III FSK 2021/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-11-23

Skład orzekający: Wojciech Stachurski, Sławomir Presnarowicz, Bogusław Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, wynikające z braku organów uprawnionych do reprezentowania spółki, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji podatkowych, nawet jeśli organ pierwszej instancji nie został o tym fakcie poinformowany przed wszczęciem postępowania?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wynikające z braku organów spółki do jej reprezentowania, jest kwalifikowaną wadą procesową. Nawet jeśli organ pierwszej instancji uzyskał informację o braku zarządu przed wszczęciem postępowania, a nie podjął odpowiednich kroków w celu ustalenia reprezentacji spółki, stanowi to podstawę do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 o.p.
Stan faktyczny
Spółka w upadłości zaskarżyła decyzje dotyczące podatku od nieruchomości za 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając naruszenie zasady czynnego udziału spółki w postępowaniu przed organem pierwszej instancji z powodu braku zarządu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając m.in. niewłaściwe zastosowanie przepisów o KRS i naruszenie zasady czynnego udziału. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 86/19 w sprawie ze skargi W. S.A. w upadłości z siedzibą w L. (obecnie: Syndyk masy upadłości W. S.A. w upadłości z siedzibą w L.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 19 listopada 2018 r., nr SKO.4140.372.2017 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 26 września 2019 r., I SA/Łd 86/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. z siedzibą w Ł. (dalej: "Spółka") uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 19 listopada 2018 r., nr SKO.4140.372.2017, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 28 września 2017 r., DFP-Fn-1.3120.1.197.2017, w przedmiocie określenia Spółce zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że Spółka została pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Zdaniem sądu, już przed wszczęciem postępowania, w odpowiedzi na wezwanie do złożenia deklaracji podatkowej, organ pierwszej instancji uzyskał pisemną informację o brakach w składzie organów Spółki. Mimo tego, postanowienie o wszczęciu postępowania, jak i decyzja, zostały doręczone wprost Spółce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi dostrzegło potrzebę prowadzenia postępowania odwoławczego przy udziale kuratora Spółki. Uznało jednak, że brak kuratora na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji nie stanowił naruszenia praw podatnika. Sąd nie zgodził się z tym stanowiskiem. Nie zgodził się też z argumentem organu odwoławczego, dotyczącym treści wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zdaniem sądu, organy podatkowe nie mogły powoływać się na domniemanie zgodności zapisów zawartych w KRS z rzeczywistym stanem rzeczy, wynikające z art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986 z późn. zm., dalej "ustawa o KRS"), w sytuacji gdy przed wydaniem decyzji, a nawet przed wszczęciem postępowania podatkowego, organ pierwszej instancji został poinformowany o odwołaniu zarządu Spółki. Domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru, wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy o KRS traci swoją moc, gdy podmiot powołujący się na treść rejestru, posiada wiarygodną informację o niezgodności wpisu w rejestrze z rzeczywistością. Zdaniem sądu, skoro organ dowiedział się, że Spółka nie posiada zarządu, a jednocześnie w jej imieniu wypowiada się radca prawny, należało ustalić czy jest umocowany do jej reprezentowania. W konkluzji sąd stwierdził, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową. Jeżeli w wyniku naruszenia tej zasady wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm., dalej: "o.p."), to - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") - stwierdzenie jej przez sąd administracyjny w toku rozpatrywania skargi na decyzję, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji, nawet gdy stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie, doszło do takiego naruszenia praw strony. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, reprezentowane przez pełnomocnika. Zaskarżonemu w całości wyrokowi postawione zostały zarzuty: I. naruszenia prawa materialnego tj.: art. 17 ust. 1 w związku z art. 14 ustawy o KRS w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy podatkowe nie mogły w tej sprawie powoływać się na domniemanie zgodności zapisów zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym odnośnie posiadania przez Spółkę organu uprawnionego do jego reprezentacji (zarządu) z rzeczywistym stanem rzeczy z tego powodu, że przed wydaniem decyzji, a nawet przed wszczęciem postępowania organ pierwszej instancji pismem z 11 lipca 2017 roku został poinformowany o odwołaniu zarządu tej Spółki - w sytuacji gdy po wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 rok przed organem podatkowym pierwszej instancji nie zostało w żaden sposób obalone domniemanie prawne zgodności zapisów zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym odnośnie posiadania przez tego podatnika organu uprawnionego do jego reprezentacji (zarządu), a nawet informacja z wcześniejszego pisma z 11 lipca 2017 roku o odwołaniu zarządu tej Spółki nie oznaczała, że ten podatnik został pozbawiony organu uprawnionego do jego reprezentacji (zarządu), bo w miejsce odwołanego zarządu mógł i powinien zostać powołany nowy zarząd, a okoliczność braku w ogóle tego organu ujawniła się dopiero w postępowaniu przed organem odwoławczym; II. naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. : 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 123 § 1 i art. 240 § 1 pkt 4 o.p., polegające na nieuzasadnionym uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO w Łodzi i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi poprzez przyjęcie, że w tej sprawie miało miejsce naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu dające podstawę do wznowienia postępowania - w sytuacji gdy w tej sprawie nie miało miejsca naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu dające podstawę do wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 240 § 1 pkt 4 o.p., ponieważ strona miała zapewniony czynny udział zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji jak i przed organem odwoławczym, a podstawą do wznowienia postępowania byłby jedynie niezawiniony brak w ogóle udziału strony w postępowaniu; 2) art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1 o.p., polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że organ podatkowy pierwszej instancji po otrzymaniu niezawierającego żadnych załączników pisma z 11 lipca 2017 roku powinien zgodnie z zasadą zaufania do organów podatkowych wyjaśnić kwestię odwołania zarządu Spółki i ponadto wezwać radcę prawnego do wyjaśnienia na jakiej podstawie wypowiada się w tym piśmie w imieniu tej Spółki - w sytuacji gdy organ podatkowy pierwszej instancji nie dysponując wiarygodną informacją (popartą dokumentami dotyczącymi tej Spółki) o braku w ogóle organu uprawnionego do jej reprezentacji (zarządu) wszczynając z urzędu i prowadząc postępowanie był związany domniemaniem prawnym, że powszechnie dostępne dane z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczące organu uprawnionego do jej reprezentacji są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym i tym samym nie musiał wyjaśniać kwestii samego odwołania zarządu tej Spółki ani wzywać radcy prawnego do wyjaśnienia na jakiej podstawie wypowiada się w imieniu tej Spółki, także dlatego, że Spółka odbierała pisma do niej kierowane i mimo to w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ani razu nie poinformowała organu podatkowego o braku w ogóle zarządu, a poza tym wskazane pismo z 11 lipca 2017 roku zostało złożone jedynie przed wszczęciem z urzędu przez organ podatkowy pierwszej instancji postępowania podatkowego m.in. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 rok i to dodatkowo przez osobę nieposiadającą należytego umocowania do działania jako pełnomocnik (z powodu niezłożenia pełnomocnictwa na formularzu PPS-1); 3) art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 138a § 1 o.p., polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że doszło do pominięcia pełnomocnika strony radcy prawnego w postępowaniu przed organem podatkowym pierwszej instancji, w sytuacji gdy po wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego w tej sprawie określenia stronie skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 rok radca prawny w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie złożył w żaden sposób do organu podatkowego pełnomocnictwa uprawniającego go do działania w imieniu strony; a zrobił to dopiero w odwołaniu od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, co oznacza, że nie doszło do pominięcia pełnomocnika strony w postępowaniu przed organem podatkowym pierwszej instancji. W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Wniósł także o zasądzenie od Spółki na rzecz SKO w Łodzi niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wg norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, działający w imieniu Spółki kurator wniósł o cyt. "utrzymanie w mocy w całości orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydanego w sprawie I SA 86/19 z daty 26.09.2019 r. oraz oddalenie skargi kasacyjnej złożonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze." Wniósł także o zwrot wszelkich kosztów sądowych, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego w sprawie. Postanowieniem z 2 czerwca 2022 r., sygn. XVI GU 239/20, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi XIV Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, ogłosił upadłość Spółki. Pismem z 13 czerwca 2023 r. syndyk masy upadłości Spółki złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczenie o wstąpieniu do sprawy, przychylając się do stanowiska Spółki. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.) nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Wyrok ten, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zarzuty kasacyjne dążą w istocie do podważenia stanowiska sądu pierwszej instancji, dotyczącego pozbawienia Spółki czynnego udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji w związku z brakiem organów uprawnionych do reprezentowania Spółki. Należy zatem przypomnieć, że prawo do czynnego udziału strony w postępowaniu jest zasadą ogólną postępowania podatkowego (art. 123 § 1 o.p.). W literaturze podkreśla się, że jest to jedna z najważniejszych zasad postępowania podatkowego, co wiąże się z faktem, że postępowanie podatkowe nie ma charakteru kontradyktoryjnego. Brak równości stron w tym postępowaniu, czyli przewaga władztwa administracyjnego, powoduje, że realizacja omawianej zasady nabiera szczególnego znaczenia. To właśnie dominująca rola organu podatkowego w postępowaniu podatkowym wymagała wprowadzenia zasady, będącej gwarancją właściwej realizacji zasady prawdy materialnej oraz zasady zebrania pełnego materiału dowodowego. Przepis art. 123 o.p. nakłada na organy podatkowe obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nakazuje umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (zob. S. Presnarowicz, komentarz do art. 123 o.p. [w:] L. Etel, (red.), Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023). Strona ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania podatkowego. Choć ustawodawca nie definiuje pojęcia "stadium postępowania" oraz nie określa hierarchii poszczególnych stadiów, nie budzi wątpliwości, że postępowanie pierwszoinstancyjne jest kluczowe z punktu widzenia załatwienia sprawy. W postępowaniu tym zasadniczo ustalany jest stan faktyczny sprawy, na podstawie którego wydawana jest decyzja określająca lub ustalająca prawa i obowiązki materialnoprawne strony postępowania. Z tego względu zagwarantowanie stronie czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przed organem pierwszej instancji ma szczególne znaczenie. Pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w całym postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie może więc być konwalidowane w postępowaniu drugoinstancyjnym. Strona może realizować prawo do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, jeżeli ma możliwość działania i prowadzenia swoich spraw. Dlatego w art. 138 o.p. ustawodawca wyraźnie wskazał, że w przypadku osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej, organ podatkowy występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora, chyba że kurator został już wyznaczony (§ 1). Jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora (§ 3). Wyrażone w tych przepisach dyrektywy: "organ występuje do sądu z wnioskiem", "organ składa do sądu wniosek", mają charakter bezwzględny i nie pozostawiają w tym zakresie żadnego "luzu decyzyjnego". Oczywiście trudno oczekiwać od organu podatkowego podjęcia środków prawnych określonych w art. 138 § 3 o.p., jeżeli organ w ogóle nie wie, że podatnik nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów (tak wyrok NSA z 3 marca 2022 r., I FSK 1823/18). Jeżeli jednak organ został poinformowany o braku powołanych organów do reprezentowania podatnika (spółki), powinien podjąć działania zmierzające do ustalenia tej reprezentacji. W takiej sytuacji niewystarczające jest oparcie się na domniemaniu prawdziwości danych wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14 ustawy o KRS, podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 2 tej ustawy, jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. W obydwu przypadkach ustawodawca wskazuje na "dobrą wiarę" osoby trzeciej, powołującej się na treść wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. "Podmiot rejestrowy" nie może zatem wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zasłaniać się nieprawdziwością treści wpisów, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z żądaniem sprostowania, uzupełnienia lub wykreślenia wpisu. Domniemanie prawdziwości wpisów chroni tylko te osoby trzecie, które działają w dobrej wierze (zob. Ł. Zamojski, Krajowy Rejestr Sądowy. Komentarz, wyd. II, komentarz do art. 17, LEX/el. 2023). W tej sprawie sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę, że jeszcze przed wszczęciem postępowania podatkowego, w piśmie z 11 lipca 2017 r. organ pierwszej instancji uzyskał pisemną informację o brakach w składzie organów Spółki. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w piśmie tym organ poinformowany został nie tylko o odwołaniu dotychczasowego członka zarządu Spółki, ale także o tym, że Spółka cyt. "aktualnie nie ma zdolności procesowej ani przedstawiciela ustawowego."(k. 8 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Nie ma też znaczenia, że pismo to zostało złożone przed wszczęciem z urzędu postępowania podatkowego. Wskazane pismo stanowiło odpowiedź na wezwanie organu podatkowego z 30 czerwca 2017 r., nr DFP-Fn-I.3120.1.197.2017, wystosowane w trybie art. 274a § 1 o.p. do złożenia przez Spółkę deklaracji podatkowych na podatek od nieruchomości za 2016 i 2017 r. (k. 6 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Jeżeli zatem organ podatkowy, w odpowiedzi na swoje wezwanie na etapie czynności sprawdzających, uzyskuje informację o braku organów Spółki, to powinien ją zweryfikować przed podjęciem dalszych czynności. Powinien przede wszystkim wezwać osobę udzielającą odpowiedzi, którą w tej sprawie był radca prawny, do wykazania umocowania do reprezentowania Spółki, a także do przedłożenia dokumentów potwierdzających twierdzenia zawarte w piśmie. Zaniechanie tych czynności trudno ocenić jako działanie "w dobrej wierze" w rozumieniu art. 14 i art. 17 ust. 2 ustawy o KRS. Należy przy tym dodać, że czynności sprawdzające, jakkolwiek stanowią odrębną procedurę wobec postępowania podatkowego, to jednak dokonane w ich następstwie ustalenia, powinny być wzięte pod uwagę w postępowaniu podatkowym i to niezależnie do tego, czy postępowanie to zostało wszczęte z urzędu czy też na wniosek strony. Jeżeli zatem w ramach czynności sprawdzających organ prawidłowo ustaliłby, że Spółka nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, powinien uwzględnić ten fakt także w postępowaniu podatkowym. Na ocenę możliwości działania Spółki w postępowaniu podatkowym przed organem pierwszej instancji nie wpływa fakt, że po wszczęciu tego postępowania Spółka odbierała kierowaną do niej korespondencję i nie powoływała się na brak organów. Otóż okoliczność ta, sama w sobie, nie zmienia sytuacji prawnej Spółki jako strony postępowania podatkowego. Jeżeli Spółka nie miała swoich organów na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, to już wówczas zachodziła konieczności rozważenia zastosowania art. 138 § 3 o.p. Tymczasem w tej sprawie kurator Spółki wystąpił dopiero w postępowaniu przed organem drugiej instancji. Takie działanie organów podatkowych sąd pierwszej instancji słusznie ocenił jako naruszające zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, co stanowi kwalifikowaną wadę procesową. W konsekwencji sąd ten miał podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Z tego względu niezasadne są zarzuty sformułowane w punktach 1-3 skargi kasacyjnej. Rację ma natomiast autor skargi kasacyjnej, że w tej sprawie trudno mówić o pominięciu pełnomocnika Spółki na etapie postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji. Należy zauważyć, że radca prawny, poprzez odpowiedź zawartą w piśmie z 11 lipca 2017 r., wystąpił w imieniu Spółki na etapie czynności sprawdzających i na tym etapie należało zweryfikować jego upoważnienie i rozważać udział w sprawie. Z akt sprawy nie wynika, że dysponował on pełnomocnictwem ogólnym, ujętym w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych (art. 138d o.p.). Po zweryfikowaniu jego upoważnienia należało go więc traktować jako pełnomocnika szczególnego, upoważnionego do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego (art. 138e o.p.). Oczywiście pełnomocnik szczególny, umocowany do reprezentowania strony "we wskazanej sprawie" podatkowej może ją reprezentować zarówno w prowadzonych przez organ podatkowych czynnościach sprawdzających, w kontroli podatkowej oraz w postępowaniu podatkowym. Jednakże, do wywołania skutku procesowego konieczne jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego do akt sprawy w konkretnym postępowaniu prowadzonym przed organem podatkowym, stosownie do art. 138e § 3 o.p. (zob. uchwała NSA z 25 kwietnia 2022 r., II FPS 1/22). Oznacza to, że zgłoszenie się pełnomocnika szczególnego na etapie czynności sprawdzających, nie oznacza automatycznie jego udziału w postępowaniu podatkowym, nawet jeżeli z treści pełnomocnictwa szczególnego wynika, że w sensie materialnym obejmuje ono umocowanie do reprezentowania strony przez pełnomocnika w obu tych postępowaniach. Pełnomocnik szczególny, działający na etapie czynności sprawdzających, chcąc występować także w postępowaniu podatkowym, powinien zgłosić swój udział w tym postępowaniu. W tej sprawie, jak słusznie zauważył autor skargi kasacyjnej, nie miało to miejsca. Dlatego radca prawny, który wystąpił w imieniu Spółki na etapie czynności sprawdzających, nie mógł być traktowany jako pełnomocnik Spółki w postępowaniu podatkowym przed organem pierwszej instancji. Z tego względu zasadny jest zarzut sformułowany w punkcie 4 skargi kasacyjnej, dotyczący błędnego w tej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Mimo tego, wyrok ten odpowiada prawu. Prawidłowa jest bowiem ocena sądu pierwszej instancji dotycząca pozbawienia Spółki czynnego udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w kontekście braku organów powołanych do prowadzenia spraw Spółki. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. W sprawie nie zachodziły podstawy do zasądzenia od organu na rzecz Syndyka kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem po przystąpieniu do sprawy pełnomocnik Syndyka nie wziął udziału w rozprawie. SWSA(del.) Bogusław Woźniak SNSA Wojciech Stachurski SNSA Sławomir Presnarowicz

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło