IV SA/Po 771/19
WyrokWSA w Poznaniu2019-12-12
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego z powodu awantur z byłym mężem i wymiany zamków w drzwiach przez byłego męża, a także czasowe wyjazdy za granicę w celach zarobkowych, stanowią podstawę do wymeldowania z pobytu stałego w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji pominęły istotne okoliczności związane z opuszczeniem lokalu, które mogły mieć charakter przymusowy lub wynikać z bezprawnego działania byłego męża. Opuszczenie miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego lub uniemożliwienia dostępu do lokalu (np. przez wymianę zamków) nie może być uznane za dobrowolne i trwałe, co jest warunkiem wymeldowania. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania D. W. z pobytu stałego. Organ pierwszej instancji (Burmistrz) orzekł o wymeldowaniu, a Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Organy uznały, że D. W. opuściła lokal dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu. D. W. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności poprzez błędne przyjęcie, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Skarżąca podnosiła, że opuszczenie lokalu było czasowe, związane z pracą za granicą oraz próbą uniknięcia awantur z byłym mężem, który wymienił zamki w drzwiach i zajął jej pokój.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza. Zasądzono od Wojewody na rzecz D. W. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz D. W. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewoda, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania D. W. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniono, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania D. W. oraz G. M. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], wszczęto na wniosek Z. M., który wskazał, że wymienieni w 2010 r. opuścili przedmiotowe mieszkanie. D. M. nabyła mieszkanie w [...] i stale tam zamieszkuje, a G. M. założył rodzinę i od wielu lat mieszka w wynajmowanym mieszkaniu w [...].
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., Burmistrz [...] orzekł o wymeldowaniu D. W. (poprzednio M.) z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], w trybie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1397). W trakcie przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, gdyż wymieniona opuściła przedmiotowy lokal bez wymeldowania się.
D. W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody.
Rozpoznając wniesione odwołanie, organ II instancji przytoczył treść regulacji ustawy o ewidencji ludności, a następnie wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że D. W. opuściła przedmiotowy lokal. Zdaniem Wojewody fakt ten został potwierdzony na podstawie:
. podania wnioskodawcy z [...] stycznia 2019 r. informującego, że odwołująca opuściła przedmiotowy lokal i na stałe zamieszkuje w [...], gdzie kupiła mieszkanie;
. oświadczenia D. M. z dnia [...] marca 2019 r., w którym poinformowała, że wielokrotnie próbowała dostać się i pomieszkać w przedmiotowym lokalu, ale klucze, które posiadała, nie pasowały do drzwi wejściowych. Gdy [...] marca 2019 r. wróciła z pracy z [...], również nie dostała się do mieszkania, ale z uwagi na późną porę, dopiero [...] marca 2019 r. poprosiła Policję o interwencję. Stwierdzono, że faktycznie posiadane przez nią klucze nie pasują, a drzwi otworzył mieszkający w tym lokalu syn S. M.. W obecności dwóch funkcjonariuszy weszła do przedmiotowego lokalu. Po wejściu do pokoju, przyznanego jej wyrokiem Sądu, stwierdziła, że nie ma w nim jej rzeczy, biżuterii i dokumentów, a jest on użytkowany przez Z. M. i jego żonę. Korzystanie z pokoju przez wymienionych uniemożliwiło odwołującej w tym dniu zamieszkanie w nim i naruszyło określone w wyroku Sądu zasady korzystania z przedmiotowego lokalu;
. protokołu wizji lokalowej z dnia [...] marca 2019 r., podczas której Z. M. oświadczył, że odwołująca przebywa w [...], gdzie kupiła mieszkanie. Odwołująca po rozwodzie wyprowadziła się dobrowolnie i zabrała swoje rzeczy osobiste. Od czasu opuszczenia przedmiotowego lokalu D. W. nie podejmowała prób powrotu. Podczas pobytów w [...] nie mieszkała w nim, lecz przebywała u brata. Wymieniona opłaca jedynie swoją część czynszu, ale nie ponosi kosztów związanych z zakupem opału i rachunkami za energię elektryczną, a także nie remontowała przyznanej przez Sąd części wspólnej mieszkania. W przedmiotowym lokalu nie ma jej rzeczy osobistych. Podczas przeprowadzonej wizji odwołująca wskazała, że jej centrum życiowe jest w przedmiotowym lokalu. Od 2010 r. wyjeżdżała w celach zarobkowych za granicę. W [...] ma rodzinę i przyjaciół. Ze spornego lokalu się nie wyprowadziła, ale zmuszona była go opuścić, ponieważ były mąż wszczynał awantury, w 2012 r. był wywieziony na izbę wytrzeźwień. Od 2013 r. podejmowała próby powrotu do mieszkania. W 2017 r. Z. M. wymienił zamki w drzwiach wejściowych i od tego czasu nie mogła wejść do lokalu. W związku z tym mieszkała i nocowała u rodziny. Postanowieniem Sądu, w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...] w [...] przyznano jej dwa pokoje do wyłącznego użytku. Obecnie jeden z jej pokoi zajmuje były mąż z żoną. Odwołująca oświadczyła, że w lokalu znajdują się jej rzeczy osobiste, kosmetyki, szczoteczka do zębów, sweter, spodnie, laczki;
. pisma D. W. z [...] marca 2019 r., w którym wniosła uwagi do protokołu z wizji lokalowej i oświadczyła, że z przedmiotowego lokalu nie wyprowadziła się. Mieszkanie czasowo opuściła w związku z wykonywaną pracą w [...] oraz w celu uniknięcia awantur z byłym mężem. Wymieniony przez 22 lata nie pracował i nie partycypował w kosztach podniesienia standardu lokalu, w tym części wspólnej oraz bezprawnie zajął jej pokój. Podczas interwencji Policji stwierdziła, że w pokoju nie ma należących do niej większości ubrań, ręczników, pościeli, kołdry i poduszki. Z. M. z wymienionego pokoju zabrał rzeczy swoje i obecnej żony. Po opuszczeniu pokoju przez wymienionych okazało się, że wymaga on remontu, na ścianach jest grzyb i są pajęczyny. W chwili obecnej nie nadaje się do zamieszkania, wobec tego faktu odwołująca była zmuszona nocować poza nim;
. pisma Komisariatu Policji w [...] z [...] kwietnia 2019 r., informującego, że w okresie od 2013 r. do marca 2019 r. D. M. obecnie W. nie zgłaszała interwencji dotyczących nie wpuszczania jej do swojego miejsca zameldowania. Pod wskazanym adresem odnotowano jedynie interwencję [...] marca 2019 r., gdy wymieniona zgłosiła, że nie może wejść do lokalu, gdyż były mąż zmienił zamki w drzwiach. Interwencja miała miejsce w trakcie toczącego się postępowania o wymeldowanie wymienionej;
. protokołu przesłuchania A. M. z [...] kwietnia 2019 r., która oświadczyła, że mieszka w tym samym bloku co D. W. i od kilku lat nie widziała wymienionej w miejscu zameldowania i nie wie, gdzie ona przebywa;
. protokołu przesłuchania E. N. z [...] kwietnia 2019 r., która poinformowała, że mieszka w sąsiedztwie D. W.. Od kilku lat nie widziała wymienionej w miejscu zameldowania i nie ma wiedzy, gdzie ona obecnie przebywa. Wie jedynie, że kilka lat temu wyjechała do pracy za granicę. Ostatni raz spotkała ją [...] listopada 2018 r. na cmentarzu;
. protokołu przesłuchania I. K. z [...] kwietnia 2019 r., która oświadczyła, że mieszka w bliskim sąsiedztwie D. W. i nie pamięta, kiedy ostatni raz widziała wymienioną, ale na pewno było to kilka lat temu. Nie ma wiedzy, gdzie obecnie przebywa. Wie, że D. W. od 7 lat wyjeżdża za granicę, ale nie widziała, aby przyjeżdżała do przedmiotowego mieszkania. Ostatnio spotkała wymienioną w mieście;
. pisma Jednostki Gospodarki Komunalnej w [...] z [...] kwietnia 2019 r. informującego, że D. W. (poprzednio M.), po złożeniu [...] lipca 2012 r. oświadczenia o pobycie za granicą od [...] kwietnia 2012 r., reguluje tylko czynsz za część mieszkania. Po spłaceniu zadłużenia opłaty są regulowane na bieżąco. We wskazanym oświadczeniu nie określiła czasu pobytu za granicą. Wymieniona od kwietnia 2019 r. do opłat za nieczystości zgłosiła syna S. M..
Następnie Wojewoda wskazał, że we wniesionym odwołaniu D. W. oświadczyła, że czasowo, w związku z pracą, opuściła przedmiotowy lokal, ale ma zamiar w nim przebywać i chce z niego korzystać. W obecnym miejscu pobytu nie zamierza pozostać na stałe. Wymieniona podała, że były mąż stara się jej utrudnić dostęp do mieszkania oraz że zamontowała zamki w przyznanych jej przez Sąd pomieszczeniach.
Organ odwoławczy uznał zgromadzone w niniejszej sprawie dowody, które potwierdziły, że D. W. (poprzednio M.) po rozwodzie od 2012 r., a według wnioskodawcy przynajmniej od 2010 r., nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], a opuszczenie wskazanego mieszkania miało charakter trwały i dobrowolny. Brak jest dowodów na to, że wymieniona została usunięta z przedmiotowego lokalu. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. zeznaniach świadków, informacji Policji. Świadkowie oświadczyli, że spotykali wymienioną w [...], ale nie mieszkała wtedy w przedmiotowym lokalu. D. W. oświadczyła, że z uwagi na awantury z byłym mężem musiała lokal opuścić, ale zgodnie z informacją Policji od 2013 r. do marca 2019 r. nie miała miejsca żadna interwencja. Pierwsza odbyła się [...] marca 2019 r., gdy wymieniona nie mogła wejść do przedmiotowego mieszkania, a więc już w trakcie prowadzonego postępowania o wymeldowanie i dwa lata po wymianie zamków w drzwiach wejściowych. Odwołująca stwierdziła, że od 2013 r. podejmowała próby powrotu do lokalu, jednak brak jest dowodów, że podjęła jakiekolwiek środki prawne w tym kierunku. Wymieniona w odwołaniu wyraziła zamiar powrotu do lokalu, ale podczas pobytów w [...] nie korzysta ze spornego mieszkania, tylko przebywa u rodziny. Odwołująca się w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] nie prowadzi swojego życia i nie utrzymuje więzi z lokalem. W przyznanym przez Sąd pokoju sama zauważyła na ścianach grzyb i pajęczyny i stwierdziła, że pomieszczenie nie nadaje się do zamieszkania i jest zmuszona nocować poza nim. Nie uczestniczy w remontach części wspólnych lokalu i w opłatach za media, co wskazuje, że nie korzysta z przedmiotowego lokalu. Odwołująca podczas oględzin wskazała nieliczne swoje rzeczy osobiste. Według zeznania wnioskodawcy, wymieniona nabyła mieszkanie w [...] i tam znajduje się jej centrum życiowe.
Zdaniem Wojewody, argumenty podnoszone przez D. W. w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, a opisane wyżej okoliczności sprawy wskazują, że opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu ma charakter dobrowolny i trwały, a pod wskazanym adresem odwołująca się nie koncentruje spraw życiowych.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. W., podnosząc zarzut naruszenia art. 35 w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędne przyjęcie, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały.
W jej ocenie, w omawianym stanie faktycznym nie można mówić o trwałości, gdyż każdorazowe opuszczenie lokalu miało charakter jedynie czasowy i wiązało się z przebywaniem przez nią na terenie [...], gdzie okresowo pracuje od 2010 r. Po zakończeniu pracy powracała do kraju, w związku z tym nie dochodziło do trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu, a miało ono jedynie czasowy charakter w okresie wykonywanej za granicą pracy zarobkowej. Charakteru trwałego nie miały także pojedyncze opuszczenia lokalu związane z bezprawnym działaniem byłego męża odwołującej.
Następnie skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o dobrowolności, gdyż fakt opuszczenia lokalu, jak i czas jego trwania, były związane z bezprawnym działaniem Z. M.. Bezprawne działanie przejawiało się po pierwsze wymienieniem przez niego zamków w lokalu, do którego skarżąca, na mocy wyroku rozwodowego, posiada tytuł prawny, a w którym była zameldowana. W związku z tym, dnia [...] marca 2019 r. miała miejsca interwencji Policji. Ponadto, Z. M. we wspomnianym lokalu przechowywał swoje rzeczy oraz przebywał w nim w sposób uniemożliwiający odwołującej korzystanie z niego. Opuszczenie lokalu było związane z awanturami wszczynanymi przez byłego męża pod wpływem alkoholu. W 2012 roku został on odwieziony na izbę wytrzeźwień. Zarzut braku wzywania Policji celem interwencji podczas takich awanturach, skarżąca powiązała z faktem, że w niedalekiej okolicy zamieszkuje jej rodzina, u której skarżąca mogła znaleźć schronienie. Dodatkowo skarżąca wskazała, że Z. M. dopuścił się usunięcia z mieszkania należących do niej rzeczy, takich jak większość ubrań, ręczników, pościeli, kołdry i poduszki oraz dokumentów, które to rzeczy potwierdzały wolę pobytu skarżącej w lokalu. Przyjęte przez organ twierdzenie, że w lokalu pozostały tylko drobne, pojedyncze rzeczy, jest mylne. Lokal był w pełni wyposażony, przygotowany na jej powrót w każdej chwili. Dodatkowo, działania podejmowane przez byłego męża w trakcie wykonywania pracy zarobkowej na terenie [...], doprowadziły do pogorszenia warunków panujących w mieszkaniu, tj. pojawienia się na ścianach grzybów oraz pajęczyn.
Skarżąca wskazała wreszcie, że po wymianie zamków przez męża podjęła odpowiednie kroki i posiada aktualnie klucze do mieszkania, stąd nie był podstaw do wytoczenia powództwa o udzielenie ochrony posesoryjnej. W mieszkaniu są obecnie zamontowane jej zamki, a fakt podjęcia tych działań w sposób dostatecznie silny uzasadnia istnienie woli dalszego zamieszkiwania skarżącej w lokalu.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości wymeldowania skarżącej z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej również jako: "ustawa"), który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK- A 2002, Nr 3, poz. 34), w którym wskazano, że: "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".
Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 ustawy oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należy, że celem instytucji wymeldowania (jak i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu - w kontekście wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności - została wypracowana m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (także na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych; tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.).
Sąd zauważa, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09 , Baza NSA). Dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z powodu presji, czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym, czy też finansowym osób trzecich. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że "rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów". Do okoliczności, wskazujących na wolę swobodnego opuszczenia lokalu przez daną osobę, należeć będą także: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.
Oceniając w tym kontekście wydane w niniejszej sprawie decyzje: zaskarżaną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, Sąd stwierdził, że nie są one prawidłowe w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] organy wskazały, że opuszczenie lokalu przez skarżącą miało cechy dobrowolności, a życie skarżącej od kilku lat koncentruje się poza miejscem zameldowania. W tym miejscu wskazać należy, że sam fakt długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu związany z podjęciem pracy czy innymi okolicznościami życiowymi, nie przesądza jeszcze o opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Istotne jest ustalenie, czy po wyjeździe dana osoba przejawia wolę powrotu i utrzymywania trwałych związków z miejscem stałego zameldowania. Osoby pracujące "za granicą" mimo długotrwałego tam przebywania, powracają do miejsca stałego pobytu, choćby na krótko, bo stanowi ich centrum życiowe, mimo że także niezbędne czynności związane z egzystencją wykonują w miejscu, w którym pracują. Przebywanie tych osób poza miejscem stałego pobytu jest zatem związane tylko i wyłącznie z tymi okolicznościami, a nie w związku z podjęciem decyzji utworzenia w innym niż miejsce stałego pobytu, ośrodka swoich życiowych, osobistych i materialnych interesów. Ze gromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego wynika bezspornie, że skarżąca w 2010 r. opuściła lokal położony przy ul. [...] i nadal w nim nie mieszka. Nie ulega wątpliwości także, że w mieszkaniu, poza nielicznymi drobiazgami należącymi do skarżącej, nie ma jej rzeczy osobistych, jednak jak twierdzi skarżąca w piśmie z dnia [...] marca 2019 r., w lokalu znajdowały się wcześniej jej rzeczy, biżuteria i dokumenty.
Skarżąca w kierowanych do organów pismach oraz odwołaniu zakwestionowała ustalenie organu, że faktyczne opuszczenie przedmiotowego lokalu było dobrowolne. Podczas przeprowadzonej wizji odwołująca wskazała, że jej centrum życiowe znajduje się w przedmiotowym lokalu. Od 2010 r. wyjeżdżała w celach zarobkowych za granicę. W [...] ma rodzinę i przyjaciół.
Z twierdzeń skarżącej wynika, że z lokalu się nie wyprowadziła, jednak zmuszona była go opuścić, ponieważ były mąż wszczynał awantury, a w 2012 r. został wywieziony na izbę wytrzeźwień. Od 2013 r. skarżąca podejmowała próby powrotu do mieszkania. W 2017 r. Z. M. wymienił zamki w drzwiach wejściowych i od tego czasu nie mogła ona wejść do lokalu. W związku z tym, mieszkała i nocowała u rodziny. Postanowieniem Sądu, w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...] w [...] przyznano jej dwa pokoje do wyłącznego użytku. W piśmie z [...] marca 2019 r., zawierającym uwagi do protokołu z wizji lokalowej, skarżąca podtrzymała oświadczenie, że z przedmiotowego lokalu nie wyprowadziła się. Mieszkanie opuściła czasowo w związku z wykonywaną w [...] pracą oraz w celu uniknięcia awantur z byłym mężem. Były mąż przez 22 lata nie pracował i nie partycypował w kosztach podniesienia standardu lokalu, w tym części wspólnej, ponadto bezprawnie zajął jej pokój. Podczas interwencji Policji stwierdziła, że w pokoju nie ma należących do niej większości ubrań, ręczników, pościeli, kołdry i poduszki. Ponadto, na rozprawie przed Sądem w dniu [...] grudnia 2019 r., skarżąca oświadczyła, że lokal w [...] to nie jest mieszkanie, ale inwestycja w apartament, którym zarządza wyspecjalizowana firma. Skarżąca tam nie mieszka, a jak wykazała w skardze "zarzut, że jakoby jej ośrodek życiowy został przeniesiony do [...], jest błędny".
W ocenie Sądu, zarówno element przedmiotowy - fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego - jak i element podmiotowy - zamiar zlokalizowania centrum życiowego w innym miejscu niż miejsce stałego pobytu - winny być ustalone przez organ w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych.
W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel, w jakim to miejsce, na pewien czas, zostało opuszczone, a także o przyczynę opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643).
W ocenie Sądu, organ I i II instancji pominął na dzień rozstrzygania w sprawie istotne z punktu widzenia orzeczenia w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego okoliczności, związane z opuszczeniem lokalu.
Z tej też przyczyny, Sąd uznał na za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art.135 P.p.s.a., orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a (pkt 2 sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło