III SA/Wa 280/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-19
Skład orzekający: Anna Zaorska, Monika Barszcz, Aneta Trochim-Tuchorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy choroba polegająca na omdleniach wazowagalnych, która doprowadziła do utraty przytomności i amnezji wstecznej, może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, jeśli strona nie pamiętała o odebraniu tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że choroba strony, objawiająca się omdleniami wazowagalnymi, utratą przytomności i amnezją wsteczną, może stanowić uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji, gdy choroba ta doprowadziła do zagubienia decyzji podatkowej i niemożności świadomego zapoznania się z jej treścią, odmowa przywrócenia terminu przez organ była niezasadna. Sąd podkreślił, że ocena braku winy powinna uwzględniać indywidualną sytuację strony i nie można jej automatycznie odrzucać tylko dlatego, że choroba nie pozbawiała strony całkowicie zdolności do funkcjonowania w życiu codziennym.Stan faktyczny
Skarżący, Z. T., członek zarządu spółki, nie złożył w terminie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącej jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Jako przyczynę uchybienia terminu podał chorobę (omdlenia wazowagalne, utrata przytomności, amnezja wsteczna), która miała spowodować zagubienie odebranej decyzji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2018 r. i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi Z. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz Z. T. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Decyzją z [...] marca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dalej: "NUS") orzekł o solidarnej odpowiedzialności Z. T. (dalej: "Skarżący") jako członka zarządu E. sp. z o.o. (dalej: "Spółka") wraz z drugim członkiem zarządu J. D. oraz Spółką za zaległość Spółki w podatku od towarów i usług za III kwartał 2013r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Ww. decyzję Skarżący odebrał osobiście w placówce pocztowej [...] kwietnia 2018r.
2. Pismem z [...] maja 2018r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył odwołanie od decyzji NUS z [...] marca 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji.
W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że [...] maja 2018 r. Skarżący otrzymał upomnienie skierowane do niego przez NUS opiewające na podatek VAT za 2013 r. w kwocie należności głównej 1.473.901zł oraz odsetki w wysokości 565.009 zł. Zaniepokojony, udał się do kancelarii prawniczej podając, że nie otrzymał decyzji o wymiarze podatku na jaki opiewa wyżej wymienione upomnienie. Celem wyjaśnienia powyższej okoliczności, pełnomocnik Skarżącego w rozmowie telefonicznej z pracownikiem urzędu skarbowego ustalił, że decyzja z [...] marca 2018 r. została osobiście odebrana przez Skarżącego [...] kwietnia 2018 r.
Pełnomocnik Skarżącego zapoznał się z ww. decyzją NUS w siedzibie Izby Administracji Skarbowej w W., gdzie udostępniono mu akta sprawy. Następnie pełnomocnik przesłał treść decyzji Skarżącemu, który po zapoznaniu się z decyzją, stwierdził, że nie pamięta, aby otrzymał taką decyzję, mimo że [...] kwietnia 2018 r. istotnie odbierał w K. w placówce pocztowej jakieś pismo i dopiero teraz kojarzy ten fakt. Skarżący pamiętał jedynie o tym, że udał się do mieszkania córki wraz z zakupionymi przez siebie bananami i dopiero córka uświadomiła mu, że pozostawił pod placówką pocztową, do której się udał, swój samochód. Obydwoje udali się po samochód, który istotnie stał na parkingu w pobliżu placówki pocztowej. Skarżący nie wie co stało się z odebraną przez niego przesyłką.
W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że Skarżący od dzieciństwa cierpi na nagłe omdlenia, powiązane z utratą świadomości. Omdlenia takie przytrafiały się w związku z długotrwałym przebywaniem w jednej pozycji, bądź z gwałtownymi emocjami, stresem. Powyższe zaburzenia zostały zdiagnozowane w wyniku wszechstronnych badań, wykonanych na oddziale kardiologicznym S.w R. w 2013 r., jako tzw. omdlenia wazowagalne typ mieszany.
W dniu [...] maja 2018 r. Skarżący udał się do psychologa klinicznego prof. dr hab. M. R., który po przeprowadzonym badaniu stwierdził, że ".(...) z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy objawami chorobowymi w postaci zdiagnozowanego u badanego zespołu wazowagalnego, a epizodem niepamięci wstecznej w następstwie omdlenia, wywołanego silną emocją, po zapoznaniu się z bardzo stresującą dla badanego treścią pisma. Przebieg zdarzeń opisany przez badanego, po incydencie związanym z omdleniem, w tym zagubienie przesyłki, wydaje się wielce prawdopodobny, jeśli zważyć na - jak wspomniano wyżej - zdiagnozowaną u Skarżącego chorobę. Należy również wykluczyć aby zachowanie badanego wynikało z lekceważenia przez niego norm społeczno-prawnych czy świadomego wprowadzania w błąd instytucji."
Zdaniem Skarżącego, okoliczności sprawy nie tylko uprawdopodobniają, ale wręcz dowodzą tego, że w wyniku silnej emocji, związanej z decyzją z [...] marca 2018 r., odebraną osobiście [...] kwietnia 2018 r. doszło do krótkotrwałej utraty przytomności, podczas której zagubił on odebrane przez siebie pismo. Będąca wynikiem tego zdarzenia amnezja dysocjacyjna doprowadziła do utraty pamięci epizodycznej, odnoszącej się do tego konkretnego zdarzenia. W wyniku powyższego, Skarżący w pełni świadomie zapoznał się z decyzją NUS z [...] marca 2018 r. dopiero po otrzymaniu jej fotokopii przesłanej przez pełnomocnika w Izbie Administracji Skarbowej w W. w dniu [...] maja 2018 r.
Jednocześnie Skarżący, w razie wątpliwości co do zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wniósł o dopuszczenie w postępowaniu odwoławczym dowodu z opinii biegłego psychologa oraz biegłego kardiologa, celem ustalenia, czy zdiagnozowane u Skarżącego schorzenie w postaci zespołu wazowagalnego mogło doprowadzić, w połączeniu z silną emocją, jaką było otrzymanie decyzji o obciążeniu ogromnymi zobowiązaniami podatkowymi, do omdlenia, utraty przytomności, a w następstwie do epizodu niepamięci wstecznej w postaci utraty wspomnienia dotyczącego treści otrzymanej decyzji, lub też do jej wyparcia w wyniku tzw. amnezji dysocjacyjnej.
Przy piśmie z [...] czerwca 2018r. Skarżący w ślad za wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, przesłał opinię psychologiczną biegłej psycholog N.P. oraz ekspertyzę psychiatryczną specjalisty psychiatry M. T. na okoliczność ustalenia stanu zdrowia psychicznego Skarżącego.
W ww. piśmie wskazano, że z obu wyżej wymienionych opinii wynika, że Skarżący ujawnia objawy zespołu psychoorganicznego (prawdopodobnych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego), czego skutkiem są deficyty w zakresie pamięci świeżej oraz w zakresie funkcji poznawczych, w szczególności procesów koncentracji i spostrzegania. U Skarżącego stwierdzono wysoki poziom lęku jako trwałej cechy osobowości oraz nadmierne reagowanie stanem lęku.
Zdaniem Skarżącego, ww. ekspertyzy psychologiczne i psychiatryczne, potwierdzają w znacznej mierze stwierdzone w opinii prof. M. R. deficyty pamięciowe, związane z silną emocją, będącą wynikiem zdiagnozowanego u Skarżącego kilka lat wcześniej zespołu wazowagalnego, co w znaczący sposób uprawdopodobnia okoliczności utraty przesyłki pocztowej, odebranej [...] kwietnia 2018 r., co nastąpiło z przyczyn chorobowych, niezależnych od Skarżącego.
3.Postanowieniem z [...] listopada 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z [...] marca 2018 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że dla przywrócenia terminu jest konieczne kumulatywne spełnienie przesłanek wskazanych w art. 162 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "O.p."), tj. uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.
W pierwszej kolejności DIAS stwierdził, że decyzja NUS z [...] marca 2108 r. została odebrana przez Skarżącego osobiście [...] kwietnia 2018 r., zatem odwołanie Skarżącego z [...] maja 2018 r. zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu, który stosownie do treści art. 223 § 2 pkt 1 O.p. upłynął [...] kwietnia 2018 r.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że złożony wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, z uwagi na fakt, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Zdaniem DIAS, Skarżący był świadomy swojej choroby, a także wszczętego wobec niego postępowania podatkowego (postanowienie o wszczęciu zostało odebrane przez pełnoletniego domownika w dniu [...] stycznia 2018 r.) powinien więc odpowiednio zadbać o swoje interesy, tak aby w razie potrzeby brać udział w toczącym się postępowaniu, czy w terminie składać środki odwoławcze. W tym przypadku, Skarżący już po otrzymaniu postanowienia o wszczęciu postępowania mógł ustanowić pełnomocnika, który zajmowałby się jego sprawami.
DIAS podkreślił, że Skarżący odbierał korespondencję wysyłaną z Urzędu oraz składał dokumenty do sprawy, a podnoszona przez niego okoliczność choroby w żaden sposób nie dowodzi braku zdolności do skutecznego składania oświadczenia woli. W ocenie DIAS, w oparciu o przedłożoną przez Skarżącego dokumentację lekarską nie można stwierdzić, aby był pozbawiony zdolności rozeznania i przewidywania skutków własnych decyzji. Wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy, gdyż choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, co oznacza, że musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Natomiast, jak wskazuje Skarżący, już od dzieciństwa cierpi na nagłe omdlenia, które zostały zdiagnozowane jako omdlenia wazowagalne typ mieszany już w 2013r.
DIAS zauważył, że dolegliwości Skarżącego nie stanowiły przeszkody w pełnieniu funkcji w przeszłości oraz aktualnie w innych spółkach oraz fundacji. Przedstawione dolegliwości nie stoją również na przeszkodzie w kierowaniu pojazdami mechanicznymi. Jak wynika z przedmiotowego wniosku Pan Z. T. pozostawił pod placówką pocztową swój samochód), mimo, że z opinii psychologicznej z [...] maja 2018r. wynika, że "...pacjenci z zespołem wazowagalnym nie powinni kierować pojazdami mechanicznymi (...)". W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, w sytuacji, gdy członek zarządu pomimo dolegliwości chorobowych, czynnie sprawował swą funkcję, nie może skutecznie powoływać się na zły stan zdrowia, by uniknąć odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.
W związku z powyższym DIAS stwierdził, że okoliczność choroby, która powoduje omdlenia i epizody niepamięci wstecznej nie może stanowić uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
4. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego, w której zaskarżył przedmiotowe postanowienie w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 2a i art. 162 § 1 oraz art. 122, 187 § 1, 188 i 191 O.p. oraz art. 32 Konstytucji RP.
Zdaniem Skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, dowodzi pobieżnej, naznaczonej rutyną, sztampowej oceny jego wniosku. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia świadczy o tym, że zdaniem DIAS brak winy w uchybieniu terminowi, o której mowa w art. 162 § 1 O.p., zachodzi tylko wówczas, gdy stan zdrowia strony pozbawia ją zdolności rozeznania i przewidywania skutków własnych decyzji i uniemożliwia skuteczne składanie oświadczeń woli. Skarżący nie zgadza się z takim poglądem. Skarżący podkreślił, że choroba w postaci zespołu wazowagalnego nie pozbawia go możliwości normalnego funkcjonowania w życiu codziennym, jednakże może ona doprowadzić i doprowadziła do zdarzenia, które Skarżący powołuje jako przeszkodę w terminowym złożeniu odwołania od decyzji.
Zdaniem Skarżącego, utrata przytomności może prowadzić do pozbawienia danej osoby możliwości kontroli zachowania, w tym utraty posiadanych przez nią przedmiotów. Jeżeli następstwem jest amnezja, niepamięć wsteczna, to jasnym wydaje się być niemożność przypomnienia sobie faktów poprzedzających incydent utraty przytomności. Podobnie, zaawansowana choroba wieńcowa, padaczka, czy ciężka depresja może skutkować utratą przytomności pacjenta, który w trakcie samego ataku i bezpośrednio po nim pozbawiony jest możliwości kontroli zdarzeń, dziejących się wokół niego. Skarżący podkreślił, że osoby chore na ww. schorzenia, na co dzień funkcjonują prywatnie i zawodowo bez żadnych przeszkód i nie są pozbawione zdolności rozpoznania znaczenia swoich działań i kierowania swoim postępowaniem.
Skarżący nie zgadza się z poglądem DIAS, zgodnie z którym, osoby cierpiące na w/w schorzenia, lub choroby podobne, winny przewidywać możliwość omdlenia, ataku serca, ataku padaczkowego, a w związku z tym, nie powinny w dbałości o własne interesy podejmować żadnej aktywności i korzystać w każdym aspekcie swojego życia z pomocy osób trzecich, w tym z usług profesjonalnego pełnomocnika. Jest to oczekiwanie nieracjonalne i niemożliwe do spełnienia. Dla osób chorych, nawet gdy znają potencjalne niebezpieczeństwo poważnego ataku ze strony swojego schorzenia, trudny do przewidzenia jest sam moment jego nastąpienia. Świadomość choroby nie oznacza konieczności stałego oczekiwania na atak. Chorzy żyją normalnie, w miarę potrzeby pozostają pod opieką lekarską i nie ma żadnego uzasadnienia dla wymuszania, aby ograniczali swoją aktywność życiową i zawodową. Oczekiwanie takie, byłoby sprzeczne z art. 32 Konstytucji RP. Żadna choroba nie może być bowiem podstawą do pozbawienia obywatela prawa do aktywności zawodowej, zrzeszania się i podejmowania inicjatyw gospodarczych.
W konsekwencji powyższego Skarżący, biorąc pod uwagę rodzaj schorzenia, na jakie cierpi i wystąpienie u niego utraty przytomnościwywodził, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania był w pełni uzasadniony, zaś odmowa jego przywrócenia wynika z błędnej wykładni art. 162 § 1 O.p., przeprowadzonej przez DIAS.
5. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
6. W piśmie procesowym z [...] czerwca 2019 r. pełnomocnik Skarżącego dodatkowo wskazał na wyrok WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2220/18 wydany w stosunku do drugiego członka zarządu – pana J. D.. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję organu wskakując na brak ustalenia przesłanki niewypłacalności Spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
7.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
7.2. Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
7.3. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie DIAS z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z [...] marca 2018 r.
Zawarte w tym samym akcie postanowienie DIAS w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie zostało zaskarżone, a tym samym kwestia uchybienia terminu została ostatecznie rozstrzygnięta i pozostaje poza sporem.
Mając powyższe na uwadze należy pamiętać, że warunkiem złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego uchybienie. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, byłby niedopuszczalny.
7.4.Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 162 § 1 i § 2 O.p.
Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Z przepisów tych wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie. Po pierwsze, zainteresowany musi uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu; musi więc uwiarygodnić, że nie dotrzymał terminu bez własnej winy. Po drugie, zainteresowany musi złożyć do właściwego organu wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Po trzecie, wniosek ten musi być wniesiony z zachowaniem zawitego (nieprzywracalnego) terminu wynoszącego 7 dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Po czwarte, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona jest zobowiązana dokonać czynności, dla której termin ten był ustanowiony, np. złożyć odwołanie.
7.5. W rozpoznawanej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie przez Skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.
Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu argumentował, że od dzieciństwa choruje na nagle omdlenia powiązane z utratą świadomości. Omdlenia te przytrafiają się w zawiązku z długotrwałym przebywaniem w jednej pozycji bądź gwałtownymi emocjami, stresem. Powyższe zaburzenia zostały zdiagnozowane w wyniku badań, wykonanych na oddziale kardiologicznym S. w R. w 2013 r., jako tzw. omdlenia wazowagalne typ mieszany. Na powyższą okoliczność Skarżący załączył stosowne zaświadczenie lekarskie (karta informacyjna leczenia szpitalnego z [...] sierpnia 2013 r., k . 99 akt admin.).
Skarżący argumentował, że nie pamięta okoliczności odebrania decyzji w placówce pocztowej oraz tego co się nią stało. Dopiero po przesłaniu mu przez pełnomocnika kopii decyzji (po wcześniejszym otrzymaniu upomnienia) Skarżący skojarzył, że istotnie odbierał w Krakowie w placówce pocztowej jakieś pismo. Skarżący pamięta jedynie o tym, że udał się do mieszkania córki i dopiero córka uświadomiła mu, że pozostawił pod placówką pocztową, swój samochód. Obydwoje udali się po samochód, który istotnie stał na parkingu w pobliżu placówki pocztowej. Skarżący nie wie co stało się z odebraną przez niego przesyłką.
Skarżący złożył również opinię psychologa klinicznego prof. dr hab. M. R. z dnia [...] maja 2018 r., w której to opinii po przeprowadzonym badaniu prof. stwierdził, że ".(...) z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy objawami chorobowymi w postaci zdiagnozowanego u badanego zespołu wazowagalnego, a epizodem niepamięci wstecznej w następstwie omdlenia, wywołanego silną emocją, po zapoznaniu się z bardzo stresującą dla badanego treścią pisma. Przebieg zdarzeń opisany przez badanego, po incydencie związanym z omdleniem, w tym zagubienie przesyłki, wydaje się wielce prawdopodobny, jeśli zważyć na - jak wspomniano wyżej - zdiagnozowaną u Skarżącego chorobę. Należy również wykluczyć aby zachowanie badanego wynikało z lekceważenia przez niego norm społeczno-prawnych czy świadomego wprowadzania w błąd instytucji." (zob. k. 97-98 akt admin.)
Skarżący dodatkowo załączył również opinię psychologiczną biegłej psycholog N. P.(opinia z [...] czerwca 2018 r., k- 127 akt admin.) oraz specjalisty psychiatry M. T. (k. 125 akt admin.). Z opinii specjalisty psychiatry wynika, że "(...) W odniesieniu do konkretnej sytuacji – odebrania przesyłki i jej zagubienia, a także wędrówki pokrytej niepamięcią, można przypuszczać, że – T. Z. znajdował się w stanie fugi dysocjacyjnej. Stan taki jest przemijającym stanem zaburzeń świadomości, pokrytej niepamięcią, gdzie zachowanie człowieka zewnętrznie nie odbiega od normy, jest zborne, natomiast podstawowa osobowość nie ma nad nią kontroli. Zdarzenie takie zazwyczaj jest poprzedzone silnym stresorem – a takim był treść przesyłki listowej."
7.6. W ocenie Sądu, okoliczności sprawy oraz załączone opinie specjalistów uprawdopodobniają, że w wyniku silnej emocji, związanej z decyzją z [...] marca 2018 r. (orzekającą o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości spółki wraz za odsetkami, na kwotę przekraczającą 2 mln zł), doszło do krótkotrwałej utraty przytomności, podczas której Skarżący zagubił odebrane przez siebie pismo. Będąca wynikiem tego zdarzenia amnezja dysocjacyjna doprowadziła do utraty pamięci epizodycznej, odnoszącej się do tego konkretnego zdarzenia. W wyniku powyższego, Skarżący w pełni świadomie zapoznał się z decyzją NUS z [...] marca 2018 r. dopiero po otrzymaniu jej fotokopii przesłanej przez pełnomocnika w dniu [...] maja 2018 r.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, spełniona została przesłanka z art. 162 § 1 O.p., tj. Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.
Należy tu zaznaczyć, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, co oznacza, że uprawdopodobnienie wymaga wykazania danej okoliczności w stopniu mniejszym aniżeli jej udowodnienie (zob. A. Hanusz, Uprawdopodobnienie jako środek zastępczy dowodu, "Przegląd Podatkowy" 2004, nr 3, s. 47-49, a także wyrok NSA z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 361/16).
W ocenie Sądu, wskazane przez Skarżącego okoliczności w stopniu dostatecznym uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Powyższe, jak już wskazywano, potwierdzają załączone opinie specjalistów z zakresu psychiatrii i psychologii.
7.7.Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska DIAS, że skoro z przedłożonej dokumentacji lekarskiej nie wynika, żeby Skarżący był pozbawiony zdolności rozeznania i przewidywania skutków własnych decyzji, oraz był świadomy swojej choroby, to winien tak kierować swoimi sprawami, aby nie ponosić tego negatywnych konsekwencji, a tym samym obowiązany był ustanowić pełnomocnika procesowego.
Przede wszystkim bowiem, jak słusznie podnosi Skarżący, jego choroba nie uniemożliwia mu normalnego funkcjonowania w życiu codziennym, w tym pełnienia funkcji w zarządzie spółki. Natomiast choroba ta może i doprowadziła do incydentu, który stanowił usprawiedliwioną przeszkodę w terminowym złożeniu odwołania. W ocenie Sądu, choroba Skarżącego nie nakładała na niego każdorazowego obowiązku ustanawiania pełnomocnika, w sytuacji wszczęcia w stosunku do niego postępowania podatkowego. Skarżący, mimo świadomości swojej choroby, nie spodziewał się aż takiej reakcji na stres wywołany otrzymaną decyzją. Natomiast w sytuacji, w której takie zdarzenie miało miejsce, Skarżący postanowił powierzyć prowadzenie swoich spraw profesjonalnemu pełnomocnikowi.
W tym zakresie, w ocenie Sądu, nie można stawiać Skarżącemu zarzutu nienależytego dbania o swoje interesy.
Zupełnie nieadekwatna na gruncie rozpoznawanej sprawy jest argumentacja organu (oraz powołany wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 970/13), że skoro Skarżący (jako członek zarządu) pomimo dolegliwości chorobowych, czynnie sprawował swoją funkcje, nie może skutecznie powoływać się na zły stan zdrowia, by uniknąć odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.
Niniejsza sprawa dotyczy bowiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a nie orzeczenia o odpowiedzialność Skarżącego. To, że choroba Skarżącego usprawiedliwia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie oznacza, że jest tego rodzaju schorzeniem, które mogłoby wyłączać odpowiedzialność Skarżącego za zaległości Spółki.
Co istotne, takie też stanowisko w sprawie zajmuje sam Skarżący.
Zupełnie chybiony jest również wywód DIAS dotyczący kierowania przez Skarżącego pojazdami mechanicznymi w kontekście przedłożonej opinii psychologicznej. Przede wszystkim nie jest jasne czemu służyć ma ta argumentacja. Z drugiej strony, DIAS przeinaczana tę opinie. Z opinii tej wynika bowiem, że pacjenci z zespołem wazowagalnym nie powinni kierować pojazdami mechanicznymi na dłuższych dystansach, a nie, że w ogóle nie powinni prowadzić samochodu.
7.8. W ocenie Sądu, na gruncie rozpoznawanej sprawy należy mieć również na uwadze, że w toku postępowania Skarżący nie unikał kontaktu z organem podatkowym. Aktywnie uczestniczył w postępowaniu. Nie sposób w jego działaniach dopatrzyć się jakiejś taktyki procesowej, czy celowej próby przedłużania postępowania w sprawie.
7.9. Reasumując powyższe, Sąd przyjmując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, stoi na stanowisku, że nie można Skarżącemu zarzucić niedbalstwa, a tym samym zawinionego opóźnienia we wniesieniu odwołania.
W ocenie Sądu, przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw.
7.10.Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że DIAS naruszył art. 162 § 1 O.p., w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Koszty te stanowił wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło