I SA/Po 475/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] z dnia [...] r. o nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., skierowaną do [...] (dalej: skarżącej), zmienił swoją decyzję ostateczną z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] ustalającą podatek od nieruchomości za 2018 r. poprzez ustalenie nowej kwoty podatku na 2018 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzja została wydana po wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie zmiany wysokości podatku od nieruchomości za 2018 r. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. Organ wyjaśnił, że z posiadanych informacji wynika, że nie dokonano w terminie uregulowania należności z tytułu podatku od przedmiotowej nieruchomości za rok 2018 w kwocie [...]zł (II rata) oraz w kwocie [...]zł (III rata). Termin płatności II raty minął dnia [...] maja 2018 r., a płatności dokonano dnia [...] maja 2018 r., natomiast termin płatności III raty minął dnia [...] września 2018 r., a płatności dokonano [...] września 2018 r. Organ wskazał, że zgodnie z § 4 Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości budynków lub ich części, znajdujących się na obszarze jednostek pomocniczych - [...] oraz [...] lub wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, w których wykonano remont elewacji (Dz. U. Woj Wlkp. z 2016 r., poz. 4763), w przypadku powstania - w trakcie zwolnienia z podatku od nieruchomości na mocy uchwały - zaległości w zapłacie przez podatnika należności wobec budżetu Miasta [...], podatnik traci prawo do zwolnienia – na okres 12 miesięcy, jeśli zaległości powstaną po raz pierwszy bądź za cały dalszy okres zwolnienia - w przypadku ponownego powstania zaległości. Ponadto, utrata prawa do zwolnienia następuje począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym doszło do powstania zaległości. Przy czym zgodnie z art. 51 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: o.p.) za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek, w tym również zaliczkę, o której mowa w art. 23a, lub ratę podatku. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r., skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) art. 210 § 1 pkt 6 o.p. poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia rozstrzygnięcia w sposób prawem przewidziany, 2) § 1 pkt 4 uchwały Nr [...] poprzez rozstrzygnięcie wbrew treści przepisu mówiącego, iż zwolnienie przysługuje podatnikowi niezalegającemu z zapłatą zobowiązań wobec Miasta [...], 3) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zaniechanie zastosowania zasady proporcjonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] marca 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, Kolegium wskazało, że jak wynika z informacji oraz dokumentów zebranych w sprawie, zaskarżoną decyzją orzeczono w sprawie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018 wobec skarżącej. Prezydent Miasta [...] zmienił swoją decyzję z dnia [...] lutego 2018 r. ustalającą wymiar podatku w kwocie [...]zł, na kwotę [...]zł. Organ wskazał, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Dla przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr [...] Zgodnie ze złożoną w dniu [...] stycznia 2018 r. "Informacją o nieruchomościach, obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach" na przedmiotową nieruchomość składa się grunt o powierzchni [...] m2 zabudowany budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej przeznaczonej na mieszkania: [...] m2 i powierzchni [...] m2 przeznaczonej na prowadzenie działalności gospodarczej. Na nieruchomości znajduje się ponadto budynek pozostały o powierzchni [...] m2. Skarżąca złożyła deklarację woli skorzystania ze zwolnienia z podatku od nieruchomości przewidzianego w uchwale Rady Miasta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kolegium wskazało, że postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. działając z urzędu, zostało wszczęte postępowanie podatkowe w sprawie zmiany wysokości podatku za rok 2018 za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...]. Zgodnie bowiem z § 4 wskazanej wyżej Uchwały, w przypadku powstania w trakcie zwolnienia z podatku od nieruchomości, zaległości w zapłacie przez podatnika należności wobec budżetu Miasta [...], podatnik traci prawo do zwolnienia w przypadku ponownego powstania zaległości. Ponadto, utrata prawa do zwolnienia następuje począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym doszło do powstania zaległości. Z informacji posiadanych przez organ podatkowy I instancji wynika, że nie dokonano w terminie uregulowania należności z tytułu podatku od nieruchomości przedmiotowej nieruchomości za rok 2018 w kwocie [...]zł (II rata) oraz w kwocie [...]zł (III rata). Termin płatności II raty minął dnia [...] maja 2018 r., a płatności dokonano dnia [...] maja 2018 r. Natomiast termin płatności III raty minął dnia [...] września 2018 r., a płatności dokonano w dniu [...] września 2018 r. Organ wskazał również, że w dniu [...] grudnia 2018 r. skarżąca przesłała pismo, w którym wyjaśnia zaistniałą sytuację i wniosła o podtrzymanie prawa do zwolnienia. Tego samego dnia wpłynęło również pismo zarządcy nieruchomości - [...]. Kolegium stwierdziło, że ustalony w decyzji zmieniającej wymiar podatku od nieruchomości za rok 2018 został wymierzony prawidłowo. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia zgodnie z § 1 ust. 4 Uchwały Rady Miasta z dnia [...] kwietnia 2014 r. jest niezaleganie z zapłatą zobowiązań podatkowych wobec budżetu Miasta [...]. Natomiast powstanie zaległości w trakcie zwolnienia skutkuje utratą prawa do zwolnienia (§ 4 ww. uchwały). Zdaniem Kolegium, ma rację organ podatkowy I instancji, że nie ma znaczenia przyczyna powstania zaległości. Fakt przekroczenia terminów i powstania zaległości jest bezsprzeczny. Kolegium wskazało więc, że zarzutów przedstawionych w odwołaniu wobec decyzji organu I instancji nie można było uwzględnić. Skarżąca, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r., wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], domagając się jej uchylenia, uchylenia decyzji organu I instancji, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) art. 121 § 1 o.p. poprzez zignorowanie treści odwołania strony w sposób prowadzący do uznania, iż trzymanie się wymogów dotyczących odwołania określonych w postanowieniach ordynacji podatkowej jest de facto zbędne skoro organ może dobierać argumenty, z którymi sam chce polemizować, 2) art. 210 § 1 pkt 6 o.p. poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia rozstrzygnięcia w sposób prawem przewidziany, 3) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zaniechanie zastosowania zasady proporcjonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu [...] października 2019 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. W pierwszej kolejności, wyjaśnić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o Uchwałę Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości budynków lub ich części, znajdujących się na obszarze jednostek pomocniczych - [...] lub wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, w których wykonano remont elewacji (Dz. U. Woj. Wlkp. z 2016 r., poz. 4763). Wskazana uchwała, w § 1 ust. 1 wymienia nieruchomości, które na jej mocy zostały zwolnione od podatku od nieruchomości. Regulacja § 1 ust. 4 wskazuje jednocześnie, że zwolnienie to przysługuje podatnikowi niezalegającemu z zapłatą zobowiązań podatkowych wobec budżetu Miasta [...]. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 Uchwały, w razie powstania w okresie zwolnienia z podatku od nieruchomości, na podstawie niniejszej uchwały, zaległości w zapłacie przez podatnika należności podatkowych wobec budżetu Miasta [...], podatnik traci prawo do zwolnienia: na okres 12 miesięcy – w przypadku powstania zaległości po raz pierwszy oraz za cały dalszy okres zwolnienia – w razie ponownego powstania zaległości. W rozpoznawanej sprawie, bezspornym jest, że skarżąca nie uiściła w terminie dwóch rat podatku od nieruchomości. Wobec powyższego, organ I instancji, powołując się na wyżej przytoczoną regulację, zmienił swoją decyzję ustalającą skarżącej podatek od nieruchomości z uwzględnieniem zwolnienia na podstawie Uchwały i powołując się na jej regulacje dotyczące sytuacji podatnika mającego zaległości, ustalił podatek w wysokości, która pomija zwolnienia wynikające z Uchwały. W ocenie Sądu, wydane w sprawie decyzje naruszają prawo i z tej przyczyny konieczne jest ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zwrócić bowiem należy uwagę, że podatek od nieruchomości regulowany jest ustawą z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.). Przepis art. 7 ust. 1 ww. ustawy zawiera obszerny katalog zwolnień przedmiotowych z podatku od nieruchomości. Nadto, zgodnie z art. 7 ust. 3, rada gminy, w drodze uchwały, może wprowadzić inne zwolnienia przedmiotowe niż określone w ust. 1 oraz w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw. Prawo do ustanawiania zwolnień przez gminę dotyczy zatem wyłącznie tych, które odnoszą się do pewnej kategorii przedmiotów opodatkowania, nie obejmuje natomiast prawa do ustanowienia zwolnień podmiotowo-przedmiotowych, to jest wyłączenia z opodatkowania pewnych kategorii podmiotów znajdujących się w określonej sytuacji faktycznej lub prawnej (por. K. Koperkiewicz-Mordel, Stanowienie przez rady gminy zwolnień i ulg podatkowych w podatkach i opłatach lokalnych, Finanse Komunalne z 2005 r., nr 1-2, s.71). Z art. 217 Konstytucji wynika bowiem, że zwolnienia podmiotowe mogą być stanowione wyłącznie w drodze ustawy. Tymczasem zwolnienia, o których mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowione są w drodze uchwał rady gminy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt: II FSK 2531/16, LEX nr 2155899). Stwierdzić więc należy, że organy Gminy, uchwalając katalog zwolnień od podatku od nieruchomości, nie miały kompetencji do tego by ustanawiać jakiekolwiek zwolnienia o charakterze podmiotowym bądź podmiotowo-przedmiotowym. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, Uchwała, która stała się podstawą rozstrzygnięcia, w zakresie w jakim uzależnia udzielnie ulg od braku zaległości w jakichkolwiek zobowiązaniach podatkowych wobec budżetu Miasta, w sposób jednoznaczny odwołuje się do cech podatnika. W tym więc zakresie, zwolnienie ustanowione Uchwałą ma charakter podmiotowy. Jak jednak wskazano wyżej, organy Gminy nie miały kompetencji do tego, by wprowadzać zwolnienia o takim charakterze. Z uwagi więc na sprzeczność § 1 ust. 4 i § 4 ust. 1 Uchwały z przepisami art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz z przepisem art. 217 Konstytucji RP, wskazane regulacje Uchwały nie mogą kształtować praw i obowiązków podatniczki w rozpoznawanej sprawie. Z powyższych przyczyn, zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić. Sąd nie podziela natomiast zarzutów wskazanych w skardze. W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia art. 121 § 1 o.p. poprzez zignorowanie treści odwołania strony i naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 o.p. poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia rozstrzygnięcia w sposób prawem przewidziany. W ocenie Sądu, także zarzut naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zaniechanie zastosowania zasady proporcjonalności jest nietrafny. Przekroczenie przez skarżącą terminu płatności podatku było bowiem bezsprzeczne a przyczyn dla których decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym upatrywać należy w opisanych wyżej naruszeniach prawa materialnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.