II FSK 4/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca) Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwo N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 384/19 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwo N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 21 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 września 2019 r. sygn. I SA/Bk 384/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Nadleśnictwa N. (dalej jako "Nadleśnictwo"), na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (dalej jako "SKO") z dnia 21 czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. (treść uzasadnienia ww. wyroku dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W skardze kasacyjnej Nadleśnictwo - reprezentowane przez adwokata - zaskarżyło ww. wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania tj.: - art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z pózn. zm.) oraz w zw. z art. 122 i art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), przez niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej działalności administracji publicznej wyrażającą się w tym, że Sąd pierwszej instancji w sposób niewystarczający wyjaśnił stan faktyczny sprawy w zakresie ustalenia daty ustania przyczyny uchybienia terminu i tym samym powielił błędne ustalenie organu podatkowego, że w dniu 14 maja 2019 r. rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy bieg tego terminu mógł rozpocząć się najwcześniej w dniu 16 maja 2019 r., błędne ustalenie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik tego postępowania, bowiem Sąd pierwszej instancji skoro uznał, że strona nie dochowała terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, nie analizował już w sposób wszechstronny i dogłębny ustawowej przesłanki uprawdopodobnienia braku winny w uchybieniu terminu, a więc nie ustalił, czy dowody przedstawione przez stronę są wystarczające, ażeby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy K. (dalej jako "Wójt") nastąpiło bez jej winy. W związku z powyższym Nadleśnictwo wniosło o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie postanowienia SKO, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy w pierwszym rzędzie kwestii dochowania przez Nadleśnictwo - reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) - siedmiodniowego terminu, określonego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, do wniesienia podania o przywrócenie terminu (tu - do wniesienia odwołania od decyzji Wójta w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r.). Należy przy tym zwrócić uwagę, że równolegle z postępowaniem w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania toczyło się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Te dwa postępowania są ściśle ze sobą powiązane, albowiem ustalenie i stwierdzenie w tym drugim postępowaniu, że miało miejsce uchybienie terminowi, stanowi punkt wyjścia i czyni zasadnym rozpoznanie podania o przywrócenie terminu. W prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 385/19 dotyczącym postanowienia SKO z dnia 21 czerwca 2019 r. stwierdzającego uchybienie przez Nadleśnictwo terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wójta, Sąd ten zaakceptował ustalenia faktyczne poczynione przez SKO, co do daty doręczenia tej decyzji Nadleśnictwu (29 kwietnia 2019 r.) oraz co do daty wniesienia odwołania przez Nadleśnictwo (14 maja 2019 r.). Sąd stwierdził m.in., iż "z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że decyzja organu pierwszej instancji wraz z prawidłowym pouczeniem o zasadach zaskarżenia została doręczona stronie w dniu 29 kwietnia 2019 r. (k. 6 akt administracyjnych przy sprawie I SA/Bk 384/19. (...). Odwołanie Nadleśnictwa N. reprezentowanego przez adwokata [...], zgodnie ze stemplem pocztowym zostało nadane listem zwykłym w polskiej placówce pocztowej w dniu 14 maja 2019 r. (k. 2 akt administracyjnych), a zatem po upływie czternastodniowego terminu. Okoliczności stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. a prawidłowość działania organu jest oczywista." Analogiczne ustalenia faktyczne zostały poczynione przez SKO w sprawie niniejszej i przyjęte za podstawę faktyczną do wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji. Ani w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, ani w postępowaniu niniejszym, dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ustalenia te, tj. co do dat dokonania rzeczonych czynności nie były kwestionowane i nie zostały podważone przez Nadleśnictwo - pełnomocnik Nadleśnictwa nie twierdził i nie dowodził, że czynności te zostały dokonane w innych dniach np., iż wniesienie odwołania nastąpiło w dniu 22 maja 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu (w opisie dołączonych do tego wniosku załączników mowa była o odpisie odwołania, a nie o samym odwołaniu) - a zatem ustalenia te musiały zostać przyjęte za podstawę do rozstrzygania spornych kwestii, a więc uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej) oraz w sprawie niniejszej - uchybienia terminowi do wniesienia podania o przywrócenie terminu (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). W tym też kontekście należy oceniać zasadność argumentów pełnomocnika Nadleśnictwa, który twierdzi, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ustała w dniu 16 maja 2019 r., kiedy to pełnomocnik, po odbytym w dniach 13 -15 maja 2019 r. szkoleniu, wrócił do pracy i mógł zapoznać się z treścią decyzji oraz złożyć wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Ustanie przyczyny uchybienia terminowi sprawia, że dokonanie spóźnionej czynności procesowej staje się już możliwe. Nie można więc jednocześnie nie negować przyjętego przez organ podatkowy oraz Sąd pierwszej instancji faktu wniesienia odwołania w dniu 14 maja 2019 r. i powoływać się na pobyt na szkoleniu w dniach 13 -15 maja 2019 r. jako przyczynę uniemożliwiającą wniesienie odwołania. Zarówno organ podatkowy, jak i Sąd pierwszej instancji zasadnie zwróciły uwagę na niekonsekwencję w argumentacji pełnomocnika Nadleśnictwa w tym zakresie, a ich stanowisko w kwestii uchybienia terminowi do wniesienia podania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania uznać należy za prawidłowe. Natomiast zupełnie odrębną kwestią, pozostającą poza zakresem rozważań związanego granicami skargi kasacyjnej Sądu kasacyjnego, aczkolwiek - jak można przyjąć - stanowiącą uwarunkowanie (przyczynę) przebiegu mających w niniejszej sprawie miejsce zdarzeń i czynności, jest to, w jaki sposób profesjonalny pełnomocnik organizuje i zarządza pracą swojej kancelarii oraz jaki zakres czynności zleca lub dopuszcza ich wykonywanie w jego imieniu przez pracowników tej kancelarii. Tak SKO, jak i Sąd pierwszej instancji przedstawiając swoje stanowisko w kwestii uchybienia terminowi do wniesienia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej) wypowiedzieli się także w kwestii uprawdopodobnienia przez Nadleśnictwo, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Jednakże należy zwrócić uwagę, że w świetle stanowiska, jakie przyjął Sąd pierwszej instancji co do dochowania terminu do wniesienia podania o przywróceniu terminu do złożenia odwołania, rozważania dotyczące kwestii uprawdopodobnienia braku winy są już bezprzedmiotowe i jako takie zbędne. W świetle treści art. 162 § 1 - 3 Ordynacji podatkowej, dopiero uznanie, że wniesienie podania o przywrócenie terminu nastąpiło w przewidzianym w ustawie siedmiodniowym terminie, czyniło aktualnymi prowadzenie dalszych rozważań i ustaleń co do uprawdopodobnienia braku winy, natomiast przyjęcie stanowiska przeciwnego, a więc, że termin ów nie został dochowany, czyniło te rozważania bezprzedmiotowymi. Tak też problem ten został ujęty w skardze kasacyjnej, gdzie nie sformułowano bezpośrednio oddzielnego zarzutu dotyczącego kwestii uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, lecz jedynie wskazano na tę okoliczność w sposób pośredni stwierdzając, że błędne ustalenie w zakresie początkowej daty biegu terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu sprawiło, że Sąd pierwszej instancji (podobnie jak wcześniej SKO) nie analizował już w sposób wszechstronny i dogłębny ustawowej przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. W tym stanie rzeczy uznając, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 P.p.s.a., skargę tę oddalił.