II OSK 2606/17

Dnia 17 września 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak Protokolant: starszy asystent sędziego J. Ż. po rozpoznaniu w dniu 17 września 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2654/16 w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Wojewody M. z dnia 19 sierpnia 2016 r. nr ... w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od D. J. na rzecz Wojewody M. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2654/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi D. J. na decyzję Wojewody M. z dnia 19 sierpnia 2016 r. nr ... w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz strony zwrot kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 19 sierpnia 2016 r., Wojewoda M. – po rozpatrzeniu odwołania D. J. – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. W. z dnia 17 czerwca 2016 r. odmawiającą uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania D. J. na pobyt stały w lokalu nr ..., przy ul. O. ... w W. Sąd podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie – już w odwołaniu – pełnomocnik skarżącej powołał się na odmiennej treści niż obecnie złożone oświadczenia przez D. J. w postępowaniu sądowym, dotyczącym podziału majątku wspólnego byłych małżonków – skarżącej oraz D. J., co do okoliczności zamieszkiwania przez niego pod przedmiotowym adresem. Pełnomocnik D. J. wskazał w skardze, że wnosząc odwołanie nie dysponował jeszcze nagraniem z przebiegu rozprawy sądowej przed Sądem powszechnym. Jednakże okoliczność złożenia przez D. J. w postępowaniu dotyczącym podziału majątku wspólnego byłych małżonków, odmiennej treści zeznań – co do zamieszkiwania pod tym adresem – niż w tym postępowaniu administracyjnym, podniósł już we wniesionym odwołaniu. Stwierdził przy tym, że oświadczenie to, jako pochodzące od zainteresowanego, powinno mieć zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania. W związku z tym, położył nacisk na to, że bywanie w przedmiotowym lokalu przez D. J., nie świadczy o tym, że w nim koncentruje swą aktywność życiową, a więc nie było podstaw do twierdzenia, że lokal ten stanowi jego centrum życiowe. Z tego względu wywiódł, że miała i ma nadal miejsce fikcja meldunkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że niewątpliwie zeznania zainteresowanego, tyczące zamieszkiwania, złożone w postępowaniu o podział majątku wspólnego byłych małżonków, mają istotne znaczenie dla oceny, czy D. J. zamieszkuje pod przedmiotowym adresem od 2013 r. Sąd zauważył, że faktu złożenia przez D. J. zeznań w tym przedmiocie, nie podważył jego pełnomocnik, czemu dał wyraz w załączniku do protokołu rozprawy, przeprowadzonej przez WSA w dniu 10 marca 2017 r. Pełnomocnik wyjaśnił jednak, że jego mocodawca nie zeznał przed Sądem powszechnym, iż w lokalu nr ... przy ul. O. ... w W. "bywa", a użył słowa "przebywa". To zaś sformułowanie, zdaniem pełnomocnika, ma zupełnie inne znaczenie i wydźwięk. Wobec tego, zważywszy, że kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w tej sprawie (istotny wpływ na wynik sprawy), a pełnomocnik skarżącej dotąd tego dowodu nie złożył (także w postępowaniu przed WSA), Sąd stwierdził, że w realiach rozpatrywanej sprawy, na organie odwoławczym spoczywał obowiązek jej wyjaśnienia. Organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. powinien był uzupełniająco przeprowadzić ten dowód, jako służący właściwemu ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, jakkolwiek w niniejszej sprawie zostało już przeprowadzone obszerne postępowanie dowodowe, to z zeznań świadków – uwzględnionych przez pierwszą instancję oraz organ odwoławczy – można było jedynie domniemywać, że fakt zamieszkiwania D. J. w lokalu nr ... przy ul. O. ... w W. – miał miejsce i stawał się uprawdopodobniony. Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach, zasadnicze i rozstrzygające znaczenie miało wyjaśnienie podniesionej w odwołaniu kwestii, złożenia przez D. J. przeciwnej treści zeznań co do owego zamieszkiwania (zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika D. J.), w postępowaniu dotyczącym podziału majątku wspólnego byłych małżonków. W ocenie Sądu, wydanie przez Wojewodę rozstrzygnięcia bez zbadania tej okoliczności i brak odniesienia się do tego zarzutu w zaskarżonej decyzji, czyniło wydane rozstrzygnięcie przedwczesnym. Sąd wskazał, że należy mieć na względzie, że sam fakt urządzenia przez D. J. przydzielonego mu pokoju, nie oznacza jeszcze, iż w danym lokalu stale realizuje on swoje podstawowe funkcje życiowe i lokal ten stanowi jego centrum życiowe, począwszy od 2013 r. Sąd dostrzegł, że to profesjonalny pełnomocnik skarżącej winien jak najszybciej dostarczyć Wojewodzie nagranie ze wskazanej rozprawy, prowadzonej przed Sądem powszechnym, zwłaszcza gdy wyprowadzał z tego dowodu określone skutki prawne i już w odwołaniu powoływał się na tę okoliczność. Niedopełnienie jednak tego obowiązku przez pełnomocnika, w sytuacji gdy mogło to szkodzić reprezentowanej przez niego stronie, nie mogło skutkować uznaniem zbędności tego dowodu. W tym kontekście, wobec wskazanego zaniechania, Sąd uznał, że nie jest trafny zarzut skargi, braku powiadomienia pełnomocnika skarżącej przez Wojewodę o zamierzonej dacie wydania decyzji. W sprawach, w których organ odwoławczy w zasadzie nie przeprowadza żadnego postępowania uzupełniającego, nie jest zobowiązany do informowania stron w trybie art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Zaniechanie to w tych okolicznościach – co do zasady – nie wywołuje bowiem dla stron negatywnych skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził również, że należy też mieć na względzie, że to profesjonalny pełnomocnik D. J. powinien przedłożyć Wojewodzie wskazany dowód zaraz na początku prowadzonego postępowania odwoławczego (czego do tej pory nie uczynił). Wobec tego, w ocenie Sądu, z uwagi na to zaniechanie, nie mógł skutecznie powoływać się na zarzut uniemożliwienia złożenie mu tego dowodu przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jako na uchybienie przez Wojewodę art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wywiódł, że wskazanie w odwołaniu, iż w postępowaniu prowadzonym przez Sądem powszechnym D. J. oświadczył, że w przedmiotowym lokalu jedynie "bywa", wymagało od Wojewody dogłębnego wyjaśnienia tej okoliczności, jako mającej zasadnicze znaczenie w sprawie, skoro w dniu zameldowania D. J. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkiwał, a miał w nim zamieszkać później, co dopiero w razie zaistnienia tej okoliczności, czyniło niecelowym uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania D. J. na pobyt stały w lokalu nr ..., położonym przy ul. O. ... w W. Brak wyjaśnienia wskazanej okoliczności, jako mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prowadził do uwzględnienia skargi. Z przytoczonych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. W skardze kasacyjnej Wojewoda M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono naruszenie: – prawa materialnego w postaci art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż fakt braku zamieszkiwania pod adresem zameldowania wynikający z zeznań złożonych w postępowaniu sądowym świadczyć może o wadliwości czynności zameldowania, – prawa procesowego w postaci art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie braku dostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wydanego rozstrzygnięcia za przedwczesne, – naruszenie prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, co skutkowało jej uchyleniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zasadny jest zarzut naruszenia art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Według art. 31 ust. 1 tej ustawy, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Czy zgłoszone dane budzą wątpliwości wymaga dokonania ustaleń w postępowania wyjaśniającym prowadzonym w postępowaniu administracyjnym z zachowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady ogólnej prawdy obiektywnej (art. 7 kodeksu), zasady szczególnej postępowania dowodowego wymagającego zebrania i oceny materiału dowodowego (art. 77 § 1 kodeksu) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kodeksu). Organy zebrały materiał dowodowy i dokonały jego swobodnej oceny. Tej ocenie nie można zarzucić przekroczenia granic swobodnej oceny wynikającej z reguł stosowanych. Podważenia tej oceny nie można oprzeć na grze sów "bywa", "przebywa" w postępowaniu sądowym w przedmiocie podziału majątku wspólnego. Nie można podzielić stanowiska Sądu, że z tego faktu można wyprowadzić podważenie okoliczności spełnienia przesłanki zameldowania D. J. na pobyt stały w lokalu nr ... przy ul. O. ... w W.. Zasadnie zatem w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, które uzasadniało zastosowanie środka prawnego uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na mocy art. 188 i art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.