I SA/Gd 1039/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Marek Kraus Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 12 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z odpłatnego zbycia nieruchomości za 2015 r. i rozłożenia na raty należności głównej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w ... na rzecz strony skarżącej kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 3 sierpnia 2018r. pani B. Z. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2015 roku wg PIT-39 w wysokości 41.173 zł oraz umorzenie odsetek od tej zaległości. Wnioskodawczyni wskazała, że z uwagi na ciężki stan zdrowia jest osobą całkowicie niezdolną do pracy oraz że nie jest w stanie należycie zadbać o swoje interesy. Oświadczyła, że utrzymuje się z renty, z której znaczną część wydaje na swoją opiekę i leczenie. Decyzją z dnia 29 października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił pani B. Z.: umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 5.306 zł od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z odpłatnego zbycia nieruchomości za 2015 rok; rozłożenia na raty należności głównej w kwocie 32.003,48 zł istniejącej na dzień złożenia wniosku, stanowiącej zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z odpłatnego zbycia nieruchomości za 2015 rok oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej rozłożenia na raty kwoty 9.169,52 zł z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z odpłatnego zbycia nieruchomości za 2015 rok. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 12 marca 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść przepisu art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikają przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, przemawiające za przyznaniem żądanej ulgi. W szczególności, ze zgromadzonych w sprawie materiałów wynika, że wnioskodawczyni jest właścicielką mieszkania o pow. 39,58 m2 położonego w G. przy ul. [...], w którym zamieszkuje. Strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest w wieku 55 lat, posiada orzeczenie o niezdolności do pracy do 31 stycznia 2020r. i miesięcznie uzyskuje dochód z tytułu renty w wysokości 1.999,54 zł netto, posiada linię kredytową w A w wysokości 26.500 zł, na rachunku oszczędnościowym posiada środki finansowe w wysokości 6.423,86 zł (zgodnie z zaświadczeniem z banku B na dzień 13 grudnia 2017r.), ponosi miesięczne wydatki z tytułu opłat stałych (czynsz, media, ubezpieczenie, zakup leków)w łącznej wysokości w kwocie ok. 1450 zł. W dniu 10 grudnia 2015r. podatniczka sprzedała nieruchomość (lokal mieszkalny położony w G. przy ulicy [...]) za cenę 220.000 zł. Środki uzyskane z tytułu zbycia mieszkania strona przeznaczyła na spłatę zadłużenia mieszkania, spłatę kredytów bankowych w B i A, zaległą korektę podatku z tytułu wynajmu mieszkania, wymianę zepsutych sprzętów domowych na nowe, pomnik na grobie rodziców, zakup sprzętów AGD w tym: pralki, telewizora, drukarki i telefonu, opłacenie kursu językowego. Powyższe wydatki udokumentowane zostały na kwotę 63.614 zł. Dodatkowo strona oświadczyła, że część środków uzyskanych ze sprzedaży w kwocie 61.914 zł ulokowała w bankowych papierach wartościowych (wydatek ten nie został udokumentowany). W ocenie organu odwoławczego z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by wnioskodawczyni rzeczywiście nie posiadała środków finansowych umożliwiających jej jednorazową spłatę całości należności z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2015 r. wraz z odsetkami. Organ odwoławczy podkreślił, że w toczącym się w 2017 r. roku postępowaniu podatkowym dotyczącym tej samej zaległości podatkowej strona również nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej, że wydatkowała całość środków uzyskanych ze sprzedaży mieszkania. Niezależnie od powyższego organ zwrócił uwagę, że w sprawach o przyznanie ulgi w spłacie, istotne znaczenie ma także samo źródło powstania zaległości podatkowych. W niniejszej sprawie strona dokonała sprzedaży przedmiotowego lokalu przed upływem pięciu lat od dnia jego nabycia (15 kwietnia 2013r.). Strona miała świadomość ciążącego na niej obowiązku podatkowego powstałego w związku ze zbyciem nieruchomości ponieważ została poinformowana przez notariusza o przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także uzyskała w tym zakresie stosowne informacje w urzędzie skarbowym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika ponadto, że dochodu z tytułu sprzedaży powyższej nieruchomości podatniczka nie wydatkowała na cele mieszkaniowe, zatem powstała zaległość podatkowa jest wynikiem niezapłacenia przez stronę należnego podatku, a nie konsekwencją zaistnienia szczególnych okoliczności i zdarzeń. W ocenie organu pomimo powoływanych problemów zdrowotnych podatniczka potrafiła należycie prowadzić swoje sprawy w obszarze finansowym, a co za tym idzie winna była także terminowo uregulować swoje zobowiązania wobec Skarbu Państwa, jednakże nie traktowała tych zaległości w sposób priorytetowy, a to nie może być w żadnym razie premiowane udzieleniem ulg w ich spłacie. W przypadku wystąpienia z wnioskiem o przyznanie ulg podatkowych fakt spłaty przez stronę jej zobowiązań kredytowych przed zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa nie stanowi przesłanki przemawiającej za ich udzieleniem. Spłata należności wynikających z zawartych umów cywilnoprawnych nie powinna bowiem korzystać z pierwszeństwa zaspokajania przed należnościami publicznoprawnymi. W ocenie organu również okoliczność choroby strony, całkowitej niezdolności do wykonywania pracy zawodowej do 31 stycznia 2020r., przebywanie na rencie inwalidzkiej problemy m.in. reumatologiczne, psychiczne - w tym stanie faktycznym sprawy - nie są same w sobie wystarczające do udzielenia wnioskowanych ulg w spłacie. Zdaniem Dyrektora okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie nie noszą charakteru wyjątkowych, niezależnych od woli podatnika, nie potwierdzają wystąpienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, a tym samym nie uzasadniają zastosowania ulg, o jakie strona wnosi. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Organ pierwszej instancji podjął wszelkie działania zmierzające do ustalenia sytuacji faktycznej strony, a następnie rozważył całość okoliczności sprawy. Strona była wzywana do złożenia wyjaśnień i dowodów w sprawie, wyznaczono jej również siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się do zebranego materiału w sprawie. Zdaniem Dyrektora organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie prowadzone w części dotyczącej rozłożenia na raty zapłaty kwoty 9.169,52 zł z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z odpłatnego zbycia nieruchomości za 2015 rok z uwagi na fakt, że strona zwróciła się o rozłożenie na raty zaległości w kwocie 41.173 zł podczas, gdy na dzień złożenia wniosku o ulgę ciążyła na niej zaległość podatkowa z powyższego tytułu w kwocie 32.003,48 zł. Z tych względów postępowanie w zakresie nieistniejącej należności należało uznać za bezprzedmiotowe i w tym zakresie postępowanie umorzyć. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pani B.Z. wniosła o uchylenie decyzji organu drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Alternatywnie wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o uwzględnienie wniosku co do rozłożenia na raty należności w kwocie 32.003,48 zł. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77§ 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i 199a Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego, tj. z uwagi na nieprzesłuchanie skarżącej i nieprzeprowadzenie dowodu z jej dokumentacji medycznej, przez co niemożliwe było ustalenie stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenie całości materiału dowodowego, a tym samym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 121 § 1, art. 123 § 1 i 2 i art. 200 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyznaczenie siedmiodniowego terminu wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie, przez co nie zgłosiła żądania przesłuchania świadka i przeprowadzenia dowodów z akt innej sprawy podatkowej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, co spowodowało naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych, a także prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Zarzuciła także naruszenie art. 121, art. 122, art. 123 art. 188 i art. 216 Ordynacji podatkowej poprzez niewydanie postanowienia zezwalającego na przeprowadzenie zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych, co uniemożliwiło jej zgłoszenie kolejnych wniosków dowodowych i skutkowało naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych, obowiązku dążenia do wyjaśnienia sprawy oraz czynnego udziału strony w postępowaniu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem. W sprawach ze skarg na decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowej Sąd nie bada wymiaru zobowiązania podatkowego. W tej przyczyny zgłaszane w toku postępowania administracyjnego przyczyny niezłożenia w terminie deklaracji w podatku dochodowym nie stanowią okoliczności wpływających na rozpoznanie wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2015 r. oraz rozłożenia na raty należności głównej stanowiącej zaległość z tytułu tego podatku. W rozpoznawanej sprawie pani B. Z. jako uzasadnienie wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego powołuje stan zdrowia oraz sytuację życiową. Organ podjął czynności dotyczące ustalenia sytuacji finansowej skarżącej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w oparciu o oświadczenia i dokumenty przedstawione przez stronę, ustalono, że do dyspozycji skarżącej pozostaje kwota 156.386 zł, albowiem nie wyjaśniła sposobu wydatkowania tej części należności z tytułu zapłaty za zbyte mieszkanie spadkowe. W sprawie skarżąca złożyła, w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 17 stycznia 2019 r., oświadczenie dotyczące wydatkowania kwoty 61.914 zł na leczenie i koszty opieki. Zebrany w sprawie materiał został prawidłowo oceniony jako potwierdzający, że skarżąca nie traktowała spłaty zobowiązań podatkowych w sposób priorytetowy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca zaoferowała obszerny materiał dowodowy dotyczący jej sytuacji zdrowotnej. Strona dowodzi, że z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie należycie prowadzić swoich spraw i ponosi dodatkowe wydatki wobec korzystania z pomocy osób trzecich. Skarżąca złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania oraz przeprowadzenie dowodu z przedstawionej dokumentacji medycznej. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ z naruszeniem prawa zaniechał oceny dowodów zaoferowanych na okoliczność stanu zdrowia. Podkreślić należy, że ważny interes strony nie dotyczy wyłącznie okoliczności finansowych. Szeroki katalog przesłanek dotyczących ważnego interesu strony lub interesu publicznego wymaga poczynienia ustaleń odnośnie wszystkich zgłaszanych przez skarżąca okoliczności istotnych. Pogląd orzeczniczy wyrażony w przywołanym przez organ wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 523/17, nie potwierdza zwolnienia organu z obowiązku ustalenia stanu zdrowia podatnika. W każdej sprawie, w której wydawana jest decyzja uznaniowa, organ zobowiązany jest do poczynienia adekwatnych do stan sprawy ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego przedstawionego przez stronę lub pozyskanego z urzędu. W sytuacji wskazywania przez stronę, że z uwagi na stan zdrowia napotyka na trudności prowadzenia swoich spraw, poprzestanie na wezwaniach kierowanych do strony dotyczących wykazania okoliczności istotnych w sprawie, nie stanowi dostatecznej gwarancji procesowej. W świetle powyższego należy uznać za zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 121 § 1, art. 123 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na rozpoznanie sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przeprowadzi dowód z przesłuchania strony na okoliczność stanu zdrowia, wydatków koniecznych z uwagi na pomoc osoby trzeciej oraz aktualnej sytuacji finansowej. Organ uwzględni aktualną sytuację materialną strony skarżącej. Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, zaś o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 152 wskazanej ustawy.