I OSK 14/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-12-06
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Aleksandra Łaskarzewska, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., może być wydane przez skład inny niż merytoryczny skład orzekający w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., powinno być wydane przez merytoryczny skład orzekający, a nie przez skład określony w § 19 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. Stosowanie § 19 ust. 3 w takim przypadku stanowi rażące naruszenie prawa. Ponadto, organ odwoławczy, wydając postanowienie o uznaniu zażalenia za bezzasadne, naruszył art. 138 § 1 i § 2 K.p.a., gdyż takie rozstrzygnięcie nie mieści się w katalogu dopuszczalnych rozstrzygnięć organu odwoławczego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organy administracji dwukrotnie wydały postanowienie o zawieszeniu postępowania, które następnie zostały uchylone przez WSA w Gliwicach z powodu wydania ich w niewłaściwym składzie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wydały postanowienia, które również zostały zaskarżone. WSA w Gliwicach stwierdził nieważność tych postanowień, powołując się na naruszenie art. 153 P.p.s.a. oraz innych przepisów K.p.a. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniósł skargę kasacyjną, kwestionując stanowisko WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 września 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 583/18 w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 września 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 583/18 po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.K-B. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...].
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Z akt sprawy wynika, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a."), z urzędu zawiesił prowadzone postępowanie wszczęte na wniosek z dnia 23 stycznia 2017 r. w sprawie wydania K.K-B.orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Postanowienie zostało podpisane przez Przewodniczącego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...].
W uzasadnieniu postanowienia podał, że w sprawie wszczętej przedmiotowym wnioskiem strony w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w związku ze zmianą stanu zdrowia wnioskodawcy konieczne było zawieszenie postępowania, gdyż przed Sądem Rejonowym w [...]toczy się postępowanie odwoławcze od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 stycznia 2016 r., wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. W świetle powyższego, obecnie strona nie posiada prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w rozumieniu § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 110 ze zm.), a więc nie może domagać się wydania ponownego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Wnioskowi nie mógł zostać zatem nadany dalszy bieg ze względu na zagadnienie wstępne w postaci braku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazał, że z § 15 ust. 3 cyt. rozporządzenia wynika, że ocenę stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej poprzedza jej całościowe badanie – za punkt wyjścia przyjmuje się ustalenia w zakresie stopnia niepełnosprawności wynikające z treści wcześniejszego prawomocnego orzeczenia. Wynik poprzedniego postępowania jest kluczowy dla oceny wystąpienia przesłanek wynikających z § 15 ust. 2 cyt. rozporządzenia.
Na skutek wniesienia przez K.K-B.od powyższego postanowienia zażalenia sprawę rozpoznawał Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], który postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Przedmiotowe postanowienie zostało podpisane przez Przewodniczącego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...].
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi K.K-B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który prawomocnym wyrokiem z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 383/17 stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku podał, że stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), zespoły powiatowe (jako pierwsza instancja) i wojewódzkie (jako druga instancja) powołane są do orzekania o niepełnosprawności. Orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego lub, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej (art. 6b ust. 1). Na podstawie zawartej w art. 6c ust. 9 tej ustawy delegacji ustawowej, w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności zostały uregulowane szczegółowe zasady orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając tryb postępowania przy orzekaniu oraz skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów.
Zgodnie z § 2 cyt. rozporządzenia, powiatowe i wojewódzkie zespoły wydają orzeczenia o: 1) niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia; 2) o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 roku życia; 3) wskazaniach do ulg i uprawnień osób posiadających orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy, o których mowa w art. 5 i 62 ustawy. Wniosek o wydanie orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności oraz stopnia niepełnosprawności rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający, a wniosek o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień rozpatruje jednoosobowo lekarz – członek zespołu. Z posiedzeń w tych sprawach sporządza się protokół (§ 7 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia). Powiatowy zespół wydaje też orzeczenia o umorzeniu postępowania w przypadku zgonu osoby zainteresowanej lub dziecka i w razie wycofania wniosku (§ 12 rozporządzenia). Stosownie do treści § 13 ust. 1 pkt 14 oraz ust. 2 pkt 16 cyt. rozporządzenia, orzeczenie o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności musi zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu orzekającego oraz pozostałych członków tego składu. Do postępowania odwoławczego przed zespołem wojewódzkim w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed zespołem powiatowym (§ 17 rozporządzenia).
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że omawiane rozporządzenie zawiera odrębne regulacje dotyczące składu orzekającego zespołów powiatowego i wojewódzkiego przy wydawaniu orzeczenia o umorzeniu postępowania i innych orzeczeń o charakterze procesowym. Zgodnie z § 19 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia, powiatowy zespół i wojewódzki zespół orzeczenie o umorzeniu postępowania oraz postanowienie w sprawie: uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz niedopuszczalności wniesienia odwołania, wydaje w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu. Również zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu do jej załatwienia dokonywane są we wskazanym składzie (§ 19 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia). Stosownie do § 19 pkt 4 ust. 3 rozporządzenia przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu mogą w formie pisemnej upoważnić członka zespołu do załatwiania spraw w jego imieniu w zakresie określonym przepisami niniejszego rozporządzenia. Z kolei § 19 ust. 5 omawianego rozporządzenia stanowi, że przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu reprezentują zespół na zewnątrz i organizują jego obsługę administracyjno-biurową.
Przedstawione regulacje prawne wskazują, iż zespoły powiatowe i wojewódzkie są organami kolegialnymi, mają przypisane własne kompetencje orzecznicze i związaną z nimi właściwość. Natomiast przewodniczący wojewódzkiego i powiatowego zespołu mają niezależne od zespołów zadania własne – reprezentują zespoły na zewnątrz i organizują ich obsługę administracyjno – Biurową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu powołanego wyroku przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy podał, że postanowienia organów obu instancji zostały podpisane wyłącznie przez odpowiedniego przewodniczącego zespołu. Tymczasem przedstawione regulacje ustawy i rozporządzenia w odniesieniu do orzeczeń merytorycznych stanowią o orzekaniu przez zespoły w składach co najmniej dwuosobowych, a proceduralnych w składach dwuosobowych, a zatem kolegialnie. Oznacza to, że postanowienie organu pierwszej instancji powinno być wydane ze wskazaniem personalnie członków składu orzekającego i podpisane przez wszystkich jego członków. Analogicznie – zaskarżone postanowienie powinno być wydane ze wskazaniem personalnie członków składu orzekającego i podpisane przez wszystkich jego członków w postępowaniu zażaleniowym w tej sprawie. Właściwy do orzekania jest skład wyznaczony zgodnie z regułami określonymi w § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Pomimo faktu, że jest to rozstrzygnięcie proceduralne, ze względu na swoją specyfikę może zostać wydane jedynie przez skład orzekający merytorycznie w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Podał, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że do jego zastosowania jest uprawniony wyłącznie organ prowadzący postępowanie merytoryczne, który w wyniku dokonanych ustaleń stwierdzi, że w sprawie wystąpił prejudykat. Tylko ten organ może ocenić, że konieczne jest zatamowanie postępowania w celu stwierdzenia jak zostało rozstrzygnięte zagadnienie wstępne. Brak jest jakichkolwiek podstaw do wywodzenia, że postanowienie o zawieszeniu postępowania może wydać inny organ lub podmiot niż organ (skład) orzekający w sprawie. Przyjęcie konstrukcji dającej uprawnienie do zawieszenia postępowania innemu podmiotowi niż skład orzekający prowadziłoby do swoistego "ubezwłasnowolnienia" tego składu orzekającego, gdyż mocą aktu innego podmiotu doszłoby do zatamowania możliwości procedowania. Obligatoryjne zawieszenie postępowania ze względu na prejudykat wymaga merytorycznej oceny, gdyż wymóg istnienia bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy załatwieniem sprawy a rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego oznacza konieczność zidentyfikowania okoliczności relewantnych prawnie w sprawie zawieszanej i w sprawie rozstrzyganej przez inny organ lub sąd.
Sąd podkreślił, że wyjątki od zasady podpisywania orzeczeń przez wszystkich członków organu kolegialnego muszą mieć wyraźne umocowanie ustawowe, takiego zaś ani ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze, nie zawierają. Powołana ustawa w art. 66 w zakresie nią nieuregulowanym odsyła m.in. do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Na gruncie tego Kodeksu w orzecznictwie sądowym i w doktrynie powszechnie wyrażany jest pogląd, że zważywszy na przepis art. 107 § 1 K.p.a. i analogiczną w tym zakresie treść art. 124 § 1 K.p.a., do koniecznych elementów aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) należy zaliczyć – oprócz oznaczenia organu, określenia strony lub stron, rozstrzygnięcia sprawy – także podpis osoby występującej jako organ lub w imieniu organu administracji. Decyzje i postanowienia wydawane przez organ kolegialny powinny być natomiast podpisywane przez wszystkich członków tego organu. Jeżeli zatem organ wydający decyzję ma charakter kolegialny, to wszyscy członkowie tego organu biorący udział w podjęciu decyzji zobowiązani są do jej podpisania (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1992 r. sygn. akt III AZP 17/93, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1292/06, 5 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 646/06). Nie można zatem w drodze wykładni rozszerzającej przyznawać przewodniczącemu organu kolegialnego nowych kompetencji proceduralnych, wywołujących konsekwencje prawne. Nie ma tu znaczenia szczególna pozycja przewodniczącego zespołu powiatowego i wojewódzkiego. Ponadto, wydanie postanowienia o zawieszeniu toczącego się postępowania merytorycznego w żadnym razie nie może być zaliczone do działań mieszczących się w kategorii uprawnień przewodniczącego zespołu w zakresie reprezentacji zespołu na zewnątrz czy organizacji obsługi administracyjno – biurowej.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji w omawianym uzasadnieniu wyroku uznał, że w rozpoznawanej sprawie okoliczność braku oznaczenia członków zespołów orzekających w sprawie zawieszenia postępowania w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz podpisania obu kontrolowanych postanowień jedynie przez przewodniczących zespołów prowadzi do stwierdzenia ich nieważności z powodu wydania tych aktów z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oba akty dotknięte są nieważnością z powodu rażącego naruszenia przepisu art. 124 § 1 K.p.a., określającego istotne elementy postanowienia.
W następstwie powyższego wyroku, Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 § 1 i art. 123 K.p.a., w związku z art. 6b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.) oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, z urzędu zawiesił prowadzone postępowanie wszczęte na wniosek z dnia 23 stycznia 2017 r. w sprawie wydania K.K-B.orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Tym razem przedmiotowe postanowienie zostało podpisane przez Przewodniczącego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] i Sekretarza Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ ponownie podał, że w tej sprawie, w związku ze zmianą stanu zdrowia wnioskodawcy, konieczne było zawieszenie postępowania, gdyż przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie odwoławcze od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 stycznia 2016 r. wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...].
K.K-B.w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie, stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki do zawieszenia postępowania ze względu na istnienie zagadnienia wstępnego. Ponadto wskazał, że postanowienie zostało podpisane przez Przewodniczącą i Sekretarza PZON, wbrew stanowisku wyrażonemu uprzednio w przedmiotowej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 383/17.
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], powołując art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 101 § 1 i art. 123 K.p.a., uznał zażalenie K.K-B.w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania wszczętego na wniosek z dnia 23 stycznia 2017 r. w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – za bezzasadne. Postanowienie to zostało podpisane przez Przewodniczącego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] i Sekretarza Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...].
W uzasadnieniu postanowienia podał, że w ocenie organu drugiej instancji, zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo podpisane przez skład orzekający wyznaczony na podstawie § 7 ust. 1 w związku z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym stwierdzeniem za nieuzasadniony uznał podniesiony w zażaleniu zarzut zignorowania przez organ pierwszej instancji stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt. IV SA/GI 383/17, w przedmiocie konieczności wydania zaskarżonego postanowienia przez co najmniej dwuosobowy, merytoryczny skład orzekający. Zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez przewodniczącego zespołu oraz sekretarza zespołu, którzy zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. rozporządzenia są członkami powiatowego zespołu i legitymują się zaświadczeniem wydanym w trybie § 21 ust, 2 w związku z § 23 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia. W kompetencjach specjalistycznego składu orzekającego powiatowego zespołu wyznaczonego do merytorycznego rozpatrzenia wniosku leży rozstrzygnięcie sprawy, tj. rozpatrzenie wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia o niepełnosprawności i w konsekwencji wydanie właściwego orzeczenia.
Wskazał, że w § 19 ust. 3 powołanego rozporządzenia wymieniono rodzaje postanowień/orzeczeń wydawanych przez zespoły orzekające działające w składzie: przewodniczący zespołu i sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu. Ustawodawca, w tym katalogu, ani w żadnym innym akcie prawnym dotyczącym postępowania o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności nie uregulował kwestii zawieszenia postępowania w tym zakresie. Zdaniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], powyższe ma istotne znaczenie prawne, gdyż w tym przedmiocie istnieje luka prawna, tj. brak jest przepisu określającego w jakim składzie działają powiatowe i wojewódzkie zespoły wydając postanowienie o zawieszeniu postępowania. Stosownie do treści § 19 ust. 3 cyt. rozporządzenia, w składzie przewodniczący i sekretarz zespoły orzekające wydają m.in. orzeczenie o umorzeniu postępowania.
Organ drugiej instancji dokonując analizy instytucji umorzenia postępowania oraz zawieszenia postępowania, analizując przesłanki ich zastosowania stwierdził, wnioskując per analogiam, że w niniejszej sprawie racjonalne i zgodne z intencją ustawodawcy jest właściwe zastosowanie przepisu § 19 ust. 3 pkt 1 cyt. rozporządzenia.
Ponadto Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], w odpowiedzi na podniesiony w zażaleniu zarzut dotyczący nieprawidłowego zastosowania przez organ pierwszej instancji instytucji zagadnienia wstępnego podał, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania i Niepełnosprawności w [...] prawidłowo stwierdził, że orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], nr [...] z dnia 14 stycznia 2016 r. jest decyzją ostateczną – zostało bowiem wydane przez organ drugiej instancji. Przedmiotowe orzeczenie nie jest jednak decyzją prawomocną. Zgodnie z art. 6c ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. 2018 poz. 511) od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, a zatem dopiero po wykorzystaniu toku postępowania przed właściwym sądem powszechnym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności staje się prawomocne. K.K-B.w dniu 12 lutego 2016 r. od powołanego wyżej orzeczenia organu drugiej instancji wniósł odwołanie do Sądu Rejonowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, które nie zostało jeszcze rozpoznane.
W konsekwencji, w niniejszej sprawie pozostają nierozstrzygnięte zarówno kwestia stopnia niepełnosprawności jak i daty powstania niepełnosprawności oraz czasu jej trwania. W świetle art. 47714 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub części zaskarżoną decyzję lub orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy.
Postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi K.K-B.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego. Alternatywnie wniósł o uchylenie tych postanowień, jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, a to: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12, art. 19, art. 75, art. 77, art. 80, art. 97, art. 100, art. 124 ust. 2 w zw. z art. 107 ust. 3 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, gdyż w sprawie nie występują przesłanki do zawieszenia postępowania ze względu na zagadnienie wstępne. Żądając stwierdzenia nieważności postanowień organów obu instancji wskazał, że każde z tych postanowień zostało podpisane przez przewodniczącą i sekretarza PZON (I instancja) i WZON (II instancja), co stanowi rażące naruszenie prawa przez niewłaściwie sformowane składy, a w szczególności brak w nich lekarza jako przewodniczącego składu orzekającego. Ponadto zauważył, że organ drugiej instancji wydał postanowienie nieistniejące w katalogu rozstrzygnięć określonych w art. 138 § 1 K.p.a. Zarzucił również naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), poprzez pominięcie (zignorowanie) stanowiska przedstawionego uprzednio w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 383/17.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że w tej sprawie istotnym jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 383/17, wydanym w sprawie ze skargi K.K-B. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]. Organ drugiej instancji, wobec niezaskarżenia tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjął do wiadomości zarówno ustalenia Sądu, jak i wskazania co do dalszego postępowania, a także zaprezentowaną ocenę prawną. Tym samym, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., doszło do związania organów, a także i sądów w/w wyrokiem.
Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec kategorycznej oceny prawnej i wskazań wyrażonych w powołanym wyroku, organy były zobowiązane do ich bezwzględnego respektowania, a ponieważ tego nie uczyniły doszło do naruszenia prawa w stopniu rażącym. Postanowienia organów obu instancji zostały wprawdzie wydane w składzie kolegialnym, to jednak wbrew wskazaniu Sądu nie były to składy orzekające merytorycznie. Ponadto przyjął, że skarżący trafnie zarzucił, że organ drugiej instancji, wydał rozstrzygnięcie z pominięciem zasad określonych w art. 138 § 1 i § 2 K.p.a. – postanowił "uznać zażalenie skarżącego za bezzasadne". Taki sposób rozstrzygnięcia może świadczyć o nierozpoznaniu istoty sprawy, co również stanowi rażące naruszenie prawa.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a w szczególności przepisów art. 153 P.p.s.a., przez pominięcie oceny prawnej i wskazań zawartych w w/w wyroku z dnia 16 października 2017 r., art. 138 § 1 i 2 K.p.a., przez wydanie rozstrzygnięcia o innej treści niż przewidziane w ustawie oraz art. 124 § 1 K.p.a., przez błędne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Organ, ponownie rozpoznając sprawę, będzie orzekał mając na względzie powyższe wskazania.
Dodał, że w tym stanie rzeczy ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi jest przedwczesne.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 124 § 1 K.p.a. i w zw. z § 19 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca z 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1110 ze zm.), poprzez uznanie za nieważne postanowień organów obu instancji z uwagi na fakt, iż zostały wydane w niewłaściwym składzie, gdy tymczasem składy orzekające były zgodne z treścią § 19 ust. 3 cyt. rozporządzenia;
2) art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 w zw. z art. 153 P.p.s.a., poprzez uznanie, iż organ nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 383/17, podczas gdy organ w pełni się do tego wyroku zastosował;
3) art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 i § 2 K.p.a., poprzez uznanie za nieważne zaskarżonego postanowienia z uwagi na fakt, że zawiera rozstrzygnięcie nieznane ustawie, podczas gdy rozstrzygnięcie odpowiadało normie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., tzn. utrzymywało zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w mocy;
4) art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 K.p.a., poprzez uznanie za nieważne zaskarżonego postanowienia z uwagi na błędne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, podczas gdy niepełne wskazanie podstawy prawnej nie sankcjonowało nieważnością orzeczenia;
5) art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niezamieszczenie w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności na czym polegało konkretnie naruszenie przez organ administracji art. 138 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 124 § 1 K.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Podał m.in., że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że składy, o których mowa w § 19 ust. 3 cyt. rozporządzenia (przewodniczący lub sekretarz), mogą zajmować się tylko i wyłącznie zagadnieniami wymienionymi enumeratywnie w tym przepisie, natomiast wszystkie inne rozstrzygnięcia winny być wydawane przez składy określone w § 19 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia. Powyższe stanowisko Sądu nie uwzględnia wykładni systemowej i celowościowej tych przepisów. Zdaniem skarżącego kasacyjne, biorąc pod uwagę system orzekania o niepełnosprawności, 15-letnią praktykę i cel powołanych przepisów, składy powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności można podzielić na 2 rodzaje, a mianowicie: 1) orzekające w zakresie niepełnosprawności, tj. merytorycznie w zakresie, o jakim mowa w § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia, których przewodniczącym jest lekarz specjalista w danej dziedzinie; 2) działające w sprawach proceduralnych, np. wprost wskazanych w przepisie § 19 ust. 3 rozporządzenia, ale także w zakresie innych podobnych rozstrzygnięć podejmowanych przed skierowaniem wniosku do rozpoznania w składzie orzekającym z lekarzem specjalistą lub w toku procesu, jak np. odmowa wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 K.p.a.), wezwanie do usunięcia braków podania (art. 64 § 2 K.p.a.), czy też zawieszenia postępowania przed skierowaniem sprawy do rozstrzygnięcia merytorycznego (z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie). W ocenie autora skargi kasacyjnej, wyliczenie zawarte w przepisie § 19 ust. 3 rozporządzenia należy traktować jako przykładowe. Niewątpliwie intencją ustawodawcy było, aby sprawę w zakresie merytorycznego orzekania o niepełnosprawności rozstrzygali lekarze specjaliści. Z tą samą pewnością można natomiast stwierdzić, że intencją prawodawcy było, aby w kwestiach proceduralnych rozstrzygali przewodniczący zespołu i sekretarz, gdyż lekarze i lekarze specjaliści nie są ekspertami, ani nawet biegłymi w procedurach administracyjnych i oczekiwanie wyrażone przez Sąd pierwszej instancji, aby to oni orzekali w tych kwestiach, jest nie tylko niezasadne, ale i nierealne.
Skarżący kasacyjnie, uzasadniając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 w zw. z art. 153 P.p.s.a. stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 383/17 wcale nie przesądził, że postanowienie w tej sprawie ma wydać skład określony zgodnie z § 19 ust. 1 i 2 czy też w § 19 ust. 3 cyt. rozporządzenia.
K.K-B.w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że pełnomocnik organu, który sporządził skargę kasacyjną, został wadliwie ustanowiony do reprezentacji organu w tej sprawie. Alternatywnie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, twierdząc, że jest ona niezasadna, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie, z ostrożności procesowej, o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionej w odpowiedzi na skargę kasacyjną przez K.K-B.kwestii wadliwego ustanowienia przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż zgodnie z § 19 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca z 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, przewodniczący wojewódzkiego zespołu reprezentuje zespół na zewnątrz i organizuje jego obsługę administracyjno-biurową. Pełnomocnictwo dla radcy prawnego D.G. do reprezentowania w/w organu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a więc i sporządzenia skargi kasacyjnej, zostało podpisane bezpośrednio przez Przewodniczącego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], tj. przez osobę uprawnioną do reprezentacji Zespołu na zewnątrz. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność, że w treści pełnomocnictwa organ określono jako "Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...]" nie powoduje nieważności przedmiotowego pełnomocnictwa, gdyż w sprawie nie nasuwa wątpliwości fakt, że dotyczy ono Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], mającego siedzibę w [...]. Powyższe stwierdzenie czyni zarzut K.K-B. w tym zakresie niezasadnym.
W przedmiotowej sprawie istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uznał, że organy orzekające dopuściły się rażącego naruszenia art. 153 P.p.s.a. albowiem pominęły ocenę prawną i wskazania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 383/17. Postanowienia organów obu instancji, wbrew ocenie prawnej i wskazaniom Sądu zawartym w powołanym wyroku, nie zostały wydane przez składy orzekające merytorycznie zgodnie z § 19 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Ponadto organ odwoławczy rażąco naruszył art. 138 § 1 i 2 K.p.a., albowiem wydał rozstrzygnięcie o treści innej, niż przewidziane w tym przepisie, a także art. 124 §1 K.p.a. przez błędne wskazanie podstawy rozstrzygnięcia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Zarzuty naruszenia: art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 w zw. z art. 153 P.p.s.a., przez uznanie, iż organ nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 383/17; art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 124 § 1 K.p.a. i w zw. z § 19 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca z 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, przez uznanie za nieważne postanowień organów obu instancji z uwagi na fakt, iż zostały wydane w niewłaściwym składzie; art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 K.p.a., przez uznanie za nieważne zaskarżonego postanowienia z uwagi na błędne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia okazały się niezasadne, aczkolwiek Sąd pierwszej instancji błędnie stwierdził charakter naruszenia niektórych z w/w przepisów.
Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie Sąd w powołanym wyżej prawomocnym wyroku, po dokonaniu analizy przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności przesądził, że postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ma wydać skład określony zgodnie z § 19 ust. 1 i 2 w zw. z § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia, a nie skład wymieniony w § 19 ust. 3 tego rozporządzenia. W uzasadnieniu tego wyroku uznał, że postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności "pomimo faktu, że jest to rozstrzygnięcie proceduralne, ze względu na swoją specyfikę może zostać wydane jedynie przez skład orzekający merytorycznie w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie bowiem z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. (...) Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że do jego zastosowania jest uprawniony wyłącznie organ prowadzący postępowanie merytoryczne, który w wyniku dokonanych ustaleń stwierdzi, że w sprawie wystąpił prejudykat. Tylko ten organ może ocenić, że konieczne jest zatamowanie postępowania w celu stwierdzenia jak zostało rozstrzygnięte zagadnienie wstępne".
Stosownie do treści § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wniosek o wydanie orzeczenia, o którym mowa w § 2 pkt 1 i 2 (orzeczenia o niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia oraz o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia), rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający. Przepis § 19 ust. 1 cyt. rozporządzenia stanowi, że przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu wyznaczają skład orzekający, w tym przewodniczącego, spośród członków zespołu posiadających zaświadczenia, o których mowa w § 23 ust. 1. Z § 19 ust. 2 omawianego rozporządzenia wynika, że Przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz, specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej dziecka lub osoby zainteresowanej.
W świetle § 19 ust. 3 cyt. rozporządzenia, powiatowy zespół i wojewódzki zespół, w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu, wydaje:
1) orzeczenie o umorzeniu postępowania;
2) postanowienie w sprawie:
a) uchybienia terminowi do wniesienia odwołania,
b) odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania,
c) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania,
d) niedopuszczalności wniesienia odwołania;
3) zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu do jej załatwienia.
Jak wyżej podano Sąd pierwszej instancji w omawianym wyroku uznał, że wprawdzie postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest rozstrzygnięciem proceduralnym, to jednak z uwagi na fakt, że do zastosowania tego przepisu jest uprawniony wyłącznie organ prowadzący postępowanie merytoryczne, przyjął, że może ono zostać wydane jedynie przez skład orzekający merytorycznie w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Powyższe stanowisko skutkowało stwierdzeniem, że w tym przypadku w sprawie nie ma zastosowania § 19 ust. 3 powołanego rozporządzenia.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo uznał zatem, że organy obu instancji naruszyły art. 153 P.p.s.a., albowiem nie zastosowały się do wyrażonej w uzasadnieniu w/w wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Błędnie stwierdził natomiast, iż naruszenie tego przepisu miało charakter rażący. W tych warunkach podjęta przez skarżącego kasacyjnie polemika z dokonanym przez Sąd w uzasadnieniu powołanego wyroku wyjaśnieniem istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w sprawie oraz wskazań co do dalszego postępowania, stanowiących konsekwencję oceny prawnej określających sposób działania organu w toku ponownego rozpoznania sprawy i przedstawianie dodatkowej argumentacji – nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Wobec powyższego uznać należy, iż zastosowanie przez organy w niniejszej sprawie § 19 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca z 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – wbrew ocenie prawnej i wskazaniom zawartym w uzasadnieniu powołanego wyroku – i wydanie postanowień przez składy niewłaściwe, które nie były składami orzekającymi merytorycznie, o których mowa w § 19 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, stanowiło rażące naruszenie § 19 ust. 3 cyt. rozporządzenia (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W konsekwencji stanowiło to również naruszenie art. 124 § 1 K.p.a., przez niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jednak wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, nie było to naruszenie o charakterze rażącym.
Nietrafne okazały się również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 i § 2 K.p.a., przez uznanie za nieważne zaskarżonego postanowienia, z uwagi na fakt, że zawiera ono rozstrzygnięcie nieznane ustawie. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie nie utrzymywało ono zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji w mocy. W orzeczeniu Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] postanowiono "uznać zażalenie K.K-B. (...) za bezzasadne". Przepis art. 138 § 1 i § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., zawierający zamknięty katalog rodzaju rozstrzygnięć, jakie może podjąć organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym (odpowiednio – zażaleniowym), który ma charakter bezwzględnie wiążący, takiego rodzaju rozstrzygnięcia nie przewiduje. Oznacza to, iż w postępowaniu odwoławczym (odpowiednio – zażaleniowym) nie może zostać wydane rozstrzygnięcie, które nie mieściłoby się w ramach tego przepisu. Tymczasem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał w tym przypadku, że zaskarżone postanowienie jest obarczone wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 138 § 1 i § 2 w zw. z art. 144 K.p.a.
Chybiony okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Podać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując ten zarzut jest zobowiązany jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami określonymi w powołanym przepisie. W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Zawiera przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji, wprawdzie w części błędnie, ale wskazał, na czym polegało rażące naruszenie przez organy poszczególnych w/w przepisów. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami, a konstrukcja uzasadnienia zaskarżonego wyroku poddaje się kontroli instancyjnej.
Reasumując wskazać należy, iż organy obu instancji w sposób rażący (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) naruszyły § 19 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca z 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz art. 138 § 1 i § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. Ponadto naruszyły art. 153 P.p.s.a. oraz art. 124 § 1 K.p.a., jednak – jak już wskazano – naruszenia te nie miały charakteru rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku K.K-B.o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, iż zwrot kosztów postępowania kasacyjnego związany ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczy wyłącznie przypadku, w którym tego rodzaju pismo sporządził profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy – art. 175 P.p.s.a.) oraz wniósł je w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej (art. 179 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną sporządził osobiście K.K-B., zatem pismo to nie mogło stanowić podstawy do zwrotu na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło