczeniem o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.w.l. stwierdzającym, iż sporny lokal jest samodzielnym lokalem mieszkalnym. Zaświadczenie to bowiem nie odnosi się do kwestii własności lokalu, a jedynie stwierdza spełnienie wymogu samodzielności przez lokal w rozumieniu wyznaczonym przez art. 2 ust. 3 u.w.l. Zgodnie z tym przepisem samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Konieczność legitymowania się tym zaświadczeniem zachodzi wówczas, gdy jest ustanawiana odrębna własność lokalu i składany wniosek o wpis w księdze wieczystej.
Mając na uwadze powyższą argumentację chybione okazały się zatem zarzuty zawarte w pkt 1-3 i 5 skargi.
W ocenie Sądu organy nie dokonały natomiast wystarczających ustaleń – wbrew obowiązkom wynikającym z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - czy związane ze zmianą sposobu użytkowania roboty budowlane polegające na wykonaniu ściany wydzielającej z korytarza pomieszczenia lokalu, zamykając trwale jedno z wejść do budynku, nie tworzą stanu, który nie narusza przepisów przeciwpożarowych. Analizując uzasadnienia decyzji organu obu instancji nie sposób nie zauważyć, iż PINB nie dokonał w tym zakresie żadnej oceny, natomiast WINB wprawdzie taką ocenę zawarł, jednakże jest ona wadliwa, gdyż brak jest w sprawie podstawowych ustaleń niezbędnych dla dokonania tej oceny.
Podkreślić bowiem należy, iż z przepisu § 208 ust. 1 r.w.t. wynika, że wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego budynków i ich części uzależnione są od ich przeznaczenia i sposobu użytkowania, wysokości lub liczby kondygnacji, a także położenia w stosunku do poziomu terenu oraz do innych obiektów. Tak więc, aby dokonać rzetelnej oceny spełnienia powyższych wymogów przez budynek konieczne jest przede wszystkim uprzednie ustalenie powyższych parametrów. W kontrolowanej sprawie z uwagi na zakres wykonanych robót, odnoszących się jedynie do części budynku, istotne było ustalenie jego przeznaczenia i sposobu użytkowania oraz jego wysokości i liczby kondygnacji. Kwestia przeznaczenia i sposobu użytkowania budynku została ustalona i nie budziła wątpliwości, w konsekwencji należało zaliczyć go do kategorii budynków wskazanych § 209 ust. 1 pkt 1, oznaczonych symbolem ZL. Przy czym konieczne było dodatkowe sklasyfikowanie budynku do jednego z rodzajów, określonych w § 209 ust. 2 r.w.t., czego nie uczyniono i jedynie można snuć przypuszczenie, iż budynek należało zakwalifikować do kategorii ZL IV ( § 209 ust. 2 pkt 4 r.w.t.), o ile nie istniały w nim pomieszczenia przeznaczonego do jednoczesnego przebywania ponad 50 ludzi niebędących ich stałymi użytkownikami. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji, ani też z dokumentów znajdujących w aktach nie wynika wysokość i liczba kondygnacji budynku, w którym wykonano prace i zmieniono sposób użytkowania jednego z lokali. Okoliczność ta ma znaczenie dla wyznaczenia klasy odporności pożarowej budynku lub jego części (§ 212 r.w.t.) oraz jego poszczególnych elementów (§ 216 i nast. r.w.t.), czy wielkości stref pożarowych i oddzielenia przeciwpożarowego ( § 226 i nast. r.w.t.). Nie dokonując tego rodzaju ustaleń organ odwoławczy nie mógł stwierdzić, iż wskazana w ekspertyzie klasa odporności ścian i stropów jest wystarczająca w świetle § 216 i nast. r.w.t. Ponadto w ekspertyzie tej posłużono się w odniesieniu do ściany klasą odporności ogniowej REI odnoszącą się do stropów, zamiast EI odnoszącą się do ścian. Ponadto organ odwoławczy skoncentrował się na ilości klatek schodowych wymaganych przez § 246 ust. 1 r.w.t. w sytuacji, gdy zmiana sposobu użytkowania i związane z tym roboty budowlane nie wpływały na ilość istniejących w budynku klatek schodowych. Najistotniejsza kwestia w odniesieniu do przepisów przeciwpożarowych, której organy nie rozważały i nie poczyniły w istocie żadnych ustaleń, jest związana z tym, czy w wyniku wzniesienia ściany oddzielającej sporny lokal od klatki schodowej i trwałego zamknięcia w ten sposób jednego z wyjść, pozostawione wyjście do budynku spełnia wymogi wskazane w § 239 i § 240, zwłaszcza w zakresie szerokości. Oznacza to, iż przedwcześnie organ odwoławczy stwierdził, iż trwałe zamknięcie jednego z wyjść ewakuacyjnych nie wpływa na bezpieczeństwo mieszkańców i nie narusza przepisów przeciwpożarowych.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż doszło do naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 77§ 1 k.p.a. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję ( pkt I wyroku).
Wobec braku dostatecznego wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do stwierdzenia, czy efekt wykonanych robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania, nie narusza przepisów przeciwpożarowych, przedwczesne było ustosunkowywanie się przez Sąd do zarzutu naruszenia art. 51 ust. 3 pkt 2 u.p.b. oraz przepisów r.w.t. Jest to bowiem możliwe jedynie w sytuacji prawidłowo zrekonstruowanego stanu faktycznego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną oraz dokona szczegółowych ustaleń pozwalających na rzetelną ocenę, czy doszło do naruszenia przepisów przeciwpożarowych, czemu da wyraz w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu, odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Jako, iż skarga została uwzględniona, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej Wspólnoty zwrot poniesionych przez nią kosztów postępowania ( pkt II wyroku), które sprowadzały się do:
- wpisu od skargi w wysokości 200 zł, ustalonego z zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia RM z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym ( Dz. U nr 221, poz. 2193 );
- wynagrodzenia pełnomocnika, ustalonego z zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U z 2015 r., poz. 1800 ze zm.);
- opłaty za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł.
Jednocześnie Sąd - na podstawie art. 225 p.p.s.a. - nakazał zwrócić skarżącej Wspólnocie różnicę między należnym wpisem od skargi (200 zł) a wpisem uiszczonym (500 zł) bez uprzedniego wezwania (pkt III wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło