I SA/Wa 1105/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-13
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Iwona Kosińska, Monika Sawa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja komunalizacyjna wydana na podstawie ustawy z 1990 r. o przepisach wprowadzających ustawy o samorządzie terytorialnym i o pracownikach samorządowych, dotycząca nieruchomości, która nie stanowiła własności państwowej w dniu wejścia w życie ustawy, jest decyzją nieważną?Ratio decidendi
Decyzja komunalizacyjna wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1990 r. o przepisach wprowadzających ustawy o samorządzie terytorialnym i o pracownikach samorządowych, dotycząca nieruchomości, która w dniu wejścia w życie ustawy nie stanowiła własności państwowej, lecz osoby fizycznej, jest decyzją dotkniętą rażącym naruszeniem prawa i podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości, nie mogła ona stać się z mocy prawa własnością gminy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miasta i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 2013 r. Decyzja Wojewody z 2013 r. stwierdzała nabycie przez Gminę z mocy prawa własności nieruchomości. Minister uznał, że decyzja Wojewody była obarczona rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nieruchomość nie stanowiła własności państwowej w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie art. 153 p.p.s.a. i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lutego 2019 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2019 r.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r., nr [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 i 4 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził, że Gmina Miasto [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności nieruchomości położonej w [...] obr. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów, jako działka nr [...] wraz z zabudowaniami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi w [...] części.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] wystąpił S. F. W toku prowadzonego postępowania organ powziął informację, że wnioskodawca zmarł. Wobec powyższego postanowieniem z [...] września 2016 r. zawiesił postępowanie. Następnie postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. podjął postępowanie. Na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...] spadek po S.F. nabyli: V.S. i J. F.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lutego 2019 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Prezydent Miasta [...].
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując ponownie sprawę wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji (wyrażonej w art. 16 kpa), stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego jest ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutek ex tunc, tzn. od dnia wydania aktu administracyjnego, który podlega unieważnieniu, następuje przywrócenie stanu poprzedniego obowiązującego przed wydaniem aktu, którego nieważność stwierdzono. Zatem decyzja nadzorcza (stwierdzająca nieważność) ma charakter decyzji kasatoryjnej, nie zaś przyznającej określone prawa bądź nakładającej obowiązki.
Minister wskazał, że materialnoprawną podstawą decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. był art. 18 ust. 1 i 4 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Z brzmienia art. 5 ust. 1 tej ustawy jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), tym samym z komunalizacji wyłączone zostało mienie należące do innych podmiotów i stanowiące ich własność.
Organ nadzoru wyjaśnił, że stronami postępowania komunalizacyjnego (a w konsekwencji również postępowania nadzorczego) są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, wyjątkowo zaś inny podmiot, gdy wykaże, że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanej nieruchomości, który wykluczałby uznanie, że [...] maja 1990 r. prawo własności należało do Skarbu Państwa.
Minister wskazał, że deklaratoryjna decyzja Wojewody, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy stanowi ustawowe potwierdzenie, że gmina stała się z mocy prawa właścicielem określonych składników mienia ogólnonarodowego, wymienionych w art. 5 ustawy, dotychczas należących do Skarbu Państwa. Decyzja taka bezpośrednio nie mogła potwierdzać żadnych innych zdarzeń, w tym także przeniesienia posiadania nieruchomości stanowiących własność osób trzecich, gdyż gdyby została wydana w odniesieniu do nieruchomości niebędącej własnością państwową, lecz własnością osoby trzeciej, to byłaby nieważna z konsekwencjami przewidzianymi w art. 156 § 1 kpa.
Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że działka nr [...] była wcześniej skomunalizowana decyzją Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991 r., nr [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2008 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991 r. w części dotyczącej działki nr [...], bowiem uznał, że doszło do komunalizacji mienia osoby fizycznej – S.F. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2009 r., nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie Ministra było przedmiotem kontroli przez sądy administracyjne. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 470/09, oddalona została skarga na decyzję z [...] stycznia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt OSK 1385/09 oddalił skargę kasacyjną.
Decyzją z [...] stycznia 2013 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę Miasto [...] nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wraz z zabudowaniami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi w [...] części. Wojewoda w toku postępowania ustalił, że przed Sądem Rejonowym w [...] toczyła się sprawa z powództwa S.F., której przedmiotem było żądanie powoda o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] dla nieruchomości położonej w [...] obr. [...], oznaczonej jako działka nr [...], przez wykreślenie z działu II tej księgi Skarbu Państwa wpisanego jako właściciela i wpisanie w to miejsce powoda. Wyrokiem z [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...], powództwo S.F. zostało uwzględnione w ten sposób, że Sąd nakazał w dziale II ww. księgi wieczystej wykreślić Gminę Miasto [...] wpisaną jako właściciela i w jej miejsce wpisać jako właściciela S.F. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok z [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...], w ten sposób, że oddalił powództwo S.F. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że przedmiotowa nieruchomość nadal stanowi własność Skarbu Państwa.
Minister wskazał, że Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia z dniem
[...] marca 1984 r. prawo własności, m.in. spornej nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...]. Jednakże prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2006 r., sygn. akt [...], po wznowieniu postępowania, w punkcie II zmieniono postanowienie Sądu Rejonowego w [...] w ten sposób, że wniosek o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości został oddalony. Powyższe oznacza, że Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a jedynie posługiwał się wadliwym tytułem prawnym do skomunalizowanej nieruchomości.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezydent Miasta [...] przywołał stanowisko Sądu Okręgowego w [...] wyrażone w uzasadnieniu wyroku z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] oddalającym powództwo S.F. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym zacytowanego fragmentu uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] organ podniósł, że zagadnienie komunalizacji mienia w szerszym zakresie, niż obejmuje obecne postępowanie, a dotyczące całej nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] było już przedmiotem postępowania nadzorczego. W sprawie zapadły prawomocne wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 470/09 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt OSK 1385/09. Minister powołał przepis art. 153 ppsa.
Zdaniem organu nadzoru wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2012 r. sygn., akt [...] nie zmienia stanu prawnego lub faktycznego spornej nieruchomości na [...] maja 1990 r. od momentu poprzedniego badania tego zagadnienia. Grunt przypadający trzem lokalom był już wówczas oddany w użytkowanie wieczyste.
Organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na tytuł prawny osób fizycznych do spornej nieruchomości na dzień [...] maja 1990 r., a tym samym nieruchomość nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Wobec powyższego, Minister stwierdził, że przy wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ zaznaczył, że rozstrzygnięcie to ma charakter kasatoryjny i nie przesądza o tytule prawnym do nieruchomości.
Minister dokonał analizy, czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody wskazane w art. 156 § 2 kpa, tj., wywołanie przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. Wyjaśnił, że zasadą utrwaloną w orzecznictwie sądowym jest, iż nieodwracalny skutek prawny stanowiący przeszkodę w stwierdzeniu nieważności decyzji, to taki skutek, którego organ nie jest w stanie odwrócić w ramach swych kompetencji realizowanych w postępowaniu administracyjnym. Taki skutek wywołuje przeniesienie własności nieruchomości lub użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnej dokonywanej w formie aktu notarialnego. Organ podniósł, że dla rozstrzygnięcia, czy decyzja komunalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne koniecznym jest przeanalizowanie czynności prawnych i zdarzeń prawnych, które nastąpiły po dacie komunalizacji oraz po dacie wydania decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. Wskazał, że po [...] maja 1990 r. zostały wyodrębnione i zbyte dwa lokale mieszkalne: nr [...] i nr [...]. Jednak akty notarialne, na podstawie których nabyto lokale poprzedzone były decyzjami administracyjnymi. Dla lokalu nr [...] została wydana decyzja z [...] lutego 1990 r., a dla lokalu nr [...] decyzja z [...] lutego 1990 r. Wobec powyższego obrót wymienionymi nieruchomościami nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych komunalizacji, lecz wcześniejszych czynności prawnych. Natomiast lokal nr [...] został zbyty przed datą komunalizacji. Zatem czynność prawna wcześniejsza nie może być konsekwencją późniejszej komunalizacji. W ocenie organu, przeprowadzone postępowanie nadzorcze nie wykazało istnienia nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, które uniemożliwiałyby stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ podkreślił, że zebrany materiał dowodowy umożliwiał wydanie decyzji, a ewentualnie podjęte przez wnioskodawcę działania przed sądem powszechnym nie stanowią przeszkody do wydania w sprawie rozstrzygnięcia.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2019 r. wniosła Gmina Miasta [...] oraz Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...]. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] lutego 2019 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie :
- art. 232 § 1 kc i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez nieuwzględnienie, że Skarb Państwa pomimo wpisu w księdze wieczystej bez podstawy prawnej nabywa własność nieruchomości oddawanej w użytkowanie wieczyste, jako wtórny skutek prawny czynności, którą chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych;
- art. 153 ppsa, poprzez niezasadne uznanie, że niniejsza sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013r., jest tożsama ze sprawą która zakończyła się wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt OSK 1385/09;
- art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez niezasadne przyjęcie, że decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. dotknięta jest sankcją nieważności;
- art. 97 § 1 pkt. 4 kpa, który zobowiązuje organ do zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, w tym przypadku sąd powszechny. Niewątpliwie takim zagadnieniem wstępnym, które występuje w niniejszej sprawie jest cywilnoprawna kwestia, czy Skarbowi Państwa [...] maja 1990 r. przysługiwało prawo własności nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...]. Skarżący zaznaczyli, że rozstrzyganie tej kwestii cywilnej nie leży ani w kompetencji organu administracji, ani sądu administracyjnego. Podnieśli, że pomimo tego Minister wydając zaskarżoną decyzję władczo wypowiedział się w kwestii cywilnej, błędnie ustalając, że Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] maja 1990r., co nie jest zgodne z prawdą.
Zarzuty skarżący rozwinęli w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2019 r. oraz wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z [...] listopada 2019 r. skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa. Wskazali, że przez sądem okręgowym w [...] zawisła sprawa pod sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] przeciwko uczestnikom postępowania o ustalenie, że Skarb Państwa nabył z dniem [...] marca 1990 r. własność całej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...].
Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2019 r. Sąd oddalił powyższy wniosek, gdyż ustalenie własności Skarbu Państwa na datę 29 marca 1990 r. nie ma znaczenia dla przesłanki z art. 5 ust.1 ustawy komnalizacyjnej, jako wzorca kontroli decyzji w postępowaniu nadzorczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga nie jest zasadna.
Kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja Wojewody [...] została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Zgodnie z treścią tego przepisu mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (pkt 1) , przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego (pkt 2), zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 (pkt 3) staje się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin, o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej.
W przedmiotowej sprawie ważne jest, czy Skarb Państwa w dniu istotnym dla komunalizacji był właścicielem działki nr [...].
Bezsporne jest, że przedmiotowa nieruchomość przed przeniesieniem prawa własności na rzecz Skarbu Państwa stanowiła własność S.F. (zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] nr [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych). Bezsporne jest również to, że prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2006 r., sygn. akt [...] wydanym w wyniku wznowienia postępowania sądowego, Sąd Okręgowy w pkt II 2 zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia z dniem [...] marca 1984 r. własności, m. in. przedmiotowej działki w ten sposób, że wniosek o zasiedzenie oddalił. Oznacza to, że Skarb Państwa nie był właścicielem działki nr [...]. Zważyć należy, że przedmiotowe postanowienie oddalające wniosek o zasiedzenie nieruchomości przez Skarb Państwa wywarło skutek ex tunc, co powoduje, że decyzja komunalizcyjna została wydana w stosunku do mienia, które nie stanowiło własności Skarbu Państwa. Kwestie te były przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 470/09 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt OSK 1385/09. Jednakże pomimo stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności decyzji komanalizacyjnej z [...] kwietnia 1991 r. w części dotyczącej działki nr [...] i wyżej wskazanych wyroków sądów administracyjnych Wojewoda [...] [...] stycznia 2013 r. wydał decyzję komuanlizacyjną na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 1 i 4 ustawy z 10 maja 1990 r. do ułamkowej części przedmiotowej działki wraz z zabudowaniami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi. Wojewoda uznał, że skoro Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i powództwo S.F. oddalił, to przedmiotowa nieruchomość nadal stanowi własność Skarbu Państwa. Jednakże stanowisko Wojewody było błędne. Otóż jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] Sąd Rejonowy wyrokował co do przedmiotu nie objętego żądaniem pozwu. Powód wnosił bowiem o wykreślenie z działu II księgi wieczystej wpisu Skarbu Państwa podczas gdy, jako właściciel wpisana była Gmina Miasta [...]. Skoro powód żądał wykreślenia z działu II księgi wieczystej podmiotu, który nie był w nim ujawniony, to nie powinno dojść do nakazania wykreślenia innego podmiotu, czego powód nie żądał.
Wbrew stanowisku Wojewody wyżej powołany wyrok Sądu Okręgowego w [...] nie skutkował przyjęciem, że Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości (czy też jej części) w dniu [...] maja 1990 r. Jak wyżej wskazano wniosek o zasiedzenie spornej nieruchomości przez Skarb Państwa został oddalony. Powyższe oznacza, że skomunalizowano mienie, które nie było mieniem ogólnonarodowym. Z tych przyczyn słusznie Minister stwierdził, że decyzja komunalizacyjna rażąco naruszała prawo, tj. art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., co w konsekwencji - z mocy przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Wobec tego zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie jest zasadny.
Trafnie organ uznał, że decyzja komunalizacyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Skutkiem prawnym decyzji komunalizującej zabudowaną nieruchomość nie była sprzedaż trzech lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku posadowionym na nieruchomości. Pierwotnie sprzedaż lokali poprzedzona była decyzjami administracyjnymi. Natomiast kolejny obrót tymi lokalami został dokonany przed wydaniem decyzji komunalizacyjenej z [...] stycznia 2013 r. Spółka [...] nabyła lokal nr [...] i związane z nim prawo użytkowania wieczystego [...] maja 2002 r. To samo dotyczy lokali nabytych przez Gminę Miasto [...], gdyż lokal nr [...] Gmina nabyła [...] października 2000 r., a lokal nr [...] nabyła [...] listopada 2000 r. Oznacza to, że nabycie wskazanych lokali wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego nie było skutkiem powyższej decyzji komunalizacyjnej.
Podnieść należy, że jako kryterium nieodwracalnego skutku prawnego decyzji komunalizacyjnej, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, nie można przyjmować istnienia możliwości rozporządzania nieruchomością, zaś stwierdzenie nieważności takiej decyzji nie musi oznaczać odzyskania własności przez poprzedniego właściciela.
Przy ocenie ujemnej przesłanki z art. 156 § 2 kpa nie chodzi o "odwracalność" skutków prawnych w ogóle, lecz o odwrócenie skutków prawnych wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Już z tego powodu nie podlegały badaniu przez organ skutki czynności cywilnoprawnych obrotu nieruchomościami. Kwestie te - jak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - mogą być rozpatrywane w postępowaniach dotyczących legalności tych czynności.
W tym kontekście stwierdzić należy, że chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 232 § 1 k.c. i art. 5 ustawy o księgach wieczystych. Wprawdzie Sąd Okręgowy w [...] w wyroku z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] wypowiedział się odnośnie kwestii nabycia i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oraz ochrony nabywcy tego prawa, jednakże moc wiążąca wyroku, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c, dotyczy związania sentencją, a nie uzasadnieniem. Poza tym postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dotyczy regulacji aktualnego stanu prawnego. Natomiast w postępowaniu nadzorczym organ kontrolując decyzję komunalizacyjną bada stan prawny na [...] maja 1990 r.
Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny podnieść należy, że skarżący nie wskazali o jakie postępowanie chodzi. Z akt administracyjnych wynika, że w czasie toczącego się postępowania nadzorczego zawisła w Sądzie Rejonowym w [...] sprawa o sygn. akt [...] z powództwa S.F. przeciwko Gminie Miastu [...], Skarbowi Państwa i [...] Spółce z oo w [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Jak już wyżej zaznaczono uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dotyczy regulacji aktualnego stanu prawnego, wobec czego nie było podstaw do zawieszenia postępowania z wyżej wskazanej przyczyny.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 153 ppsa, należy zgodzić się za skarżącymi, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania. Wyroki wydane przez sądy administracyjne dotyczyły kontroli decyzji nadzorczych, których przedmiotem była decyzja komunalizacyjna z [...] kwietnia 1991 r. Postępowanie nadzorcze w przedmiocie oceny legalności tej decyzji zostało zakończone. Niniejsze postępowanie nadzorcze dotyczy decyzji z [...] stycznia 2013 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa ułamkowej części działki. Jednakże wadliwe powołanie tego przepisu nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak wskazano powyżej decyzja komunalizacyjna z [...] stycznia 2013 r. była rażąco wadliwa, bowiem dotyczyła nieruchomości stanowiącej [...] maja 1990 r. własność osoby fizycznej, wobec czego prawidłowo Minister stwierdził nieważność tej decyzji.
Mając na uwadze wszystkie powyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło