I OSK 1168/20

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-11-17

Skład orzekający: Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia del. Dariusz Chaciński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawomocny wyrok sądu powszechnego oddalający roszczenie pasażera o odszkodowanie za opóźniony lot, na podstawie zarzutu przedawnienia, wiąże organ administracji publicznej (Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego) w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i określenia obowiązku usunięcia tego naruszenia?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, wydane na podstawie art. 365 § 1 k.p.c., wiąże organ administracji publicznej w zakresie rozstrzygnięcia o roszczeniu odszkodowawczym pasażera. Organ był związany faktem wydania przez sąd powszechny wyroku oddalającego powództwo pasażerki z powodu przedawnienia, co skutkowało niemożnością odmiennego załatwienia sprawy przez organ administracyjny w zakresie określenia obowiązku i terminu jego usunięcia. W związku z tym, uchylono wyrok WSA i oddalono skargę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi pasażerki A.K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (PULC) dotyczącą naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w związku z opóźnionym lotem. PULC stwierdził naruszenie przez przewoźnika obowiązku wypłaty odszkodowania, ale umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia, powołując się na prawomocny wyrok sądu powszechnego, który oddalił powództwo pasażerki o zapłatę z powodu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję PULC, uznając, że organ nie był związany wyrokiem sądu powszechnego. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalił skargę A.K. Zasądził od A.K. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 17 listopada 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 761/19 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2019 r. znak [...] w przedmiocie naruszenia przepisów rozporządzenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od A. K. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 26 września 2019 r. (sygn. akt VII SA/Wa 761/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) i po rozpoznaniu skargi A. K. – uchylił decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w zaskarżonej części, to jest w części, w której utrzymywała ona w mocy decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w zakresie umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: I. prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a. ) a mianowicie: 1. art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1183, 1629 i 1637), w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ, w zw. z art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania łub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r., s. 1) - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, że prawomocny wyrok sądu powszechnego oddalający roszczenie pasażera o odszkodowanie na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004 nie ma wpływu na orzeczenie przez organ w zakresie określenia obowiązku i terminu jego usunięcia, przewidzianego w art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy wymagało uznania, że prawomocny wyrok sądu powszechnego przemiennie właściwego, zamyka drogę do powtórnego rozpoznania tej sprawy, wobec czego skarżący kasacyjnie organ zobowiązany był utrzymać w mocy decyzję I instancji umarzającą postępowanie w zakresie określenia obowiązku i terminu jego usunięcia ze względu na materialną prawomocność przysługującą wyrokowi sądu powszechnego, 2. art. 778 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), (dalej: k.c.), w zw. z art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 261/2004 oraz art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) Nr 261/2004 - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło Sąd I instancji do błędnego wniosku, że skarżący kasacyjnie organ orzekał o przedawnieniu roszczenia pasażera A. K. względem przewoźnika lotniczego [...] z tytułu odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 261/2004, na podstawie przepisu art. 778 k.c. w zakresie, w jakim na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze utrzymał w mocy decyzję I instancji umarzającą postępowanie w przedmiocie określenia obowiązku i terminu jego usunięcia; II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), to jest: 1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 i 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez naruszenie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, które polegało na uchyleniu decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], w sytuacji kiedy decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 2017 r. nr [...], zostały wydane zgodnie z obowiązującym prawem materialnym oraz przy ich wydawaniu została zachowana wymagana przepisami procedura, 2. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm., dalej: k.p.c.) - poprzez dokonanie przez Sąd I instancji własnych ustaleń faktycznych sprzecznych z materiałem dowodowym, tj. ustalenie, że organ zobowiązany był uchylić decyzję i instancji i rozpoznać skargę pasażera – A. K. w zakresie określenia obowiązku przewoźnika lotniczego [...] i terminu jego usunięcia, gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że pozostawanie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku sądu powszechnego uczyniło postępowanie przed organem administracji publicznej w tym zakresie bezprzedmiotowym. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto oświadczył, że - na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zostały one oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest: na obrazie prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 poz. 1183, 1629 i 1637), w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ, w zw. z art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania łub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r.) a także art. 778 k.c. w zw. z art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b i art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jak również na istotnym naruszeniu przepisów procedury, w postaci: art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a w zw. z art. 3 § 1 i 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 133 § 1 oraz art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. Z uwagi zaś na specyfikę niniejszej sprawy, charakteryzującą się tym, że zarzuty procesowe były w znaczącej części ściśle powiązane z zarzutami materialnoprawnymi, celowym wydaje się ich łączne rozpoznanie. Zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2019 r. została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze (w wersji obowiązującej w dacie orzekania), art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 oraz art. 14, art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. Jej mocą Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uchylił swoją decyzję z dnia [...] października 2017 r. w części ( w zakresie braku naruszenia art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004) i w tym zakresie stwierdził naruszenie przez [...] art. 14 ust. 2 w/w rozporządzenia oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężną w wysokości 200 zł. W pozostałym zaś zakresie - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 25 października 2017 r. a w której m. in. stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit b w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty pasażerce odszkodowania w wysokości 400 EUR w związku z opóźnieniem lotu, ale jednocześnie umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia ww. naruszenia w stosunku do A. K.. Decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2019 r. (cyt.): "w zakresie umorzenia postępowania w zakresie obowiązku usunięcia naruszenia art. 7 ust. 1 b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, co do roszczeń skarżącej poprzez wypłatę na jej rzecz kwoty 400 Euro tytułem rekompensaty za opóźnienie rejsu" stała się następnie przedmiotem skargi, wniesionej do Sądu Wojewódzkiego przez A. K. - jako pasażerkę lotu z dnia 27 lipca 2014 r. o oznaczeniu kodowym [...], obsługiwanym na trasie [...] przez przewoźnika [...] S.A. Jak wynikało z akt sprawy, start lotu zaplanowany był na godzinę 13.30 czasu lokalnego a ostatecznie samolot wystartował o godzinie 23.20 czasu lokalnego. Opóźnienie wyniosło zatem ponad 5 godzin a przewoźnik lotniczy nie udowodnił istnienia nadzwyczajnych okoliczności opóźnienia powyższego lotu, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W związku z tym – zdaniem organu – co do zasady był on zobowiązany do wypłacenia pasażerce zryczałtowanego odszkodowania w wysokości 400 euro na podstawie art. 7 ust. 1 pkt b) rozporządzenia (WE) nr 261(400 EUR). Zgodnie bowiem z tym przepisem, w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów. Tym niemniej, z uwagi na fakt, że prawomocnym wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I C 357/17) Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy oddalił powództwo A. K. o zapłatę przeciwko [...] S.A. w likwidacji z powodu przedawnienia powyższego roszczenia (w oparciu o art. 778 k.c.), Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uznał, że – na zasadzie art. 365 § 1 k.p.c. - był on w tym wypadku związany treścią wyroku Sądu Rejonowego. Z tego więc względu organ stwierdził jedynie naruszenie prawa przez przewoźnika i nałożył na niego karę administracyjną, ale - na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a.- umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia powyższego naruszenia prawa. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję, Sąd Wojewódzki stwierdził, że (cyt.): "Prezes ULC nie był związany tym, że sąd powszechny uznał przedawnienie roszczenia o zapłatę", z którym wystąpiła A. K. w stosunku do [...] S.A. Wyrok sądu powszechnego – jak wywodził Sąd I instancji - wywiera bowiem jedynie skutki prawne wyłącznie inter partes (pomiędzy stronami) a nie erga omnes (wobec wszystkich). W związku z tym, jeżeli sąd powszechny oddali powództwo o zapłatę, to oznacza, iż powód nie może drugi raz wystąpić z takim roszczeniem na drodze sądowej przed sądem powszechnym (ne bis in idem). Poza tym – jak argumentował Sąd - prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże wyłącznie w zakresie ujętym w sentencji tego prawomocnego orzeczenia, tj. rozstrzygnięcia (osądzenie) sprawy. Skoro zatem art. 205b ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego, będący materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji (w dacie orzekania przez organ) stanowił, że w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes ULC stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 określa również obowiązek i termin jego usunięcia, to z konstrukcji powołanego przepisu wynikało, że wydając decyzję Prezes ULC w pierwszej kolejności, w każdym przypadku, stwierdza naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, a następnie określa zakres nieprawidłowości oraz nakłada karę, dodatkowo w razie stwierdzenia naruszenia określonych przepisów rozporządzenia 261 określa również obowiązek i termin usunięcia naruszenia prawa. Jeśli zatem organ uznał – jak kontynuował Sąd Wojewódzki - że zaistniały przesłanki roszczenia z art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 261, a ponadto, że przewoźnik lotniczy zaniedbał obowiązku wypłacenia tego odszkodowania i nie wykazał, że opóźnienie lotu wynikło z przyczyn od niego niezależnych, to tym samym nie mógł umorzyć postępowania w zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia prawa. Ponadto, Sąd Wojewódzki zwrócił też uwagę na fakt, że (cyt.): "Jakkolwiek w dacie orzekania przez Prezesa ULC zaskarżoną decyzją wyrok Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy I Wydział Cywilny z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I C 357/17 był prawomocny to podkreślić należy, że powodem oddalenia powództwa tym wyrokiem, było przedawnienie roszczenia. Stanowi o tym art. 778 k.c., zgodnie z którym roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany". Sąd Wojewódzki wskazał bowiem w tym miejscu, że (cyt.): "Do takiego też rozumienia zakresu stosowania art. 778 k.c. nawiązuje Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt III CZP 111/16, stwierdzając, że "roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, przedawnia się w terminie rocznym na podstawie art. 778 KC. Sądy powszechne (cywilne) przyjmują za podstawę orzekania przepisy materialnego prawa cywilnego i kodeksu postepowania cywilnego, a w konsekwencji mogą oddalić powództwo o zapłatę na skutek podniesionego zarzutu przedawnienia, wynika to z art. 1 k.c. w zw. z art. 1 i art. 2 § 1 k.p.c." Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, ponieważ jednak Prawo lotnicze określa wyłącznie jeden przypadek, w którym takie przepisy mogą mieć zastosowanie, a jest nim, określony w art. 205b ust. 6 ustawy Prawo lotnicze, komorniczy (a więc właściwy prawu cywilnemu) rodzaj egzekucji należności uznanych w decyzji stwierdzającej naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego i określającej zakres nieprawidłowości oraz nakładającej karę, o której mowa w art. 209b ust. 1 Prawo lotnicze, to tym samym przepisy kodeksu cywilnego regulujące kwestie przedawnienia roszczenia strony nie miały w tym przypadku żadnego znaczenia. W związku z powyższym skład orzekający pragnie w tym miejscu przede wszystkim podnieść, że zasadnie skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. a także art. 778 k.c. w zw. z art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, gdyż powodem dla którego Prezes ULC umorzył w części postępowanie, wywołane skargą A.K., nie był w analizowanym stanie faktycznym fakt, że organ przyjął, iż na mocy art. 778 k.c., roszczenie A. K. w stosunku do [...] S.A. o zapłatę 400 EUR z tytułu zryczałtowanego odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004, uległo przedawnieniu. Umarzając w części przedmiotowe postępowanie organ – na co słusznie zwraca uwagę autor skargi kasacyjnej - nie wypowiedział się w ogóle w kwestii przedawnienia roszczenia. Z tego zatem powodu zbędne były również wywody Sądu Wojewódzkiego, w których kwestionował on możliwość stosowania regulacji, zawartej w art. 778 k.c., w postępowaniu prowadzonym przed Prezesem ULC na podstawie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a który to przepis (normujący instytucję przedawnienia w umowie przewozu) – zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2017 r. (sygn. akt III CZP 111/16) - jest stosowany w tego rodzaju sprawach przez sąd cywilny. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji i co akcentowane było również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powodem umorzenia przez organ – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. – postępowania, w części dotyczącej ustalenia terminu usunięcia naruszenia przepisu art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a więc rozstrzygnięcia uregulowanego w art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze (w wersji obowiązującej w dacie orzekania) była okoliczność, że - na zasadzie art. 365 § 1 k.p.c. – organ był w tym przypadku związany faktem wydania przez Sąd Okręgowy w Warszawie wyroku z dnia 15 marca 2018 r. (sygn. akt XXVII Ca 2057/17), a którym to wyrokiem Sąd Odwoławczy utrzymał w mocy wspomniany wyżej wyrok Sądu Rejonowego dla m st. Warszawy z dnia 5 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I C 357/17) oddalający powództwo pasażerki. W tym miejscu wyjaśnić bowiem trzeba, iż w uchwale z dnia 7 lutego 2014 r. (sygn. akt III CZP 113/13), Sąd Najwyższy przyjął, że w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za opóźniony lot - na podstawie art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania łub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r., s. 1) - zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Zatem – zdaniem składu orzekającego - zasadnie organ w niniejszej sprawie przyjął, że fakt wydania przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy prawomocnego wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I C 357/17) był – zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. – w tym wypadku wiążący. Po myśli bowiem tego przepisu, prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zasadnie więc autor skargi kasacyjnej podnosił, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego - jako związany wyrokiem sądu powszechnego w przedmiocie rozstrzygnięcia o roszczeniu odszkodowawczym, przewidzianym w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 - ze względu na uprzednie skierowanie przez pasażerkę sprawy na drogę postępowania sądowego, został w ten sposób pozbawiony możliwości odmiennego załatwienia sprawy określenia obowiązku i terminu jego usunięcia na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze. Podkreślić w tym miejscu też wypada, że Sąd Wojewódzki wprawdzie formalnie dostrzegał różnicę, zachodzącą pomiędzy instytucją prawomocności orzeczenia sądowego, uregulowaną w art. 365 § 1 k.p.c. a powagą rzeczy osądzonej, o której mówi art. 366 k.p.c., to jednak w rzeczywistości obie te konstrukcje prawne w zasadzie utożsamił, akcentując, że – po myśli art. 366 k.p.c. - wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej ale tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. W związku z tym wskazać należy, że powaga rzeczy osądzonej wyroku prawomocnego ma istotnie charakter podmiotowo względny bo dotyczy tylko tych samych stron procesu, jednak uregulowana w art. 365 §1 k.p.c. prawomocność materialnoprawna orzeczenia sądu cywilnego charakteryzuje się w istocie dwoma aspektami. Pierwszy z nich odnosi się do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, drugi zaś przejawia się w mocy wiążącej jako określonym walorze prawnym rozstrzygnięcia (osądzenia) zawartego w treści orzeczenia. Orzeczenie prawomocne pociąga za sobą tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne (Kodeks Postępowania Cywilnego – Komentarz pod red. prof. dr hab. Kazimierza Piaseckiego, wyd. C.H.BECK, Warszawa 1996, tom I str. 1085 i nast.). W doktrynie zatem zgodnie przyjmuje się, że podstawowym celem regulacji z art. 365 § 1 k.p.c. jest zapewnienie orzeczeniom prawomocnym formalnie cech niewzruszalności i stabilności w celu uniemożliwienia ich wzruszenia i zapewnienia należytej ochrony prawnej zawartym w nich rozstrzygnięciom. W ocenie składu orzekającego, dodać też trzeba, że funkcjonujący w państwie system prawa musi być traktowany jako jednolita, spójna całość, która daje pewność poszanowania treści orzeczeń wydanych przez uprawnione do tego organy władzy publicznej, w tym sądy powszechne. W rezultacie zaakceptowanie treści zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego oznaczałoby, że fakt wydania przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w/w prawomocnego wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r. nie miał żadnego, prawnego znaczenia a ponadto – na co słusznie zwraca uwagę autor skargi kasacyjnej - doszłoby w ten sposób w istocie rzeczy do weryfikacji w trybie administracyjnym rozstrzygnięcia zawartego w prawomocnym wyroku sądu powszechnego. To zaś z całą pewnością naruszałoby regulacje zawartą w art. 365 § 1k.p.c. Ponadto – choć jedynie uzupełniająco i na marginesie – w tym miejscu wypada zauważyć, że aktualnie po kolejnej nowelizacji ustawy - Prawo Lotnicze, w celu usunięcia wszelkich wątpliwości, ustawa Prawo lotnicze zawiera przepisy art. 205a ust. 15 i 17 pkt 2, w których postanowiono, że skargę pasażera pozostawia się bez rozpoznania, w przypadku gdy upłynął rok od dnia, w którym lot będący przedmiotem skargi został wykonany albo miał być wykonany. (...) a także, iż Rzecznik Praw Pasażera odmawia prowadzenia postępowania, o którym mowa w ust. 1, w przypadku gdy sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami jest w toku albo została już rozpatrzona przez podmiot uprawniony, o którym mowa w ustawie z dnia 23 kwietnia 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich, inny właściwy podmiot albo sąd (Dz. U. z 2019 r. poz. 1580 ze zm. ). Z tych powodów skład orzekający uznał, że również zarzuty oparte na art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. oraz art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 poz. 1183, 1629 i 1637) w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 były trafne. Decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zaskarżonej części prawidłowo bowiem została oparta na art. art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. a zatem nakazanie przez Sąd Wojewódzki organowi wydania decyzji merytorycznej na podstawie w/w przepisów ustawy Prawo lotnicze i rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie było uzasadnione. Pozostałe zarzuty kasacyjne nie były trafne. Przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. mają jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć bowiem należy, że w/w przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. W związku z powyższym podkreślić wypada, iż przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Nie były również zasadne zarzuty oparte na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. gdyż zaskarżona część decyzji, wydanej w trybie art. 127 § 3 k.p.a., oparta była na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stwierdzone zaś wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyczerpywały – jak wyżej wskazano - przesłanki zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. W postępowaniu przed sądem administracyjnym przepisy procedury administracyjnej nie mają bowiem zastosowania. Tym niemniej – jak to wyżej wyjaśniono - uznając skargę kasacyjną za usprawiedliwioną w zasadniczej części, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że istota sprawy została w tym przypadku dostatecznie uzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 188 i art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło