III OSK 2638/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Oddział Rz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Rz 94/19 w sprawie ze skargi T. J. na bezczynność P. Oddział w R. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1/ uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2/ zasądza od T. J. na rzecz P. Oddział w R. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Rz 94/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. J. na bezczynność P. z siedzibą w L. Odział R. (dalej Spółka) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej: (1) zobowiązał Spółkę do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2017 r.,(2) stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,(3) oddalił wniosek skarżącej o zasądzenie sumy pieniężnej,(4) zasądził od Spółki na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. T. J. wystąpiła do Spółki z wezwaniem przedsądowym o zapłatę z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości stanowiącej jej własność położonej w Gminie N., oznaczonej jako działka nr [...]. Jednocześnie zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie kserokopii dokumentacji technicznej i prawnej (decyzji, protokołów odbiorów technicznych i przekazania do eksploatacji, protokołów zdawczo-odbiorczych, dzienników budów) stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej na stanowiącej jej własność nieruchomości położonej w Gminie N., działka nr [...]. W odpowiedzi udzielonej w dniu [...] czerwca 2017 r. Spółka podała, że "na dzień dzisiejszy w archiwum zakładowym nie odnaleziono żądanych dokumentów", dodając, że powyższe nie musi oznaczać, iż określone decyzje administracyjne itd. w sprawie nie były wydawane i mogą znajdować się we właściwych organach oraz archiwach administracji publicznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na bezczynność Spółki w przedmiocie rozpoznania rzeczonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skarżąca wywodziła, że udzielona odpowiedź stanowi próbę pozbawienia jej prawa do żądania spełnienia ustawowych przesłanek ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej u.d.i.p.), bez wykazania chociażby próby podjęcia jakichkolwiek kroków zmierzających do uzyskania i przedłożenia wnioskowanej dokumentacji. Uwzględniając skargę T. J., Sąd I instancji stwierdził, że sposób udzielenia przez Spółkę odpowiedzi nie pozwala na uznanie, że w pełni i adekwatnie do celu przyświecającego ustawie o dostępie do informacji publicznej, wywiązała się ona z ciążących na niej obowiązków informacyjnych. Sąd podzielił argumentację skarżącej, że odpowiedź Spółki przez swą lakoniczność i niejednoznaczność nie może być uznana za prawidłowe załatwienie – w trybie u.d.i.p. – skierowanego do niej wniosku o udostępnienie żądanej informacji publicznej, gdyż nie uwiarygadnia, że Spółka jej nie posiada. Spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżając go w części pkt 1, 2 i 4 zarzuciła naruszenie: 1/ przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: - art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 1 oraz pkt 5 u.d.i.p. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że skierowanie wniosku na podstawie przepisów u.d.i.p. wraz ze zgłoszeniem w indywidualnej sprawie (roszczeń cywilnoprawnych) może dotyczyć sprawy publicznej i stanowić informację publiczną, podczas gdy cel i intencja wnioskującej w żadnym wypadku nie koresponduje z podstawowymi celami i założeniami u.d.i.p.; - art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 1 oraz pkt 5 u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przypisanie żądanym informacjom przymiotu informacji publicznej, podczas, gdy żądane dokumenty dotyczą sprawy prywatnej i indywidualnej; - art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2014, poz. 782) poprzez przyjęcie, że Spółka nie rozpoznała i nie załatwiła w sposób prawidłowy wniosku skarżącej, podczas, gdy w sposób jasny poinformowała o braku żądanych informacji realizując tym samym wniosek; 2/ przepisów postępowania, tj.: - art. 149 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi, stwierdzenie bezczynności Spółki i zobowiązanie do załatwienia wniosku, pomimo braku ku temu przesłanek. Z uwagi na powyższe skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie w zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji ewentualnie uchylenie w zaskarżonej części wyroku Sądu I instancji i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przeprowadzona kontrola potwierdziła zasadność zarzutów skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji, że żądane przez skarżącą informacje mają charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jest błędne. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Ponadto jak podaje się w literaturze, sprawą publiczną jest działalność zarówno organów władzy publicznej, organów samorządu gospodarczego i zawodowego oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Sprawami publicznymi nie są jednak konkretne indywidualne sprawy danej osoby, zwłaszcza o charakterze prywatnym (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz praktyczny LexisNexis 2008 r.s.15). W niniejszej sprawie istotny jest fakt, że T. J., zwracając się do Spółki o udostępnienie informacji wskazanych we wniosku z [...] czerwca 2017 r. nie kierowała się troską o sprawy publiczne. Z treści wniosku jednoznacznie bowiem wynika, że celem wnioskodawczyni było zebranie materiału dowodowego na potrzeby postępowania w przedmiocie wykazania przesłanek ustanowienia płatnej służebności przesyłu na rzecz Spółki, dotyczącego urządzeń energetycznych posadowionych na nieruchomości stanowiącej jej własność oraz do zapłaty przez Spółkę, stosownie do art. 225 k.c., wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Powyższe jednoznacznie przesądza, że wnioskodawczyni wykazała swój subiektywny interes. Tymczasem u.d.i.p. nie może stanowić podstawy do otrzymania informacji we własnej sprawie, ponieważ w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jedynie informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Określenia istoty pojęcia "sprawa publiczna" powinno dokonywać się na podstawie kryterium interesu ogólnego i jednostkowego. Sprawami publicznymi nie będą zatem konkretne i indywidualne sprawy określonej osoby lub podmiotu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym pisma składane w sprawach indywidualnych przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej. Ich przedmiotem nie jest problem, czy kwestia, która ma znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli, lub jest ważna dla funkcjonowania organów państwa. Przedmiotem wniosku T. J. z [...] czerwca 2017 r. jest realizacja lub ochrona indywidualnych interesów, skutkiem czego wniosek ten nie dotyczy sprawy publicznej, a żądane w nim informacje nie powinny być udostępniane w trybie u.d.i.p. Nie można bowiem w swojej własnej sprawie starać się o uzyskanie informacji przy pomocy u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z 20 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1359/18, z 30 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1696/12, z 9 października 2010 r. sygn. akt I OSK 173/09). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być nadużywana i wykorzystywana w sprawach prywatnych. Z żądania udostępnienia takiej informacji musi wynikać interes obiektywny a nie subiektywny. Skoro treść wniosku skarżącej, wprost odnosi się do informacji mających posłużyć do załatwienia jej indywidualnej sprawy, nie zaś do istotnej kontroli społeczeństwa nad organami władzy publicznej i podmiotami wykonującymi zadania publiczne, to Sąd I instancji błędnie uznał stanowisko T. J. zawarte w skardze za prawidłowe. Z uwagi na powyższe za zasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznając za nieuprawnione stanowisko Sądu I instancji, że Spółka pozostawała w bezczynności i zobowiązując ją do rozpoznania wniosku. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego od T. J. [...] na rzecz skarżącej kasacyjnie Spółki orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.