I SA/Wa 752/19

WyrokWSA w Warszawie2019-10-02

Skład orzekający: Monika Sawa, Anna Falkiewicz-Kluj, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wydzielenia działki pod drogę publiczną na mocy ostatecznej decyzji podziałowej, która nie wskazuje jednoznacznie podmiotu publicznoprawnego będącego beneficjentem przejścia własności z mocy prawa, przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do ustalenia odszkodowania za działkę wydzieloną pod drogę publiczną. Kluczowe było stwierdzenie, że ani decyzja podziałowa, ani plan miejscowy nie wskazywały jednoznacznie podmiotu publicznoprawnego, na który własność działki miała przejść z mocy prawa. Ponadto, w dominującym orzecznictwie administracyjnym podkreśla się, że dla przyznania odszkodowania konieczne jest uprzednie ujawnienie praw nowego właściciela w księdze wieczystej, czego w tej sprawie nie uczyniono.
Stan faktyczny
Skarżący J. P. domagał się ustalenia i przyznania odszkodowania za działkę gruntu wydzieloną pod projektowaną drogę publiczną na mocy ostatecznej decyzji podziałowej z 2010 r. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania odszkodowania, argumentując, że decyzja podziałowa nie wskazywała jednoznacznie podmiotu publicznoprawnego, na który własność działki miałaby przejść z mocy prawa, a ponadto w księdze wieczystej nadal widnieje skarżący jako właściciel. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, Konstytucji RP oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, wskazując, że działka została wydzielona pod drogę publiczną i powinna przejść na własność gminy, co rodzi prawo do odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania oddala skargę. Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda/organ) z nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 z późn. zm., dalej:ugn) po rozpatrzeniu odwołania J. P. (dalej: skarżący), od decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r., w której odmówiono ustalenia odszkodowania za grunty położone w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...], stanowiący dz. ew. nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Prezydent [...] decyzją z [...] października 2010 r., Nr [...], która stała się ostateczna [...] października 2010 r., zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], o powierzchni [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] położonej przy ul [...] w ten sposób, że w wyniku podziału powstała m.in. działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Według decyzji podziałowej projektowana działka gruntu nr [...] przeznaczona jest pod drogę ul. [...] oznaczoną na rysunku planu miejscowego symbolem [...]. Podział dokonany został na podstawie art. 93 ust. 1 - 3, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 u.g.n. na wniosek skarżącego w niniejszej sprawie J. P. Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej KW Nr [...] uzyskanym z Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] grudnia 2017 r. wynika, że właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] w dalszym ciągu jest J. P. Powyższe potwierdza odpis z księgi wieczystej z [...] grudnia 2018 r. wydany przez Ministerstwo Sprawiedliwości Ekspozyturę Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w dzielnicy [...] pismem z dnia [...] listopada 2015 r. poinformowała stronę, że przedmiotowa droga oznaczona na rysunku planu symbolem [...], pod którą przeznaczona jest działka ewidencyjna nr [...], nie posiada żadnej z kategorii: gminnej, powiatowej, wojewódzkiej, krajowej, nie nastąpiła utrata jej własności z mocy prawa w dniu, w którym decyzja podziałowa stała się ostateczna. W związku z powyższym m. [...] nie stało się z mocy prawa, w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami właścicielem działki [...] o łącznej pow. [...] m² z obrębu [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. (data wpływu do Kancelarii Urzędu m. [...]) radca prawny J. .K. działając w imieniu J. P. wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n. za działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], położoną w [...] w rejonie ul. [...], wydzieloną pod drogę oznaczoną na rysunku planu symbolem [...] ([...]). Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu m. [...] Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] września 2017 r. poinformował, iż zgodnie z Uchwałą [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie osiedla [...] (Dz.Urz. Woj. [...] z 2009r., Nr [...], poz. [...]) działka ew. nr [...] z obrębu [...] znajduje się w pasie projektowanej drogi ul. [...] oznaczonej na rysunku planu symbolem [...]. W [...] części działki przewidziano realizację ścieżki rowerowej lub ciągu pieszo-rowerowego, a w części [...] zaplanowano realizację gazociągu wysokiego ciśnienia. Część [...] działek znajduje się w zasięgu strefy uciążliwości tego gazociągu. W treści pisma załączono wypis obowiązującego planu. Pismo zawierające powyższą informację wystosował także Wydział Zagospodarowania Przestrzennego - [...] Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu [...] [...] października 2017 r. Z kolei Biuro Polityki Mobilności i Transportu Urzędu [...] pismem z [...] października 2017 r. (sprostowanym pismem [...] grudnia 2017 r.) poinformowało, że działka nr [...] z obrębu [...] w całości zgodnie z mpzp przeznaczona jest pod przyszłą ulicę [...] (klasa [...], [...]). Nadanie ul. [...] kategorii drogi publicznej może nastąpić dopiero po wybudowaniu omawianego odcinka. Na podstawie przyporządkowania poszczególnych klas dróg odpowiednim kategoriom dróg publicznych, w przypadku drogi klasy [...] [...], możliwe jest nadanie kategorii wojewódzkiej, powiatowej lub gminnej. Uzasadniając odmowę ustalenia odszkodowania za przedmiotowy grunt wydzielony z nieruchomości uregulowanej w powołanej wyżej księdze wieczystej położonej w [...] w Dzielnicy [...] przy ul. [...], organ wskazał, że podstawową kwestią było ustalenie czy na skutek wydania decyzji o podziale nieruchomości nr [...] z [...].10. 2010 r. i nabycie przez tę decyzję cech ostateczności, działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania przeszła na własność m. [...] i w konsekwencji czy należy ustalić za tę nieruchomość odszkodowanie. Organ wskazał, że Prezydent wydając decyzję w I instancji, podkreślił, że skutek w postaci przejścia prawa własności działek wydzielonych pod drogi publiczne następuje z mocy samego prawa, ale to z decyzji podziałowej w sposób nie budzący wątpliwości musi wynikać, czy powstałe w wyniku podziału działki i konkretnie które działki są wydzielone pod drogą, a ponadto pod jaką konkretnie drogę to wydzielenie następuje. Prezydent odwołał się także do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazując, że kwestia przejścia czy też nie, działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. jest rozstrzygana przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin. Spory w tym zakresie mogą być rozstrzygane tylko na drodze cywilnoprawnej. Wojewoda w uzasadnieniu wskazał także, że dokonana przez organ I instancji ocena stanu prawnego i faktycznego, nie budzi, w jego ocenie, zastrzeżeń. Wojewoda, podzielił także stanowisko organu I instancji, że podstawowe znaczenie ma treść decyzji podziałowej, bowiem to na podstawie tej decyzji dochodzi do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne, które stosownie do art. 98 ust. 1 u.g.n. przechodzą na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. W związku z tym, to z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę, jako ciągu komunikacyjnego, która nie ma charakteru publicznego. Wojewoda wskazał, że przedmiotowe działki, znajdują się w pasie projektowanej ulicy [...], zaś stosowna uchwała o zaliczeniu dróg oznaczonych symbolem [...] w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego, do poszczególnych kategorii dróg publicznych, nie została podjęta. Podniósł, że decyzja podziałowa wprost wskazuje, że w dniu jej wydania nie istniała w obrocie prawnym uchwała zaliczająca wydzielone działki do kategorii dróg publicznych. Wojewoda podniósł, że w niniejszej sprawie istotny jest również fakt, że decyzja podziałowa w swej treści nie zawiera warunku przejścia z mocy prawa własności wydzielonych działek, w dniu w którym decyzja stała się ostateczna, na rzecz podmiotu publicznoprawnego (art. 98 ust. u.g.n.). Ponadto w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka [...] z obrębu [...] brak jest wpisu Miasta [...] jako nabywcy przedmiotowego gruntu na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu Wojewoda zaznaczył, że skarżący ma rację twierdząc, że przy nabyciu z mocy prawa własności wpis prawa własności do działu II księgi wieczystej ma tylko charakter deklaratoryjny, jednakże zdaniem organu II instancji musi istnieć dowód (dokument), z którego wynika wystąpienie tego rodzaju zdarzenia prawnego w stosunku do konkretnie oznaczonej nieruchomości, a który stanowi w takim przypadku podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej (wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 986/11). W niniejszej sprawie tym dokumentem jest ostateczna decyzja podziałowa nr [...] z [...] marca 2011 r., która w swej treści nie zawiera warunku wynikającego z art. 98 ust. 1 u.g.n., natomiast zawiera warunek wynikający z art. 99 u.g.n., wykluczający przejście z mocy prawa własności przedmiotowego gruntu na rzecz Miasta [...]. Oznacza to zarazem że, przejście wydzielonych działek na własność Miasta [...] może nastąpić wyłącznie na podstawie czynności cywilnoprawnej. Ponadto w ocenie organu II instancji, odmowa wypłaty odszkodowania, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, tak jak wskazuje w odwołaniu skarżący, nie narusza art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36. poz. 175), ani art. 21 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483). Wbrew stanowisku skarżącego, organ odwoławczy uznał, że nie doszło do przejścia prawa własności opisanych wyżej nieruchomości. Potwierdza to zapis księgi wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości. W świetle powyższego Organ II instancji stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia, że wydzielone w wyniku podziału przedmiotowe działki, przeznaczone pod projektowaną drogę ul. [...] zaliczone zostały do kategorii dróg publicznych i że przeszły z mocy prawa na własność Miasta [...], a tym samym, że zostały spełnione warunki do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzje złożył J. P. zaskarżając ją w całości Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 98 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że decyzja podziałowa nr [...] z [...] października 2010 r. nie wywołała skutków prawnych w postaci przejścia prawa własności przedmiotowego gruntu na m. [...], Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, podczas gdy na jej podstawie została wydzielona działka [...] pod drogę publiczną projektowaną [...] oznaczoną na rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie osiedla [...] symbolem [...], która zgodnie z treścią § 20 pkt. 1 w związku z § 6 ust. 1 pkt. 6 powyższego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie osiedla [...] została zaliczona do terenów dróg publicznych, a z przepisów urbanistycznych w postaci- Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego [...] oraz Miejscowego Planu Przestrzennego Województwa [...] – uchwalonym na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jednoznacznie wynika, iż jedynym beneficjentem skutków prawnych decyzji podziałowej nr [...] w postaci przejścia prawa własności jest [...]; 2) art. 98 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 98 ust 1 i 2 ugn i art. 36 ust 1 ustawy z 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 21 ust 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że dla przyznania odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ugn konieczne jest uprzednie ujawnienie praw nowego właściciela w księdze wieczystej, podczas gdy stosownie do treści art. 98 ust 1 ugn własność wydzielonej na drogę publiczną działki gruntu przechodzi z mocy prawa i dla ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust 3 ugn nie jest istotne uprzednie odzwierciedlenie stanu prawnego nieruchomości w księdze wieczystej; 3) art. 98 ust. 3 u.g.n., art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który wyznacza granice ingerencji państw w prawo własności (Dz.U. Nr 36, poz. 175) oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP - poprzez ich nie zastosowanie do przedmiotowej sprawy i uznanie, że Skarżący nie został pozbawiony własności działki nr [...], a tym samym nie istnieją przesłanki do wypłaty odszkodowania, podczas gdy Skarżący został pozbawiony z mocy prawa własności działki nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej nr [...], w wyniku której przedmiotowa działka została wydzielona pod drogę publiczną oznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w rejonie [...] symbolem [...] ([...]), a tym samym Skarżącemu przysługuje odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa przez [...] własności wskazanych powyżej działek gruntu; 7) art. 11 w związku z art. 7, art. 8 i 107 § 3 k.p.a. - poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji przyczyn dla których Wojewoda [...] pomimo zebrania w niniejszej sprawie dowodów wskazujących, że wydzielona działka nr [...] znajduje się na terenach dróg publicznych, dowody te pomija i nie wyjaśnia w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji przyczyn ich pominięcia, a ponadto dlaczego wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu formułuje w uzasadnieniu do decyzji twierdzenia sprzeczne z zebranymi w sprawie dowodami. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a.: w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45). Stosownie do treści art.8 k.p.a. organy powinny swym działaniem pogłębiać zaufanie obywateli do władzy publicznej. Służy temu także obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i omówienia materiału dowodowego, a następnie wydania decyzji w oparciu o jego całokształt o czym mowa w art. 77 § 1k.p.a. i art. 80 k.p.a. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie jest zasadna. Organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje wymienionym przepisom prawa nie uchybiły. Przechodząc do szczegółowej analizy zarzutów skargi na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.dalej: ugn). Zgodnie z art. 98 § 1 ugn działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomość, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzi, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. W myśl zaś art. 98 § 2 ugn, właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. Natomiast zgodnie z art. 98 § 3 ugn, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W dotychczasowym orzecznictwie administracyjnym przeważa pogląd, że dla przyznania odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ugn konieczne jest uprzednie ujawnienie praw nowego właściciela w księdze wieczystej (tak: wyrok NSA z 9 marca 2018 r., I OSK 964/16; wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., I OSK 815/16; wyrok NSA z 22 sierpnia 2017 r., I OSK 3048/15; wyrok NSA z 8 sierpnia 2014 r., I OSK 1857/14; wyrok WSA w Warszawie z 15 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1676/09; Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art.98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, LEX 2018). Pogląd ten opiera się na wykładni systemowej, w tym art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007; dalej: ukw). Z przepisu tego wynika domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to może być obalone w postępowaniu sądowym, w tym przede wszystkim w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ukw; por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 123/10, OSNC 2011/9/96 i cyt. tam orzecznictwo; H. Ciepła, Komentarz do art.626(2) Kodeksu postępowania cywilnego, LEX 2013, teza 10). W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Domniemanie to nie może być obalone ani w postępowaniu administracyjnym ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki NSA: z 6 kwietnia 1999 r., IV SA 2338/98; z 23 czerwca 2006 r., I OSK 1010/05; z 21 listopada 2008 r., I OSK 1630/07; z 9 kwietnia 2014 r., I GSK 1366/12; z 27 sierpnia 2015 r., I OSK 199/14, CBOSA). Warunek wpisu prawa nabywcy w księdze wieczystej jest ściśle związany z naturą odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną. Odszkodowanie ma stanowić ekwiwalent za utracone prawo własności. Dopóki przejście prawa nie jest potwierdzone wpisem w księdze wieczystej, podmiot publiczny nie może legitymować się w relacjach z innymi osobami i organami tytułem prawym do nieruchomości przeznaczonej pod drogę, a zatem nie można mówić o wymagalności roszczenia odszkodowawczego. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący nadal jest ujawniony w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], co potwierdził także pełnomocnik skarżącego na rozprawie. Pełnomocnik przyznał także, że nie złożył zastrzeżenia do księgi wieczystej oraz nie podjął żadnych czynności zmierzających do uregulowania treści księgi wieczystej, w tym nie skorzystał z możliwości wytoczenia powództwa z art. 10 ukw. Sąd przy tym zwraca uwagę, że nawet gdyby przyznać, że dla ustalenia prawa do odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n. nie jest konieczne wcześniejsze ujawnienie nabywcy (jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa) w księdze wieczystej (pogląd taki również został wyrażony w orzecznictwie NSA w opozycji do stanowiska dominującego – por. np. wyrok NSA z 23 stycznia 2018 r., I OSK 1809/17, CBOSA), to jednak w niniejszej sprawie ustalenie prawa do odszkodowania nie było możliwe także z tego powodu, że nie został wskazany w decyzji podziałowej nabywca przedmiotowej nieruchomości. Otóż ani z decyzji podziałowej, ani z planu miejscowego, nie wynika jednoznacznie, na kogo miało przejść z mocy prawa prawo własności działki nr [...] z obrębu [...]. Z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że w dacie decyzji podziałowej w obrocie prawnym nie istniała uchwała zaliczająca wydzielone działki do kategorii dróg publicznych. Nadanie ul [...] kategorii drogi publicznej mogło nastąpić dopiero po wybudowaniu omawianego odcinka. W piśmiennictwie wskazuje się, że to organ orzekający o podziale zobowiązany jest zawrzeć w decyzji podziałowej informację o skutkach prawnorzeczowych wynikających z art. 98 ust. 1 u.g.n., ze wskazaniem podmiotu publicznoprawnego, który jest beneficjentem tych skutków prawnych (por. M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Legalis 2017, teza 14 do art. 98 ). Decyzja podziałowa dotycząca przedmiotowej nieruchomości wskazuje tylko, że działka ta "przeznaczona jest pod drogę oznaczoną na rysunku planu miejscowego symbolem [...]". Tymczasem z decyzji [...] z [...] października 2010 r. nie wynika czy nabywcą przedmiotowej nieruchomości jest gmina, powiat, województwo czy może Skarb Państwa. Plan miejscowy stanowi jedynie, że projektowana droga [...] ma być drogą publiczną oraz ma mieć funkcję ulicy głównej (§ 20 ust. 1 planu miejscowego). Plan ten jednak nie wskazuje, czy droga ta ma być drogą gminną, powiatową, wojewódzką lub krajową. Wątpliwości w tej sprawie potwierdza okoliczność, że nowoprojektowana droga o kategorii drogi [...] (symbol "[...]") może być drogą gminną, powiatową lub wojewódzką (§ 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124). Reasumując, z decyzji podziałowej, nawet odczytywanej w powiązaniu z planem miejscowym, nie wynika, który z podmiotów wskazanych w art. 98 ust. 1 w zw. z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222), tj. Skarb Państwa, województwo, powiat czy gmina, miałby się stać nabywcą z mocy prawa spornej działki nr [...] z obrębu [...]. Tym samym nie widomo, który podmiot byłby zobowiązany do wypłaty odszkodowania (art. 132 ust. 5 u.g.n.). Nie jest uzasadniony także zarzut naruszenia art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który wyznacza granice ingerencji państw w prawo własności (Dz.U. Nr 36, poz. 175) oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Przepisy te statuują ogólną zasadę ochrony własności i prawa do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Nie oznacza to jednak naruszenia przepisów skoro nie wszystkie warunki wynikające z ustawy, a wymagane dla ustalenia prawa do odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zostały spełnione. W sytuacji bowiem gdy prawo własności za przedmiotową nieruchomość przejdzie na podmiot publiczny skarżący uzyska odszkodowanie. W chwili obecnej skarżący został ograniczony w korzystaniu z prawa własności z uwagi na przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w planie miejscowym pod drogę publiczną, ale jest to zagadnienie związane z ewentualnymi innymi roszczeniami niż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło