VIII SA/Wa 906/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-27

Skład orzekający: Justyna Mazur, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz- Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia prac budowlanych związanych z inwestycją celu publicznego może zostać wydana, gdy właściciel nieruchomości nie wyraża na to zgody, a rokowania nie doprowadziły do porozumienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana, jeśli inwestycja stanowi cel publiczny, a rokowania z właścicielem nie doprowadziły do porozumienia. W takim przypadku organ administracji jest związany ostateczną decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i nie może ingerować w jej przebieg ani ustalać go odmiennie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości skarżącego. Ograniczenie miało na celu umożliwienie inwestorowi wykonania prac budowlano-montażowych związanych z budową linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym brak możliwości realizacji celu publicznego w inny sposób oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie posadowienia słupa i przebiegu linii. Organy administracji uznały, że inwestycja jest celem publicznym, a rokowania z właścicielem nie doprowadziły do porozumienia, co uzasadniało wydanie decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody [....] z dnia [....] października 2018 r. nr [....] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Starosta G. (dalej: Starosta, organ I instancji), działając na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 3, 4, 6 oraz art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 121, zwanej dalej: u.g.n.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz.1257 ze zm., zwanej dalej: K.p.a.), na wniosek [...] S.A. z siedzibą w L. (dalej: inwestor): 1) ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości, położonej w obrębie [...] [...] gm. B., oznaczonej jako działka nr [...], będącej własnością G. K. (dalej: skarżący, strona) zgodnie z księgą wieczystą KW Nr [...], poprzez udzielenie inwestorowi zgody na wykonanie prac budowlano-montażowych związanych z budową linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV, określonej jako zadanie inwestycyjne, polegające na budowie linii WN 110 kV relacji [...] - [...] wraz z przebudową odcinka linii WN 110 kV relacji [...] - [...] na dwutorową. Budowa prowadzona jest zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...]. Zezwolenie obejmuje prawo wstępu na część nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w celu wykonania robót budowlano-montażowych, tj. budowy linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV na długości 263 m w pasie montażowym o szerokości 18 m, co stanowi 4632 m2 wraz z posadowieniem słupa - zgodnie z załącznikiem graficznym; 2) zobowiązał inwestora do wykonania prac budowlano-montażowych na działce nr [...] w terminie 30 dni zaznaczając, że w terminie 14 dni przed rozpoczęciem prac należy powiadomić właściciela nieruchomości; 3) zobowiązał właściciela do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii sieci, a inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac budowlano-montażowych; 4) zobowiązał inwestora do przywrócenia stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac budowlano-montażowych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że inwestor realizuje zadanie inwestycyjne celu publicznego pod nazwą "Budowa linii WN 110 kV relacji [...] - [...] wraz z przebudową odcinka linii WN 110 kV relacji [...] - [...] na dwutorową", której celem jest stworzenie możliwości właściwego programowania struktur sieciowych dla prawidłowego i niezawodnego zasilania odbiorców energii elektrycznej i bezpieczeństwa energetycznego. Budowa układu sieci wysokiego napięcia jest koniecznym ze względów technicznych zamierzeniem inwestycyjnym. Planowana inwestycja obejmuje część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność skarżacego, stąd wniosek inwestora o ograniczenie sposobu korzystania z jej części w celu wykonania prac budowlano-montażowych związanych z budową linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV na długości 263 m i szerokości 18 m pasa montażowego, co daje powierzchnię 4632 m2 wraz z posadowieniem słupa. Powierzchnia ta wynika z przebiegu linii WN nad działką nr [...] pod skosem między drogą o nr ew. [...] a rzeką M. Natomiast słup posadowiony jest w odległości około 5 m od granicy z działką nr [...] stanowiącą drogę. Minimalna wysokość zawieszenia przewodów napowietrznych wysokiego napięcia 110 kV wynosi 7 m. Z dokonanych przez organ I instancji ustaleń wynikało, że prowadzone przez inwestora pisemne rokowania z właścicielem nieruchomości w dniach: [...] maja 2017 r., [...] lipca 2017 r. oraz [...] lipca 2017 r. nie doprowadziły do zawarcia ugody odnośnie do przejścia linii napowietrznej oraz posadowienia słupa na działce nr [...]. Pismem z [...] lipca 2017 r. właściciel poinformował inwestora, że w związku z przebudową linii 110 kV [...] - [...] oraz budowy linii 110 kV [...] - [...] nie wyraża zgody i nie akceptuje zaproponowanych warunków porozumienia. Do porozumienia stron nie doszło także w wyznaczonym przez Starostę dwumiesięcznym terminie do zawarcia ugody, ani na rozprawie administracyjnej, która odbyła się [...] grudnia 2017 r. Wobec braku porozumienia Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 124 ust.1 u.s.g. udzielił zezwolenia na wykonanie prac budowlano-montażowych związanych z budową napowietrznej linii WN 110 kV na działce nr [...], położonej w obrębie [...] [...] gm. B. wraz z posadowieniem na niej słupa. Zdaniem organu I instancji ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości i prawo wstępu na działkę nr [...] w określonych granicach jest niezbędne w celu wykonania prac budowlano-montażowych. Działka ta stanowi teren niezabudowany, a zakres prac na niej prowadzony jest ograniczony do minimum niezbędnego do wykonania inwestycji celu publicznego. Ponadto ograniczenie to jest zgodne z decyzją Wójta Gminy B. z [...] stycznia 2017 r. o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Odwołanie od ww. decyzji wniósł skarżący zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 124 ust 1 w związku z art. 112 ust. 3 u.g.n. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy cele publiczne mogą być zrealizowane w inny sposób niż ograniczenie praw skarżącego do nieruchomości - przez możliwość zmiany przebiegu linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV, bowiem sąsiadująca z nieruchomością skarżącego działka od strony północnej stanowi nieużytek, natomiast wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób, niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy; 2) prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcie wskutek tego okoliczności wskazujących na możliwość zmiany przebiegu linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV przez posadowienie słupa na działce sąsiadującej z nieruchomością skarżącego od strony północnej, która to działka stanowi nieużytek; 3) prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 8 § 1 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie ustalenia dokładanego miejsca posadowienia słupa energetycznego, jego powierzchni, głębokości wykonywanych fundamentów oraz przebiegu pasa eksponencjalnego, co stoi w rażącej sprzeczności z zasadą proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz narusza zaufanie uczestników postępowania do władzy publiczne. Strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją nr [...] z [...] października 2018 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał treść art. 124 ust. 1 u.g.n., wskazał na przesłanki uzasadniające wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oraz na fakt, że dla uznania inwestycji jako celu publicznego mają znaczenie przepisy art. 6 pkt 2 powołanej ustawy. W ocenie organu odwoławczego zadanie inwestycyjne, które zamierza realizować inwestor odpowiada definicji celu publicznego. Podstawowym celem tego przedsięwzięcia jest bowiem stworzenie możliwości właściwego programowania struktur sieciowych dla prawidłowego i niezawodnego zasilania odbiorców energii elektrycznej i bezpieczeństwa energetycznego. Dla rzeczonej inwestycji została wydana decyzja Wójta Gminy B. z [...] stycznia 2017 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, a teren tej inwestycji obejmuje między innymi część nieruchomości, położonej w obrębie [...], gm. B., oznaczonej jako działka nr [...]. Decyzja powyższa stała się ostateczna w dniu [...] marca 2017 r. Dokonując porównania załączonej do zaskarżonej decyzji Starosty z [...] czerwca 2018 r. mapy z naniesionym przebiegiem linii energetycznej oraz zaznaczonej powierzchni podlegającej robotom budowlanym z mapą obrazującą przebieg inwestycji stanowiącą załącznik do decyzji Wójta Gminy B. z [...] stycznia 2017 r., organ II instancji ocenił, że teren tego ograniczenia pokrywa się z przebiegiem linii energetycznej określonym w decyzji lokalizacyjnej. Realizacja przedmiotowej inwestycji celu publicznego jest zgodna z ww. ostateczną decyzją lokalizacyjną, co powoduje, że spełniona została pierwsza ze wskazanych powyżej przesłanek uzasadniających decyzyjne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenia ostatecznej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego są wiążące w postępowaniu w sprawie o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Na etapie postępowania o wydanie zezwolenia nie jest już więc możliwe kwestionowanie przebiegu inwestycji celu publicznego, gdyż o nim stanowi decyzja administracyjna, korzystająca z waloru ostateczności. Organ w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie może badać poprawności czy racjonalności usytuowania inwestycji. Lokalizacja ta nie może być podważana w procedurze wydawania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości w celu wykonania inwestycji. Niezasadnie więc odwołujący zarzuca, iż organ I instancji nie ocenił w sposób należyty stanowiska strony co do przebiegu planowanej inwestycji i jej elementów. Wszelkie tego rodzaju sugestie i prośby właściciel nieruchomości winien przedstawić inwestorowi na etapie planistycznym, tj. przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej, a nie w sytuacji, gdy inwestycja została już zaplanowana i "umiejscowiona" w sposób prawem wiążący. Na obecnym etapie nie ma możliwości odstąpienia od postanowień ostatecznej decyzji Wójta Gminy B. z [...] stycznia 2017 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jako niezasadny organ ocenił także zarzut braku wskazania dokładnego miejsca posadowienia słupa energetycznego. Na załączniku mapowym, będącym integralną częścią zaskarżonej decyzji Starosty, miejsce jego posadowienia jest jednoznacznie wskazane. Z rozstrzygnięcia decyzji jak i jej uzasadnienia wynika, że będzie on posadowiony we wskazanym pasie zajętości nieruchomości. Jednocześnie z treści protokołu rozprawy przeprowadzonej przez Starostę w dniu [...] grudnia 2017 r. wynika, iż skarżący miał wiedzę o miejscu planowanego przez inwestora posadowienia słupa na działce nr [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że o tym jakie wymogi techniczne winna spełniać inwestycja, którą zamierza realizować inwestor, decyduje właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w zgodzie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2018 r., poz. 1202, zwanej dalej: Prawo budowlane) w sprawie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Podnoszone przez skarżącego kwestie dotyczące rozwiązań technicznych - informacji o głębokości fundamentów - nie mogą być więc powodem uchylenia decyzji Starosty, gdyż będą analizowane w odrębnym postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Organ II instancji odniósł się także do kwestii spadku wartości nieruchomości wskazując, że stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n. na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zrealizowaniu inwestycji. Natomiast w przypadku, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie, którego wysokość ustalana jest w odrębnym postępowaniu. Końcowo organ wskazał, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy. Wskazano w niej bowiem podmiot, któremu udzielono zezwolenia, rodzaj inwestycji, która ma być realizowana, przedmiot zajęcia oraz zakres ograniczenia. Załącznik graficzny pełni funkcję uzupełniającą do decyzji. Nadto Starosta prawidłowo ocenił, że przed wydaniem decyzji były prowadzone rokowania i nie doszło do wypracowania wspólnego stanowiska, co uzasadniało wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, na której planowana jest realizacja inwestycji celu publicznego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, formułując jej zarzuty i uzasadnienie tożsame z treścią odwołania. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej kontroli poddano decyzję Wojewody z [...] października 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty z [...] czerwca 2018 r., orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę o numerze ewid. [...], położonej w [...] gmina B., poprzez udzielenie inwestorowi zgody, na wykonanie prac budowlano-montażowych związanych z budową linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV, określonej jako zadanie inwestycyjne, polegające na budowie linii WN 110 kV relacji [...] - [...] wraz z przebudową odcinka linii WN 110 kV relacji [...] - [...] na dwutorową, stanowiącą inwestycję celu publicznego. Materialnoprawną podstawę ww. rozstrzygnięć stanowił art. 124 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (art. 124 ust. 3 u.g.n.). Przesłankami wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości są zatem: realizacja celu publicznego wynikającego z planu miejscowego albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz brak zgody właściciela lub wieczystego użytkownika nieruchomości na takie ograniczenie. W aktach niniejszej sprawy znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji Wójta Gminy B. z [...] stycznia 2017 r. o ustaleniu warunków lokalizacji inwestycji celu publicznego zamierzonej przez inwestora, polegającej na budowie linii WN 110kV relacji [...] – [...] wraz z przebudową odcinka linii WN 110 kV relacji [...] – [...] na dwutorową, planowanej na terenie gminy B. i gminy M. na działkach o numerach ewidencyjnych wskazanych w załączonym wykazie. Nie było sporu także co to tego, że udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzedzone było rokowaniami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Wskazać należy, że przepis art. 124 u.g.n. nie definiuje pojęcia rokowań, nie określa formy ich prowadzenia, ani dokumentów, z jakimi musi wystąpić inwestor do właściciela gruntu w celu uzyskania zgody na udostępnienie nieruchomości, ani też nie nakłada na niego obowiązku poinformowania właściciela na piśmie, że rokowania w sprawie uważa się za zakończone (por. wyrok NSA z 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1723/15, publ. Lex nr 2100561). Spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło do zawarcia umowy, a inwestor określił i zaproponował właścicielowi konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwie do przyjęcia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 542/14, publ. Lex nr 1510484, wyrok WSA w Szczecinie z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1075/16, publ. Lex nr 2202349, wyrok WSA w Krakowie z 19 września 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 650/16, publ. Lex nr 2136663, wyrok NSA z 17 września 2014 r., sygn. akt I OSK 296/13, publ. Lex nr 1569512). Moment rozpoczęcia rokowań należy wiązać z chwilą, w której jedna ze stron wystąpi do drugiej strony z inicjatywą zawarcia określonej umowy przez złożenie oświadczenia wyrażającego wolę jej zawarcia. Zdaniem Sądu w aktach administracyjnych znajduje odzwierciedlenie ustalenie organu o przesłanych przez pełnomocnika inwestora do skarżącego pismach z: [...] kwietnia 2017 r., [...] maja 2017 r. i [...] lipca 2017 r. z prośbą o wyrażenie zgody na umieszczenie urządzeń na jego działce oraz o datowanym na [...] lipca 2017 r. piśmie skarżącego, w którym informuje o niezaakceptowaniu warunków porozumienia, wskazując, że zaproponowane wynagrodzenie za wejście na nieruchomość i ustanowienie służebności jest rażąco nieadekwatne. Pismem z [...] lipca 2017 r. pełnomocnik inwestora ponowił prośbę o wyrażenie zgody na ustanowienie służebności przesyłu dla linii 110 kV, jednak - jak wynika z akt sprawy - pismo to pozostało bez odpowiedzi skarżącego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z [...] sierpnia 2017 r. Starosta wyznaczył inwestorowi oraz współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości dodatkowy dwumiesięczny termin do zawarcia ugody w sprawie. Pismem z [...] października 2017 r. skarżący poinformował organ, że nie wyraża zgody na ustanowienie służebności przesyłu na jego działce. W tych okolicznościach podzielić należało stanowisko organów, że w przedmiotowej sprawie spełniony został wyrażony w art. 124 ust. 3 u.g.n. warunek przeprowadzenia rokowań. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że ostatecznie podejmowane przez inwestora próby polubownego określenia warunków ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżących w celu przebudowy linii energetycznej zakończyły się niepowodzeniem. Sąd miał na względzie, że wynikające z art. 124 ust. 1 u.g.n. uprawnienie organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy i może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z realizacją określonej inwestycji infrastrukturalnej, a negocjacje między inwestorem a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość (por. wyrok WSA z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 692/12, publ. cbos). Niewątpliwie decyzje wydawane na podstawie art. 124 u.g.n. naruszają interes właściciela nieruchomości poprzez ograniczenie prawa własności. Z tego powodu ustawodawca dopuścił jednak możliwość ich wydawania jedynie w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego, a więc takich, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi. Jednocześnie zakres ograniczenia prawa własności musi być ściśle określony, a zatem należy wskazać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, warunkujące wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. W szczególności nie budziło wątpliwości, że inwestycja jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., zgodnie z którym jest nim budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji (...) energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Dodatkowo organ I instancji precyzyjnie wskazał powierzchnię podlegającą ograniczeniu, parametry inwestycji i przebieg linii elektroenergetycznej na działce skarżącego, zgodny z załącznikiem graficznym do decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 112 ust. 3 u.g.n. Sąd zauważa, że decyzja oparta o art. 124 u.g.n. stanowi jedynie tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania. Nie jest to zatem decyzja wywłaszczeniowa polegająca na pozbawieniu własności nieruchomości (por. wyrok WSA w Szczecinie z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1303/14, wyrok WSA w Gdańsku z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 783/17, publ. cbosa). Nadto, w ocenie Sądu, mimo zamieszczenia art. 124 u.g.n. w rozdziale IV dotyczącym wywłaszczeń, przepisy regulujące postępowanie wywłaszczeniowe nie znajdują zastosowania do postępowania przewidzianego w tym przepisie. Regulacja art. 124 u.g.n. zawiera bowiem unormowanie odrębne w stosunku do art. 112 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.g.n., wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Natomiast instytucje przewidziane w art. 124-126 u.g.n. zostały przez ustawodawcę uregulowane odrębnie. Na odrębność tego uregulowania wskazuje m. in. przewidziana w tym przepisie w ustępie 3 konieczność przeprowadzenia rokowań. Gdyby wolą ustawodawcy było zastosowanie do postępowania przewidzianego w art. 124 u.g.n. przepisów dotyczących postępowania wywłaszczeniowego, zamieszczenie wymogu przeprowadzenia rokowań byłoby zbędne, bowiem w art. 114 ust. 1 u.g.n. przewidziano wymóg przeprowadzenia rokowań w postępowaniu wywłaszczeniowym. Podobnie za zbędny należałoby uznać przepis art. 124 ust. 7 u.g.n., przewidujący, że decyzja ostateczna wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Kwestie te w postępowaniu wywłaszczeniowym reguluje już bowiem art. 123 ust. 1 u.g.n. Nadto w art. 124a u.g.n., dotyczącym stosowania art. 124, 125 i 126 u.g.n. do nieruchomości mającej nieuregulowany stan prawny, ustawodawca przewidział odpowiednie zastosowanie przepisów dotyczących postępowania wywłaszczeniowego – art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 i art. 118a ust. 2 i 3 u.g.n. Gdyby do postępowań tych, jako postępowań wywłaszczeniowych, znajdowały co do zasady zastosowanie przepisy dotyczące przebiegu postępowania wywłaszczeniowego, regulacja art. 124a u.g.n. byłaby zbędna. Tak więc słusznie wskazał organ odwoławczy, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pozostaje poza zakresem uregulowania art. 112-123 u.g.n., a przepisy dotyczące przebiegu postępowania wywłaszczeniowego nie mają do niego zastosowania (por. wyrok WSA w Szczecinie z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1303/14, publ. cbos). Z tych względów Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie podziela poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wyrażonego w powołanym przez skarżącego wyroku. Sąd nie podziela zarzutu skarżącego także co do naruszenia przez organy art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pomięcie, że istnieje możliwość zmiany przebiegu linii napowietrznej wysokiego napięcia poprzez posadowienie słupa na działce sąsiadującej z nieruchomością skarżącego od strony północnej. W sytuacji bowiem, gdy między stronami nie dojdzie w drodze rokowań do ustalenia przebiegu inwestycji, w sprawie prowadzonej na podstawie art. 124 u.g.n., organ jest związany decyzją lokalizacyjną, co oznacza, że jeśli wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest zgodny z tą decyzją, organ nie może ingerować w przebieg inwestycji i ustalać go odmiennie, aniżeli wynika to ze zgodnego z tą decyzją wniosku. Zatem zarzut, że organ powinien ustalić czy jest możliwe inne, mniej uciążliwe przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji, nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2017 r. w sprawie I OSK 99/17, zgodnie z którym organ w sprawie prowadzonej w trybie art. 124 u.g.n. nie jest uprawniony do badania uciążliwości linii elektroenergetycznej na konkretnej nieruchomości, gdyż taki obowiązek nie wynika z treści ww. przepisu. Kwestia ta jest badana w postępowaniu planistycznym, a także jeżeli wymagają tego przepisy szczególne, w postępowaniu, które kończy decyzja środowiskowa. Jeszcze raz podkreślić należy, że przedmiotem oceny Sądu jest decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości skarżącego, w której nie rozstrzyga się o sposobie realizacji inwestycji. Ustalenie miejsca i sposobu realizacji inwestycji, w tym granic terenu niezbędnego dla tej inwestycji, nastąpiło w decyzji Wójta Gminy B. z [...] stycznia 2017 r. Decyzja ta wiąże organ wydający decyzję o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości. Z tej przyczyny Starosta nie mógł ingerować w kształt inwestycji wynikający z powołanej decyzji. Nie mogły więc zostać uwzględnione oczekiwania skarżącego w zakresie sposobu realizacji inwestycji, przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 124 u.g.n., skoro przepis ten nie przewiduje dla Starosty takiego uprawnienia. Stosownie do art. 129 ust. 5 pkt 1 u.s.g., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa m.in. w art. 124-126 u.s.g. Tym samym, w przypadku ograniczenia sposobu korzystania z objętej decyzją nieruchomości, wysokość odszkodowania ustala się odrębną decyzją. Tym samym ustalenie jego wysokości może nastąpić dopiero po zakończeniu się okresu czasowego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, gdyż dopiero wtedy wiadomo, jaka jest wartość poniesionych szkód i czy doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości. Nie ma przy tym przeszkód, by i wskazane odszkodowanie było ustalone w formie zatwierdzonej ugody administracyjnej – w tym bowiem przypadku nie ma wątpliwości, że postępowanie odszkodowawcze jest postępowaniem odrębnym od tego dotyczącego czasowego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości. Z treści sentencji decyzji Starosty, utrzymanej w mocy przez Wojewodę, wynika, że w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości przedstawiony został zakres ograniczenia przedmiotowych działek w sposobie korzystania. Treść zaskarżonego orzeczenia pozwala jednoznacznie określić długość i szerokość pasa gruntu podlegającego ograniczeniu oraz jego usytuowanie, co jest przedstawione w formie graficznej w załączniku graficznym, stanowiącym integralną jej część, określono również obszar ograniczenia. Na mapie sporządzonej w skali 1:1000 przedstawiono usytuowanie linii elektroenergetycznej wraz z lokalizacją słupa. W punkcie 2 decyzji Starosty określono także termin, w jakim sposób korzystania z nieruchomości zostanie ograniczony. Mając na uwadze zakres inwestycji i wnioskowany zakres ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej działki, Sąd uznał, że mapy znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy mogły stanowić dla organów podstawę do dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w ocenie dokonanej przez rozstrzygające sprawę organy co do prawidłowości, rzetelności i zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło