II SA/Gl 1204/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącej P.S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad córką A. S. w okresie: - od 16 do 30 kwietnia 2019 r. w kwocie 791,50 zł, - od 1 maja 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. w kwocie 1.583 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu 27 listopada 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2019 r. zaliczono małoletnią córkę do osób niepełnosprawnych, lecz ustalono, że nie wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W wyniku odwołania skarżącej orzeczenie to zostało zmienione przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, który orzeczeniem z dnia 27 marca 2019 r. orzekł, że dziecko wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W dniu 23 maja 2019 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji ustalił nadto, że skarżąca była zatrudniona do dnia 15 kwietnia 2019 r. Obecnie nie pracuje, nie pobiera emerytury ani renty. Stąd też zdaniem organu, skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia dopiero od dnia następnego po rezygnacji z zatrudnienia (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.). W odwołaniu od decyzji skarżąca domagała się zmiany w zakresie terminu, od którego przyznano jej świadczenie. Wyjaśniła, że w związku z koniecznością opieki nad córką przebywała na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Z powodu błędnego orzeczenia lekarskiego, nie mogła skutecznie złożyć wymaganego wniosku, ani też nie zrezygnowała z zatrudnienia, aby nie utracić prawa do ubezpieczenia społecznego. Stąd też wniosła o przyznanie jej świadczenia od dnia 1 listopada 2018 r., kiedy to złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium stwierdziło bowiem, że do dnia 15 kwietnia 2019 r. skarżąca nie spełniała podstawowej przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż do tego dnia pozostawała w zatrudnieniu, co wyklucza możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca ponawiając dotychczasową argumentację, podniosła, że gdyby nie wadliwe orzeczenie Powiatowego Zespołu, mogłaby wcześniej zrezygnować z pracy w czasie przebywania na urlopie wychowawczym, z którego korzystała z powodu konieczności opieki nad córką. Jej zdaniem, organy administracji błędnie traktują bezpłatny urlop wychowawczy, jako pracę zarobkową. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn zawartych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem z naruszeniem art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyżej powołanej i wskutek zawężającej i literalnej wykładni tego przepisu. Kolegium nie odniosło się bowiem do twierdzeń skarżącej, że przed rozwiązaniem stosunku pracy z dniem 15 kwietnia 2019 r., przebywała na bezpłatnym urlopie wychowawczym, gdyż wskutek choroby córki nie mogła powrócić do pracy. Fakt korzystania przez skarżącą z urlopu wychowawczego od dnia 1 grudnia 2016 r. do dnia 15 kwietnia 2019 r., tj. ustania zatrudnienia, potwierdza złożone przez nią świadectwo pracy (k. 9 akt adm. organu I instancji). Stąd też rozstrzygnięcie sprawy wymagało rozważenia, czy korzystanie z urlopu wychowawczego oznacza rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami. Zdaniem sądu administracyjnego, w sytuacji, gdy po urodzeniu niepełnosprawnego dziecka, matka korzysta z urlopu wychowawczego z powodu konieczności sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień w procesie leczenia i rehabilitacji dziecka, taki stan rzeczy jest w skutkach prawnych równoznaczny z niepodjęciem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Gdyby nie choroba dziecka (niepełnosprawność), skarżąca mogłaby powrócić do pracy po wykorzystaniu świadczeń z tytułu urodzenia dziecka, tj. po dniu 1 grudnia 2016 r. Inny jest bowiem zakres opieki nad zdrowym dzieckiem, które może korzystać z opieki w żłobku lub innej placówce i nie uniemożliwia matce powrotu do pracy. Inaczej przedstawia się zaś sytuacja w przypadku dziecka niepełnosprawnego z określonymi wskazaniami. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej. Korzystając z urlopu wychowawczego, matka dziecka niepełnosprawnego spełnia zatem przesłankę w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Wniosek taki należy wyprowadzić z treści art. 3 pkt 22 ustawy. Przepis ten definiuje powyższe pojęcia. Zatrudnienie lub inna praca zarobkowa to wykonywanie pracy m.in. na podstawie stosunku pracy. Uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego oznacza zaś utratę dochodu (art. 3 pkt 23), analogicznie jak utrata zatrudnienia. Skoro skutki te zrównano, osoba korzystająca z urlopu wychowawczego winna być traktowana jak osoba rezygnująca z zatrudnienia. Sam fakt korzystania z urlopu wychowawczego, nie wyklucza bowiem wykonywania pracy u tego samego, bądź innego pracodawcy (art. 1862 kodeksu pracy). Co więcej, art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przewiduje możliwość przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Okres wypłaty tego dodatku jest dłuższy w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności. Skoro zatem ustawodawca przyznał dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, w tym legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, nie sposób przyjąć, aby celem ustawodawcy było doprowadzenie do rozwiązania stosunku pracy przez matkę ubiegającą się o świadczenie wychowawcze w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Rezultatem wykładni językowej, systemowej i celowościowej art. 3 pkt 22 i art. 17 ust. 1 ustawy, jest norma prawna, zgodnie z którą osoba spełniająca przesłanki pozytywne korzystająca z urlopu wychowawczego w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem i nie uzyskująca wynagrodzenia, nie musi rezygnować ze stosunku pracy w celu uzyskania świadczenia wychowawczego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1867/15, LEX nr 2480584). W niniejszej sprawie jest też poza sporem, że skarżąca złożyła wniosek w terminie 3 miesięcy od dnia wydania ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności. Stąd też spełnione zostały ustawowe przesłanki z art. 24 ust. 2a ustawy. Prawo do świadczenia wychowawczego należało zatem ustalić począwszy od miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności, tj. od dnia 1 listopada 2018 r. Z tych względów zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy, podlegała uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno zatem ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2018 r. ec