II SA/Łd 460/19
WyrokWSA w Łodzi2019-09-18
Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Paweł Janicki, Magdalena Sieniuć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budynku mieszkalnego i otworów okiennych w ścianie granicznej jest zasadna, jeśli budynek uzyskał pozwolenie na użytkowanie, a otwory powstały w trakcie budowy?Ratio decidendi
Decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budynku mieszkalnego i otworów okiennych w ścianie granicznej jest zasadna, ponieważ ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza o legalności obiektu i czyni bezprzedmiotowym dalsze postępowanie nadzorcze. Otwory okienne, które powstały w trakcie budowy i były przedmiotem uzgodnień z sąsiadami, nie mogą być kwestionowane po wydaniu pozwolenia na użytkowanie, zwłaszcza gdy nie doszło do naruszenia przepisów prawa budowlanego.Stan faktyczny
Skarżący E. C. i Z. C. domagali się zamurowania otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku mieszkalnego sąsiadów, usytuowanej w granicy ich działki. Organy nadzoru budowlanego obu instancji umorzyły postępowanie w tej sprawie, uznając je za bezprzedmiotowe. Powodem umorzenia była wcześniejsza decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku, wydana w latach 90. XX wieku, która sanowała samowolę budowlaną. Organy ustaliły, że otwory okienne powstały w trakcie budowy budynku, a ich istnienie było uzgadniane z sąsiadami. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżących.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2019 roku sprawy ze skargi E. C. i Z. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budynku mieszkalnego - oddala skargę. ał
Decyzją z [...] r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie legalności budynku mieszkalnego i otworów okiennych i drzwiowych w ścianie usytuowanej w granicy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w granicy na działce nr ewid. 189, położonej w S. przy ul. A 8 - stanowiącej współwłasność I. J., G. L. i M. L.
Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że 16 stycznia 2018 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. wpłynęło pismo interwencyjne E. C. i Z. C. "o uporządkowanie otworów okiennych i drzwiowych w budynku (...) w B. przy ul. A 8". W treści pisma wskazano przy tym, że "Budynek został postawiony bez żadnych planów, bez żadnych uzgodnień z nadzorem budowlanym i tutejszym Urzędem Gminy".
W dniu 23 stycznia 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. pozyskał ze Starostwa Powiatowego w S. wypis ze zbioru danych bazy danych Ewidencji Gruntów i Budynków, z którego wynikało m.in., że właścicielami nieruchomości oznaczonych nr ewid. działki 190/2 i nr ewid. Działki 190/3, usytuowanych przy ul. A 10 w B., są E. C. i Z. C. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. pozyskał do akt sprawy z własnego archiwum: protokół oględzin i ekspertyz z dnia 7 października 1991 r., decyzję Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z dnia [...] października 1991 r., wydaną w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego w B. przy ul. A 8 na działce L.K. nakazującą wstrzymać roboty budowlane w terminie natychmiastowym, oraz wystąpić do Urzędu Rejonowego w S. z wnioskiem o rozpoznanie możliwości kontynuowania budowy, oraz zwrotne potwierdzenie odbioru, opatrzone datą 17 października 1991 r. i własnoręcznym podpisem K. L.
I. J. złożyła w organie I instancji pismo wraz z załącznikami: kopią decyzji Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z dnia [...] r., udzielającej K. L. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego o wymiarach 12,42 x 6,80, powierzchnia zabudowy - 84,50 m2, powierzchnia użytkowa - 163,10 m2, powierzchnia całkowita - 253,5 m2, kubatura – 628 m3, zrealizowanego na działce w miejscowości B. ul. A nr 8, gm. B., a także kopią decyzji Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z dnia [...] marca 1996 r., odmawiającej I. J. przeniesienia na jej rzecz decyzji o udzieleniu K. L. pozwolenia na użytkowanie samowolnie zrealizowanego budynku mieszkalnego w B. przy ul. A 8 z [...] marca 1992 r., znak: [...].
W toku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez organ stopnia powiatowego 14 lutego 2018 r. stwierdzono m.in., że na nieruchomości w B. przy ul. A 8 znajduje się budynek mieszkalny dwukondygnacyjny, podpiwniczony. Usytuowany jest ścianą długości 12,42 m w granicy z nieruchomością skarżącego. Jest to budynek murowany, fundamenty betonowe, stropy żelbetowe, dach dwuspadowy w kierunku działki własnej. Od strony skarżącego budynek posiada ogniomur z wykonaną obróbką blacharską. W ścianie zlokalizowanej w granicy na kondygnacji pierwszego piętra znajdują się dwa otwory okienne o wym. 2,02 x 1,40 i 1,40 x 0,54 m. Ściana graniczna nie posiada innych otworów okiennych ani otworów drzwiowych. W dniu oględzin I.J. przedłożyła decyzję Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z [...] marca 1992 r. oraz decyzję Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z [...] marca 1996 r. Załączniki do protokołu czynności stanowiły szkic sytuacyjny oraz dokumentacja fotograficzna.
W dniu 23 kwietnia 2018 r. do akt sprawy organu stopnia powiatowego wpłynęło pismo E.C. i Z.C. wskazujące m.in., że: "Pani I.J. samowolnie użytkuje budynek pobudowany jako samowola budowlana [...] (...) w pismach owych nie ma wzmianki o otworach okiennych i drzwiowych w ścianie prostopadłej, przylegającej do naszej granicy (...) Jesteśmy przeświadczeni, że te otwory okienne i drzwiowe powinny być 4 m od naszej granicy (...)".
Postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w S., [...] Wydział Cywilny, stwierdził, że spadek po zmarłym 16 listopada 2017 r. K.L. nabyły na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza w częściach równych po 1/3: żona – G. L., córka – I.J. oraz córka – M.L.
W dniu 5 lipca 2018 r. do akt sprawy organu stopnia powiatowego wpłynęło kolejne pismo E. C. i Z.C., w treści którego podniesiono m.in., że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie winien również doprowadzić do likwidacji "okien i drzwi w ścianie prostopadłej przylegającej do naszej [Wnioskodawców] działki. Gdyby ściana ta była posadowiona w odległości przepisowej, to te okna i drzwi mogłyby być".
W toku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez organ stopnia powiatowego 26 września 2018 r. na nieruchomości ul. A 8 w B. stwierdzono m.in., że stan ww. budynku mieszkalnego opisany w protokole oględzin z 14 lutego 2018 r. nie uległ zmianie. E. C. podnosi, że otwory okienne znajdujące się w ścianie prostopadłej do granicy działki (elewacja frontowa budynku mieszkalnego od strony ulicy) również powinny stanowić przedmiot postępowania ponieważ według Jej wiedzy są niezgodne z warunkami technicznymi w sprawie okien i drzwi, które powinny zostać zamurowane. Istniejące otwory okienne na I piętrze budynku mieszkalnego w ścianie w granicy nie zostały dotychczas zamurowane.
Przesłuchany w charakterze świadka 17 grudnia 2018 r. Z. J. zeznał, że "budynek mieszkalny usytuowany ścianą szczytową w granicy z działką Państwa C. został wybudowany w latach 1989-1992. Późną jesienią 1989 roku zostały wykopane i zabetonowane fundamenty. Od wiosny 1990 roku rozpoczęła się budowa budynku mieszkalnego. Inwestorem był mój teść K.L. Budowę ukończono w 1992 roku. Okna znajdujące się na pierwszym piętrze w ścianie usytuowanej w granicy z działką Państwa C. powstały w czasie tej budowy za zgodą skarżących obecnie sąsiadów Państwa C. Roboty wykonane były systemem gospodarczym przeze mnie i przez kolegę Pana Z. F., który obecnie mieszka na stale we Francji. Budynek mieszkalny był budowany przez inwestora na jego własnym gruncie, a usytuowanie ściany szczytowej wraz z oknami na pierwszym piętrze w granicy było kilkakrotnie uzgadniane z właścicielami działki sąsiedniej Państwem E. i Z. C. Okoliczności objęte zeznaniem są mi znane, ponieważ uczestniczyłem bezpośrednio w budowie budynku mieszkalnego i byłem obecny podczas wszystkich uzgodnień z sąsiadami dotyczących budowy budynku mieszkalnego i znajdujących się w nim otworów okiennych".
Przesłuchany w charakterze świadka 17 grudnia 2018 r. J. K. zeznał m.in. "od urodzenia mieszkam w B. Pierwotnie (...) moje mieszkanie było blisko działki Pana L., na której budowany był budynek mieszkalny w granicy z działką Pana Z.C. W budynku tym w ścianie szczytowej w granicy na pierwszym piętrze były umieszczone dwa okna. Były one tam od samego początku powstania budynku. Stwierdzam, że na te okna zgodził się sąsiad Pan Z. C. W czasie wolny pomagałem jako pomocnik przy budowie tego budynku. Pan L. budował ten budynek mieszkalny na podstawie projektu budowlanego. Okoliczności objęte zeznaniem są mi znane, ponieważ (...) mieszkałem blisko Państwa L. i pomagałem przy budowie tego budynku mieszkalnego".
Przesłuchany w charakterze świadka 17 grudnia 2018 r. M. K. zeznał: "często bywałem na działce Państwa L., którzy około łat 90-tych ubiegłego wieku przy granicy działki Państwa C. budowali budynek mieszkalny. Przy budowie nie pomagałem. Okna znajdujące się na pierwszym piętrze od strony Państwa C. były od samego początku istnienia tego budynku. Sąsiedzi Pana L., który był właścicielem działki, na której był budowany budynek mieszkalny, nie protestowali co do usytuowania tego budynku, ani też co do powstałych okien w ścianie granicznej. Okoliczności objęte zeznaniem są mi znane, ponieważ mieszkam w B. od lat 70-tych ubiegłego wieku i znałem Państwa C. i Państwa L.".
Przesłuchany w charakterze świadka 27 grudnia 2018 r. D. S. zeznał m.in.: "po ślubie w 1987 roku zamieszkałem w B. (...) Budynek mieszkalny na działce Pana K. L. jest usytuowany przy granicy sąsiadów Państwa C., był budowany około 1990 roku. W ścianie szczytowej na pierwszym piętrze powstały dwa okna. Nie słyszałem, ażeby sąsiedzi się z sobą kłócili. Bywałem na tej działce w trakcie budowy tego budynku. Budynek w niezmienionym kształcie stoi do dnia dzisiejszego. Mieszkają w nim Państwo J.".
Dalej organ II instancji wskazał, że opisaną na wstępie decyzją nr [...] z [...] r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. umorzył "postępowanie w sprawie legalności budynku mieszkalnego i otworów okiennych i drzwiowych w ścianie usytuowanej w granicy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w granicy na działce nr ewid. 189, położonej w B. przy ul. A 8 - stanowiącej współwłasność I. J., G.L.i M.L. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ stopnia powiatowego wskazał m.in., że w stanie faktycznym niniejszej sprawy sporny budynek mieszkalny został wzniesiony w sposób nielegalny, przy czym inwestor przeprowadził przed właściwymi organami właściwe postępowanie administracyjne sanujące stan niezgodności z prawem, zakończone wydaniem przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. decyzji z [...] r. nr [...], udzielającej K. L. pozwolenia na użytkowanie. Mając przy tym na uwadze, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym zwłaszcza dowodów z zeznań przesłuchanych świadków), kwestionowane przez E.C. i Z. C. otwory okienne powstały na etapie budowy obiektu, który do dnia dzisiejszego "stoi w niezmienionym kształcie". Stąd też w ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a właściwym rozstrzygnięciem będzie wydanie decyzji umarzającej je w całości.
W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji E. C. i Z. C., budynek stanowiący przedmiot umorzonego postępowania niewątpliwie stanowił samowolę budowlaną, którego to stanu nie dało się zniwelować za pomocą jakichkolwiek umów sąsiedzkich. O fakcie udzielenia "jakichś pozwoleń na użytkowanie" dowiedzieli się dopiero w 2019 r. podczas przeglądania akt sprawy. Zdaniem E. C. i Z. C. sporne otwory okienne i drzwiowe powinny zostać zamurowane z uwagi na ich niezgodność z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.), a także z uwagi na interes społeczny w postaci poczucia "permanentnej inwigilacji" odwołujących się przez ich sąsiadów.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił na czym polega bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i podkreślił, że sporny budynek mieszkalny usytuowany na nieruchomości oznaczonej nr ewid. działki 189 przy ul. A 8 w B. pierwotnie (od 1989 r.) realizowany był przez K. L. w sposób samowolny. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. wprost przy tym wynika, że stan ten uległ ujawnieniu przed właściwym terenowym organem państwowym, albowiem po przeprowadzeniu oględzin w dniu 7 października 1991 r., decyzją nr [...] z [...] października 1991 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. nakazał wstrzymać roboty związane z samowolną rozbudową "budynku mieszkalnego w B. przy ul. A 8 na działce Pana L. K." oraz wystąpić "do tut. organu z wnioskiem o rozpatrzenie możliwości kontynuowania budowy". Z akt sprawy jednoznacznie przy tym wynika, że przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. [...] marca 1992 r. decyzji nr [...], udzielającej K. L. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego o wymiarach 12,42 m x 6,80 m, powierzchnia zabudowy - 84,50 m2, powierzchnia użytkowa - 163,10 m2, powierzchnia całkowita - 253,5 m2, kubatura – 628 m3, zrealizowanego na działce w miejscowości B. ul. A nr 8, gm. B. Odręczna adnotacja o wydaniu przedmiotowej decyzji o treści "Pozw. na użytk. [...]" znajduje się również na decyzji nr [...] z [...] października 1991 r. Odnosząc się do zarzutu odwołania, jakoby wydanie tej decyzji stanowiło formę "kreatywnej dokumentacji" podkreślenia wymaga, że w aktach sprawy zebranych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. znajduje się kserokopia przedmiotowego rozstrzygnięcia, potwierdzona za zgodność z oryginałem przez G. L., posiadającą uprawnienia zawodowe rady prawnego, a występującą w niniejszej sprawie w podwójnej roli: jako strona, ale również jako profesjonalny pełnomocnik M. L. W świetle całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, w tym zwłaszcza wskazanych wyżej dowodów, jak również normy art. 76a § 2 k.p.a., zgodnie z którym zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym, brak było zdaniem organu odwoławczego, dostatecznie uzasadnionych podstaw normatywnych dla kwestionowania przez organy nadzoru budowlanego obu instancji prawdziwości dokumentu przedłożonego przez stronę.
W ocenie organu II instancji nie mogły również odnieść zamierzonego przez odwołujących się skutku twierdzenia, jakoby o treści przedmiotowej decyzji dowiedzieli się dopiero w 2019 r., podczas gdy w rozdzielniku, jako jeden z adresatów decyzji wskazany został Z. C., jak również sugestie, iż "[tamta] sprawa została załatwiona tak, jak została załatwiona" ze względu na przeszłość zawodową G. L., które nie zostały uzupełnione jakimikolwiek dowodami na ich poparcie, a z których to wynikałoby, że doszło do ewentualnych działań o charakterze przestępczym.
Uwzględniając przy tym zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną przepisem art. 16 k.p.a., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w pełni podzielił dominujące stanowisko orzecznictwa sądownictwa administracyjnego, zgodnie z którym decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu i czyni bezprzedmiotowym ewentualne niezakończone postępowanie nadzorcze dotyczące procesu budowlanego oraz ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzeniu (pod kątem legalności wybudowania) przez organy nadzoru budowlanego - dotyczy to trybu zwykłego, jak i wznowieniowego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest zatem podstaw do kwestionowania legalności wzniesienia spornego budynku mieszkalnego i nie ma przy tym znaczenia prawnego silnie akcentowany w treści odwołania fakt braku formalnie zaakceptowanego pierwotnego projektu budowlanego, jak również sugestia, iż to Z. J. miałby być rzeczywistym wykonawcą/inwestorem spornego obiektu.
W nawiązaniu do uwag poczynionych wyżej, organ II instancji zwrócił uwagę, że esencja odwołania koncentruje się wokół otworów okiennych i drzwiowych, które zdaniem E.C. i Z. C. winny podlegać zamurowaniu, z uwagi na niezgodność ich usytuowania z normami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także z uwagi na interes społeczny w postaci poczucia "permanentnej inwigilacji" odwołujących się przez ich sąsiadów. Jako w pełni prawidłowe organ odwoławczy uznał przeprowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie daty powstania spornych otworów, w kontekście właściwej oceny prawnej prawidłowości i legalności ich wykonania. Z zeznań przesłuchanych świadków wprost wynika, że zarówno okna, jak i drzwi, których likwidacji domagają się E.C. oraz Z. C. powstały już na etapie budowy budynku, tj. ok. 1991 r. Na powyższe zwracają uwagę Z. J., J. K., jak i M. K. oraz D. S.. Brak jest przy tym jakichkolwiek okoliczności, w oparciu o które można by kwestionować prawdziwość złożonych w tym zakresie oświadczeń świadków. Odmiennej daty powstania spornych otworów okiennych i drzwiowych nie wskazują również sami odwołujący. Nie stwierdzono również, aby w toku blisko 30-letniego legalnego użytkowania budynku doszło do jakiejkolwiek zmiany sytuowania lub [...] Nadzoru Budowlanego w S. przyjął, że otwory te w istniejących obecnie miejscach były przedmiotem oceny właściwych organów administracji publicznej w procesie legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu, zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z dnia [...] marca 1992 r. W odniesieniu do kwestionowanych przez E. C. i Z. C elementów nie tracą na swojej aktualności poczynione wyżej uwagi dotyczące możliwości ingerencji organów nadzoru budowlanego w budynek, względem którego została wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, a następnie nie wykonano żadnych robót budowlanych.
Na marginesie rozważań organ II instancji podkreślił, że zgodnie z § 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stosuje się co do zasady przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych. Po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie żadna ze wskazanych wyżej okoliczności w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zaistniała. Dostatecznej podstawy prawnej dla nakazania obowiązku zamurowania otworów nie może również stanowić poczucie inwigilacji odwołujących się przez ich sąsiadów, jeżeli nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Samo ewentualne utrudnianie korzystania z nieruchomości E. C. i Z. C., którego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w żadnym zakresie nie potwierdza, mogłoby być podstawą do dochodzenia roszczeń na zasadach ogólnych wynikających z prawa cywilnego, co jednak pozostaje poza zakresem kognicji organów nadzoru budowlanego.
Zdaniem organu odwoławczego w analizowanej sprawie prawidłowo nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 48, art. 50 lub art. 51 Prawa budowlanego. Zaskarżona decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nr [...] z [...] r., jest zatem zasadna i nie ma podstaw prawnych do jej zmiany, bądź uchylenia.
Na ostateczną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyli E. C. i Z. C. wskazując na argumenty podnoszone w toku postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Cytowany przepis wyraża zasadę trwałości decyzji administracyjnych. W judykaturze przyjmuje się jednolicie, że polega ona na tym, iż decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (np. wyrok NSA z 14.04.2017 r., I OSK 1545/15, LEX nr 2289679). Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych (wyrok NSA z 10.09.2014 r., I OSK 229/13, LEX nr 1551287).
Przenosząc powyższy kanon na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że dopóty dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona nieważność funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia [...] r. [...] udzielającej inwestorowi pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu możliwość skutecznego kwestionowania legalności budynku jest wykluczona. Ostateczna decyzja udzielająca pozwolenia na użytkowanie tworzy bowiem domniemanie, że obiekt budowlany został wybudowany zgodnie z prawem.
Zatem chcąc kwestionować legalność budowy należy w pierwszej kolejności wzruszyć ostateczną decyzję zezwalającą na użytkowanie obiektu.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie przeprowadziła nawet próby obalenia cytowanej decyzji powołując się jedynie na gołosłowne twierdzenia, iż budynek został "postawiony nielegalnie, bez planów, bez żadnych uzgodnień po prostu na dziko" (uzasadnienie skargi, s. 3 akt sądowych).
Nie znajdują one potwierdzenia w zebranym przez organy materiale dowodowym. W szczególności z zeznań świadków D. S., M. K. i J. K. wynika wprost, że otwory okienne w ścianie szczytowej budynku w granicy z działką skarżących znajdowały się już od powstania budynku. Dodatkowo świadek J. K. jednoznacznie wskazał, że na istnienie tych okien wyraził zgodę skarżący Z.C.
Podobnie zresztą wypowiedział się w tym przedmiocie przesłuchany 17 grudnia 2018 r. Z. J.
Brak jest natomiast w zasobach urzędowych dokumentów, które wskazywałyby na odmienny czas wytworzenia przedmiotowych otworów okiennych w ścianie budynku.
W tej sytuacji za uzasadnione należy uznać stanowisko organów obu instancji, iż brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budynku mieszkalnego, czego konsekwencją stało się umorzenie tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Nadmienić w tym miejscu należy, że sąd administracyjny bada legalność to jest zgodność z prawem aktów organów administracji. Zatem poza polem rozważań sądu pozostają kwestie niezwiązane ze stosowaniem prawa przez te organy jak np. poczucie inwigilacji, na które powołują się skarżący w skardze.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło