II SA/Gl 718/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. przeprowadził oględziny działki o numerze ewidencyjnym 1 w S.. Współwłaścicielami nieruchomości są A. B., J. B., M. B. i H. S.. W trakcie oględzin organ ustalił, że przy budynku mieszkalnym, od strony południowej, znajduje się konstrukcja drewniana (określana jako wiata) kryta dachem jednospadowym z pleksą. Jej drewniane słupy osadzone są na betonowych stopach fundamentowych, a dwa słupy stoją na gruncie. Konstrukcja ta nie jest połączona z budynkiem mieszkalnym. Została bowiem posadowiona w odległości około 5 cm od budynku. Podest konstrukcji znajduje się na poziomie parteru budynku. Stanowi on w istocie zadaszony taras. W ścianie południowej budynku znajdują się drzwi balkonowe. Konstrukcja posiada wymiary 4,89 m x 1,90 m i wysokość 3,80 m. Obecni w trakcie oględzin Z. T. i H. S. oświadczyli, że konstrukcja została wzniesiona w czerwcu 2017 r. H. S. złożyła oświadczenie do protokołu, iż faktycznym inwestorem jest Z. T., który z upoważnienia w marcu 2016 roku przeprowadził remont tej części mieszkania i ją zasiedlił w grudniu 2016 roku. Organ ustalił, że budynek znajdujący się na nieruchomości stanowi współwłasność a inwestorem konstrukcji jest J. B.. Nie przedstawił on jednak żadnej dokumentacji wykazującej legalność zamierzenia. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Gminy R. nr [...] z [...] roku w sprawie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R., działka numer 1 w S. położona jest w obszarze oznaczonym symbolem MN l - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z towarzyszącymi obiektami nieuciążliwych usług komercyjnych oraz symbolem 6KD-Z - tereny komunikacji - drogi publiczne - ulice i drogi zbiorcze, drogi jednojezdniowe, dwupasowe. Decyzją numer [...] z [...] r. organ pierwszej instancji na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazał J. B. rozbiórkę drewnianego stropu, stanowiącego taras przy budynku mieszkalnym na działce o numerze ewidencyjnym 1 w S. W ustawowo przewidzianym terminie odwołanie złożył inwestor, podnosząc, iż przedmiotowy obiekt nie jest tarasem. Jest natomiast wiatą, która nie podlega reglamentacji Prawa budowlanego. Odwołanie złożyła także H. S., podnosząc, iż przedmiotowa decyzja legalizuje pierwotnie powstałą wiatę. Tymczasem organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że przez przedmiotową inwestycję ograniczonego zostały prawa skarżącej jako współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z [...] roku, znak: [...] ŚWINB w Katowicach uchylił decyzję numer [...] z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną orzeczenia kasatoryjnego było niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Podejmując ponownie postępowanie organ I instancji w dniu [...] r. przeprowadził oględziny, w wyniku których ustalił, że obiekt nie zmienił swojej konstrukcji oraz lokalizacji od ostatniej kontroli [...] roku. Wykonano pomiary i szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną. C. S. złożył ustne oświadczenie do protokołu, iż inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów związanych z budową tarasu. Z. T. (pełnomocnik inwestora) złożył ustne oświadczenie do protokołu, iż przedmiotowa konstrukcja nie jest tarasem, tylko wiatą, zabezpieczającą podstawowe potrzeby bytowe osoby zamieszkującej lokal na piętrze. Podest jest na wysokości parteru. H. S. dołączyła do protokołu pisemne oświadczenie, iż nie udziela zgody na budowę tarasu. W konsekwencji powyższych ustaleń PINB w Z. decyzją numer [...] z [...] r. ([...]) na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego ponownie nakazał J. B. rozbiórkę drewnianego tarasu przy budynku mieszkalnym na działce o numerze ewidencyjnym 1 w S. Odwołanie od tej decyzji złożył J. B. Podniósł w nim, że wzniesiona konstrukcja nie jest dobudowanym do budynku tarasem, tylko wiatą, która nie podlega reglamentacji prawa budowlanego. W ramach postępowania odwoławczego Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uzyskał informację od Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w Z., że nie odnaleziono w zasobach archiwalnych urzędu dokumentacji wskazującej na udzielenie inwestorowi zgody na zmniejszenie odległości tarasu na działce o numerze ewidencyjnym 1 w S. od linii rozgraniczającej drogę powiatową numer 2. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy umożliwił dokonanie przez organ drugiej instancji oceny, że przedmiotem postępowania jest taras, którego budowa w 2017 roku wymagała pozwolenia na budowę, a co za tym idzie umożliwił również dokonanie merytorycznej oceny wydanej w sprawie decyzji oraz ustalenie właściwego trybu postępowania. Organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowa inwestycja stanowi rozbudowę budynku mieszkalnego o taras, a ponieważ nie jest zgodna z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego oraz warunkami technicznymi, wydał nakaz rozbiórki tarasu w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Z takim stanowiskiem zgodził się organ odwoławczy. Wykonanie tarasu stanowi budowę, która wymaga pozwolenia na budowę, jednakże inwestycja nie jest zgodna z § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz z § 14 ust. 3 pkt 3b uchwały numer [...] z [...] roku Rady Gminy R. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w granicach administracyjnych gminy R., i te okoliczności stały się podstawą wydania w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazu rozbiórki. Słusznie zatem organ pierwszej instancji zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako taras. Co prawda w trakcie pierwszych oględzin konstrukcję określono jako wiata – jednakże funkcjonalnie pełni on rolę tarasu. Świadczy o tym wyposażenie obiektu w podest, usytuowany w połowie wysokości inwestycji, który to podest jest funkcjonalnie połączony z oknem balkonowym budynku mieszkalnego. Nie ma przy tym znaczenia, czy taras taki powstał jako rozbudowa budynku mieszkalnego, czy też jest obiektem, gdyż do jego legalizacji, w każdej z wyżej wymienionych opcji, służy tryb przewidziany w artykule 48 Prawa budowlanego. Inwestycja narusza § 14 ust. 3 pkt 3b [w związku z §4 pkt 4 litera c) uchwały numer [...] z [...] roku Rady Gminy R. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w granicach administracyjnych gminy R., który stanowi, że nieprzekraczalna lina zabudowy dla działek graniczących z terenami dróg 6KD-Z wynosi 8 metrów od zewnętrznej krawędzi jezdni, a analiza, znajdującej się w aktach sprawy mapy zasadniczej, wykazuje, że odległość przedmiotowego tarasu od działki numer 2 w S. [drogi powiatowej) jest mniejsza niż 1,5 m. Wprawdzie w powyższej jednostce redakcyjnej jest również zapis, iż w miejscach uzupełnień zabudowy istniejącej dopuszcza się zmniejszenie odległości nieprzekraczalnej linii zabudowy pod warunkiem uzyskania zgody zarządcy drogi, jednakże w ramach postępowania odwoławczego Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że inwestor takiej zgody nie uzyskał od zarządcy drogi (pismo z [...] roku Powiatowego Zarządu Dróg w Z.). Organ odwoławczy podzielił również stanowisko PINB w Z., że legalizacja przedmiotowego tarasu nie jest możliwa z powodu naruszenia § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż analiza, znajdującej się w aktach sprawy mapy zasadniczej, wykazuje, że odległość przedmiotowego tarasu od działki numer 3 w S. jest mniejsza niż 1,5 metra. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył inwestor. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zarzucił Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Katowicach naruszenie: 1) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, poprzez naruszenie zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, jak również niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalało na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, a w szczególności poprzez popełnienie błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu przez organ, iż obiekt będący przedmiotem zaskarżonej decyzji jest tarasem, a nie wiatą, 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr [...] z dnia [...] roku, nakazującej Inwestorowi dokonania rozbiórki drewnianego tarasu przy budynku mieszkalnym na działce nr 4 w S., w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji w całości, 3) 48 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 p.b., poprzez utrzymanie w mocy przez organ orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu będącego przedmiotem decyzji, w sytuacji kiedy na wybudowanie tego obiektu nie wymagało pozwolenia na budowę, ani nawet zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 a, 2b i 19a p.b. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane budynkiem jest tylko taki obiekt budowlany, który łącznie spełnia ‘'następujące warunki: jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ścian), a także posiada fundamenty i dach". Powyższe prowadzi do wniosku, że obiekt budowlany zaprojektowany (wykonany) bez przegród zewnętrznych, fundamentów bądź bez dachu lub niezwiązany trwale z gruntem, nie odpowiada określonym w przepisie warunkom i w związku z tym nie może być uznawany za budynek. Przenosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotowa wiata nie posiada cech, które charakteryzują budynek. Przy wykładni pojęć z zakresu Prawa budowlanego, w tym także rozróżnienia budynku, budowli i obiektu malej architektury można, w ramach wykładni systemowej, sięgnąć do przepisów art. 29 p.b. Przepis art. 29 ust. I pkt 2c p.b. zwalnia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowane na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nic może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Z zestawienia tego wynika wprost, że wiaty nie są budynkami gospodarczymi. Wiata nie stanowi także obiektu malej architektury (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt IV SA 1020/98). Zatem można wywieść, że w świetle art. 3 pkt 2 i 3 oraz art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b. wiata składająca sic z fundamentów, oraz dachu posadowionego na słupach i nieposiadająca ścian jest budowlą, a nie budynkiem czy obiektem małej architektury. Za podstawowe cechy wiaty należy uznać wsparcie danej budowli na slupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowle trwale z gruntem. Dla uzasadnienia tej argumentacji skarżący przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych. Z dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b. nie można natomiast wywieść wniosku - jak czyni to organ - że wiata nie może mieć stropu drewnianego (albo drewnianego fundamentu), który umożliwia osobie starszej (w wieku ponad 90 lat), na poziome swojego mieszkania, składować opał bez konieczności schodzenia ze schodów. Wiata nie jest wykorzystywana dla celów rekreacyjnych i wypoczynkowych, co mogłoby uzasadniać twierdzenie, że pełni ona funkcję tarasu, a jedynie stanowi miejsce składowania opału. Położenie wiaty na opał w stosunku do paleniska ogrzewającego wodę i lokal, uzasadnione jest względami funkcjonalnymi, bowiem dostęp do opału jest bliższy przez drzwi prowadzące do wiaty niż przez drzwi wejściowe do lokalu, co ma niebagatelne znaczenie dla osoby starszej, samotnie tam mieszkającej. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Istotą sporu w rozstrzyganej sprawie jest jego przedmiot, czyli odpowiednie zakwalifikowanie obiektu, który został wzniesiony przy budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce o numerze ewidencyjnym 1 w S.. Skarżący w trakcie całego postępowania administracyjnego oraz w skardze podnosi, iż jest to wiata. W ocenie organów nadzoru budowlanego to taras. Sąd ma świadomość, że w przepisach powszechnie obowiązujących brak definicji pojęcia "wiata". W znaczeniu zaś potocznym (Słownik języka polskiego) jest nią to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. Przyjmuje się także, że wiata może posiadać nawet trzy ściany, jeśli nie będzie się w ten sposób mieścić w pojęciu budynku (art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Kluczowe dla ustalenia, czy dana konstrukcja jest wiatą, będzie jej funkcja. Jak wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. IV SA/Po 628/14 – za CBOSA) spełniać funkcję budynku będzie zatem wiata o przeznaczeniu innym niż rekreacyjno-wypoczynkowym, czyli wiaty składowe, garażowe, W związku z tym sam fakt odeskowania nie będzie decydował o tym, że wiata będzie budynkiem. Jeśli celem odeskowania jest ochrona np. przed wiatrem, a wiata dalej będzie wykorzystywana do celów rekreacyjnych to nie będzie budynkiem. Dokonując oceny zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami należy uznać, że przedmiotowa konstrukcja nie jest wiatą. Jej podstawą są wysokie słupy. Na niej znajduje się część tarasowa, która w przypadku wiaty stanowiłaby jej podłogę. Dopiero nad nią znajduje się zadaszenie. Do takiego samego wniosku prowadzi analiza funkcji jaką konstrukcja ma spełniać. Jej podest został umieszczony na wysokości drzwi tarasowych. Pozwala dzięki temu na opuszczenie budynku. Nie ma zatem przeznaczenia (podstawowego) rekreacyjno-wypoczynkowego, składowego, czy też garażowego. Nie wyklucza to oczywiście składowania na podeście np. składowania opały, czy też funkcji wypoczynkowej. Jednakże, w ocenie Sądu pełni ona przede wszystkim funkcję tarasu i tak powinna być zakwalifikowania. Przy czym zupełnie bez znaczenia jest to, że jest oddalona o około 5 cm od ściany budynku, gdyż nie utrudnia to jej wykorzystania jako tarasu. Należy zatem uznać, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo w sprawie ustaliły stan faktyczny i dokonały prawidłowej oceny, co do wzniesionej konstrukcji. W kontekście powyższego zarzuty oznaczone w skardze jako pkt 2 i 3 są również bezzasadne. Opierają się one bowiem na założeniu, że wzniesiona konstrukcja jest wiatą, które to twierdzenie zostało powyżej sfalsyfikowane. W ocenie Sądu prawidłowo organy oceniły, iż w sprawie nie ma możliwości legalizacji dokonanej samowoli. Wynika to z faktu, że wzniesiona konstrukcja narusza ustalenia planu miejscowego w zakresie nieprzekraczalnej linii zabudowy oraz odległości od działki sąsiedniej. Warto wreszcie podkreślić, iż współwłaścicielka nieruchomości H. S. nie wyraziła zgody na legalizację. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.