II SA/Bk 394/19
WyrokWSA w Białymstoku2019-09-05
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Grażyna Gryglaszewska, Marcin Kojło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osadniki wpustów deszczowych w systemie kanalizacji deszczowej mogą być uznane za urządzenia do retencjonowania wody w rozumieniu przepisów Prawa wodnego, co skutkowałoby zastosowaniem niższej stawki opłaty za odprowadzanie wód opadowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osadniki wpustów deszczowych, będące elementem systemu kanalizacji deszczowej, służą przede wszystkim przechwytywaniu i oczyszczaniu wód opadowych, a nie ich magazynowaniu. Ich głównym celem nie jest retencja, a jedynie dodatkowym skutkiem ubocznym może być pewne zatrzymanie wody. W związku z tym, nie można ich kwalifikować jako urządzeń do retencjonowania wody w rozumieniu przepisów Prawa wodnego, co oznacza prawidłowe zastosowanie wyższej stawki opłaty za odprowadzanie wód opadowych.Stan faktyczny
Miasto B. zostało obciążone opłatą zmienną za odprowadzanie wód opadowych do rzeki. Miasto wniosło reklamację, twierdząc, że istniejące w układzie kanalizacji deszczowej wpusty z osadnikami stanowią urządzenia retencyjne, co powinno skutkować zastosowaniem niższej stawki opłaty. Organ administracji odrzucił reklamację, uznając, że osadniki służą głównie oczyszczaniu, a nie retencji. Po utrzymaniu stanowiska przez organ, Miasto wniosło skargę do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. sprawy ze skargi Miasta B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód oddala skargę
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
W dniu [...] marca 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w B. ustaliło na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.w.")
w formie informacji Prezydentowi Miasta B. opłatę zmienną za III kwartał 2018 r. w wysokości 49.883,00 złotych za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód, w związku z pozwoleniem wodnoprawnym znak [...] z dnia [...] września 2011 r. wydanym przez Starostę M. Pozwoleniem wodnoprawnym udzielono Miastu B. zgody na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych pochodzących z ulicy [...] w B. (obecnie ulica [...]) do rzeki B. W informacji wskazano, że opłata zmienna została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej (0,75 złotych za 1 m3) i ilości odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych do wód bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych w granicach miast administracyjnych w czasie jednego kwartału (66511 m3).
Podmiot zobowiązany w ustawowym terminie złożył reklamację od ww. informacji, kwestionując wysokość naliczonej opłaty zmiennej w odniesieniu do przyjętego przez Zarząd Zlewni w B. zakresu retencjonowania wód opadowych lub roztopowych z terenów uszczelnionych. Podniósł, że w toku kontroli gospodarowania wodami składał wyjaśnienia wskazujące, że układ kanalizacji deszczowej odprowadzający wody opadowe, wyposażony jest w elementy retencjonujące wody opadowe o pojemności do 10 % odpływu z terenów uszczelnionych. Jednostkowa stawka opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej powinna zatem zostać przyjęta w wysokości 0,625 złotych za 1 m3 na 1 rok.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po rozpoznaniu reklamacji, określił Prezydentowi Miasta B. za III kwartał 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 49.883,00 złotych za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód (ul. [...] w B.), w związku z pozwoleniem wodnoprawnym Starosty M. z dnia [...] września 2011 r. znak [...] W podstawie prawnej decyzji organ powołał się na art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 5, 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w.
W uzasadnieniu decyzji organ na wstępie opisał przebieg przeprowadzonej kontroli gospodarowania wodami przez Miasto B. w zakresie przestrzegania warunków ustalonych w pozwoleniach wodnoprawnych. Podał, że podmiot zobowiązany w prowadzonym postępowaniu kontrolnym złożył w październiku 2018 r. wyjaśnienia i wykaz zawierający informacje o ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych do wód za III kwartał 2018 r., określając w odniesieniu do ww. pozwolenia wodnoprawnego, że ilość odprowadzonych do wód - wód opadowych i roztopowych z terenów uszczelnionych wynosi 66511 m3 i nastąpiła
z wykorzystaniem urządzeń do retencjonowania wody o pojemności powyżej 30% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych.
W odpowiedzi na wezwanie organu kontrolującego do wskazania stosownych urządzeń do retencjonowania wody, podmiot kontrolowany przedłożył tabelę
z wyjaśnieniami przyjętego sposobu retencjonowania wody. W odniesieniu do przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego Prezydent wskazał, że retencja odbywa się poprzez uwzględnienie spływu wód z terenów wzburzonych, retencję kanałową oraz brak odprowadzania wód opadowych z części terenów utwardzonych do kanalizacji deszczowej.
W nawiązaniu do tej odpowiedzi organ wyjaśnił, że nie jest właściwym traktowanie retencji kanałowej jako urządzenia do retencjonowania wody, albowiem kanalizacja deszczowa służy odwadnianiu terenu i odprowadzaniu wód (jest formą przesyłu) a nie retencjonowaniu wód. Elementy kanalizacji deszczowej, w tym m.in. separatory i osadniki, a także rozsączanie poprzez zrzut wód do rowu, nie powinny być traktowane jako urządzenia retencyjne, gdyż ich zamierzeniem nie jest magazynowanie wody opadowej.
Podmiot kontrolowany w piśmie z [...] grudnia 2018 r. wskazał, że obliczeń ilości wód opadowych dokonał w oparciu o dane, którymi dysponował Urząd Miejski w B. oraz nadmienił, iż nieuwzględnienie przedstawionych wcześniej wyliczeń oraz przyjęcie stawek z pominięciem retencji, spowoduje konieczność ponownego przeliczenia ilości wód opadowych. Podał, że zbiorniki retencyjne są zlokalizowane na nieruchomościach podłączonych do miejskiej sieci kanalizacji, a ich zadaniem jest przetrzymywanie wód opadowych, zatem pełnią funkcję retencyjną oraz, że wielkość zbiorników retencyjnych została przyjęta orientacyjnie w oparciu o dane z mapy zasadniczej, gdyż podmiot nie prowadzi ewidencji zbiorników retencyjnych zlokalizowanych na kontrolowanym terenie. Prezydent wskazał, że
w zestawieniu nie ujęto separatorów i osadników zlokalizowanych na kanalizacji deszczowej. Do pisma dołączono tabelę z wyjaśnieniami dotyczącymi lokalizacji zbiorników retencyjnych.
Podmiot kontrolujący sporządził protokół z przeprowadzonej kontroli, który nie został podpisany przez podmiot kontrolowany. Miasto poinformowało, że istnieje konieczność ponownego przeliczenia ilości odprowadzanych wód opadowych oraz przeanalizowania wielkości retencji i wraz z pismem z dnia [...] lutego 2019 r. przedłożyło uwagi do protokołu kontroli weryfikując wykazy ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód. W zakresie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego Prezydent poinformował, że ilość wód opadowych i roztopowych odprowadzonych w III kwartale 2018 r. do wód wynosi w tym przypadku 66511 m3
i odbywa się z wykorzystaniem urządzeń do retencjonowania wody o pojemności do 10 % odpływu rocznego z terenów uszczelnionych, którymi są osadniki z wpustami deszczowymi zlokalizowane w układzie kanalizacji deszczowej.
W dodatkowych wyjaśnieniach podmiot kontrolowany podtrzymał stanowisko, że osadniki wpustów ściekowych należy uznać za urządzenia do retencjonowania wody, ponieważ w jego ocenie część osadnicza wpustu deszczowego w kanalizacji deszczowej pełni funkcję podczyszczającą, ale jedną z jego funkcji jest również retencja wód opadowych.
Podmiot kontrolujący ponownie sporządził protokół kontrolny nr [...], który również nie został podpisany przez podmiot kontrolowany. Prezydent poinformował o podtrzymaniu stanowiska w kwestii retencjonowania wód w osadnikach z wpustami deszczowymi zlokalizowanymi w układzie kanalizacji deszczowej.
Przechodząc do oceny prawej sprawy, organ wskazał, że osią sporu między kontrolującym a kontrolowanym jest kwestia, czy przy odprowadzaniu wód opadowych do wód z kontrolowanego obszaru, podmiot zobowiązany zastosował urządzenia do retencjonowania wody.
Organ wskazał, że z art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w. wynika, że usługa wodna polegająca na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód, nierozerwalnie jest związana z istnieniem otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo istnienia kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Również wynikający z art. 268 ust. 1 pkt 3 u.p.w. obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych tj. otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się zbiór urządzeń przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Oznacza to także, że o ile opłata za korzystanie z przedmiotowej usługi wiąże się ze skutkami opadów atmosferycznych, o tyle obowiązek jej ponoszenia dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania wód opadowych i roztopowych. Wynika
z tego, że ustawodawca wyraźnie rozgraniczył zakres obowiązku ponoszenia odpłatności do odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia: kanalizacji deszczowej lub systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód opadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód (vide wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. II SA/Ol 399/18).
Organ stwierdził, że zarówno przepisy u.p.w., jak i rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne
(Dz. U. z 2017 r. poz. 2502 – dalej jako; "rozporządzenie"), nie definiują pojęcia "urządzenia do retencjonowania wody". Z uwagi na brak prawnej definicji pojęcia, zdaniem organu należy kierować się słownikowym jego znaczeniem. Słownik Języka Polskiego PWN przez pojęcie "urządzenia" rozumie "mechanizm lub zespół mechanizmów, służący do wykonywania określonych czynności" a przez "retencję" rozumie "magazynowanie wody opadowej na powierzchni ziemi, w gruncie oraz
w zbiornikach naturalnych i sztucznych". Zatem urządzeniami do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych będą obiekty, których zamierzeniem jest zbieranie
i przetrzymywanie wód opadowych lub roztopowych np. zbiorniki, oczka wodne, sztucznie wykonane zagłębienia terenu. Organ nawiązał do wyroku WSA
w Szczecinie z dnia 7 marca 2019 r. w sprawie sygn. II SA/Sz 1310/18 , który "urządzenie do retencjonowania wody" również zinterpretował zgodnie z celem, jakiemu ma służyć stwierdzając, że zadaniem urządzenia do retencjonowania wody jest nie tylko magazynowanie wody i przetrzymywanie jej przez określony czas, ale
w pierwszym rzędzie regulacja i kontrola obiegu wody w środowisku.
Mając na uwadze powyższe kryteria organ nie zgodził się ze stanowiskiem podmiotu kontrolowanego, że osadniki wpustów deszczowych należy uznać
za urządzenia do retencjonowania wody. Wyjaśnił, że osadniki na wpustach deszczowych są studniami betonowymi łączącymi te wpusty (tzw. "kratki ściekowe"
w ulicy) z siecią kanalizacji deszczowej, w których następuje oczyszczanie wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych z odwadnianej nawierzchni utwardzonej z zawiesin i innych zanieczyszczeń – zatem podstawowym ich celem jest oczyszczanie tych wód. Kanalizacja deszczowa (składająca się z rur, studzienek wpustowych, studni rewizyjnych, etc. oraz urządzeń towarzyszących jak urządzenia oczyszczające np. osadniki i separatory) jest systemem służącym odwadnianiu terenu i odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych (dotyczy przesyłu), nie zaś retencjonowaniu wód. Analogicznie jest w przypadku separatorów substancji ropopochodnych i osadników, które są urządzeniami oczyszczającymi odprowadzane wody opadowe lub roztopowe, nie zaś urządzeniami, których celem jest retencjonowanie wód. Organ podkreślił, że samoistne wytwarzanie pojemności retencyjnej w następstwie parowania wody w osadniku, nie jest zamierzonym celem urządzenia a "dodatkowym" skutkiem jego funkcjonowania. Podstawowym celem jest oczyszczanie wód. Dlatego też organ uznał, że nie jest możliwe zakwalifikowanie urządzeń przesyłowych bądź czyszczących do urządzeń retencjonowania wód.
Organ dodał ponadto, że gdyby przyjąć stanowisko strony w ww. zakresie, brak jest hipotetycznie możliwości wystąpienia sytuacji przewidzianej przez ustawodawcę jako "odprowadzania wód bez urządzeń do retencjonowania wody
z terenów uszczelnionych".
Z tych przyczyn organ nie uznał reklamacji podmiotu zobowiązanego. Stwierdził, że winien on uiścić opłatę zmienną w kwocie przypisanej informacją, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej (0,75 złotych za 1 m3 - § 8 pkt 1 rozporządzenia) i ilości odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych wynoszącej 66511 m3, bez wykorzystania urządzeń do retencjonowania wody
z terenów uszczelnionych.
Podmiot zobowiązany wywiódł skargę na opisaną wyżej decyzję ostateczną. Zarzucił jej naruszenie art. 272 ust. 5 u.p.w. poprzez przyjęcie niewłaściwej jednostki stawki opłaty za usługi wodne, nieuwzględniającej istnienia urządzenia do retencjonowania wody. Zdaniem strony skarżącej, jednostkowa stawka opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej powinna zostać przyjęta w wysokości 0,625 złotych za 1 m3 na 1 rok.
W uzasadnieniu skargi Miasto B. podtrzymało stanowisko, że
w odniesieniu do wszystkich układów kanalizacji deszczowej odprowadzających wody opadowe na terenie miasta, nie występuje sytuacja, w której odprowadzanie wód odbywa się bez wykorzystania urządzeń do retencjonowania wód. Istniejące
w układzie kanalizacji deszczowej wpusty wyposażone w osadniki stanowią urządzenia retencjonujące wodę, przy czym w odniesieniu do jednego osadnika pojemność retencyjna wynosi 0,2 m3. W obrębie jednego układu kanalizacji deszczowej istnieje co najmniej kilkanaście osadników pod wpustami deszczowymi. Skarżący podkreślił, że art. 274 pkt 5 "c" u.p.w., określający stawkę jednostkową opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte i zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast
z urządzeniami do retencjonowania wody o pojemności do 10 % odpływu rocznego
z terenów uszczelnionych, nie wskazuje minimalnej pojemności retencyjnej. Skarżący dodał, że w odniesieniu do IV kwartału 2018 r. dla przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, w oświadczeniu podmiotu zobowiązanego również wskazano retencjonowanie wody o pojemności do 10 % odpływu rocznego z terenów uszczelnionych, a organ naliczając opłatę zmienną za usługi wodne za ten kwartał 2018 r. uwzględnił stawkę preferencyjną wskazaną w oświadczeniu tj. 0,625 złotych z 1 m3 na 1 rok.
Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji lub o stwierdzenie jej nieważności.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Dyrektor Zarządu Zlewni dodał, że żaden inny podmiot, który analogicznie korzysta z wód jak skarżący, nie przyjmował urządzeń służących do oczyszczania wód opadowych lub roztopowych jako urządzeń do ich retencji.
W piśmie z dnia 29 sierpnia 2019 r. organ odnosząc się do ustalania wysokości opłat począwszy od IV kwartału 2018 r. wskazał, że na skutek zmiany ustawy z dniem 20 września 2018 r. był zobligowany do naliczenia opłat zgodnie
z informacjami zawartymi w oświadczeniu podmiotu zobowiązanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Ustawodawca przewidział szereg instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami. Jednym z nich są zgodnie z art. 267 pkt 1 u.p.w. - opłaty za usługi wodne, które jak stanowi art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w. obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
Stosownie do art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. "a" u.p.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych
w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Jak stanowi przepis art. 270 ust. 11 u.p.w. opłaty, o których mowa składają się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.
Reguły ustalania opłaty zmiennej zawarte zostały w art. 272 u.p.w.
W przypadku opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustawodawca postanowił, że jej wysokość ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego
w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności (zob. art. 272 ust. 5 u.p.w.). Ustalając wysokość opłat, o których mowa m.in. w ust. 5, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał (zob. art. 272 ust. 11 u.p.w.). W cytowanym rozporządzeniu w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, które zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 277 ust. 1 i 2 u.p.w. ustalone zostało, że jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast wynoszą: 1) bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych - 0,75 zł za 1 m3 na 1 rok;
2) z urządzeniami do retencjonowania wody o pojemności: a) do 10% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych - 0,625 zł za 1 m3 na 1 rok, b) powyżej 10% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych - 0,50 zł za 1 m3 na 1 rok, c) powyżej 20% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych - 0,375 zł za 1 m3 na 1 rok,
d) powyżej 30% odpływu rocznego z terenów uszczelnionych - 0,075 zł za 1 m3 na
1 rok.
W rozpatrywanym przypadku spór dotyczy tego, czy przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód z kontrolowanego obszaru, podmiot zobowiązany zastosował urządzenia do retencjonowania wody. Strona skarżąca wskazuje, że za zastosowaniem w sprawie preferencyjnej stawki opłaty w wysokości 0,625 zł za 1 m3 przemawia tzw. retencja kanałowa. Utrzymuje przy tym, że istniejące w układzie kanalizacji deszczowej wpusty wyposażone w osadniki stanowią urządzenia retencjonujące wodę o pojemności do 10% odpływu rocznego
z terenów uszczelnionych, co skutkuje obowiązkiem zastosowanie niższej stawki opłaty zmiennej, w miejsce zastosowanej przez organ stawki 0,75 złotych za 1 m3 na rok.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że dla rozstrzygnięcia zarysowanego sporu istotne jest zidentyfikowanie pojęcia "urządzeń do retencjonowania wody", którym ustawodawca posłużył się w przywołanych przepisach art. 270 ust. 5 u.p.w.
i § 8 rozporządzenia. Analizowane akty prawne nie zawierają definicji tego pojęcia, stąd też aby je odkodować trzeba sięgnąć do znaczenia językowego. Zabieg taki zresztą stosują zarówno organ jak i strona skarżąca, tyle że w odmienny sposób przedstawiają wyniki przeprowadzonej analizy w tym zakresie.
Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN, "retencja" - to magazynowanie wody opadowej na powierzchni ziemi, w gruncie oraz w zbiornikach naturalnych i sztucznych (https://sjp.pwn.pl/sjp/retencja;2515137.html). "Urządzenie" słownik ten definiuje zaś jako - mechanizm lub zespół mechanizmów, służący do wykonania określonych czynności (https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzenie;2533403.html).
Za urządzenie do retencjonowania wody należy zatem uznać mechanizm lub zespół mechanizmów, służący do magazynowania wody opadowej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w świetle art. 270 ust. 5 u.p.w. i § 8 rozporządzenia pojęcie "urządzenia do retencjonowania wody" powinno być interpretowane zgodnie
z językowym znaczeniem części składowych tego zwrotu i zgodnie z celem, jakiemu ma służyć takie urządzenie. Sąd podziela zatem stanowisko organu, że urządzeniami do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych będą obiekty, których zamierzeniem jest zbieranie i przetrzymywanie wód opadowych lub roztopowych np. zbiorniki, oczka wodne, sztucznie wykonane zagłębienia terenu.
Zdolność retencyjną, czyli zdolność gromadzenia i przetrzymywania wody przez określony czas posiadają przede wszystkim zbiorniki naturalne i sztuczne, ale również las i gleba. Zadaniem retencji jest bowiem nie tylko magazynowanie wody dla celów bezpośredniego zużycia, lecz w pierwszym rzędzie regulacja i kontrola obiegu wody w środowisku. Stwarza to lepszą możliwość ochrony i odnowy zasobów wodnych oraz racjonalną gospodarkę nimi bez naruszania równowagi środowiska (zob. przywołany przez organ wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2019 r. sygn. II SA/Sz 1310/18, dostępny w CBOSA).
Definiując pojęcie "urządzenia do retencjonowania wody" w sposób zaprezentowany wyżej na uwadze mieć trzeba, że opłaty za usługi wodne, w tym opłata zmienna dotyczy w analizowanym przypadku usługi odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się zatem z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w określone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej.
Przy czym u.p.w. definiuje tylko system kanalizacji zbiorczej jako sieć
w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tj. przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego), zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków (zob. art. 16 pkt 59 u.p.w.). Omawiana ustawa nie definiuje natomiast pojęcia "systemu kanalizacji deszczowej", jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że oznacza ono zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych - w przeciwieństwie do systemów kanalizacji zbiorczej - do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych, a nie ścieków. Orzecznictwo
to wywodzi przy tym – wspierając się doktryną przedmiotu – że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku uiszczania opłat z tytułu odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych do wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych
i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych
za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód (zob. np. wyroki: WSA w Poznaniu z dnia 14 lutego 2019 r. sygn. IV SA/Po 1006/18, WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2019 r. II SA/Sz 1216/18, WSA w Łodzi z dnia 14 maja 2019 r. sygn. II SA/Łd 231/19, wszystkie dostępne w CBOSA, oraz przywołana w tych orzeczeniach publikacja: M. Białek,
D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, C.H. Beck).
Przytoczenie tych poglądów jest istotne z punktu widzenia porównania pojęć, którymi posługują się ustawodawca w u.p.w. i w rozporządzeniu, tj. pojęć systemu kanalizacji deszczowej oraz urządzeń do retencjonowania wody. Dostrzegalne jest, że w obu przypadkach istotnym ich elementem jest przeznaczenie danego urządzenia. Zestawiając dotychczasowe rozważania nie ulega zatem wątpliwości Sądu, że za urządzenia do retencjonowania wody można uznać, tylko takie, których celem jest magazynowanie wód opadowych lub roztopowych. Przechwytywanie wód odpadowych lub roztopowych i ich dalsze odprowadzanie jest zaś domeną systemu kanalizacji deszczowej.
Wobec powyższego, wskazanych przez skarżące Miasto sposobów retencjonowania wód, tj. retencji kanałowej, czy też braku odprowadzania wód opadowych z części terenów utwardzonych do kanalizacji deszczowej nie sposób uznać za urządzenia do retencjonowania wody. Strona wskazuje sposoby/metody retencji, a nie urządzenia do retencjonowania wody. Poza tym, skoro podstawowym kryterium zakwalifikowania danego urządzenia jako urządzenia do retencjonowania wody jest jego cel, przeznaczenie, a nie funkcja jaką pełni, to urządzenia, które nawet w jakiejś części i niejako "przy okazji", "dodatkowo" pełnią funkcje retencyjne nie mogą być uznane za urządzenia do retencjonowania wody w rozumieniu u.p.w. Jeżeli ich głównym przeznaczeniem – tak jak w przypadku systemu kanalizacji – jest odbiór i odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych, a nie ich magazynowanie, to w żadnym wypadku nie mogą być zakwalifikowane jako urządzenia do retencjonowania wody. Takim urządzeniami nie będą zwłaszcza wpusty deszczowe
z osadnikami, w które wyposażony jest układ kanalizacji deszczowej. Choć jak wskazuje strona skarżąca pełnią w jakiejś mierze funkcję retencyjną, to ich przeznaczeniem, jako elementu kanalizacji deszczowej, jest przechwytywanie
i oczyszczanie wód opadowych lub roztopowych, które to wody opadowe lub roztopowe są następnie systemem kanalizacji odprowadzane do określonych zbiorników. Trafnie zatem wskazano w zaskarżonej decyzji, że separatory substancji ropopochodnych i osadniki, są urządzeniami oczyszczającymi odprowadzane wody opadowe lub roztopowe, nie zaś urządzeniami, których celem jest retencjonowanie wód. Samoistne wytwarzanie pojemności retencyjnej w następstwie parowania wody
w osadniku, nie jest natomiast zamierzonym celem urządzenia a "dodatkowym" skutkiem jego funkcjonowania. Podstawowym celem jest oczyszczanie wód. Przyjęcie poglądu strony skarżącej, że w rozpatrywanym przypadku odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do rzeki odbywa się z wykorzystaniem urządzeń do retencji wody, byłoby zbyt daleko idącą nadinterpretacją obowiązujących przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że organ prawidłowo określił opłatę zmienną za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód, przyjmując stawkę opłaty zgodnie z § 8 pkt 1 rozporządzenia. Zarzut naruszenia art. 272 ust. 5 u.p.w. okazał się pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do argumentu skargi, że za IV kwartał 2018 r. dla przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, w oświadczeniu podmiotu zobowiązanego również wskazano retencjonowanie wody o pojemności do 10 % odpływu rocznego z terenów uszczelnionych, a organ naliczając opłatę zmienną za usługi wodne za IV kwartał 2018 r. uwzględnił stawkę preferencyjną wskazaną
w oświadczeniu tj. 0,625 złotych z 1 m3 na 1 rok, Sąd pragnie zauważyć, że przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym przypadku jest decyzja określająca wysokość opłaty zmiennej za III kwartał 2018 r. Sąd nie może wypowiadać się
o prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w innej sprawie o nieznanym tu i nie zweryfikowanym stanie faktycznym, i tak jak wskazuje organ – podjętej po zmianie przepisów dotyczących ustalania opłat za usługi wodne. Nie wchodząc w istotę zmian wprowadzonych w ustawie, które nie były przedmiotem analizy w niniejszym przypadku, godzi się jednak podkreślić, że z punktu widzenia urzeczywistniania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej pożądane jest, aby organy administracji publicznej w analogicznych sprawach pod względem faktycznym
i prawnym orzekały w sposób jednolity. Wydanie decyzji o określonej treści w innym postępowaniu, nie powoduje jednak, że organ zobowiązany jest do jej powielania
w kolejnych postępowaniach, zwłaszcza, gdyby miało okazać się, że jest ona wadliwa. Podstawowym kryterium oceny decyzji jest bowiem jej legalność.
Podsumowując zatem Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dlatego też orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło