VI SA/Wa 2096/19

Dnia 5 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. z siedzibą w "(...)", USA na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia "(...)" sierpnia 2019 r., nr. "(...)"w przedmiocie stwierdzenia, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego oddala skargę Postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd Patentowy", "UP", "organ") działając na podstawie art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r., poz.776 ze zm, dalej: p.w.p.), w związku z art. 6 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2), po rozpoznaniu wniosku o uwzględnienie uchybienia terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego oznaczonego numerem [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. złożonego przez C. z siedzibą w W., Stany Zjednoczone Ameryki (dalej "Uprawniony" lub "Skarżący") uznał, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego [...] na język polski. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym: Informacja o udzieleniu patentu europejskiego [...] (dalej także "patent") została opublikowana w Europejskim Biuletynie Patentowym w dniu 14 listopada 2018 r. Pismem z dnia 25 kwietnia Uprawniony wniósł o uznanie, iż termin na złożenie tłumaczenia patentu uległ zawieszeniu z uwagi na zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności. Wskazał ponadto, że wniosek o uznanie ważności patentu został złożony 25 kwietnia 2019 r. W dniu 14 maja 2019 r., organ zwrócił się do Uprawnionego o uzupełnienie materiału dowodowego o dokument jednoznacznie wskazujący zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności, na które się powołał. W odpowiedzi Uprawniony pismem z dnia 3 lipca 2019 r., wyjaśnił, że przyczyną niezłożenia tłumaczenia w ustawowym terminie były nadzwyczajne okoliczności mające charakter siły wyższej, a mianowicie splot niemożliwych do przewidzenia okoliczności dotyczących stanu zdrowia jednej z osób biorących udział w pracach związanych z przedłożeniem tłumaczenia patentu, które nałożyły się na niemożliwą do przewidzenia usterkę w funkcjonowaniu elektronicznego kanału transferu informacji, jakim była poczta elektroniczna. Do pisma załączono: - certyfikat [...] - oświadczenie C. E. S. - potwierdzenie złożenia zlecenia w RWS przez Uprawnionego - wydruk z wewnętrznego systemu monitorowania email zawierający rekord o nieudanej próbie doręczenia maila do departamentu EuroFile w dniu 16 stycznia 2019 r., - zaświadczenie lekarskie dotyczące J. C. wraz z tłumaczeniem. W stanowisku przedstawionym Urzędowi Patentowemu, skarżący powołał się na prowadzenie spraw z zakresu walidacji patentu europejskiego [...] za pośrednictwem R., zapewniającej wyspecjalizowane usługi w zakresie dokonywania tłumaczeń oraz zgłoszeń w zakresie własności intelektualnej, która posiada wyspecjalizowane procedury związane z dokonywaniem tłumaczeń. Wskazał, że zgodnie z przyjętymi procedurami w firmie, R. jest wyposażona w profesjonalny system KestrelPro będący wsparciem dla tej procedury; posiada hierarchiczną rozbudowaną strukturę co usprawnia funkcjonowanie zespołu, rotacyjny system pracy by uniknąć rutyny i błędów w procesie walidacji, posiada certyfikat jakości ISO 9001:2015 oraz zapewnia personel na najwyższym poziomie przeszkolenia. Zgodnie z określoną procedurą w firmie R., zlecenie dokonania walidacji patentu europejskiego zlecone za pomocą platformy MyRWS, która automatycznie tworzy w systemie KestrelPro rekord z danymi zlecenia i jego statusem, które musi zostać zaakceptowane aby następnie mogło być monitorowane przez system KestrelPro, który wraz z potwierdzeniem wysyła automatyczne email do nadzorującego projekt dokonania walidacji patentu europejskiego oraz klienta. Menadżer projektu uzupełnia dane rekordu termin walidacji i termin na dokonanie tłumaczenia, który kontroluje przetworzenie wszystkich danych w ciągu 48 godzin od otrzymania stosownego powiadomienia emailem. Terminy zapisane w systemie KestrelPro są nadzorowane przez starszych członków stosownego departamentu nadzorującego E.F. oraz szefa operacji, a w tygodniu przed terminem- weryfikowane ze stanu realizacji. Wszystkie te organizacyjne przedsięwzięcia są stosowane celem uniknięcia pomyłki i uchybień terminowi na dokonanie walidacji patentu europejskiego. Zdaniem Uprawnionego, nadzwyczajną okolicznością uzasadniającą zawieszenie biegu przedawnienia w tej sprawie jest błąd informatyczny w systemie KestrelPro nie wysyłający maila potwierdzającego do członków departamentu nadzorującego E.F., tym samym nie została przez nadzór odnotowana walidacja do zweryfikowania terminowego jej przebiegu. Również nadzwyczajną okolicznością uzasadniającą zawieszenie biegu przedawnienia jest stan zdrowia menadżera nadzorującego prowadzenie walidacji patentu europejskiego [...]. Uprawniony wskazał, że w dniu 2 stycznia 2019 r. lekarz zdiagnozował u menadżer prowadzącej sprawę walidacji patentu stany lękowe, które miały wpłynąć na brak jej należytej koncentracji, o czym nie mieli świadomości jej przełożeni. Jego zdaniem wszystkie te okoliczności nie dały się przewidzieć i miały wpływ na uchybienie terminowi dokonania walidacji patentu europejskiego [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Urząd Patentowy RP odmówił stwierdzenia zawieszenia biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego [...] na język polski. Organ stwierdził, że choroba pracownika podmiotu działającego w imieniu Uprawnionego, w połączeniu z wadliwością działania systemu korespondencji elektronicznej, nie może stanowić nadzwyczajnej okoliczności mającej charakter siły wyższej, pozwalającej na uwzględnienie uchybienia terminu dokonania walidacji patentu europejskiego [...]. W ocenie organu w takim przypadku zastosowanie znaleźć powinny przepisy Kodeksu cywilnego o ofercie oraz związaniu ofertą elektroniczną, gdzie to zleceniodawca powinien weryfikować prawidłowość doręczenia oferty. Organ ponadto stwierdził, że fakt stosowania skomplikowanych procedur oraz posiadanie licznych certyfikatów w zakresie prawidłowo przeprowadzanych postępowań i prawidłowo poczynionych czynności przez Stronę w innych sprawach nie mogą stanowić podstawy do twierdzenia, że wskazane okoliczności miały charakter nadzwyczajny. Nie zgadzając się z przedmiotowym postanowieniem, Skarżący pismem z dnia 11 września 2019 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie następujących przepisów: 1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U.2017.1257; dalej jako "kpa") poprzez brak podjęcia czynności celem ustalenia stanu faktycznego w zakresie w jakim organ powziął wątpliwości zasygnalizowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, tj. brak możliwości przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiającej złożenie tłumaczenia w terminie; 2. art. 7 oraz 77 § 1 kpa poprzez błędne ustalenie, iż fakt stosowania skomplikowanych procedur czy też posiadania certyfikatów jakości nie mogą wpłynąć na całokształt oceny dowodowej w sprawie, podczas gdy przy badaniu zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności warunkujących stwierdzenie zawieszenia terminu należy brać pod uwagę działania strony mające na celu uniknięcie omyłki w tym zakresie i tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego; 3. art. 8 § 1, 10 § 1 oraz 79a § 1 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązku pogłębiania zaufania do władzy publicznej, w wyniku zaniechania poinformowania Skarżącego o okolicznościach faktycznych oraz prawnych będących przedmiotem postępowania, niezapewnienie możliwości Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do przesłanek, które w ocenie organu ostatecznie zostały uznane za niewykazane; 4. art. 8 § 1 kpa poprzez rażące naruszenie obowiązku pogłębiania zaufania do władzy publicznej i uzasadnienie postanowienia w drodze odwołania się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który w dacie wydania postanowienia był już uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a argumentacja zawarta w tymże wyroku i przywołana w zaskarżonym postanowieniu, w całości została zrewidowana przez Naczelny Sąd Administracyjny; 5. art. 66 oraz 66[1] § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (tekst jedn. Dz.U.2019.1145; dalej "KC") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie względem podmiotów nie podlegających ustawodawstwu polskiemu, a ponadto do sytuacji w której korespondencja w sprawie patentu była przesyłana pomiędzy pracownikami tego samego podmiotu; a nie pomiędzy stronami umowy cywilnej; 6. art. 243 ust. 6 pwp poprzez nieprawidłowe uznanie, iż choroba pod postacią depresji oraz jednocześnie występujący błąd poczty elektronicznej nie mogą stanowić nadzwyczajnej okoliczności pozwalającej na uwzględnienie uchybienia terminu; 7. art. 243 ust. 6 pwp poprzez stosowanie przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej wprost, a nie odpowiednio, tzn. przy uwzględnieniu specyfiki postępowania związanego z uzyskaniem skuteczności patentu europejskiego; 8. art. 243 ust. 6 poprzez jego niezastosowanie i brak wydania postanowienia stwierdzającego zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających uchybienie terminu na złożenie tłumaczenia patentu europejskiego [...]. W oparciu o przedstawione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w skarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cytowanej ustawy, zasadą jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Urzędu Patentowego rozstrzygające, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu do złożenia tłumaczenia patentu europejskiego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie i w trybie art. 243 ust. 6 p.w.p. Zgodnie z treścią art. 243 ust. 6 p.w.p. - do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1 (tj. terminów na dokonanie określonych czynności w toku postępowania), uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienie. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje także art. 6 ust. 2 i art. 2 ustawy o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, który przewiduje, że uprawniony z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez Europejski Urząd Patentowy informacji o jego udzieleniu, a termin ten nie podlega przywróceniu. Przypomnieć należy, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 1994 r. sygn. akt SA/KA 1230/94 podkreślił, że instytucja przywrócenia terminu jest instytucją prawa procesowego odnoszącą się do terminów przewidzianych przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie do prawa materialnego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego (Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem, Gdańsk 2000, str. 164). Wskazać ponadto należy, że w uchwale Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007r. (III CZP 100/2007) zaakceptowano dominującą w orzecznictwie koncepcję "obiektywnej siły wyższej". Zgodnie z tą koncepcją - za działania siły wyższej uznawane są zdarzenia zewnętrzne, nieuchronne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia. Przy czym, nieuchronność jest konsekwencją nadzwyczajności zjawiska i może również wynikać z niemożności jego przewidzenia (w danym układzie stosunków). Tak wiec zjawisko samo w sobie musi być nadzwyczajne i w konsekwencji nieuchronne oraz w danym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia. Za siłę wyższą można zatem uznać takie zdarzenie, przed którym ze względu na tkwiącą w nim moc oddziaływania (oddziaływania przed jego skutkami) nie było żadnej obrony, a którego wystąpienia nie można było przewidzieć przy dołożeniu należytej staranności. Za takie zdarzenie nie sposób zatem uznać choroby pracownika. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Urząd Patentowy RP prawidłowo bowiem przyjął, że choroba pracownika sama w sobie nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zarówno sądów powszechnych, jak i administracyjnych choroby nie można traktować co do zasady jako siły wyższej, która uniemożliwia zachowanie terminu, a w konsekwencji powinna zatrzymać bieg przedawnienia (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 8 marca 2012 r., sygn. akt: V CSK 165/11). Wskazać ponadto trzeba, że brak winy strony postępowania w dochowaniu terminu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo można wskazać na wyroki o sygn. akt: I GSK 945/16 i I GSK 124/14) występuje wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie usunąć przeszkody przy użyciu środków normalnie dostępnych bez narażenia życia i zdrowia swojego i innych. Brak winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu (ponowne rozpoznanie sprawy) wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i nie można o niej mówić tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Wskazać należy, że Skarżący jako przedsiębiorca samodzielnie dokonuje wyboru pełnomocnika do załatwiania jego spraw przed organami administracyjnymi oraz jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za wyznaczanie konkretnych osób do dokonywania określonych czynności i powinien - w celu ochrony swoich interesów czuwać nad prawidłowym i terminowym wypełnianiem ciążących na nim obowiązków, zwłaszcza będąc świadomym negatywnych konsekwencji ich zaniedbania. Dotyczy to także sytuacji dokonywania czynności na rzecz Skarżącego przez podmioty zewnętrzne, jak to miało miejsce w tej sprawie. Wystąpienie jednoczesnego błędu w systemie informatycznym (błąd poczty elektronicznej) podmiotu zewnętrznego (obsługującego skarżącego) oraz choroby pod postacią depresji pracownika odpowiedzialnego za dochowanie terminu walidacji patentu, w ocenie Sądu nie oznacza, że stanowią nadzwyczajną okoliczność pozwalającą na uwzględnienie uchybienia przez Skarżącego terminu. Według art. 243 ust. 6 zd. drugie p.w.p., podstawą wydania w tego rodzaju sprawach postanowienia przez Urząd Patentowy jest przedstawienie przez zainteresowanego odpowiednich dowodów. Tymczasem poza przedstawieniem zaświadczenia lekarskiego pracownika (J. C.) brak jest uprawdopodobnienia przez Skarżącego wpływu tej okoliczności - jako siły wyższej - na niedokonanie przez niego w terminie określonej czynności procesowej. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, że przedmiotem oceny w tej sprawie nie jest stopień winy Skarżącego w uchybieniu terminu, jego przyczynienie się, czy też zachowanie należytej staranności, lecz sam fakt wystąpienia określonego zdarzenia noszącego znamiona siły wyższej, na co Skarżący nie mógł mieć wpływu oraz związku tego zdarzenia z uchybieniem przez Skarżącego terminu. Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie brak jest w szczególności dowodu na okoliczność, iż stan chorobowy pracownika (zdiagnozowana depresja) uniemożliwiał mu podejmowanie bieżących czynności służbowych, zwłaszcza w dacie wystąpienia błędu poczty elektronicznej, co mogłoby spowodować w konsekwencji brak dokonania w terminie czynności złożenia przez Skarżącego tłumaczenia patentu europejskiego. Nie wykazano także dlaczego błędu systemu informatycznego, na który powołuje się Skarżący, nie można było w porę zweryfikować, zwłaszcza w sytuacji, gdy zlecenie tłumaczenia pozostawało w tym systemie przez dłuższy czas jako nieaktywne. Nie przedstawiono także dowodów potwierdzających, aby była to, w realiach niniejszej sprawy, sytuacja nadzwyczajna w praktyce obrotu gospodarczego. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie organ właściwie ocenił, przy analizie kryteriów zawieszenia biegu przedawnienia, brak wystąpienia w tym przypadku zdarzenia noszącego znamiona "siły wyższej". W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że dowody przedstawione przez stronę skarżącą nie wykazywały, aby wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie przez skarżącą wymaganego trzymiesięcznego terminu złożenia tłumaczenia walidacji patentu. Zdaniem Sądu, materiały przedmiotowej sprawy zostały zebrane i ocenione przez organ w sposób wymagany przez przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. Nie stwierdzono również naruszenia w istotnym stopniu innych przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.