II SA/Ke 696/19
WyrokWSA w Kielcach2019-09-26
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności części art. 115a ustawy o Policji z Konstytucją, organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powołując się na brak podstawy prawnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy Policji naruszyły art. 61a § 1 k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt K 7/15, choć dotyczył części art. 115a ustawy o Policji, nie wyeliminował całkowicie przepisu z systemu prawnego, a jedynie nakazał jego wykładnię zgodną z Konstytucją. Sąd podkreślił, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, wynikające z art. 66 ust. 2 Konstytucji, ma charakter bezwarunkowy, a Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował sposób jego obliczania jako wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, co stanowi wystarczającą podstawę prawną do merytorycznego rozpoznania wniosku.Stan faktyczny
J.P., były funkcjonariusz Policji, złożył wniosek o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Komendant Powiatowy Policji odmówił wszczęcia postępowania, a Komendant Wojewódzki Policji utrzymał tę decyzję w mocy, powołując się na brak podstawy prawnej do naliczenia ekwiwalentu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15, który zakwestionował część art. 115a ustawy o Policji. J.P. zaskarżył postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. i błędne uznanie, że wypłata ekwiwalentu jest czynnością materialno-techniczną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.P. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia 5 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach na rzecz J.P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2019 r. nr 22 Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach utrzymał w mocy postanowienie z dnia 11 lipca 2019 r. nr 2/2019 Komendanta Powiatowego Policji w Ostrowcu Świętokrzyskim odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku J.P. - byłego funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w Ostrowcu Świętokrzyskim - z dnia 3 lipca 2019 r., którym wnioskodawca zwrócił się do organu pierwszej instancji o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za 291 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w łącznej wysokości 67.954,32 zł, a w razie odmowy wypłaty żądanej kwoty wszczęcia postępowania oraz wydania stosownej decyzji w sprawie.
Organ odwoławczy, rozpoznając sprawę w trybie zażaleniowym, wskazał, że stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebądącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Zdaniem organu odwoławczego, w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi inna uzasadniona przyczyna, która uniemożliwia wszczęcie przedmiotowego postępowania. Mianowicie, wskutek wyeliminowania wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt. K 7/15 dyspozycji art. 115a ustawy o Policji z porządku prawnego, w zakresie, w jakim przepis ten ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jako niezgodnego z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP oraz braku wprowadzenia normy ustawowej, która określałaby mechanizm naliczania ekwiwalentu według wskazań Trybunału Konstytucyjnego - brak jest podstawy prawnej do działania przez organ.
Wymieniony przepis utracił moc prawną we wskazanym zakresie z dniem 6 listopada 2018 r. Tym samym ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Organ odwoławczy podkreślił, że pomimo trwających prac legislacyjnych w powyższym zakresie, nie jest obecnie możliwym określenie, kiedy projektowane regulacje i w jakim kształcie staną się prawem obowiązującym.
Organ odwoławczy uznał więc za słuszne stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie niniejszej zachodzi brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania J.P. w trybie administracyjnym. Brak jest bowiem w obecnym stanie prawnym normy ustawowej wprowadzającej prawidłowy mechanizm naliczania przedmiotowego ekwiwalentu, spełniającej standardy konstytucyjne, co oznacza tymczasowy brak podstawy prawnej do działania przez organ Policji celem merytorycznego rozpoznania żądania.
W opinii organu odwoławczego, rozpoznanie merytoryczne wniosku stanowiłoby naruszenie art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach wywiódł J.P., wnosząc o jego uchylenie i uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. Autor skargi zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
art. 61 § 1a i nast. k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego należnego mu z tytułu zwolnienia ze służby w Policji;
art. 61 ust. 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że wypłata lub/i odmowa wypłaty ww. ekwiwalentu pieniężnego jest czynnością materialno-techniczną, a tym samym niemożliwym jest wydanie w tej sprawie rozstrzygnięcia w formie i zasadach określonych w przepisach k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że kwestionował prawidłowość dotychczasowego rozliczenia należności finansowych związanych z wypłatą przysługującego mu ekwiwalentu z tytułu zwolnienia ze służby w Policji, a w sytuacji tej wadliwym było wydawanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Przysługiwało mu bowiem prawo do sprawdzenia poprawności zajętego przez organ stanowiska, które winno nastąpić w formie decyzji administracyjnej.
Skarżący podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. Nie zgodził się ze stanowiskiem organ, że wobec żądania wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu organ powinien był, na podstawie art. 61a k.p.a., wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, w sytuacji gdy jednym z dopuszczalnych rozwiązań związanych z wypłatą ekwiwalentu jest wydanie decyzji administracyjnej o odmowie wypłaty żądanych należności, nie można podnosić istnienia innych uzasadnionych przyczyn, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte. Wskazał, że w doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjęto, że jedną z "uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd, dostrzegając ku temu podstawy prawne, rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i 3 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy oraz gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej było postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Ostrowcu Świętokrzyskim, którym z kolei, na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a."), odmówiono J.P. wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania tj. wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn.
W okolicznościach niniejszej sprawy art. 61a § 1 k.p.a. został zastosowany przez organy Policji z uwagi na wystąpienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego, a to z uwagi na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania J.P. ustalenia wysokości należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Organy podniosły, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. w sprawie sygn. akt K 7/15 doszło do zmiany treści art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że wyeliminowana została z systemu prawnego ta część tego przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Doprowadziło to do powstania luki w systemie prawnym, uniemożliwiającej rozpatrzenie wniosku skarżącego w trybie administracyjnym.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela jednak stanowiska organów obu instancji.
Punktem wyjścia dla dalszych rozważań winno stać się przywołanie regulacji prawnych mających związek z przedmiotem sprawy.
Stosownie do art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów; maksymalne normy czasu pracy określa ustawa. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161) policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe. Stosownie zaś do art. 115a powyższej ustawy, ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 31 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. w sprawie sygn. akt K 7/15 (publ. OTK-A2018/65) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał zważył w szczególności, że "(...) prawo do corocznego płatnego urlopu poręczone w art. 66 ust. 2 Konstytucji nie może być arbitralnie ograniczone również w odniesieniu do rekompensaty pieniężnej za urlop niewykorzystany lub za czas wolny od pracy (w przypadku zaś policjantów - służby). Jest ono koniecznym substytutem otrzymywanym zamiast niewykorzystanego urlopu, swego rodzaju rozwiązaniem opcjonalnym, gdy prawo do urlopu nie zostało zrealizowane w swej postaci podstawowej (w naturze). W tym sensie konstytucyjne gwarancje prawa do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego mają charakter bezwarunkowy. Zawsze, gdy pracownikowi (funkcjonariuszowi) przysługuje urlop w rozumieniu art. 66 ust. 2 Konstytucji, musi mieć również subsydiarną możliwość otrzymania stosownego ekwiwalentu, jeśli tego urlopu nie wykorzysta (zob. wyrok z 15 kwietnia 2014 r., sygn. SK 48/13, OTK ZU nr 4/A/2014, poz. 40).(...) Kontrola zgodności regulacji prawnej z art. 66 ust. 2 Konstytucji polega zatem na ocenie, czy regulacja ta nie narusza "istoty" praw do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, w szczególności poprzez wydrążenie tych praw z ich rzeczywistej treści (zob. wyrok TK z 24 października 2000r., sygn. K 12/00). Uznanie niezgodności ustawy z art. 66 ust. 2 Konstytucji jest możliwe w razie przedstawienia argumentów za naruszeniem przez zaskarżoną regulację "istoty" tego prawa (zob. wyrok z 7 maja 2013 r., sygn. SK 11/11, OTK ZU nr 4/A/2013, poz. 40). Z tego względu właściwym wzorcem kontroli regulacji prawnej dotyczącej praw wyrażonych w art. 66 ust. 2 Konstytucji jest art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji, zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw nie mogą naruszać istoty tych wolności i praw. (...) Regulacja zawarta w art. 115a ustawy o Policji dotyczy sposobu obliczania ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy (czas przyznany w zamian za czas służby przekraczający normę). Ekwiwalent pieniężny przyznawany jest w sytuacji zwolnienia funkcjonariusza ze służby (art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji). Celem tej regulacji, w kwestionowanym zakresie, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przy-sługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów. (...) Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014r., sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154). Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji (gwarancja prawa do wypoczynku) i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Organizacja służby w Policji powinna zatem umożliwiać skorzystanie z niego tak, aby zrealizowany był podstawowy cel prawa do wypoczynku, tj. regeneracja sił funkcjonariuszy potrzebna do dalszego wykonywania służby. Jednakże na skutek okoliczności niezależnych od funkcjonariusza może niekiedy dojść do sytuacji, że nie zdołał on faktycznie wykorzystać urlopu przed ustaniem stosunku pracy. Wówczas jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze."
W kontekście przywołanych wyżej rozważań prawnych Trybunału Konstytucyjnego zauważyć należy, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP wszystkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, zaś - w myśl art. 190 ust. 3 Konstytucji RP - wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał Konstytucyjny nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Analiza wskazanych przepisów Konstytucji w związku z zasadami: państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP), zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) i nadrzędności Konstytucji (art. 8 ust. Konstytucji RP) oraz ich rozumienia przez Trybunał Konstytucyjny prowadzi zaś do wniosku, że wykonywanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego jest obowiązkiem zarówno prawodawcy, jak i organów stosujących prawo, w szczególności sądów. Powszechnie obowiązująca moc orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oznacza związanie nimi wszystkich sądów, także Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. J. Trzciński, Orzeczenia interpretacyjne Trybunału Konstytucyjnego, "Państwo i Prawo" z 2002, zeszyt 1, str. 6). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wiążą bowiem wszystkich adresatów bez wyjątku i winny być przez nich respektowane.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. jest wyrokiem zakresowym. Wyrok ten nie wywołuje więc skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego. Oznacza to, że przepis art. 115a ustawy o Policji nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości. Wyrok ten powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W myśl art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, to Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją. Niezależnie jednak od unormowania art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, obowiązuje wynikająca z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasada ustrojowa bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. Jedną z form bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy jest oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2016 r. (sygn. akt I OSK 1578/16, Lex nr 2169778).
Dla organów administracji publicznej przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie sygn. akt K 7/15 winien oznaczać obowiązek zrekonstruowania treści art. 115a ustawy o Policji zgodnie z tym wyrokiem. Pominięcie wzruszenia domniemania konstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną działania organu administracji publicznej byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2311/14). W kontrolowanej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji, tj. prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślał w cytowanym wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlk. z dnia 8 sierpnia 2019r., II SA/Go 381/19, Lex nr 2706127). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, Nie ma zatem żadnych prawnych przesłanek, by ograniczyć uprawnienie funkcjonariuszy Policji do uzyskania pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w zależności od kryterium daty zwolnienia ze służby, o ile zwolnienie to nastąpiło po wejściu w życie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 115a u.o.p., czyli po dniu 19 października 2001 r. (por. cyt. wyrok WSA w Gorzowie Wlk. z 8 sierpnia 2019 r. i powołane tam wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 4 lipca 2019 r., III SA/Gd 313/19 oraz z dnia 19 czerwca 2019 r., III SA/Gd 312/19).
Odnosząc powyższe do stanowiska organów Policji wyrażonego w kwestionowanych skargą postanowieniach, które wskazują na brak materialnoprawnej możliwości rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na brak regulacji ustawowej, należy jeszcze raz podkreślić, że Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności całego przepisu art. 115a ustawy o Policji, a jedynie jego części - określającej sposób obliczania ekwiwalentu. Zatem pozostała w systemie prawnym obowiązująca regulacja, ustanawiająca uprawnienie policjanta do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w przypadku jego zwolnienia ze służby (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 lipca 2019 r., III SA/Gd 313/19, Lex nr 2694147). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego powyżej wyroku wyinterpretował z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. W istniejącym stanie prawnym możliwe jest zatem zadośćuczynienie uprawnieniu policjanta do uzyskania ekwiwalentu w wysokości odpowiadającej regulacjom konstytucyjnym.
W tych okolicznościach z istotnym naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. organy obu instancji odmówiły J.P. wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Nie zachodzi bowiem wskazywana przez organy przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie takiego postępowania.
Mając na uwadze powyższe naruszenie przepisu prawa procesowego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Ponowie rozpoznając sprawę, organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 p.p.s.a., w szczególności rozpoznają wniosek skarżącego na podstawie art. 115a ustawy o Policji interpretowanego w zgodzie z art. 66 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przepisy te stanowią bowiem wystarczającą podstawę prawną dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z uwagi na to, że skarga została uwzględniona, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania, na które składa się wynagrodzenie jego pełnomocnika w kwocie 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło