II OSK 618/20

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-08-25

Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Rafał Stasikowski, Piotr Broda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budowa wolnostojącego, trwale związanego z gruntem nośnika reklamowego o wymiarach 4x12m, wraz z konstrukcją wsporczą i oświetleniem, wymaga pozwolenia na budowę, czy też może być zrealizowana na podstawie zgłoszenia jako tymczasowy obiekt budowlany?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wolnostojące, trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, zwłaszcza o znaczących rozmiarach i konstrukcji wsporczej, stanowią budowle wymagające pozwolenia na budowę. Dokonanie zgłoszenia montażu nośnika reklamowego, który w rzeczywistości jest budową obiektu budowlanego, stanowi próbę obejścia prawa i uzasadnia zastosowanie procedury dotyczącej samowoli budowlanej (art. 48 Prawa budowlanego). W związku z tym, zaskarżony wyrok WSA, który uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę, został uchylony, a skarga oddalona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki nośnika reklamowego o wymiarach ok. 4x12m, posadowionego na dachu budynku wielorodzinnego. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, a decyzję tę utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił te decyzje, uznając, że organy dopuściły się uchybień procesowych i błędnie zakwalifikowały roboty jako samowolę budowlaną. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu, zarzucając WSA błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddala skargę C. sp. z o.o. Zasądza od C. sp. z o.o. na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 610 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 695/19 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nośnika reklamowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 610 (słownie: sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 695/19, po rozpoznaniu skargi C. sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca") z siedzibą w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki nośnika reklamowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Na skutek kontroli przeprowadzonych w dniach [...] marca i [...] maja 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla W. w dniu [...] maja 2016 r. wszczął postępowanie administracyjne dotyczące legalności nośnika reklamowego posadowionego na dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w W. Po zakończeniu postępowania, organ decyzją z [...]października 2017 r., nr [...], nakazał Skarżącej rozbiórkę nośnika reklamowego w postaci podświetlanej trzema lampami na wysięgnikach tablicy reklamowej o nr ident. [...] i wymiarach ok. 4 × 12m, zamocowanej do konstrukcji stalowej, wybudowanej na dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego, usytuowanego na działce ew. nr [...] w obrębie [...], przy ul. [...] w W. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przedłożony pierwotnie projekt konstrukcji wsporczej tablicy reklamowej ze względu na wymiary części ekspozycyjnej i ciężar urządzenia reklamowego wskazuje, że jego ustawienie w określonym miejscu stanowi roboty budowlane wymagające pozwolenia na budowę. W wyniku prac budowlanych powstał od podstaw obiekt budowlany trwale związany z dachem, który powinien spełniać wymagania dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji oraz bezpieczeństwa użytkowania obiektu budowlanego. Dodatkowo organ zauważył, że pierwotne zgłoszenie nie przewidywało wykonania istniejącej instalacji elektrycznej służącej oświetleniu powierzchni ekspozycyjnej. Sporny obiekt nie został również zdemontowany po 120 dniach, przez co nie można mu przypisać cechy tymczasowości, jak tego chciała Skarżąca. Organ wskazał także, że do spornego obiektu nie można zastosować procedury legalizacyjnej ze względu na niezgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją orzeczenia. Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającym ją rozstrzygnięciem częściowo uznając zarzuty Skarżącej za uzasadnione. Zdaniem Sądu organy dopuściły się uchybień procesowych, dowolnie traktując istotne dla rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne, jak również braki w takich ustaleniach, przerzucając tym samym ciężary i skutki obowiązku wyjaśnienia rzeczywistego stanu sprawy wyłącznie na Skarżącą. W szczególności organy nie ustaliły, czy pierwotne zgłoszenie Skarżącej zostało oprotestowane decyzją. Oznacza to, że organy nie mogły wysnuć tezy, że roboty budowlane zostały przez Spółkę wykonane w ramach samowoli budowlanej i że zgłoszenie zostało skutecznie oprotestowane. W ocenie Sądu nie można było również przyjąć, że zgłoszenie dokonane przez Skarżącą zmierzało do obejścia prawa. Nie zostało ustalone, czy oświetlenie zostało wykonane łącznie z tablicą i konstrukcją wsporczą czy później, a wadliwość ta nie narusza substancji obiektu. Zdaniem Sądu z faktu użycia w nim takich sformułowań jak "urządzenie tymczasowe", "rozbieralne", nie można zdaniem Sądu wywieść wniosku, że Skarżąca dokonała zgłoszenia obiektu tymczasowego. Jedynie wyraźne wskazanie w zgłoszeniu, że intencją strony jest dokonanie notyfikacji faktu budowy obiektu tymczasowego na określony prawem czas, mogłoby prowadzić do wniosku, że tego właśnie dotyczyło zgłoszenie. W ocenie Sądu zgłoszenie wyraźnie wskazuje, że chodzi o montaż nośnika reklamowego, a nie o obiekt tymczasowy. Sąd zauważył także, że do zgłoszenia z [...] stycznia 2003 r. nie można było stosować art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186), gdyż wprowadzono go dopiero z dniem 11 lipca 2003 r. ani art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, który w brzmieniu przywołanym przez organy został również wprowadzony z dniem 11 lipca 2003 r. Zdaniem Sądu organy nie wyjaśniły także podnoszonej przez Skarżącą kwestii przeprowadzenia w 2004 r. kontroli robót budowlanych wykonanych przez Spółkę na podstawie dokonanego zgłoszenia, której wyniki i podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcia procesowe mogą rzutować na możliwość oceny tej sprawy. Sąd odnotował jednocześnie, że sporna inwestycja nie polegała tylko na instalowaniu urządzenia reklamowego, ale obejmowała znacząco większy zakres prac, a to prowadziło do obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a nie dokonania zgłoszenia, o czym świadczą wymiary i ciężar urządzenia reklamowego, jego ustawienie w określonym miejscu za pomocą urządzeń budowlanych, czy wreszcie konstrukcja wsporcza, stalowa, mocowana do konstrukcji budynku. Inwestycja ta wymagała mocowania konstrukcji, po czym dopiero mógł nastąpić montaż podświetlanej tablicy reklamowej o wymiarach 4 × 12 m. Dla kwalifikacji obiektu nie ma znaczenia okoliczność, że może on zostać w sposób łatwy zdemontowany i przeniesiony w inne miejsce. Dokonane zgłoszenie, jak już wskazano wcześniej, dotyczyło instalacji tablicy reklamowej, a nie budowy obiektu tymczasowego. Sąd uznał przy tym, że organy wadliwie skierowały postępowanie w tryb legalizacji przewidziany dla popełnionej samowoli budowlanej, podczas gdy okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie trybu określonego w art. 50 ust. 1 pkt 3 oraz art. 51 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu dokonanie zgłoszenia robót budowlanych dawało Skarżącej ochronę, co nie wyłączało możliwości wszczęcia postępowania przez organ nadzoru budowlanego, przy czym nie można w takiej sytuacji mówić o wykonaniu robót budowlanych w warunkach całkowitej samowoli budowlanej. Obejście prawa, na które powołują się organy, nie zostało przez nie wykazane w toku postępowania. Zmiany, na które wskazano w toku postępowania, tj. wykonanie instalacji oświetleniowej, są nieznaczące z punkt widzenia istoty wykonanego obiektu. Jednocześnie Sąd uznał, że z uwagi na charakter wybudowanego na dachu budynku obiektu, zakres prac i charakterystyczne parametry, nie można przyjąć, aby w sprawie chodziło o dokonanie instalacji tablicy reklamowej. Skarżąca błędnie również odczytała warunek trwałego związania obiektu z gruntem, gdyż chodzi o trwałe związanie z podłożem. Skargę kasacyjną złożył organ, zaskarżając powyższy wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na wypadek uznania, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, organ wniósł o stwierdzenie, że jego uzasadnienie jest nieprawidłowe i jego zmianę. Dodatkowo organ zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego, tj.: a) art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 oraz art. 48 Prawa budowlanego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; b) art. 29 ust. 1 pkt 5a w zw. art. 29 ust. 2 pkt 6 i art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, polegające na uznaniu, że zgłoszenie nie dotyczy obiektu tymczasowego, podczas gdy z treści zgłoszenia wynika, że zamiarem, intencją inwestora było dokonanie zgłoszenia ustawienia nośnika reklamowego jako obiektu tymczasowego i rozbieralnego, co należało uznać z próbę obejścia prawa; 2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz 2188), dalej: "p.u.s.a.", w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", w zw. z art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 48 i art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przez niewłaściwą kontrolę legalności działalności organu administracji publicznej i wydanej przez niego decyzji, co skutkowało wydaniem wyroku uwzględniającego skargę; b) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 48 i 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz art. 29 ust. 1 pkt 5a w zw. art. 29 ust. 2 pkt 6 i art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia przez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonanie błędnego ustalenia faktycznego sprawy i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie zgłoszenie nie dotyczy tymczasowego obiektu budowlanego, a montażu nośnika reklamowego jako obiektu oraz że inwestor podlega ochronie prawnej z uwagi na dokonane zgłoszenie ustawienia nośnika reklamowego o charakterze tymczasowym i rozbieralnym, podczas gdy z treści zgłoszenia jednoznacznie wynika, że zgłoszenie dotyczyło obiektu tymczasowego; c) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 48 i 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przez dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego i uznaniu, że w niniejszej sprawie złożona skarga zasługuje na uwzględnienie; d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. przez uwzględnienie skargi, pomimo że organy nadzoru budowlanego wyjaśniły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne i prawne oraz podjęły decyzje zgodnie z obowiązującymi przepisami; e) art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez zawarcie w uzasadnieniu wadliwego wskazania co do dalszego trybu postępowania, pomimo że istniały przesłanki do oddalenia skargi. Uzasadniając powyższe zarzuty, organ podniósł, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwalał Sądowi I instancji na stwierdzenie, że w niniejszej spawie zastosowanie będzie miał art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz że zgłoszenie dokonane przez inwestora w niniejszej sprawie nie dotyczyło obiektu tymczasowego. Zdaniem organu Sąd dokonał błędnej kwalifikacji i interpretacji dokonanego zgłoszenia, wskazując, że inwestor dokonał zgłoszenia montażu nośnika reklamowego, a nie obiektu tymczasowego, podczas gdy z treści zgłoszenia wynika, że zamiarem inwestora było zainstalowanie nośnika reklamowego jako urządzenia tymczasowego i rozbieralnego. Brak wskazania w zgłoszeniu, na jaki okres inwestor dokonuje budowy tymczasowego obiektu, pozostaje bez wpływu na kwalifikację obiektu, gdyż należy przyjąć, że inwestor dokonał zgłoszenia obiektu budowlanego tymczasowego na maksymalny czas wynikający z przepisów. Wskazanie jego tymczasowości i rozbieralności stanowi nie tylko o cechach budowlanych, ale także o charakterze obiektu. Zdaniem organu tymczasowy obiekt budowlany nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymagała pozwolenia na budowę. Argumentował, że zgłoszenie jako uproszczona forma realizacji władztwa administracyjnego dotyczy wyłącznie określonych rodzajów obiektów, wyjście poza katalog tych obiektów oznacza, że zgłoszenie jest jedynie próbą obejścia prawa. Zgłoszenie takie nie wywołuje oczekiwanych skutków prawnych. Zdaniem organu planowane przedsięwzięcie inwestycyjne zostało zrealizowane niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem, gdyż w jego treści, ani w przedłożonym projekcie nie wskazano rozwiązań technicznych związanych wykonaniem instalacji elektrycznej w celu oświetlenia tablicy reklamowej za pomocą lamp. Zaznaczył, że tego typu roboty nie zostały przez ustawodawcę wymienione jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W ocenie organu powołanie się w treści zaskarżonej decyzji na nieobowiązujące przepisy w dacie dokonania zgłoszenia jest naruszeniem, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy i można je zakwalifikować jako oczywistą omyłkę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji zawartej w art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy. Zasadnie skarżący kasacyjnie organ podniósł, że Sąd I instancji błędnie ocenił treść dokonanego przez Skarżącą zgłoszenia i na tej podstawie wadliwie wskazał właściwy tryb postępowania legalizacyjnego. O ile prawidłowe było ustalenie, że Skarżąca dokonała zgłoszenia obiektu na wzniesienie, którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, o tyle wnioski z tego faktu przyjęte przez Sąd były nieprawidłowe. Dokonane przez Skarżącą zgłoszenie, wobec braku dowodów na wniesienia sprzeciwu było skuteczne, ale jak wynika z jego treści, dotyczyło montażu urządzenia reklamowego wolnostojącego, tymczasowego, rozbieralnego, co miało organowi sugerować, że dotyczy obiektu wymienionego w art. 29 ust. 1 pkt 5a lub art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania zgłoszenia. Jednakże rzeczywistym zamiarem Skarżącej, co wynika z dokonanych ustaleń faktycznych, było wykonanie robót budowlanych, które zasadniczo odbiegały od tych objętych zgłoszeniem, czyli takich robót budowlanych, które mogą być zrealizowane wyłącznie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Na dachu budynku wielorodzinnego Skarżąca przeprowadziła roboty budowlane, polegające na budowie konstrukcji wsporczej pod reklamę, kotwionej do konstrukcji dachu budynku wraz z oświetleniem na wysięgnikach. Parametry techniczne tego obiektu, zwłaszcza jego wielkość (12m x 3m) oraz rozwiązania techniczne (wykonanie kotwień do konstrukcji dachu) nie pozwalają na przyjęcie, że jego realizacja mieści się w pojęciu "instalowanie tablic i urządzeń reklamowych" na które zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego nie było wymagane pozwolenie na budowę. Instalowanie urządzeń reklamowych w rozumieniu tego przepisu dotyczyło jedynie takich robót budowlanych, które nie są wykonaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem nie są budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Powyższej kwalifikacji nie zmienia okoliczność, że konstrukcja została umieszczona w sposób pozwalający na jej demontaż bez uszkodzenia, bądź naruszenia struktury budynku. Zatem prawidłowo wskazał skarżący kasacyjnie, że celem dokonania zgłoszenia robót budowlanych na wykonanie których wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, było obejście norm dotyczących konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 108/04, ONSAiWSA 2004/1, poz. 26), a zatem w istocie nadużycie prawa, co w pełni uzasadnia wszczęcie procedury w trybie art. 48 Prawa budowlanego, ponieważ nadawaniu inwestycjom pozorów legalności przez wykorzystywanie do tego celu instytucji zgłoszenia ma przeciwdziałać właśnie stosowanie w takich przypadkach trybu uregulowanego w art. 48 Prawa budowlanego, przeznaczonego dla likwidacji skutków samowoli budowlanej, zamiast korzystniejszego trybu naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Za samowolne należy bowiem uznać wykonywanie robót budowlanych w zakresie wymagającym pozwolenia na budowę, podczas gdy inwestor dokonał zgłoszenia robót o innym charakterze, choć dotyczące podobnego obiektu. Tak jak w rozpoznawanej sprawie zgłosił montaż urządzenia reklamowego, a w rzeczywistości wybudował nowy obiekt budowlany w postaci urządzenia reklamowego. Zatem przedmiotowy nośnik reklamowy (obiekt budowlany) został wykonany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stąd też prawidłowo organy uznały, że został on zrealizowany z naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Wskazać należy, że w myśl art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak (...) wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Mając na uwadze definicję budowli określoną w przywołanym przepisie, stwierdzić trzeba, iż urządzenie reklamowe, wolno stojące, trwale związane z gruntem stanowi obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, ani technologia wykonania i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (por. np. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 923/05 oraz wyrok NSA z dnia 1 marca 2012r. sygn. akt II OSK 2558/10). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wielkość przedmiotowego urządzenia reklamowego, jak i sposób osadzenia, jednoznacznie świadczą o tym, że jest to wolno stojące, trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z przyjętą w tym zakresie linią orzecznictwa sądów administracyjnych, budowa urządzeń reklamowych wolnostojących trwale związanych z gruntem, wymaga pozwolenia na budowę i nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy (por. np. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 923/05 oraz wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 931/05). Zgodzić należy się także z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie organu, że treść zgłoszenia Skarżącej wskazywała również na zamiar realizacji tymczasowego obiektu budowlanego. Przy czym należy w tym miejscu zauważyć, że szczególne cechy, jakimi charakteryzuje się tymczasowy obiekt budowlany, nie zmieniają faktu, że zawsze będzie to obiekt budowlany, a jego wzniesienie należy kwalifikować jako budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego ( por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1792/06, LEX nr 519781). Niewątpliwie tego typu obiekty w chwili dokonania zgłoszenia przez Skarżącą były zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Jednakże jeśli tymczasowy obiekt budowlany jest użytkowany w miejscu ustawienia (montażu) w okresie dłuższym niż 120 dni, to budowa takiego obiektu wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę. Z kolei wybudowanie obiektu tymczasowego bez pozwolenia na budowę wywołuje konsekwencje, że obiekt taki wybudowany jest samowolnie, a skutki samowoli budowlanej określa przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane. Oczywiście zgłoszenie nie zawierało terminu, o którym stanowi art. 29 ust. 1 pkt 5a Prawa budowlanego i brak ten nie mógł zostać usunięty w trybie art. 30 ust. 1a Prawa budowlanego, jednakże biorąc pod uwagę treść obowiązujących wówczas przepisów organ nie miał obowiązku wniesienia w takiej sytuacji sprzeciwu. Dopiero ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. z 2003 r. Nr 80 poz. 718) do art. 30 dodano ust. 6 w którym w pkt 1 organ został zobowiązany do wniesienia sprzeciwu, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. W chwili dokonania zgłoszenia brak było przepisów, które jednoznacznie określałyby przesłanki wniesienia sprzeciwu, stąd też nie można mówić o bierności organu w stosunku do zgłoszenia Skarżącej, co mogłoby mieć wpływ w kontekście wyboru właściwego trybu postępowania legalizacyjnego. Z uwagi na niezgodność samowolnie zrealizowanej inwestycji z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie było możliwe przeprowadzenie procesu legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego i to zarówno w trybie art. 48, jak i art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Zatem organ powiatowy w zaskarżonej decyzji zasadnie, na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał Skarżącej dokonać rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, jak również prawidłowo Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się też w postępowaniu organów zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Prowadzone przez organ I oraz II instancji postępowanie wbrew twierdzeniom skargi prowadzone było wnikliwie, wykazało wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a wydane przez organy decyzje, obszernie uzasadnione, zawierają wszystkie wymagane prawem elementy. W tej sytuacji jako zasadne należało uznać zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 i art. 48 Prawa budowlanego oraz art. 29 ust. 1 pkt 5a i art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło