III SA/Gl 586/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Starszy referent Małgorzata Wasik, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi M.K. i S.K. na decyzję Dyrektora Przedszkola nr [...] w R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Przedszkola nr [...] w R. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rozstrzygnięciem z [...] r. Dyrektor Przedszkola Publicznego nr [...] im. "[...]" w R. podtrzymał decyzję Komisji Rekrutacyjnej z [...] r. o nieprzyjęciu kandydata M.K. do w/w placówki. Z akt administracyjnych wynika, że S. i M.K. (dalej: skarżący) złożyli wniosek o przyjęcie ich syna do Przedszkola Publicznego nr [...] im. "[...]" w R.. Po podaniu do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, z której wynikało, że syn skarżących nie został przyjęty do przedszkola, wystąpili oni pismem z [...] r. do Komisji Rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia ich syna do przedszkola. Pismem z [...] r. podpisanym przez przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej, zastępcę oraz członka Komisji, poinformowano skarżących, że ze względu na dużą liczbę wniosków z równoważną liczbą punktów i brak dodatkowych kryteriów w regulaminie, Komisja podjęła decyzję o przeprowadzeniu losowania. Skarżący wnieśli odwołanie od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej do Dyrektora Przedszkola Publicznego, zarzucając, naruszenie art. 154 ust. 1 pkt 3 Prawa Oświatowego, poprzez niepodanie do publicznej wiadomości jakie kryteria brane są pod uwagę w postępowaniu rekrutacyjnym i postępowaniu uzupełniającym. Zarzucili, że nie wskazano dokumentów niezbędnych do potwierdzenia spełnienia tych kryteriów, a także nie wskazano na liczbę punktów możliwą do uzyskania za poszczególne kryteria. Nadto skarżący zarzucili, że ustawa nie dopuszcza możliwości zmian zasad rekrutacji poprzez "losowanie," które zostało przeprowadzone. Ponadto nawet w sytuacji nadzwyczajnej, której ustawa nie dopuszcza, losowanie winno być jawne, a wszyscy zainteresowani powinni być poinformowani wcześniej o miejscu i sposobie losowania wraz z możliwością uczestnictwa w nim. Zaskarżonym rozstrzygnięciem z [...] r. Dyrektor Przedszkola Publicznego nr [...], podtrzymał decyzję Komisji Rekrutacyjnej z [...] r. o nieprzyjęciu syna skarżących do w/w placówki. Organ poinformował, że do placówki zostało zakwalifikowanych 84 dzieci, przedszkole dysponowało 46 miejscami. W pierwszej kolejności zostały przyjęte dzieci z kryterium głównego zgodnie z ustawą Prawo Oświatowe oraz dzieci z największą liczbą punktów - 8 pkt. Na tym etapie pozostało 15 wolnych miejsc. Komisja musiała dokonać wyboru spośród 33 wniosków z taką samą liczbą punktów - 6 pkt. Z uwagi na brak w regulaminie szczegółowych zasad postępowania, w takiej sytuacji komisja postanowiła przeprowadzić losowanie, które nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawnych. Kryterium to w ocenie członków komisji było najmniej krzywdzące. Losowanie odbyło się z zachowaniem zasad poufności i bezstronności. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z [...] r., zarzucając uchybienia procedury rekrutacyjnej polegające na nie ujawnieniu w ustawowym terminie [...] r. (wskazanym w art. 154 ust. 3 Prawa oświatowego) wszystkich kryteriów branych pod uwagę w postępowaniu rekrutacyjnym; zmianę zasad rekrutacji w czasie jej przebiegu, polegającą na wprowadzeniu procedury losowania, nie przewidzianej w Regulaminie rekrutacji i sposób jej przeprowadzenia nie gwarantujący bezstronności postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U nr 2018 r., poz. 1302 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca przyjęcia syna skarżących do Przedszkola nr [...]. W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że ustawa z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe ( tj. z Dz.U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.), zwana dalej "ustawą", w art. 130 - 164 normuje zasady przyjmowania do publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek - w art. 158 ust. 9 przewiduje możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego jedynie na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki w sprawie odmowy przyjęcia do w/w przedszkola, szkoły lub placówki. Zgodnie z art. 157 ust. 1 ustawy, postępowanie rekrutacyjne do publicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek przeprowadza komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki. Dyrektor wyznacza przewodniczącego komisji rekrutacyjnej. W myśl art. 157 ust. 2 ustawy, do zadań komisji rekrutacyjnej należy w szczególności: 1) ustalenie wyników postępowania rekrutacyjnego i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, o której mowa w art. 158 ust. 1; 2) ustalenie i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, o której mowa w art. 158 ust. 3; 5) sporządzenie protokołu postępowania rekrutacyjnego. Zgodnie z art. 158: 3. Komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych do danego publicznego przedszkola (...). Lista zawiera imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych lub informację o liczbie wolnych miejsc. 4. Listy, o których mowa w ust. 1 i 3, podaje się do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie w widocznym miejscu w siedzibie danego publicznego przedszkola (...). Listy zawierają imiona i nazwiska kandydatów uszeregowane w kolejności alfabetycznej oraz najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia. 5. Dzień podania do publicznej wiadomości listy, o której mowa w ust. 3, jest określany w formie adnotacji umieszczonej na tej liście, opatrzonej podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej. 6. W terminie 7 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danego publicznego przedszkola(...). 7. Uzasadnienie sporządza się w terminie 5 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydata pełnoletniego z wnioskiem, o którym mowa w ust. 6. Uzasadnienie zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym. 8. Rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznego przedszkola(...),odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania uzasadnienia. 9. Dyrektor publicznego przedszkola (...) rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, o którym mowa w ust. 8, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. Na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola (...) służy skarga do sądu administracyjnego. Z treści przywołanych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie jest powołany do unieważnienia postępowania rekrutacyjnego czy zabezpieczenia miejsca, w którym dziecko wnoszących skargę będzie mogło realizować wychowanie przedszkolne, bowiem takich możliwości ustawodawca nie przewidział. Poza granicami niniejszej sprawy pozostaje też kwestia wskazania skarżącym placówki przedszkolnej oraz kwestia przygotowania bądź nieprzygotowania odpowiedniej liczby miejsc w przedszkolach. Kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu podlega natomiast legalność decyzji wydanych w toku postępowania rekrutacyjnego , jakimi są decyzja Dyrektora Przedszkola nr [...] oraz rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej w sprawie przyjęcia (odmowy przyjęcia) dziecka skarżących do przedmiotowego przedszkola. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, podziela poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego (por. np. wyroki z 24 października 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 800/17, z 18 października 2018 sygn. akt III SA/Gd 506/18, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że rozstrzygnięcia wydawane w postępowaniu rekrutacyjnym do przedszkoli, są decyzjami administracyjnymi, zatem muszą spełniać pewne wymogi. Stosownie do treści art. 107 § 1 K.p.a. decyzja administracyjna powinna zawierać podstawę prawną oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Tymczasem zaskarżona decyzja wydana przez Dyrektora Przedszkola nr [...] nie wskazuje żadnej podstawy prawnej, ani też nie zawiera uzasadnienia prawnego. Stwierdzić natomiast trzeba, że zawiera uzasadnienie, odnoszące się do stanu faktycznego sprawy i stwierdzenie, że losowanie nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach normujących postępowanie rekrutacyjne. W tym miejscu wskazać trzeba, że kryteria postępowania rekrutacyjnego unormowane zostały w art. 131 ustawy. Zgodnie z tym przepisem: 1. Do publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej lub publicznej innej formy wychowania przedszkolnego przyjmuje się kandydatów zamieszkałych na obszarze danej gminy. 2. W przypadku większej liczby kandydatów spełniających warunek, o którym mowa w ust. 1, niż liczba wolnych miejsc w publicznym przedszkolu, oddziale przedszkolnym w publicznej szkole podstawowej lub publicznej innej formie wychowania przedszkolnego, na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego są brane pod uwagę łącznie następujące kryteria: 1) wielodzietność rodziny kandydata; 2) niepełnosprawność kandydata; 3) niepełnosprawność jednego z rodziców kandydata; 4) niepełnosprawność obojga rodziców kandydata; 5) niepełnosprawność rodzeństwa kandydata; 6) samotne wychowywanie kandydata w rodzinie; 7) objęcie kandydata pieczą zastępczą. 3. Kryteria, o których mowa w ust. 2, mają jednakową wartość. 4. W przypadku równorzędnych wyników uzyskanych na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego lub jeżeli po zakończeniu tego etapu dane publiczne przedszkole, oddział przedszkolny w danej publicznej szkole podstawowej albo dana publiczna inna forma wychowania przedszkolnego nadal dysponuje wolnymi miejscami, na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego są brane pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny, zwłaszcza potrzeb rodziny, w której rodzice albo rodzic samotnie wychowujący kandydata muszą pogodzić obowiązki zawodowe z obowiązkami rodzinnymi, oraz lokalnych potrzeb społecznych. Organ prowadzący określa dokumenty niezbędne do potwierdzenia tych kryteriów. 5. Na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego może być brane pod uwagę kryterium dochodu na osobę w rodzinie kandydata. Kryterium dochodu określa organ prowadzący w stosunku procentowym do kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 i 1579). Spełnianie tego kryterium jest potwierdzane oświadczeniem rodzica kandydata. 6. Organ prowadzący określa nie więcej niż 6 kryteriów, o których mowa w ust. 4 i 5, oraz przyznaje każdemu kryterium określoną liczbę punktów, przy czym każde kryterium może mieć różną wartość. 7. Kandydaci zamieszkali poza obszarem danej gminy mogą być przyjęci do publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej lub publicznej innej formy wychowania przedszkolnego na terenie tej gminy, jeżeli po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego zgodnie z ust. 1-6, dana gmina nadal dysponuje wolnymi miejscami w tym przedszkolu, tym oddziale przedszkolnym w publicznej szkole podstawowej lub tej innej formie wychowania przedszkolnego. W przypadku większej liczby kandydatów zamieszkałych poza obszarem danej gminy przeprowadza się postępowanie rekrutacyjne. Przepisy ust. 2-6 stosuje się odpowiednio. Na podstawie: ustawy Prawo oświatowe, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16 marca 2017 r. w sprawie określenia kryteriów na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół i placówek (Dz.U. z 2017 r. poz. 610), uchwały nr [...] Rady Miejskiej w R. z [...] r. w sprawie określenia kryteriów na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli prowadzonych przez Miasto R. oraz zarządzenia nr [...] Burmistrza R. z [...] r. w sprawie określenia terminów postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego, w tym terminu składania dokumentów, na rok szkolny 2019/2020 do publicznych przedszkoli, dla których organem prowadzącym jest Miasto R. – Dyrektor Przedszkola nr [...] ustalił Regulamin rekrutacji dzieci do przedszkola nr [...]. Żaden z przepisów Regulaminu nie wskazuje na możliwość zastosowania kryterium losowego zakwalifikowania kandydatów. Tymczasem tak z uzasadnienia rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej, jak i z decyzji Dyrektora Przedszkola nr [...] wynika, że syn skarżących nie został przyjęty do przedszkola, bowiem przeprowadzono losowanie kandydatów, którzy posiadali taką samą ilość 6 punktów, co oznacza, że w toku rekrutacji komisja rekrutacyjna wprowadziła dodatkowe kryterium, nie mające potwierdzenia ani w ustawie, ani też w wydanym Regulaminie. Tak więc w niniejszej sprawie naruszone zostały przepisy prawa materialnego - art. 131 ust. 2 i 6 ustawy poprzez wprowadzenie kryterium losowego w celu wyboru dzieci do przedszkola spośród kandydatów, którzy uzyskali taką samą liczbę punktów. Naruszone zostały także przepisy postępowania – art. 107 § 1 K.p.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji oraz brak uzasadnienia prawnego. Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Przedszkola nr [...] w wydanej przez siebie decyzji, zgodnej z katalogiem orzeczeń określonych art. 138 K.p.a., uwzględni powyższe stanowisko Sądu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Dyrektora Przedszkola na rzecz skarżących kwotę 200 zł, uiszczoną tytułem wpisu od skargi.