II SA/Kr 936/19

WyrokWSA w Krakowie2019-12-13

Skład orzekający: Krystyna Daniel, Beata Łomnicka, Jacek Bursa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nakłady poczynione na wywłaszczonej nieruchomości, które nie były związane z realizacją celu wywłaszczenia, mogą stanowić podstawę do zwiększenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi przez byłego właściciela?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi. Przepis art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowi samodzielnej regulacji, lecz jest konsekwencją orzeczenia o zwrocie nieruchomości, a zatem uwzględniać można jedynie te nakłady, które służyły realizacji celu publicznego, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie.
Stan faktyczny
Gmina Miasto Rzeszów wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która została wywłaszczona pod budowę Parku Kultury i Wypoczynku. Organ I instancji odmówił zwrotu części nieruchomości, orzekł zwrot innej części na rzecz H. S. oraz zobowiązał do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Gmina Miasto Rzeszów wniosła odwołanie, zarzucając błędne rozliczenie nakładów. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Gmina wniosła skargę do WSA, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. nieuwzględnienia nakładów oraz braku rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu wierzytelności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: st. referent sąd. Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 listopada 2018 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala. Starosta Rzeszowski decyzją z dnia 30 stycznia 2018 r. nr [...] orzekł: w pkt l o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w obr. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0607 ha (powstałej z podziału działki nr [...]), obj. KW nr RZ l [...] stanowiącej własność Gminy Miasto Rzeszów; w pkt 2 o zwrocie na rzecz H. S. nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0153 ha i nr [...] o pow. 0,0209 ha (powstałe z podziału działki nr [...]), a także działki nr [...] o pow. 0,1028 ha, obj. KW nr RZ l [...], stanowiące własność Gminy Miasto Rzeszów oraz w pkt 3 o zobowiązaniu do zwrotu na rzecz Gminy Miasto Rzeszów zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w łącznej kwocie 9 808 zł. Starosta Rzeszowski w tym punkcie ustalił termin zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania na jeden miesiąc od daty uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji oraz orzekł, iż wierzytelność Gminy Miasto Rzeszów podlega stosownemu zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomości zwracanej na rzecz poprzedniego właściciela. Prawomocna decyzja Starosty Rzeszowskiego stanowi podstawę do wpisu w księgach wieczystych i ewidencji gruntów. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Gmina Miasto Rzeszów zarzucając naruszenie art. 140 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołujący się wskazał, iż organ I instancji błędnie uznał, że nakłady poczynione na zwracanej nieruchomości nie podlegają rozliczeniu. Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia 28 listopada 2018r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., póz. 121 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie aktu notarialnego z dnia 9 maja 1973 r. nr Rep. A. [...] H. S. zbyła na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. 0,2002 ha, w obr. [...], która niezbędna była w związku z budową Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 27 września 1973 r. nr [...] wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. Z dokumentacji geodezyjne - prawnej wynika, że dawna działka nr [...] w obr. [...] odpowiada obecnie działkom nr nr: [...], [...], [...], [...], położonym w obr. [...]. W trakcie toczącego się postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości decyzją z dnia 9 września 2015 r. nr [...] działka nr [...] podzieliła się na działki nr nr: [...], [...] i [...]. Działka nr [...] stanowi własność Gminy Miasto Rzeszów, natomiast działki nr nr: [...], [...] i [...] stanowią własność Gminy Miasto Rzeszów w trwałym zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w Rzeszowie. Ponadto umową dzierżawy z dnia 10 grudnia 2014 r. nr [...] część działki nr [...] i nr [...] oddana została w dzierżawę na okres 15 lat P. K., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą firma B z przeznaczeniem na urządzenie dwupoziomowego parkingu. Starosta Rzeszowski w trakcie prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie ustalił, że droga położona na działce nr [...] w obr. [...] (po podziale dz. [...]) jest drogą publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. póz. 2068). Droga ta zaliczona została do kategorii dróg publicznych -powiatowych uchwałą nr LIX/997/09 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 25 sierpnia 2009 r. oraz uchwałą nr LXVIII/1264/2014 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 28 stycznia 2014 r. Jednakże Prezydent Miasta Rzeszowa decyzją [...] z dnia 9 września 2015 r. zatwierdził podział działki nr [...] na działki nr nr: [...], [...] i [...], a w dniu 29 września 2015 r. Rada Miasta Rzeszowa podjęła uchwałę Nr XV/299/2015 o wyłączeniu z pasa drogowego działek [...] i [...] w obr. [...] w Rzeszowie. W wyniku podjęcia ww. uchwały w pasie drogowym pozostaje tylko działka nr [...], która powstała z podziału działki nr [...]. Wg organu II instancji na działkach nr [...] i nr [...] (powstałych z podziału działki nr [...]) oraz nr [...] nie został zrealizowany cel związany z ich wywłaszczeniem, tj. budowa Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie, co stanowi podstawę do orzeczenia o ich zwrocie. Z przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 23 czerwca 2015 r. oględzin nieruchomości wynika, że działka nr [...] od strony północnej stanowi pas drogi publicznej ulicy [...] natomiast od strony południowo-zachodniej stanowi pas drogi "[...]". W tej części działka zagospodarowana jest jezdnią, chodnikiem i poboczem. Natomiast działki nr: [...], [...] i [...] zagospodarowane są zorganizowanym parkingiem dwupoziomowym. Stan ten do dnia wydania niniejszej decyzji nie uległ zmianie. Rzeczą bezsporną jest więc, że ww. działki nie zostały wykorzystane na cel określony w akcie notarialnym z dnia 9 maja 1973 r. nr Rep. A. [...]. Potwierdzeniem faktu, iż na ww. działkach nie został zrealizowany cel wywłaszczenia jest nie tylko obecny stan zagospodarowania ale także zdjęcia fotogrametryczne pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie wykonane w latach: 1974, 1997, 2003, 2012 z których wynika, że inwestycja pod nazwą budowa Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie nie została zrealizowana. Ponadto przeprowadzone przez organ I instancji przesłuchania świadków wykazały, iż od dnia wywłaszczenia do dnia zakończenia budowy "[...]" tj. 2002 roku teren ten nie był w żaden sposób zagospodarowany. Dopiero budowa wspomnianego mostu na terenie przeznaczonym pod budowę Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie pozwoliła na uporządkowanie terenu polegające na wycięciu starego sadu owocowego, samosiejek i chwastów, w miejsce których zostały posadzone nowe ozdobne drzewka oraz zagospodarowane zostały skarpy powstałe w wyniku budowy mostu. Ponadto Gmina Miasto Rzeszów pomimo wezwań dokonywanych przez organy I i II instancji nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dokumentów potwierdzających, iż na terenie przewidzianym do zwrotu kiedykolwiek powstał Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie ani inne inwestycje wykluczające możliwość zwrotu, natomiast samo twierdzenie, iż teren ten stanowił miejsce wypoczynku i rekreacji mieszkańców Rzeszowa jest niewystarczające. Gmina Miasto Rzeszów w swoim odwołaniu nie kwestionuje dokonanego przez Starostę Rzeszowskiego zwrotu, skupiając się jedynie na błędnym rozliczeniu nakładów poczynionych na nieruchomości. Odpowiadając na ten zarzut organ podał, iż zgodnie z art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, wysokość zwaloryzowanego odszkodowania pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Dalej, ten sam przepis reguluje, iż przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu, natomiast nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że wartość przedmiotowej działki uległa zwiększeniu na skutek działań podjętych po jej wywłaszczeniu. Tym samym, wzrost wartości nieruchomości wynika przede wszystkim z faktu dokonania na działce prac budowlanych, polegających na budowie parkingu, które poczynione zostały przez prywatnego inwestora po dniu wywłaszczenia i niezgodnie z celem wywłaszczenia. Za tym stanowiskiem przemawia orzecznictwo sądowo-administracyjne, w szczególności, wyrok z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 816/11, Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyjaśnił prawidłowy sposób wykładni art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, iż "Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela interpretacji art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przyjętej przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przepis ten przy określaniu wartości nieruchomości nakazuje zawsze przyjąć stan nieruchomości z dnia zwrotu. Skład orzekający podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r. (sygn. akt I OSK 19971/10, LEX nr 1101479), w którym stwierdzono, że wskazane w art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczeniowego nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Powyższy pogląd opiera się bowiem na logicznym założeniu, że przepis art. 140 ust. 4 nie stanowi samodzielnej regulacji prawnej, lecz jest konsekwencją orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej - na podstawie art. 136 omawianej ustawy. Brak jest zatem podstaw do tego, aby przy obliczaniu wysokości odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego. Powyższe zaś - jak wywodził Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku - wynika z przepisów art. 136 ust. l i 2 oraz art. 137 ustawy gruntowej, gdzie w sposób jednoznaczny sformułowano dwie kwestie: po pierwsze, zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i po drugie, obowiązek zawiadamiania byłego właściciela, w przypadku zamiaru zmiany celu wywłaszczenia, przy jednoczesnym zagwarantowaniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, które to przepisy są pochodną regulacji konstytucyjnych (art. 21 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W rezultacie więc nie zawsze stan nieruchomości z dnia zwrotu będzie mógł być brany pod uwagę przy określaniu wysokości odszkodowania należnego od osoby wnioskującej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości." Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Gmina Miasta Rzeszów zarzucając naruszenie; - art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez brak ustalenia jakie zagospodarowanie zostało przewidziane na zwracanych działkach przez plan realizacyjny zagospodarowania terenu zatwierdzony decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 27.09.1972 r.; - art. 40 § 2 kpa poprzez niedoręczanie pism ustanowionemu pełnomocnikowi Gminy Miasto Rzeszów radcy prawnemu T. C., który złożył swoje pełnomocnictwo wraz z odwołaniem z dnia 11.02.2016 r.; - art. 216 ust. 1 ugn w zw. z art. 136 ust. 3 ugn poprzez uznanie, iż nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia; - art. 140 ust. 4 ugn w zw. z art. 139 ugn poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż wyłącznie nakłady związane z realizacją celu publicznego pod który nieruchomość była wywłaszczona powinny być brane pod uwagę przy dokonywaniu rozliczeń; - art. 141 ust. 2 ugn poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która nie orzeka o zabezpieczeniu hipoteką wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania. W uzasadnieniu podkreślono, iż nie ustalono jakie zagospodarowanie zostało przewidziane na zwracanych działkach przez plan realizacyjny zagospodarowania terenu zatwierdzony decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 27.09.1972 r. powołaną w treści umowy. Należy zwrócić uwagę, iż jeśli plan ten przewidywał na nieruchomości zorganizowaną zieleń to w takim razie prace wykonane na nieruchomości w 2002 r. (posadzenie drzewek ozdobnych) było realizacją tego celu. Cel ten został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot. Na taką interpretację wskazuje wyrok TK z dnia 13.03.2014 sygn. akt P 38/11. Ponadto pogląd organu, iż wyłącznie nakłady związane z realizacją celu publicznego pod który nieruchomość była wywłaszczona powinny być brane pod uwagę przy dokonywaniu rozliczeń, jest błędny. Wojewoda Podkarpacki powołuje się tu na jedno z orzeczeń NSA jednakże należy dopełnić obrazu sprawy i przypomnieć, iż orzecznictwo NSA w tej mierze jest niejednolite. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję Starosty, która nie orzekła o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy z tytułu zwrotu odszkodowania. Starosta Rzeszowski w decyzji z dnia 30.01.2018 r. w pkt III zacytował jedynie treść art. 141 ust. 2 ugn ale nie rozstrzygnął władczo czy tę hipotekę ustanawia czy nie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Istotą sporu były zaś zarzuty skargi odnoszące się do kwestii zbędności nieruchomości związanej z realizacją tzw. zieleni, niedoręczania pism pełnomocnikowi strony skarżącej, a także rozstrzygnięcia w zakresie nieuwzględnienia nakładów na nieruchomość wskazywanych przez stronę skarżącą oraz hipoteki dla zabezpieczenia roszczeń strony skarżącej. Podniesiona w skardze kwestia realizacji celu wywłaszczenia, wbrew zarzutom, została prawidłowo zbadana, należycie ustalona i rozstrzygnięta. W szczególności wskazują na to zdjęcia fotogrametryczne pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie z lat 1974, 1997, 2003, 2012 z których wynika, że inwestycja pod nazwą budowa Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie nie została zrealizowana. Także przesłuchania świadków prowadzą do wniosku, iż od dnia wywłaszczenia do dnia zakończenia budowy "[...]" tj. 2002 roku teren ten nie był w żaden sposób zagospodarowany. Zaś dopiero budowa mostu na terenie przeznaczonym pod budowę Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie pozwoliła na uporządkowanie terenu polegające na wycięciu starego sadu owocowego, samosiejek i chwastów, w miejsce których zostały posadzone nowe ozdobne drzewka oraz zagospodarowane zostały skarpy powstałe w wyniku budowy mostu. Z uwagi na to prace wykonane na nieruchomości w 2002 r. (posadzenie drzewek ozdobnych) nie może zostać uznane za realizację celu wywłaszczenia, ponieważ nie miało żadnego związku z wykonaniem projektu realizacji zagospodarowania terenu zatwierdzonego decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 27.09.1972 r. tj. budowy Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie. Gmina Miasto Rzeszów nie przedstawiła na to zatem żadnych wiarygodnych dokumentów potwierdzających, iż na terenie przewidzianym do zwrotu kiedykolwiek powstał Parku Kultury i Wypoczynku w Rzeszowie ani inne inwestycje wykluczające możliwość zwrotu. W zakresie wskazywanego naruszenia art. 40 § 2 kpa, wskazać należy iż nie wykazano w skardze w żaden sposób, aby wymienione pominięcie pełnomocnika doprowadziło do naruszenia interesów strony skarżącej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wbrew temu zaś, jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca otrzymywała wszystkie pisma procesowe i mogła się do nich odnieść poprzez poinformowanie swojego pełnomocnika, o czym świadczy m.in. długi okres prowadzenia postępowania i wystarczające terminy do złożenia zarzutów, stanowisk czy ewentualnych dowodów. Strona skarżąca nadto składała w postępowaniu terminowo odwołania, w tym ostatnie sformułowane osobiście, z pominięciem swojego pełnomocnika, co może świadczyć o tym, iż nie potrzebowała jego udziału w postępowaniu, dodatkowo zaś wskazywane uchybienie nie utrudniło stronie w terminowym złożeniu skargi do sądu, tym razem przez innego pełnomocnika. Stąd pominięcie pełnomocnika nie może prowadzić do uwzględnienia skargi. W zakresie natomiast nieuwzględnienia nakładów na nieruchomość wskazywanych przez stronę skarżącą oraz hipoteki dla zabezpieczenia roszczeń strony skarżącej, Sąd podziela stanowisko skarżonego organu poparte orzecznictwem sądowym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 816/11). Wykładnia art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadzi do wniosku, iż zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczeniowego nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Powyższy pogląd opiera się bowiem na logicznym założeniu, że przepis art. 140 ust. 4 nie stanowi samodzielnej regulacji prawnej, lecz jest konsekwencją orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej - na podstawie art. 136 omawianej ustawy. Brak jest zatem podstaw do tego, aby przy obliczaniu wysokości odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego. Powyższe wzmacnia argumentacja o zakazie użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i obowiązek zawiadamiania byłego właściciela, w przypadku zamiaru zmiany celu wywłaszczenia, przy jednoczesnym zagwarantowaniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, które to przepisy są pochodną regulacji konstytucyjnych (art. 21 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W zakresie zaś hipoteki organy prawidłowo przyjęły stanowisko wyrażone w orzecznictwie m.in. wyroku NSA z dnia 7.10.2016r. sygn.. I OSK 3029/15, iż art. 141 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 142 ust. 1 u.g.n. wyraźnie określa o jakich kwestiach winien rozstrzygnąć organ właściwy w sprawach zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wśród tych obligatoryjnych elementów decyzji nie jest wymieniona kwestia zabezpieczenia zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, co oznacza tylko akcesoryjny i fakultatywny charakterem tegoż rozstrzygnięcia. Zabezpieczenie wierzytelności jest wyłącznie środkiem służącym zapewnieniu skutecznego wykonana rozstrzygnięcia w przyszłości. W takim kontekście nie sposób nie dostrzec systematyki u.g.n. Regulacja prawna odnosząca się do zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego zawarta jest w art. 141 ust. 2 u.g.n. Natomiast ustępy 1 i 3 tej jednostki redakcyjnej odnoszą się do kwestii rozłożenia na raty należności z tytułu zwracanego odszkodowania. Szczególnie istotna jest treść ust. 1 statuująca podstawę prawną odsunięcia w czasie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Skoro przepis ów, który można uznać za wyjątek, od wyprowadzonej z art. 136 ust. 3 zdanie 3 u.g.n., zasady jednoczesności zwrotu nieruchomości i odszkodowania, pozwala na to aby skutek rzeczowy w postaci zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wyprzedzał w czasie zwrot zwaloryzowanego odszkodowania, to jednocześnie otwiera on przestrzeń dla rozstrzygnięcia pozwalającego zapewnić skuteczne wykonane decyzji w przyszłości, a więc dla zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przepis art. 141 ust. 2 u.g.n. stanowi w takiej sytuacji dopełnienie poprzedzającej regulacji. W okolicznościach niniejszej sprawy nie zostało rozłożone na raty zwaloryzowane świadczenie, mogące uzasadniać rozstrzygnięcie o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy Miasta Rzeszów. Nadto jak wyżej wskazano istnienie powyższych okoliczności nie stanowi jednak o konieczności zabezpieczenia wierzytelności. Nie ma bowiem generalnej zasady konieczności zabezpieczenia wierzytelności w każdej decyzji o zwrocie nieruchomości, bazując na wykładni językowej przepisu art. 141 ust. 2 u.g.n. Tak brzmiące stanowisko nie może być uznane za trafne w świetle wyników wykładni systemowej i funkcjonalnej, które jednoznacznie wskazują na akcesoryjny i fakultatywny charakter tegoż rozstrzygnięcia i wiążą zabezpieczenie wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z sytuacją odsunięcia w czasie terminu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, a w szczególności z instytucją rozłożenia na raty wierzytelności tych podmiotów, a nadto z potrzebą zapewnienia rzeczywistej ochrony interesu publicznego. Mając powyższe na uwadze, Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło