I FZ 94/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 498/19 w zakresie odrzucenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 21 maja 2019 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2012 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 498/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę P.S.(dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 21 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2012 r. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 17 lipca 2019 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy. Skarga ta zawierała braki formalne w postaci braku podpisu Skarżącego oraz nie wskazywała wartości przedmiotu zaskarżenia. W oparciu o zarządzenie Przewodniczącego z dnia 20 sierpnia 2019 r. Skarżący wezwany został do uzupełnienia powyższych braków w terminie 7. dni od dnia doręczenia wezwania. Strona została pouczona, że w razie nieuzupełnienia braków we wskazanym terminie, skarga zostanie odrzucona. Przesyłka zawierająca odpis powyższego zarządzenia została uznana za doręczoną z dniem 16 września 2019 r., a wobec tego termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 23 września 2019 r. Pomimo wezwania, Skarżący nie uzupełnił braków formalnych w wyznaczonym terminie. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd pierwszej instancji powołanym na początku postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. odrzucił skargę wskazując na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Pismem z dnia 14 stycznia 2020 r. Skarżący na powyższe postanowienie złożył zażalenie podnosząc, że doręczyciel nie pozostawił awiza w oddawczej skrzynce pocztowej, a w związku z brakiem prawidłowej podwójnej awizacji Sąd nie mógł uznać wezwania za skutecznie doręczone. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 17 grudnia 2019 r. w całości Postanowieniem z dnia 9 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił powyższe zażalenie ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia w ustawowym terminie. Na wspomniane postanowienie Skarżący złożył w dniu 7 kwietnia 2020 r. zażalenie, a także wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków zażalenia, załączając kompletny (uzupełniony) egzemplarz zażalenia z dnia 14 stycznia 2021 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2020 r. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków zażalenia, zaś po rozpoznaniu wniesionego od tego postanowienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt I FZ 296/20 uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz przywrócił termin do uzupełnienia braków zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi rygor nieuzupełnienia braków formalnych został określony w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie, jak to wynika z przedstawionego powyżej opisu, Skarżący wezwany został do uzupełnienia braków formalnych skargi, a to w postaci podpisania skargi, ewentualnie nadesłania podpisanego egzemplarza oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w zaskarżonym postanowieniu uznał, że przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do uzupełnienia wskazanych braków, została Skarżącemu doręczona w trybie zastępczym z dniem 16 września 2019 r., a w związku z tym do dnia 23 września 2019 r. brak powinien zostać uzupełniony, co nie nastąpiło. W rozpatrywanym zażaleniu Skarżący kwestionuje prawidłowość (skuteczność) doręczenia podnosząc, że nie otrzymał zawiadomień o pozostawaniu przesyłki w placówce pocztowej (awizo). Stosownie do treści art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Natomiast według § 2 art. 73 p.p.s.a zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Jak stanowi § 3 art. 73, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1. Powyższy sposób postępowania stwarza domniemanie doręczenia przesyłki adresatowi, które polega na przyjęciu, że adresat przesyłki zapoznał się z jego treścią w ostatnim dniu wskazanego terminu (§ 4 art. 73 p.p.s.a.) i z tą datą wiązane być powinny odpowiednie skutki procesowe. Z uwagi na określenie konsekwencji prawnych w oparciu o fikcję prawną poinformowania adresata o treści pisma, konieczne jest wypełnianie wszystkich wymogów formalnych, gwarantujących zawiadomienie adresata o nadejściu przesyłki i stworzeniu faktycznej możliwości jej odbioru. Do podstawowych warunków wymagających dopełnienia należy powiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas oraz faktyczne przetrzymywanie przesyłki przez ten okres. W aktach sprawy znajduje się niedoręczona Skarżącemu przesyłka oraz dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru (k.41). Adnotacja o awizowaniu pisma w dniu 2 września 2019 r. została umieszczona na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki, podobnie jak adnotacja o powtórnym awizowaniu (w dniu 10 września 2019 r.). Adnotacje o awizowaniu opatrzone zostały podpisem doręczającego. Z potwierdzenia odbioru jednoznacznie przy tym wynika, w jakim miejscu były pozostawione awiza. Doręczyciel oznaczył wyraźnie, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Nie można było więc uznać, że strona nie została poinformowana o możliwości odbioru przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym. Gołosłowne zaprzeczenie przez Skarżącego co do pozostawienia zawiadomień, w takiej sytuacji nie jest wystarczające do przyjęcia niedochowania warunków doręczenia zastępczego. Natomiast ze wskazanych dowodów nie wynika wyraźnie, w jakiej dacie przesyłka została zwrócona nadawcy, a zatem, czy faktycznie pozostawała w placówce pocztowej przez okres 14 dni od daty pierwszego awiza. Dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru nie został opatrzony datą i podpisem pracownika Poczty potwierdzającego fakt niepodjęcia przesyłki w terminie (jako przesłance zwrotu przesyłki do nadawcy). Z kolei z odcisku datownika (stempla pocztowego) odciśniętego na kopercie przy adnotacji "nie podjęto w terminie", nie wynika jednoznacznie, w jakiej dacie nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy, albowiem data dzienna nie została odzwierciedlona w sposób wyraźny, pozwalający na jej pewne odczytanie. W sumie więc nie można było przyjąć w sposób niewątpliwy, że przesyłka pozostawała w placówce pocztowej przez okres 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. W orzecznictwie podkreśla się, że instytucja doręczenia zastępczego stanowi próbę pogodzenia, z jednej strony - konieczności zapewnienia sprawności postępowania, z drugiej zaś strony - zapewnienia praw stronom postępowania, w tym także prawa do otrzymania decyzji (pism, wezwań) wydanych w tym postępowaniu. Ponieważ instytucja doręczenia zastępczego wywiera tak istotne skutki dla praw uczestników postępowania powinna być stosowana z zachowaniem reguł ustawowych, a każde odstępstwo winno skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do zastępczego doręczenia pisma (por. wyrok NSA z 11 marca 2014 r., I FSK 1880/13 oraz z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 1016/15). Za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej / sąd administracyjny, a prowadzą one do tego, że czynność doręczenia, w tym w szczególności oparta na "fikcji doręczenia", nie może być uznana za skuteczną (por. wyrok NSA z 11 maja 2012 r., I FSK 1134/11; publik. CBOSA). W świetle powyższego należało uznać, że nie miało oparcia w aktach sprawy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o obowiązku uzupełnienia braków formalnych w terminie siedmiu dni. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.