II SA/Lu 454/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie N. N. K. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od protokołu oszacowania szkody łowieckiej oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] (dalej także jako "organ"), działając na podstawie art. 123 § 1 i § 2 oraz art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a."), w zw. z art. 46d ust. 1 i art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2018 r., poz. 2033 ze zm., dalej jako "Pr.łow."), stwierdził niedopuszczalność odwołania M. Z. (dalej także jako "skarżący"), od protokołu ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych z dnia 12 kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] podał, że pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. M. Z. wniósł odwołanie od ustaleń protokołu w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za szkody w uprawach rolnych, sporządzonego przez Koło Łowieckie nr [...] "[...]" w P.. Po otrzymaniu w dniu [...] czerwca 2019 r. ww. odwołania organ stwierdził, że zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Zgodnie bowiem z art. 46d ust. 1 Pr.łow. odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu. Kwestionowany w niniejszej sprawie protokół został natomiast podpisany przez odwołującego w dniu 12 kwietnia 2019 r., a zatem termin do jego zaskarżenia upływał w dniu 19 kwietnia 2019 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. Z. wniósł o uchylenie ww. postanowienia i zlecenie ponownego oszacowania szkód przy udziale rzeczoznawcy posiadającego uprawniania do szacowania szkód łowieckich. Skarżący podniósł, że kwestionowany protokół otrzymał w dniu [...] maja 2019 r. Został on wówczas dołączony do doręczonej mu decyzji Zarządu Koła Łowieckiego "[...]" o odmowie przyznania odszkodowania oraz ekspertyzy Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. W ocenie skarżącego, to ww. decyzja i ekspertyza stanowiły podstawę do wniesienia odwołania, albowiem protokół był niekompletny (nie zawierał ustaleń, o których mowa w art. 46c ust. 1 pkt 6-8 Pr.łow.). Skarżący podkreślił, że (cyt.) "nie mając fizycznie protokołu (został zabrany przez przedstawiciela Koła Łowieckiego) nie mógł dołączyć go do odwołania i nie miał wpływu na zapisy, które mogły się tam znaleźć". Stwierdził, że według protokołu oszacowanie szkody nastąpiło w dniu 12 kwietnia 2019 r., lecz faktycznie miało to miejsce w dniu doręczenia mu pisma o wysokości odszkodowania, tj. w dniu 22 maja 2019 r. Przekazując skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] nie dołączył do niej odpowiedzi na skargę. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia odpowiedzi na skargę, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. wskazał, że jego stanowisko zostało szczegółowo opisane w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Nadleśniczy Nadleśnictwa [...], orzekając w sprawie, wskazał również na przepis art. 49a ust. 1 Pr.łow., z którego wynika, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśnictwo lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lady Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że pojęcie odpowiedniego stosowania przepisów oznacza, w zależności od okoliczności, że przepisy, do których następuje odesłanie, stosuje się wprost, bez żadnych modyfikacji, bądź stosuje się je z odpowiednimi modyfikacjami, uwzględniającymi specyfikę danej regulacji prawnej, względnie nie stosuje się w ogóle przepisów, do których następuje odesłanie ze względu na ich bezprzedmiotowość albo sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla danych stosunków prawnych (por. J. Nowacki, Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, PiP 1964/3). Istotne też jest, że z regulacji zawartych w Pr.łow., dotyczących wynagrodzenia szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania wynika, że szacowanie szkód, dokonywane na wniosek właściciela albo posiadacza gruntów rolnych składa się z oględzin i szacowania ostatecznego (art. 46 ust. 6 Pr.łow.). Każda z tych czynności wymaga zachowania formy protokołu, którego wzór określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 776). Protokół - jak wskazuje ustawodawca - sporządza dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezwłocznie po zakończeniu oględzin (art. 46a ust. 4 Pr.łow.) i szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5 Pr.łow.). Ponadto - zgodnie z treścią art. 46d ust. 1 Pr.łow., również powołanego w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia - właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w Pr.łow., specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą, w ramach której z poszczególnych czynności (oględzin i szacowania ostatecznego) sporządzany jest protokół, którego treść stanowi podstawę ustalenia wysokości odszkodowania. Właściciel lub posiadacz gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, w razie kwestionowania ustaleń wpisanych do protokołu, może wnieść od niego odwołanie, przy czym art. 46d ust. 1 Pr.łow. stanowi jednoznacznie, że termin do dokonania tej czynności wynosi 7 dni i biegnie od dnia podpisania protokołu. Wśród dokumentacji przekazanej Sądowi wraz ze skargą znajduje się uwierzytelniona kopia protokołu nr [...] z oględzin i ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych w obrębie gruntów należących do skarżącego M. Z. (k. 12-13 akt sądowych). Protokół ten podzielony jest na dwie części – pierwsza dotyczy dokonanych w dniu [...] grudnia 2018 r. oględzin, natomiast druga – opatrzona datą [...] kwietnia 2019 r. - ostatecznego szacowania szkody. Obie wskazane części protokołu są opatrzone podpisami skarżącego M. Z., przy czym o ile w odniesieniu do pierwszej części protokołu (protokołu z oględzin), skarżący podniósł w skardze, że widniejący na niej podpis złożył dopiero w dniu [...] stycznia 2019 r., o tyle w przypadku drugiej części protokołu (protokołu z ostatecznego szacowania szkody) nie jest kwestionowane, że widniejąca na tej części data [...] kwietnia 2019 r. jest jednocześnie datą sporządzenia, jak i podpisania protokołu przez osoby uczestniczące w ostatecznym szacowaniu, w tym przez skarżącego. Skoro zaś skarżący podpisał protokół z ostatecznego szacowania szkody w dniu [...] kwietnia 2019 r., to w świetle art. 46d ust. 1 Pr.łow. nie może budzić wątpliwości, że w tym dniu rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do wniesienia przez skarżącego odwołania od tego protokołu. Termin do dokonania tej czynności upływał zatem w dniu [...] kwietnia 2019 r. W tym miejscu należy podkreślić, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż początek biegu terminu do wniesienia przez niego odwołania od ww. protokołu należy wiązać z datą późniejszego doręczenia mu odpisu tego protokołu – jako załącznika (wraz z ekspertyzą L. Ośrodka Doradztwa Rolniczego w K.) pisma Zarządu Koła Łowieckiego Nr [...] "[...]" w P., informującego skarżącego o stwierdzeniu braku podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania, co nastąpiło w dniu 22 maja 2019 r. (k. 11). Art. 46d ust. 1 Pr.łow. nie pozostawia bowiem wątpliwości, że termin do wniesienia odwołania od protokołu z ostatecznego szacowania szkody biegnie już od dnia podpisania protokołu, zwłaszcza, że z przepisów Pr.łow nie wynika, jakoby protokół taki był dodatkowo doręczany właścicielowi lub posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. Należy bowiem zauważyć, że w świetle art. 46 ust. 2 Pr.łow, właściciel lub posiadacz gruntów rolnych jest – wraz z przedstawicielem wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego oraz przedstawicielem dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego – członkiem zespołu dokonującego szacowania szkód i ustalenia wysokości odszkodowania. Ustawodawca przewidział zatem bezpośredni udział właściciela lub posiadacza gruntów rolnych w tych czynnościach, przyznając mu – poza prawem do wniesienia odwołania od protokołu w terminie 7 dni od jego podpisania – również prawo do wniesienia zastrzeżeń do treści protokołu przed jego podpisaniem (art. 46c ust. 6 Pr.łow.). Doręczeniu właścicielowi lub posiadaczowi gruntów rolnych, na których wystąpiła szkoda, podlega natomiast dopiero decyzja Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, ustalająca wysokość odszkodowania na podstawie danych zawartych w protokole z oględzin oraz w protokole z ostatecznego szacowania szkód. Właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, a także dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, przysługuje natomiast prawo wniesienia powództwa do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody w terminie 3 miesięcy od doręczenia takiej decyzji (art. 46e ust. 1 i ust. 4 Pr.łow.). Z akt sprawy wynika, że odwołanie M. Z. od protokołu ostatecznego szacowania szkody z dnia [...] kwietnia 2019 r., zostało pierwotnie skierowane przez skarżącego do niewłaściwego Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, tj. do Nadleśniczego Nadleśnictwa [...], zamiast do Nadleśniczego Nadleśnictwa [...]. Nie jest przy tym znana data złożenia (nadania) odwołania do tego pierwszego organu. Do Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] odwołanie to zostało natomiast przekazane według właściwości w dniu 4 czerwca 2019 r. (data nadania – k. 15). Skoro zaś termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 19 kwietnia 2019 r., nie może budzić wątpliwości, że przekazanie odwołania do właściwego organu nastąpiło już po upływie tego terminu. Termin do wniesienia odwołania byłby w tym wypadku zachowany jedynie wówczas, gdyby korespondencja zawierająca odwołanie została nadana na adres niewłaściwego organu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, tj. przed 19 kwietnia 2019 r. (art. 65 § 2 k.p.a. w zw. z art. art. 49a ust. 1 Pr.łow.). Pomimo jednak braku w aktach sprawy informacji o dacie nadania odwołania na adres Nadleśnictwa P., nie sposób uznać, że nastąpiło to jeszcze przed [...] kwietnia 2019 r., skoro odwołanie zostało opatrzone datą [...] maja 2019 r., a jednocześnie sam skarżący przyznaje, że odwołanie to wniósł dopiero po [...] maja 2019 r. W tych okolicznościach uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania nie może budzić wątpliwości. W konsekwencji Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] prawidłowo uznał, że w sprawie przedmiotowego odwołania zastosowanie znajduje art. 134 k.p.a. (w zw. z art. art. 49a ust. 1 Pr.łow.). Przypomnieć należy, że powołany przepis stanowi podstawę do wydania dwóch rodzajów postanowień o charakterze formalnym, tj. postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania oraz postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowe zastosowanie tego unormowania winno wyrażać się w wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie przez M. Z. terminu do wniesienia odwołania od protokołu ostatecznego szacowania szkody z dnia [...] kwietnia 2019 r. Tymczasem organ – pomimo uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia okolicznością uchybienia terminu do wniesienia odwołania – w jego sentencji orzekł o niedopuszczalności odwołania. W ocenie Sądu stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w sytuacji złożenia go z przekroczeniem ustawowego terminu, stanowi wprawdzie naruszenie przepisu art. 134 k.p.a., jednakże jest to uchybienie niemające istotnego wpływu na wynik sprawy, a tym samym nie może ono skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia w obrotu prawnego, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Wadliwe "stwierdzenie niedopuszczalności odwołania" zamiast prawidłowego "stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania" prowadzi bowiem w istocie do tego samego skutku w postaci zamknięcia stronie drogi do skorzystania z postępowania odwoławczego i ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ wyższego stopnia (por. wyrok NSA w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 253/15 – dostępne w Centralnej Bazie orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.