I SA/Wa 2128/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala sprzeciw. Z. K. (Skarżąca), pismem z [...] maja 2019 roku zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy M. (Burmistrz) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, Z. K. Decyzją z [...] sierpnia 2019 roku Burmistrz odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu było ustalenie, że Skarżąca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Jak podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (j.t. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2220 ze zm. - dalej "ustawa"). Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (SKO) decyzją z [...] września 2019 roku uchyliło decyzję Burmistrza i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia SKO wskazało art. art. 138 § 2 k.p.a. SKO wyjaśniło, że celem uregulowania zawartego w art. 27 ust. 5 ustawy jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, czyli kumulacji. Nie wyłącza ona jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełnienia warunkujących go przesłanek. Oznacza to możliwość dokonania wyboru przez osobę wnioskującą o świadczenia korzystniejszego dla niej, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji ze świadczenia dotychczas otrzymywanego. Wiąże się to jednocześnie z koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej owo świadczenie, w tym przypadku, specjalny zasiłek opiekuńczy. SKO wskazało, że Skarżąca wraz z wnioskiem z [...] maja 2019 roku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła przed organem I instancji oświadczenie, w którym podała : "pobieram zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad mężem Z. K. oraz, że z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z tego zasiłku". Stanowisko to potwierdziła w odwołaniu z [...] czerwca 2019 roku - wniesionym od decyzji organu Burmistrza z [...] czerwca 2019 roku, ustnym oświadczeniu z [...] lipca 2019 roku (notatka służbowa), piśmie z [...] lipca 2019 roku oraz w odwołaniu z [...] sierpnia 2019 roku. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego SKO wyjaśniło, że z art. 27 ustawy wynika prawo osoby uprawnionej do wyboru świadczenia. Wyjaśniło, że Skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz przedkładając w toku postępowania kolejne oświadczenia w istocie dokonała wyboru korzystniejszego dla siebie świadczenia, wyrażając wolę pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkowo formułowane oświadczenia Skarżącej wynikały w ocenie SKO jedynie z obawy przed utratą świadczenia obecnie pobieranego przy jednoczesnej odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem, w ocenie SKO nie zasługuje na aprobatę czynienie w takim przypadku przeszkód do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli jedynym powodem odmowy jest brak jednoznacznego zrzeczenia się odwołującej z dotychczas pobieranego świadczenia kolidującego z prawem do uzyskania obecnie wnioskowanego (korzystniejszego). SKO wyjaśniło, że w interesie Skarżącej leży takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować jej wybór świadczenia i jednocześnie nie pozbawić należnego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mężem niepełnosprawnym w stopniu znacznym. SKO wskazało następnie, że w świetle ustalonego stanu prawnego sprawy, przeszkodę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie w postępowaniu odwoławczym to jest przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi pozostawanie w obrocie prawnym decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] z [...] listopada 2018 roku, którą organ ustalił odwołującej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad Z. K. na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2019 r., której wyeliminowanie może być przedmiotem postępowania właśnie przed organem pierwszej. Uchylenie tej decyzji (art. 155 k.p.a.), czy też wygaszenie (art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.) pozostaje we właściwości organu pierwszej instancji, a nie organu odwoławczego. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy wydanie przez SKO rozstrzygnięcia, na podstawie którego uchyliłoby zaskarżoną decyzję w całości i ustaliłoby Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego prowadziłoby do rażącego naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy i tym samym do wydania decyzji dotkniętej wadą prawną skutkująca stwierdzeniem jej nieważności (art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.). Dlatego też, uwzględniając powyższe, SKO uznało za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, który powinien podjąć działania zmierzające do załatwienia sprawy w sposób gwarantujący słuszny interes strony odwołującej, tak aby dokonany przez nią wybór świadczenia został z realizowany. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę, wyrażając w niej obawę, że na skutek uchylenia decyzji przez SKO organ pierwszej instancji będzie zwlekał z rozpoznaniem sprawy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Sprzeciw jest niezasadny, zaskarżona decyzja SKO jest zgodna z prawem. W zaskarżonej decyzji SKO przesądziło, że Skarżącej co do zasady przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO wyjaśniło również, że rzeczywiście w sytuacji, w której Skarżąca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego wymaga uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Innymi słowy, przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wymaga wyeliminowania z obrotu decyzji Burmistrza Nr [...] z [...] listopada 2018 roku. Sąd podziela w pełni stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w przywoływanych przez SKO wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi w grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. Wprawdzie na gruncie prawa administracyjnego obowiązuje, wyprowadzana z art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a. zasada "jedna sprawa (uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisu prawa) - jedna decyzja" tym niemniej z uwagi na to, że z przepisu prawa wynika, że strona może otrzymywać w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych tylko jedno ze świadczeń wybrane przez nią, to kwestia tego wyboru, a tym samym i rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 155 k.p.a.) w odrębnym punkcie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 12 grudnia 2018 roku, sygn. akt. I OSK 1175/18 ). Dla uniknięcia zbiegu powyższych świadczeń możliwe jest również wydanie decyzji o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna. Podejście takie odpowiadać będzie zasadzie, zgodnie z którą ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest jedynie w sytuacji niekorzystania przez opiekuna z innych konkurencyjnych świadczeń (por. stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 82/18). W świetle art. 138 § 2 k.p.a. organ drugiej może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania to jest art. 7, 77§ 1 i 80 k.p.a. Burmistrz pominął bowiem treść oświadczeń Skarżącej złożonych przez nią przed wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2019 roku, to jest w odwołaniu z [...] czerwca 2019 roku od decyzji organu Burmistrza z [...] czerwca 2019 roku, ustnym oświadczeniu z [...] lipca 2019 roku (notatka służbowa), piśmie z [...] lipca 2019 roku, z których wynika, że rezygnuje ona z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, chce zaś otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne. Sąd podziela również stanowisko SKO, że rozpoznanie sprawy poprzez przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wymaga podjęcia czynności przez organ pierwszej instancji polegających na wyeliminowaniu z obrotu decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Czynności tej nie może dokonać SKO. Oznacza to, że spełnione zostały przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji, sprzeciw wniesiony przez Skarżącą od decyzji SKO z 12 września 2019 roku uznać należało za bezzasadny i podlegający oddaleniu na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.