I SA/Sz 1101/16
WyrokWSA w Szczecinie2017-01-25
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Jolanta Kwiecińska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podział jednego gospodarstwa rolnego na kilkanaście mniejszych jednostek produkcyjnych, zarządzanych przez te same osoby i powiązanych kapitałowo, stanowi sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych, sprzeczne z celami systemu wsparcia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podział jednego gospodarstwa rolnego na kilkanaście mniejszych jednostek produkcyjnych, zarządzanych przez te same osoby i powiązanych kapitałowo, stanowi sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych. Działanie to jest sprzeczne z celami systemu wsparcia, ponieważ prowadzi do obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat, co jest niedopuszczalne na gruncie przepisów prawa wspólnotowego i krajowego.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. Organy uznały, że spółka sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności poprzez wydzielenie z jednego gospodarstwa kilkunastu jednostek produkcyjnych, powiązanych kapitałowo i osobowo, co miało na celu obejście limitów płatności. Skarżąca zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...] , Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą [...] dalej: "organ
I instancji") z dnia 31 marca 2015 r. nr[...] , którą odmówiono [...] (dalej: bądź "Strona" bądź "Skarżąca") przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.
Strona dnia 17 marca 2014 r., złożyła w Biurze Powiatu [...] ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2014.
W dniu 31 marca 2015 r., powołując się na art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach"), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173; dalej: "o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1) dalej: "rozporządzenie Rady (WE) EURATOM nr 2988/95", art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16; dalej: "rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009"), art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8; dalej: "rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "k.p.a."), organ I instancji wydał decyzję o odmowie przyznania Stronie płatności rolnośrodowiskowej, z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, sprzecznych z celami systemów wsparcia.
Strona w dniu 17 kwietnia 2015 r. złożyła odwołanie od ww. decyzji zarzucając:
1) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że Strona sztucznie stworzyła warunki do otrzymania płatności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011;
2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że celem Strony było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia, w szczególności określonych w art. 33 (obecnie 39) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) i że w przypadku Spółki nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego;
3) naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieżądanie od Strony złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez pominięcie i nieprzeprowadzenie oględzin gospodarstwa rolnego prowadzonego i należącego do Strony oraz niezebranie odpowiedniej dokumentacji dotyczącej Strony, jej sytuacji majątkowej i kondycji finansowej, której analiza potwierdziłaby autonomiczny charakter prowadzonej działalności rolniczej przez Stronę, a także pozwoliłaby ustalić, czy przyznanie Stronie dopłat realizuje cele poszczególnych systemów wsparcia.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r., włączył do materiału dowodowego sprawy dokumenty z akt postępowań w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowy dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a także dokumentację fotograficzną stanowiącą załącznik do raportów z kontroli na miejscu dla Grupy oraz członków Grupy [...].
Organ odwoławczy, powołaną na wstępie decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r., utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji z dnia 31 marca 2015 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że kluczową kwestią
w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa (z uwzględnieniem orzecznictwa wspólnotowego i krajowego), Stronę należy traktować jako niezależny podmiot. Tym samy, czy Strona prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu przepisów art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 jako odrębny podmiot, czy występujące powiązania kapitałowo-osobowe wskazują na sztuczny podział jednego "gospodarstwa" na wiele mniejszych jednostek produkcyjnych, dyskwalifikując tym samym Stronę z możliwości ubiegania się o płatności.
Organ odwoławczy powołał w pierwszej kolejności przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, który stanowi, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, odnośnie do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ zaznaczył, że jedno z przejawów nadużycia prawa stanowi stworzenie sztucznych warunków, poprzez spełnienie wymogów formalnych w celu uzyskania płatności z ominięciem celów przyznania tej płatności, tj. wykreowanie takiego stanu faktycznego, który pozwala na czerpanie korzyści finansowych sprzecznych z celem regulacji, które je przewidziały.
W ocenie organu celem ustalenia czy w sprawie nie doszło do nadużycia
w postaci sztucznego wyodrębnienia w ramach jednego "gospodarstwa" dalszych struktur, które pozwoliłyby uzyskać wsparcie z pominięciem limitów kwotowych
dla danego działania, należało dokonać analizy prowadzonej przez Stronę działalności pod kątem samodzielności funkcjonalnej oraz zbadania powiązań osobowych i kapitałowych, aby wykluczyć możliwość przyznania płatności niezgodnie z przepisami prawa.
Organ odwoławczy wskazał, że dokonując oceny samodzielności funkcjonalnej Strony ustalono, iż posiada ona siedzibę w miejscowości [...], oraz że pod tym adresem działa także [...] spółek prawa handlowego (zarządzanych lub kontrolowanych przez[...] ) oraz [...] osoby fizyczne, wskazujące ten adres jako adres zamieszkania, tj.:
1) [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...]
Organ odwoławczy przedstawił także stan prawny i faktyczny ww. podmiotów, wskazując odpowiednio na - wspólników spółek, skład osobowy ich zarządu, datę utworzenia i wpisania do KRS, a także składane przez ww. podmioty wnioski
do uzyskania płatności i działki ewidencyjne zgłaszane w tych wnioskach (w tym podał przypadki jednoczesnego zgłaszania do płatności tych samych działek przez kilka z ww. podmiotów).
Organ wskazał, że na bazie dokumentów posiadanych przez organ ustalono,
iż z "Gospodarstwa" wydzielono w 2012 r., ze spółki "[...]"
Sp. z o.o., jednostki produkcyjne poprzez wydzierżawienie gruntów. Uprzednio grunty te były zgłaszane przez jeszcze inną spółkę kontrolowaną przez [...] Sp. z o.o. Jak wskazały organy Strona została utworzona w dniu 18 kwietnia 2008 r. a przedmiotem jej działalności była m.in. działalność rolnicza. Prezesem zarządu [...]. Udziały w spółce objęli: [...] - [...] udziałów o wartości [...] zł [...][...] Ponadto jak wskazały organy, zgodnie z danymi z KRS wg stanu na dzień 15 maja 2014 r. jedynym wspólnikiem Strony został [...] ([...] udziałów o wartości [...] zł), który pełnił również funkcję prezesa zarządu.
W dniu 8 lipca 2010 r. Strona uzyskała wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Strona przed 2014 r. złożyła wnioski o przyznanie wsparcia z tytułu: płatności bezpośrednich (OB), wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz płatności rolnośrodowiskowych (RŚ) – w dniu 15 maja 2012 r. (łączna uzyskana kwota wyniosła [...] zł) oraz za rok 2013 (wnioskowana kwota w ramach [...] zł, w ramach RŚ - [...] zł, łączna wnioskowana kwota to [...] zł).
Za rok 2014 Strona złożyła wniosek w zakresie wsparcia RŚ obejmujący powierzchnie:
– w pakiecie 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami [...], wariant 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - [...] ha, wnioskowana kwota [...] zł;
– w pakiecie 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach [...] , wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków [...] ha, wnioskowana kwota [...] zł;
– w pakiecie 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 - zrównoważony sposób gospodarowania - [...] ha, wnioskowana kwota [...] zł.
Łączna wnioskowana kwota RŚ wyniosła [...] zł zaś łączna wnioskowana kwota OB oraz RŚ za 2014 r. wyniosła [...] zł.
Ponadto organy ustaliły, na podstawie informacji z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), że działki ewidencyjne o nr [...] położone w gminie [...] deklarowane przez Stronę we wniosku o przyznanie płatności zgłaszane były do płatności przez [...] Sp. z o.o. w latach 2008 -2011. Przy czym działka ewidencyjna o nr [...] zgłaszana przez Stronę we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, jest jedną z działek będących częścią umowy dzierżawy nieruchomości zawartej w dniu
9 maja 2013 r. pomiędzy [...] jako wydzierżawiającą, a [...] Sp.k. jako dzierżawcą. A zatem Strona gospodaruje częściowo na gruntach wcześniej zgłaszanych przez [...] Sp. z o.o. (zgłaszane przez ten podmiot do płatności w latach wcześniejszych), zarządzanych na podstawie umowy zwartej przez Spółkę przez "[...] " Sp. z o.o.
Proces wydzielania odrębnych jednostek organizacyjnych i podziałów gruntów
na poszczególne jednostki w poszczególnych latach organ przedstawił w ujęciu tabelarycznym na s. 10 zaskarżonej decyzji, wskazując, że od 2012 r. mamy
do czynienia z 11 dodatkowymi jednostkami produkcyjnymi, wydzielonymi w obrębie jednego gospodarstwa.
Organ wskazał również, że ww. spółki komandytowe oraz osoby fizyczne, działające pod adresem [...] (wydzielone w 2012 r.) łączy z [...] Sp. z o.o. (pierwotna spółka "[...] " Sp. z o.o. na podstawie uchwały z 8 grudnia 2014 r. została przejęta przez grupę producentów rolnych w kategorii ziarna zbóż i nasion oleistych - [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która to spółka po dokonaniu przejęcia zmieniła nazwę na [...] Sp. z o.o.) Umowa o Gospodarowaniu Gruntem Rolnym, w ramach której ww. podmioty, zlecają wykonanie usług rolniczych obejmujących kompleksową uprawę roślin na terenie działek ewidencyjnych będących we władaniu zleceniodawców, przy czym kompleksowa uprawa roślin obejmuje m.in.: wykonanie usługi uprawy roli, siewu, oprysku, rozsiewania nawozów, usług na użytkach zielonych oraz zbioru plonów, dostawę na działkę rolną środków do produkcji rolnej takich jak materiał siewny, nawozy, ośrodki ochrony roślin. Zgodnie zaś z § 4 zawartych umów o gospodarowanie gruntem, w celu zabezpieczenia należności z tytułu wykonywanych usług, płody rolne pochodzące z pól, które są przedmiotem umowy, pod warunkiem ich zebrania przez zleceniobiorcę, zostają z tym dniem przywłaszczone na zabezpieczenie roszczeń do czasu zapłaty wynagrodzenia z umowy; strony dopuszczają możliwość rozliczenia wzajemnych zobowiązań i należności w formie kompensaty wzajemnych rozrachunków.
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że poszczególne jednostki gospodarują na gruntach dzierżawionych od spółki [...]
Sp. z o.o., przy czym wszelkie zabiegi wykonywane są przez spółkę [...] Sp. z o.o. Zapłata za usługi zabezpieczona jest płodami rolnymi i jednostki
te jako zrzeszone w grupie obowiązane są sprzedawać płody do spółki [...] Sp. z o.o., która jest jednocześnie grupą producentów. Organ zwrócił także uwagę na sposób, w jaki kształtuje się struktura własnościowa tej spółki, tj.: [...] Sp. z o.o., [...].
W ocenie organu odwoławczego powyższe wskazuje na istnienie istotnych więzi strategicznych między ww. podmiotami. Stąd organ nie uznał twierdzeń Spółki,
że dokonanie takiego wyodrębnienia kilkunastu spółek miało na celu wyłącznie decentralizację produkcji, aby nie dopuszczać do zwiększania tzw. strat stałych. Organ wskazał, że choć z jednej strony dokonano podziału gospodarstwa, to z drugiej –koncentruje się produkcję i obrót towarem w celu maksymalizowania zysku
ze sprzedaży płodów w ramach grupy producentów. Zdaniem organu, oznacza to, że doszło do podziału gospodarstwa wyłącznie w celu uzyskania jak największego poziomu finansowania z funduszy unijnych a także z budżetu krajowego.
Organ odwoławczy wskazał także, że analiza powiązań osobowych w ramach ww. kilkunastu spółek kapitałowych prowadzi do wniosku, że mamy do czynienia z grupą osób fizycznych, tj. [...], które poprzez ukształtowanie struktury własnościowo-zarządczej w spółkach prawa handlowego (w tym spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkach komandytowych oraz spółkach prawa handlowego utworzonych na gruncie prawa niemieckiego) mają rzeczywisty wpływ na kształtowanie przez te podmioty stosunków cywilnoprawnych. Korzystając z tego, w wyniku zawartych umów dzierżawy podzieliły istniejące wcześniej gospodarstwo rolne, poprzez wydzielenie gruntów, na mniejsze jednostki produkcyjne. Biorąc pod uwagę sposób organizacji przedsięwzięcia gospodarczego przez [...], trzeba przyjąć, że wszystkie te podmioty stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy.
Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego, lub wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne [...].
Odwołując się do brzmienia § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm.), tj. przepisów stawiających jako warunek przyznania płatności - posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych, polegające na rolniczym użytkowaniu tych działek, oraz definicji "rolnika", "gospodarstwa" czy "prowadzenia działalności rolniczej" wynikających z przepisów unijnych, w tym rozporządzenia nr 73/2009, punktu I i II załącznika do rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz.Urz.UE.L.2002.216.1), rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz.Urz.L.2009.329.1), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.Urz.UE.L.2008.321.14), organ odwoławczy stwierdził, że na gruncie rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że mamy do czynienia z jednym gospodarstwem i jednym podmiotem spełniającym definicję rolnika - w postaci zmultiplikowanych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i komandytowych i osób fizycznych z [...].
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że abstrahując od oczywistej odrębności przyznanej jednostkom na gruncie prawa krajowego, na gruncie prawa unijnego, nawet jeśli podmiot posiada odrębne środki produkcji, wyposażenie
i nieruchomości, a zarządzany jest przez to samo kierownictwo, nie powinien zostać uznany za odrębnego rolnika, a jednostki, którymi zarządza, za odrębne gospodarstwo.
Organ odwoławczy przedstawił także analizę celu ukształtowania podmiotów i struktury gospodarstwa. W ślad za organem I instancji, odwołując się do odpowiednich regulacji prawa krajowego i unijnego, wskazał na wprowadzenie w 2012 r. mechanizmu tzw. modulacji płatności bezpośrednich, oraz że dla płatności z tytułu rolnośrodowiskowej (jak i ONW, o które Strona również się ubiega) obowiązuje degresywność kwot płatności, zgodnie z § 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Strona złożyła wniosek o płatność w ramach pakietu 1 - zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania na powierzchni [...] ha w pakiecie 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami[...] , wariant 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - [...] ha, w pakiecie 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków [...] - [...] ha.
Organ wyjaśnił również, że wysokość płatności rolnośrodowiskowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako hektar gruntu i powierzchni działek rolnych, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (obecnie art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, a wysokość stawek płatności dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia. W przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości:
1) 100% stawki płatności - za powierzchnię od [...] ha do 100 ha;
2) 50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej [...] ha do 200 ha;
3) 10%o stawki płatności - za powierzchnię powyżej [...] ha.
Organ wskazał, że w przypadku jednego dużego gospodarstwa należałaby się stawka pełna tylko do powierzchni 100 ha ([...] zł), za kolejne 100 ha tylko 50% stawki (czyli[...] zł) a za kolejne powierzchnie tylko 10% stawki ([...] zł). Natomiast w momencie wydzielenia z dużego gospodarstwa kolejnych, mniejszych gospodarstw z powierzchnią gruntów zgłaszanych w granicach pierwszych [...] ha kwota ta ulega multiplikowaniu dokładnie o liczbę wydzielonych gospodarstw (zgłaszanych w ramach tego samego pakietu i wariantu). Organ nadmienił przy tym, że realizowane w ramach programu rolnośrodowiskowego pakiety i warianty podlegają wzajemnemu wykluczeniu, choćby ze względu na różnice w wymogach i normach nakładanych na rolników w poszczególnych wariantach i pakietach, a w odniesieniu do pakietu 1 - zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania, istnieje obowiązek realizowania tego pakietu w całym gospodarstwie (zgodnie z § 10 rozporządzenia), co oznacza, że w gospodarstwie nie można już realizować pakietu ekologicznego (a taki realizowany jest przez inne jednostki produkcyjne).
Organ odwoławczy wskazał na pkt 25 preambuły do rozporządzenia nr 73/2009, stanowiący, że "Systemy wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich (...).", i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, iż formalnie spełniane są warunki do przyznania pomocy, to jednak z materiału tego wynika też, że warunki zostały
te stworzone sztucznie, celem tylko pozyskania środków, niezgodnie z założeniami i zasadami udzielania wsparcia w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
Organ przywołał równocześnie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) EURATOM nr 2988/95, który stanowi, iż działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Reasumując organ uznał, że analiza powiązań kapitałowych i personalnych pomiędzy podmiotami, okres wyodrębnienia znacznej części gospodarstw w 2012 r.
(w momencie objęcia modulacja płatności bezpośrednich, oraz zastosowaniem współczynnika korygującego), sposobu prowadzenia przez nie działalności, wspólnego adresu oraz łączących je stosunków cywilnoprawnych, pozwala na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów, polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te, jak wskazał organ odwoławczy, wynikają z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez wiele podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot. Tworzenie tak wielu podmiotów prowadzących działalność o tym samym profilu rolniczym, zarządzanych przez tą samą grupę osób, które wymieniały się między sobą posiadanymi gruntami, wskazuje, że sensem ekonomicznym utworzenia wielu powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 7 i 77 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że zarzuty te są bezzasadne. Organ wskazał, że Strona wezwana została do złożenia dodatkowych wyjaśnień a w toku postępowania Strona przedłożyła odpis z KRS (stan na dzień 15 maja 2014 r.), umowę spółki (Repertorium
A numer 2389/2008), umowy nabycia nieruchomości z dnia 30 marca 2012 r.,
21 grudnia 2012 r., 9 października 2013 r., wydruki systemowe dotyczące sprzedaży plonów za 2012 i 2013 rok (nazwane przez Stronę wyciągami z ksiąg rachunkowych), wyciąg ze środków trwałych. Strona za wyjątkiem ww. dokumentów nie przedłożyła również w postępowaniu odwoławczym żadnych innych nowych dokumentów i dowodów na poparcie swojego stanowiska. Ponadto odwołując się do art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ wskazał na prawidłowe zgromadzenie i ocenę materiału dowodowego w sprawie.
Pismem z dnia 5 października 2016 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję organu odwoławczego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik oraz przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2016 r., poz. 1387
ze zm.) poprzez dokonanie jednostronnego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego wniosku jakoby Skarżąca nie była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem oraz błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej zawartej w przepisie art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich;
2) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, poprzez:
a) błędną wykładnię rozszerzającą, a w konsekwencji błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności, w tym poprzez niedostrzeżenie różnicy pomiędzy jakościowymi "warunkami wymaganymi do otrzymania płatności", a ilościowymi przesłankami uzyskania wsparcia w określonej wysokości;
b) niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy organ pod pozorem stosowania tego przepisu, w istocie uzależnił przyznanie wnioskowanego wsparcia od spełnienia dodatkowych, niewynikających z przepisów prawa przesłanek.
W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżąca powołała się m.in. na wyrok TSUE
z dnia 12 września 2013 r., nr C -434/12. Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie ustalił w niniejszej sprawie, czy "tworzenie sztucznych warunków" nastąpiło z chwilą zawiązania podmiotu poprzez rejestrację w KRS, czy też nastąpiło później, tj. w chwili wpisu do ewidencji producentów, w momencie złożenia pierwszego wniosku o płatność, czy też zawarcia pierwszej umowy o świadczenie usług na dzierżawionych gruntach. Brak ustaleń w tym zakresie zdaniem Skarżącej uniemożliwia przypisanie jej woli działania zmierzającego do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Ponadto zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu prowadzonym na skutek złożenia wniosków za 2014 r., gdzie uzasadnienie w części obejmującej analizę przesłanek tworzenia sztucznych warunków odnosi się do płatności za rok 2012. Skarżąca powołała się także wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 689/15.
Organ odwoławczy, w odpowiedzi na ww. skargę, wniósł o jej oddalenie
w całości.
Na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r., na podstawie art. 111 § 2 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), Sąd połączył sprawy o sygn. akt I SA/Sz 1100/16 i I SA/Sz 1101/16 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywołanej powyżej ustawy P.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się bezzasadna, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
Skarżąca zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014:
– - w pakiecie 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami[...] , wariant 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - [...] ha, wnioskowana kwota [...] zł;
– w pakiecie 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach[...] , wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków [...] -[...]ha, wnioskowana kwota [...] zł;
– w pakiecie 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 - zrównoważony sposób gospodarowania - [...] ha, wnioskowana kwota [...] zł.
Łączna wnioskowana kwota RŚ wyniosła [...] zł.
Na podstawie informacji z Zintegrowanego Systemu Zarzadzania
i Kontroli (ZSZiK) ustalono, że cześć gruntów deklarowanych do płatności na rok 2014 przez Skarżącą były w latach poprzednich wykazywane przez [...]
Sp. z o.o., która poczynając od 2004 r. posiadała [...] ha gruntów. Sytuacja
ta dotyczy zgłoszonych przez Skarżącą działek ewidencyjnych o nr [...] położonych w gminie [...].
Ponadto zgłaszana przez Skarżącą do płatności w 2013 r. działka ewidencyjna nr [...] jest jedną z działek będącą częścią umowy dzierżawy nieruchomości zawartej w dniu 9 maja 2013 r. pomiędzy [...], a [...] Sp.k. jako dzierżawcą.
Natomiast w toku postępowania Skarżąca przedłożyła umowy nabycia nieruchomości z dnia 30 marca 2012 r., 21 grudnia 2012 r. (działka nr[...] , obręb
nr[...] ) oraz 9 października 2013 r. (działki nr [...] o łącznym obszarze [...] ha położone w [...] ) oraz wydruki systemowe sprzedaży plonów za 2012 r. i 2013 r. a także wyciąg ze środków trwałych, z których wynika, że począwszy od 2012 r. Skarżąca dokonywała nabyć prawa własności nieruchomości we własnym imieniu.
Udziały w [...] Sp. z o.o. utworzonej w 2002 r. posiadała spółka [...] .
Skarżąca została utworzona w dniu 18 kwietnia 2008 r. jednakże dopiero dnia
8 lipca 2010 r. Skarżąca uzyskała wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który stanowi jedną z koniecznych przesłanek udzielenia ww. płatności. Przedmiotem działalności Skarżącej była m.in. działalność rolnicza. Prezesem zarządu został [...] . Udziały w spółce objęli: [...] Sp. z o.o. - [...] udziałów o wartości [...] zł (prezes –[...], udziałowcy: [...] udziałów, [...] Sp. z o.o. [...] udziałów – (prezes -[...], prokurent -[...] , udziałowcy: [...] Sp. z o.o.). Natomiast zgodnie z danymi z KRS wg stanu na dzień 15 maja 2014 r. jedynym wspólnikiem Skarżącej został [...] (100 udziałów o wartości [...] zł), który pełnił również funkcję prezesa zarządu.
Skarżąca posiada [...]. Adres ten jest również adresem siedziby [...] ww. spółek oraz adresem[...].
Osoba [...] pojawia się w [...] utworzonych spółkach, których siedziba mieści się pod tym samym ww. adresem.
Jako producenci rolni od 2004 r. pod adresem[...] , funkcjonowała [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., której wspólnikami i osobami zarządzającymi byli odpowiednio[...].
Usługi gospodarowania gruntem rolnym świadczone były na rzecz spółek
z adresem siedziby w [...] przez [...] Sp. z o.o. (wcześniej [...] Grupa [...] Sp. z o.o., Grupa [...] Sp. z o.o.), której wspólnikami byli [...] (fakt ten nie jest przez Skarżącą kwestionowany). [...] Sp. z o.o. świadczyła usługi, które obejmowały kompleksową uprawę roślin oraz skup plonów, była także grupą producentów rolnych, wydzierżawiała grunty.
W rozpoznawanej sprawie sporna jest ocena ustalonego stanu faktycznego.
W ocenie Skarżącej organy dokonały jednostronnego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co w efekcie doprowadziło do bezzasadnego uznania przez organy, że Skarżąca nie była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatność za 2014 r., albowiem grunty zgłoszone przez nią do płatności za 2014 r. stanowiły de facto element większego, jednego gospodarstwa rolnego, którego podmiotem prowadzącym jest [...] Sp. z o.o., a zarejestrowane w nim podmioty wykonują w stosunku do siebie usługi komplementarne. W efekcie organy dokonały błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej zawartą w przepisie art. art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i jego rozszerzającą wykładnię poprzez uznanie, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności, w tym poprzez niedostrzeżenie różnicy pomiędzy jakościowymi "warunkami wymaganymi do otrzymania płatności" a ilościowymi przesłankami uzyskania wsparcia w określonej wysokości.
Odnosząc się do powyższego sporu Sąd w pierwszej kolejności wskazuje,
że art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, wprowadza klauzulę generalną przeciwdziałającą obejściu prawa przez podmioty chcące uzyskać korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Przepis ten stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Identyczna klauzula wprowadzona została w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Interpretacja wskazanej regulacji rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości UE, który w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Ze względu na tożsamość obu regulacji, wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału należy w pełni odnieść również do art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.
A zatem Sąd wskazuje, że samo spełnienie przez Skarżącą formalnych przesłanek do otrzymania płatności w rozpoznawanej sprawie nie wyklucza prawidłowości zaskarżonej decyzji, albowiem – jak wynika z ww. okoliczności
nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności,
aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Zaistnienie
zaś ww. sztucznych warunków ocenia się przez pryzmat ogółu okoliczności faktycznych, tj. jak wskazano w ww. wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-434/12, nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. A zatem i fakt, że Skarżąca od 2012 r. nabywała grunty we własnym imieniu oraz, że jedynie część gruntów zgłoszonych przez Skarżąca do płatności w 2014 r. była tożsama z gruntami zgłaszanymi uprzednio przez [...] Sp. z o.o. czy też inne z podmiotów z adresem siedziby w [...] nie przesądza
o wadliwości decyzji organu.
Sąd zauważa, że w rozpatrywanej sprawie organy uznały, że zostały stworzone w sposób sztuczny i pozorny warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez Skarżącą pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia i doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.).
W ocenie Sądu organy ARiMR kwalifikując stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie jako spełniający przesłanki ww. art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE)
nr 65/2011 zasadnie wskazały, że w roku 2012 dla płatności z tytułu rolnośrodowiskowej obowiązuje degresywność kwot płatności zgodnie z § 20 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Dodatkowo realizowane w ramach programu rolnośrodowiskowego pakiety i warianty podlegają wzajemnemu wykluczeniu, choćby ze względu na różnice w wymogach i normach nakładanych na rolników w poszczególnych wariantach i pakietach a w odniesieniu do pakietu 1 - zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 - zrównoważony system gospodarowania, istnieje obowiązek realizowania tego pakietu w całym gospodarstwie (zgodnie z § 10 rozporządzenia), co oznacza, że w gospodarstwie nie można już realizować pakietu ekologicznego (a taki realizowany jest przez inne jednostki produkcyjne). Ponadto, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, wysokość płatności rolnośrodowiskowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako hektar gruntu i powierzchni działek rolnych, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (obecnie art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, a wysokość stawek płatności dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia. W przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości:
4) 100% stawki płatności - za powierzchnię [...] ha;
5) 50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej [...] ha;
6) 10%o stawki płatności - za powierzchnię powyżej [...] ha.
A zatem Sąd wskazuje, że w przypadku jednego dużego gospodarstwa należałaby się stawka pełna tylko do powierzchni 100 ha [...] zł), za kolejne [...] ha tylko 50% stawki (czyli [...] zł) a za kolejne powierzchnie tylko 10% stawki ([...] zł).
Dodatkowo, z uwagi na ujęcie w jednym wniosku o płatności bezpośrednie wskazać należy, że poczynając od 2012 r. wprowadzono również modulację płatności bezpośrednich – odpowiednio Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 listopada 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Poza tym wskazanym zmniejszeniem, w przypadku, gdy łączna kwota płatności, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro, płatność uzupełniająca podlegała dodatkowemu zmniejszeniu.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że podział jednego dużego gospodarstwa między podmioty deklarujące do płatności mniejsze powierzchnie, prowadzi do uzyskania sumarycznej płatności większej niż wynika to z przepisów o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Powyższy podział jednego gospodarstwa rolnego, w ocenie Sądu, może polegać zarówno na przekazaniu posiadanych i zgłaszanych dotychczas do płatności gruntów gospodarstwa na podstawie umowy dzierżawy innym podmiotom powiązanym jak i na tworzeniu bądź wykorzystaniu już istniejących spółek do nabywania gruntów we własnym imieniu, tak aby każdy z powiązanych podmiotów formalnie dysponował powierzchnią zapewniającą maksymalne wykorzystanie ww. płatności. Bezspornie również wartość modulacji w sytuacji występującego podziału gruntów jednego gospodarstwa rolnego i deklarowania poniżej [...] ha będzie niższa niż gdyby grunt ten został zgłoszony do płatności w całości przez jeden podmiot łącznie z innymi gruntami, które deklaruje do płatności jak i łącznie z gruntami, które deklarują pozostałe z podmiotów powiązanych.
Zebrany materiał wskazuje, że Skarżąca choć formalnie utworzona w 2008 r., wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności uzyskała 8 lipca 2010 r. zaś nabycia wskazywanych przez nią gruntów dokonywała w 2012 r. Ponadto zgłaszane przez nią do spornej płatności działki gruntów były w latach poprzednich – w części - wykazywane przez [...] Sp. z o.o., która poczynając od 2004 r. posiadała
[...] ha gruntów. Sytuacja ta, dotyczy działek ewidencyjnych o nr [...] położonych w gminie[...]. Ponadto zgłaszana przez Skarżącą do płatności w 2013 r. działka ewidencyjna nr [...] jest jedną z działek będącą częścią umowy dzierżawy nieruchomości zawartej w dniu 9 maja 2013 r. pomiędzy [...]. jako dzierżawcą.
Ponadto jak wynika z okoliczności sprawy, poczynając od 2012 r. wydzielone zostało [...] jednostek produkcyjnych, a podział gruntów dotyczy łącznie [...] podmiotów (spółek i osób fizycznych) – powiązanych kapitałowo i osobowo poprzez osoby [...] występuje jako współudziałowiec w [...] spółkach, pełniąc w [...] funkcje reprezentacyjne, [...] odpowiednio jako wspólnicy i zarządzający [...] spółkami. Osoby te również występują jako wspólnicy i reprezentujący w [...] Sp. z o.o. (Skarżąca). Sąd wskazuje bowiem, że pierwotnie udziały w Skarżącej spółce objęła [...] Sp. z o.o., której prezesem zarządu pozostawał [...], a jej udziałowcami byli [...] Sp. z o.o. (prezes zarządu –[...], prokurent[...], wspólnicy – [...] Sp. z o.o.). Równocześnie [...] sprawował funkcję prezesa zarządu Skarżącej spółki. Zgodnie z danymi z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wg stanu na dzień 15 maja 2014 r. [...] pozostaje jedynym wspólnikiem Skarżącej.
Z powyższych ustaleń wynika, w ocenie Sądu, że mamy do czynienia z grupą osób fizycznych ([...]), które poprzez ukształtowanie struktury własnościowo-zarządczej w spółkach prawa handlowego (w tym spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkach komandytowych oraz spółkach prawa handlowego utworzonych na gruncie prawa niemieckiego) mają rzeczywisty wpływ na kształtowanie przez te podmioty stosunków cywilnoprawnych. Korzystając z tego, w wyniku m.in. zawartych umów dzierżawy i nabywania gruntów przez spółki powiązane nowoutworzone bądź już istniejące podzieliły de facto jedno większe gospodarstwo rolne, poprzez rozdzielanie gruntów na mniejsze jednostki produkcyjne. Biorąc pod uwagę sposób organizacji przedsięwzięcia gospodarczego przez [...] umiejscowionych pod adresem [...], trzeba przyjąć,
że wszystkie te podmioty stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego lub wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne - [...].
Skarżąca zarzuciła, że najnowsze badania wskazują, że im większe gospodarstwa tym mniej efektywne – upatrując w tym twierdzeniu uzasadnienia dla autonomiczności prowadzonej przez nią produkcji rolnej na gruntach zgłoszonych
do spornych płatności oraz uzasadnienia dla tworzenia (i wykorzystywania już istniejących) większej ilości spółek (które oddzielnie składają wnioski o przyznanie płatności na areały o mniejszej powierzchni) przez ww. podmioty, Skarżąca powołała stanowisko Banku Światowego w przedmiocie megafarm zawarte w pracy [...]. Zauważyć zatem w tym miejscu należy, że stosownie do obowiązujących przepisów - w przypadku grupy producentów rolnych (a taką tworzy cześć ww. podmiotów z adresem siedziby w [...] ) - celem jest dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji,
ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności. Nie sposób zatem nie dostrzec, że więzi grupy to więzi strategiczne i służą koncentracji. Zatem skoro jak wskazał organ odwoławczy, a czego nie zakwestionowała Skarżąca, indywidualizując jedynie czynności usług, [...] Sp. z o.o. świadczyła usługi, które de facto obejmowały wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i to na rzecz innych podmiotów pod adresem [...], przeczy to intencji tworzenia kolejnych i wykorzystywania już istniejących spółek w tym spółki Skarżącej, która miała służyć unikaniu koncentracji. Skoro z jednej strony dokonuje się podziału gospodarstwa w celu decentralizacji produkcji (zysku, strat),
a z drugiej strony koncentruje się produkcję i obrót towarem w ramach grupy producentów, to zasadnie organ uznał, że doszło do podziału gospodarstwa wyłącznie w celu uzyskania jak największego poziomu finansowania z funduszy unijnych, a także z budżetu krajowego. Rozumowanie przeciwne w tym stanie sprawy jest sprzeczne z zasadami logiki.
Zgłaszanie wniosków o płatności rolnośrodowiskowych przez te same osoby
w ramach kilkunastu podmiotów (spółek kapitałowych, osób fizycznych) powiązanych osobowo, kapitałowo i organizacyjnie w sposób przedstawiony w zaskarżonej decyzji należy uznać, w ocenie Sądu, jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Nie bez znaczenia jest również przy ocenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, fakt zmiany przepisów
w zakresie przyznania płatności, który miał miejsce w 2012 r. Stąd uznanie,
że wyodrębnienie Skarżącej miało na celu obejście przepisów prawa związanych
z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia. Stąd uznanie,
że wnioskowanie o płatności w 2014 r. de facto za pośrednictwem Skarżącej miało
na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia i że powyższe działanie wyczerpało przesłanki
z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011, art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 uznać należy za zasadne. Bez znaczenia w ocenie Sądu, dla zasadności
ww. twierdzenia, jest okoliczność, że Skarżąca utworzona została przed 2012 r.,
tj. w 2008 r. (wpis do ewidencji producentów uzyskała dopiero w lipcu 2010 r.,
co biorąc pod uwagę terminy składania wniosków o płatności, co do zasady uprawniało Skarżącą do ubiegania się o płatności od 2011 r.). Sąd przyznał rację stanowisku organu, że o tworzeniu sztucznych warunków do uzyskania płatności nie świadczy sama data utworzenia podmiotu lecz ogół okoliczności, w tym w szczególności fakt rozpoczęcia przez ten podmiot działalności w określonej strukturze powiązanej osobowo, kapitałowo i organizacyjnie oraz stosunki cywilnoprawne łączące dany podmiot z powiązanymi podmiotami wynikające z zawartych z nimi umów. Tworzenie sztucznych warunków, jak zasadnie wskazał organ, nie jest tożsame z tworzeniem podmiotu, ale z ogółem działań podjętych przez ten podmiot w określonych realiach, co zostało wykazane, w ocenie Sądu, w decyzjach organów ARiMR.
W oparciu o ustalenia poczynione w toku postępowania zasadnie przyjęto
w zaskarżonej decyzji, że Skarżąca ubiegająca się o sporne płatności, nie posiada odrębnego kierownictwa, nie jest wyodrębnionym pod względem technicznym ani ekonomicznym gospodarstwem, a z pozostałymi podmiotami jest ściśle powiązana osobowo, kapitałowo, nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz.
W niniejszej sprawie Skarżąca wnioskowała o płatności rolnośrodowiskowe
w oparciu o przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia
26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia
nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha.
Z powyższego wynika, że koniecznymi warunkami uzyskania płatności rolnośrodowiskowej jest bycie "rolnikiem", posiadania "działek rolnych" zgłoszonych
do płatności o łącznej pow. co najmniej 1ha i prowadzenie na tych działkach "działalności rolniczej". Przy czym o spełnieniu przesłanki posiadania działek rolnych, jak przyjęto w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie decyduje legitymowanie
się przez podmiot ubiegający się o płatności tytułem prawnym do zadeklarowanych gruntów. "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Natomiast "gospodarstwo" zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.
Nie bez znaczenia dla poparcia rozstrzygnięcia mają powołane przez organ odwoławczy przepisy Rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz. Urz. UE L 2002.216.1), Rozporządzenie Komisji (WE)
nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. L z dnia 15.12.2009 r. nr 329, s. 1 i n.), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14) odnośnie wyodrębnienia jednostki pod względem technicznym, ekonomicznym i skutków zarządzania przez te same kierownictwo.
Sąd zauważa, że w rozpoznawanej sprawie organ nie kwestionuje formalnoprawnego wyodrębnienia podmiotów ubiegających się o płatności rolne ani też spełnienia przez nie formalnych przesłanek. Spór dotyczy bowiem – jak wskazano na wstępie – oceny materiału dowodowego w zakresie uznania czy materiał dowodowy sprawy pozwalał przyjąć, że formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe Skarżącej (m.in. częściowo bazie gruntów, którymi wcześniej dysponował jeden podmiot, i przy wskazanych wieloaspektowych powiązaniach) mogło być uznane za wyodrębnienie sztuczne, dokonane w celu uzyskania płatności nienależnych w świetle postanowień art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
Organy, w tym organ I instancji, oparły rozstrzygnięcie o zapisy Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, akta rejestracji producenta i zawarte tam dokumenty, dane z KRS, a organ odwoławczy dodatkowo o dokumenty z akt postępowań w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowie dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a także dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do raportów z kontroli na miejscu dla Grupy oraz członków Grupy [...] sp. z o.o.: [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...]
Organy zebrały, zdaniem Sądu, oceniły materiał dowodowy, i na jego podstawie poczyniły niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące czasokresu powstania podmiotów w tym Skarżącej, składu osobowego podmiotów powiązanych, przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, pełnione funkcje, powiązania kapitałowe, ustaliły brak samodzielności technicznej, przeanalizowały deklarowanie działek do płatności - skąd wywiedziono trafną konkluzję, że Skarżąca, nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej (rolniczej). Cechuje ją ta sama działalność (rolnicza), jedność ekonomiczna, czyli powiązania osobowe i kapitałowe, nie posiada odrębnego kierownictwa, wszak w rzeczywistości zarządzana jest przez te same osoby co pozostałe podmioty. Organy ustaliły również cel jaki zamierzano w wyniku tych praktyk osiągnąć. Argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odnośnie tego, że Skarżąca choć utworzona w 2008 r., to w spornym okresie (2014 r.) działała tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych, poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzając pozory prowadzenia działalności rolniczej, na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne, Sąd podziela w całej rozciągłości.
Skarżąca, w ocenie Sądu, nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających, że była odrębną jednostką. Sąd podzielił stanowisko organów,
w zakresie oceny dowodów, na które powoływała się Skarżąca, w tym dotyczących daty jej powstania jak i nabywania w 2012 r. gruntów rolnych we własnym imieniu. Skarżąca pomimo znanej argumentacji organu, co do braku możliwości zakończenia postępowania w sprawie jej wniosku o płatności, istotnych wątpliwości organu
w toczącym się równolegle postępowaniu w sprawie Skarżącej dotyczącej wpisu
do ewidencji producentów, zawiadomieniu o załatwieniu sprawy po rozstrzygnięciu sprawy z wpisu do ewidencji nie wykazała więc, iż istotne wątpliwości organu,
co do prowadzenia na działkach gruntu we własnym imieniu i na własny rachunek działalności rolniczej są nieuzasadnione, a posiadanie i prowadzenie działalności rolniczej rzeczywiście miało miejsce. Skarżąca nie wykazała, że posiada odrębne zaplecze techniczne umożliwiające samodzielne prowadzenie działalności rolniczej,
co uzasadniałoby odrębne gospodarowanie. Skarżąca, wbrew obecnym twierdzeniom, nie wykazała również, że wymagała wyodrębnienia ze względu na szczególny tego wymóg np. odmienny profil działalności czy konieczność zapewnienia odmiennego rynku zbytu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika także inny, aniżeli przyjęły organy (stworzenie sztucznych warunków w celu otrzymania płatności), powód podziału pomiędzy kilkanaście podmiotów, w tym Skarżącą, gospodarstwa rolnego na mniejsze części jak i powód zgłaszania wniosków o płatności przez kilkanaście podmiotów dysponujących – każdy z osobna – mniejszym areałem, choć istniejące pomiędzy tymi podmiotami powiazania osobowe, kapitałowe i organizacyjne nie uzasadniają takiego stanu rzeczy.
Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych - art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2016 r., poz. 1387 ze. zm.; dalej: Ustawa) Sąd wskazuje, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 art. 21 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Poza tym stosownie do regulacji ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Stwierdzić należy zatem, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do przepisów Kpa, regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz w art. 77 § 1 k.p.a. (nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli) oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności), jak tego chce Skarżąca. Jest on jedynie zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Co, w ocenie Sądu, miało miejsce w niniejszej sprawie.
Skoro zatem działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania takiej korzyści (co wcześniej wykazano), prowadzą do nieprzyznania korzyści (wedle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 jak i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16), uznać należało, że organy działały zgodnie z przywołanymi przepisami prawa wspólnotowego, co w zupełności, bez odwoływania się do pozostałych argumentów, w pełni uzasadniało odmowę przyznania Skarżącej wsparcia, o które wnioskowała.
Sztuczny podział gospodarstwa poprzez utworzenie i wykorzystanie już istniejących spółek kapitałowych, w celu zgłaszania wniosków o płatności przez wiele podmiotów, na grunty o mniejszych areałach aniżeli miało by to miejsce w przypadku objęcia ich wnioskiem przez jeden podmiot, miało na celu zwiększenie maksymalnego limitu pomocy przysługującego jednemu beneficjentowi. Zadaniem organów jest każdorazowe badanie, czy stosunki pomiędzy powiązanymi podmiotowo, przedmiotowo i organizacyjnie podmiotami są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej. W wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ zobowiązany jest odmówić przyznania dofinansowania.
W ocenie Sądu organy wyjaśniły dlaczego, pomimo poprawności formalnej wniosku o płatność, stworzone zostały warunki umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zweryfikowały, czy Skarżąca jest samodzielną, odrębną jednostką, spełniającą kryteria odrębnego gospodarstwa prowadzącego działalność rolniczą.
W ocenie Sądu organy rozważyły także wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli obejścia prawa – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło zatem do naruszenia omawianych przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. W konsekwencji nie można mówić o naruszeniu przepisów regulujących przyznawanie przedmiotowych płatności.
W sprawie nie znajdują zasadności zarzuty naruszenia - mającego istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia - przepisów prawa procesowego. W świetle ww. okoliczności, Sąd uznał, że organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący. Ustalenia i oceny organów zostały odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji, które w pełni spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 kpa. Tym samym w sprawie, w brew zarzutom Skarżącej, nie doszło do jednostronnej oceny ustalonego stanu faktycznego. Strona Skarżąca zarzucając jego jednostronne rozważenie nie przedstawiła żadnych dowodów, które w jakikolwiek sposób potwierdzałyby jej twierdzenia, a negowały stanowisko organu.
Sąd podkreśla również, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy,
że w 2014 Skarżąca wnioskowała jednocześnie o przyznanie płatności także o jednolitą płatność obszarową. Pomimo odrębności tych programów i rozpatrywania każdego z nich na podstawie odrębnych przepisów prawa mają one wpływ na uzyskaną pomoc.
Reasumując, w ocenie Sądu, zasadnie przyjęły organy, że podmioty ze wspólną siedzibą/adresem w [...] stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego, wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne ([...]).
Wbrew zarzutom skargi podjęte rozstrzygnięcie opiera się na istniejących
na wielu płaszczyznach powiązaniach pomiędzy kilkunastoma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, przejawiające się nie tylko w zbieżności ich adresów, podmiotów je tworzących i nimi zarządzających czy prowadzeniu kompleksowych usług gospodarowania gruntami przez ten sam podmiot, ale także
w "wymianie" między nimi części działek zgłaszanych do płatności. Okoliczności powyższe świadczą, w ocenie Sądu, o zamierzonej koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu
do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zgłoszenia wniosków o płatności przez wiele podmiotów na grunty
o mniejszych areałach aniżeli miało by to miejsce w przypadku objęcia ich wnioskiem przez jeden tylko podmiot. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem, aby istniały jakieś inne racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności.
Stworzenie sztucznych warunków, brak odrębności gospodarstwa jest wystarczający do odmowy przyznania płatności.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło