II GSK 184/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. GMBH Sp. z o.o. Oddział w Polsce w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 750/19 w sprawie ze skargi I. GMBH Sp. z o.o. Oddział w Polsce w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 stycznia 2019 r. nr BP.5530.90.2018.0949.BTM.556 w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 750/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę I. Sp. z o.o. Oddział w Polsce w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. Sp. z o.o. Oddział w Polsce w B., zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.; dalej jako: u.t.d.) w zw. z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE z dnia 21 października 2009 r. (Dz. Urz. UE L Nr 300, str. 51) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż skarżący nie posiada siedziby, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada statusu strony podczas, gdy skarżący ma siedzibę w B. przy ul. S. [...] i spełnia wszystkie warunki do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego. Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie oparta jest na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszeniu przepisów prawa materialnego. W związku z tym, w pierwszej kolejności, należy podkreślić, że autor skargi kasacyjnej nie zarzucił naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa procesowego mogącego stanowić podstawę do zakwestionowania ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż w sprawie niniejszej skutecznie nie podważono stanu faktycznego, zatem dla oceny zarzutów materialnoprawnych miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe i zaakceptowany przez Sąd I instancji. Zamierzonego skutku nie mogły również odnieść podniesione zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów prawa materialnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe było odwołanie się przez organ, a następnie przez Sąd I Instancji, do przepisów wspólnotowych, w szczególności do art. 5 rozporządzenia nr 1071/2009, który precyzuje warunki związane z wymogiem uzyskania zezwolenia na dostęp do zawodu przewoźnika drogowego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. a) tegoż rozporządzenia, tj. z wymogiem posiadania rzeczywistej i stałej siedziby w jednym z państw członkowskich. W ww. zakresie muszą być bowiem spełnione przez przedsiębiorcę łącznie trzy przesłanki, tj.: a) posiadanie siedziby położonej w tym państwie członkowskim, b) gdy zezwolenie na dostęp do zawodu przewoźnika drogowego zostanie wydane – przedsiębiorca jest zobowiązany do dysponowania co najmniej jednym pojazdem, który został zarejestrowany lub w inny sposób wprowadzony do ruchu zgodnie z przepisami tego państwa członkowskiego – będąc jego właścicielem lub posiadaczem z innego tytułu, np. na podstawie umowy najmu z opcją zakupu, c) prowadzić działalność związaną z pojazdami, o których mowa w lit. b) w sposób rzeczywisty i ciągły [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wykładnię przepisów prawa i oceny zastosowane w zaskarżonym wyroku i dlatego nie ma potrzeby powtarzania w tym miejscu całkowicie trafnej i wyczerpującej argumentacji sądu pierwszej instancji. Wystarczające więc będzie przytoczenie jedynie jej głównych tez. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno organ administracji, jak i Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjęły, że ustawa o transporcie drogowym nie definiuje pojęcia przedsiębiorcy, ale taką definicję zawierają przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Natomiast działalnością gospodarczą zgodnie z art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Wskazana definicja działalności gospodarczej obejmuje także działalność w zakresie transportu drogowego. Prawidłowa jest też konstatacja WSA, iż żaden z powołanych aktów prawnych nie uznaje oddziału podmiotu wykonującego działalność gospodarczą za samodzielny podmiot mogący samodzielnie wykonywać działalność gospodarczą i tym samym być przedsiębiorcą w rozumieniu powołanych przepisów. Również przepisy odrębne, do których odsyła przepis art. 4 ust. 3 ustawy - prawo przedsiębiorców w zakresie zasad podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne nie przewidują takiej możliwości. Kwestie zasad podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne regulują przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 470 ze zm.). Definicję oddziału zawiera art. 3 pkt 4 tej ustawy i według tej definicji oddział jest wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie częścią działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Prawidłowo zatem zauważył tak WSA, jak i organ, że oddział jest jedynie częścią przedsiębiorstwa określonego definicją przedsiębiorstwa zamieszczoną w art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny stanowiącego zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej. Oddział nie jest także jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, ponieważ kwestie wykonywania działalności przy pomocy oddziałów reguluje tylko ustawa o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie odsyłając w tym zakresie do innych aktów prawnych. Tym samym oddział nie jest przedsiębiorcą i nie posiada odrębnej od przedsiębiorcy osobowości prawnej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych /.../, dla wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorcy zagraniczni z państw członkowskich mogą tworzyć oddziały z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie postanowień zawartych w art. 15 ustawy, przedsiębiorca zagraniczny w ramach oddziału może wykonywać działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie, w jakim prowadzi tę działalność za granicą. W świetle powołanych unormowań, podmiot zagraniczny prowadzący działalność na terytorium Polski w formie oddziału, traktowany jest jako jeden podmiot - przedsiębiorca zagraniczny. Rejestracja tego oddziału jest jednoznaczna z rejestracją przedsiębiorcy zagranicznego. Oddział posiada więc jedynie samodzielność organizacyjną (jest wydzielony ze struktur firmy macierzystej), natomiast nie posiada możliwości prowadzenia działalności gospodarczej we własnym imieniu i na własny rachunek, zaś prowadzona działalność stanowi jedynie część działalności gospodarczej przedsiębiorcy zagranicznego. Potwierdza to również regulacja zawarta w art. 17 ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorca zagraniczny może rozpocząć działalność w ramach oddziału po uzyskaniu wpisu oddziału do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zatem podmiotem prowadzącym działalność w Polsce pozostaje, pomimo utworzenia i funkcjonowania oddziału w Polsce, przedsiębiorca zagraniczny. W kontekście posiadanej podmiotowości prawnej należy stwierdzić, że oddział nie jest odrębnym podmiotem w stosunku do jednostki macierzystej, lecz jest jej częścią. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie zatem przyjął, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż spółka I. posiada swoją siedzibę w L. przy (ul.) S. [...], na terenie R. Natomiast utworzony przez spółkę Oddział znajdujący się w Polsce w miejscowości B. przy ul. S. [...] jest wydzieloną organizacyjnie częścią spółki i nie może być podmiotem praw i obowiązków ani nie może samodzielnie prowadzić działalności gospodarczej na terenie Polski. Oznacza to, że miarodajne znaczenie dla oceny spełniania omawianego wymogu odnośnie do siedziby przewoźnika ma właściwa regulacja krajowa. Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że oddziałom przedsiębiorstw nie przysługuje przymiot przedsiębiorcy, bowiem jak stanowi art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oddziałem jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż z tego względu skarżąca kasacyjnie nie może ubiegać się w Polsce o udzielenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Natomiast ze względu na swoją siedzibę z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego może wystąpić do organu właściwego do jej wydania, tj. do organu znajdującego się na terenie R. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej są chybione i na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.