II SA/Lu 487/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta L. przyznał P. G. zasiłek rodzinny na dziecko N. G. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z jednorazowym dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] w miesiącu wrześniu 2017 r. w wys. [...] zł. W dniu [...]. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. otrzymał informację, że wnioskodawca przebywa za granicą i nie przekazuje świadczenia córce. Organ ustalił, że od dnia [...] 2016 r. do dnia [...] 2016 r. był zatrudniony przez [...] na podstawie umowy zlecenia na stanowisku opiekuna domowego. Z tytułu tego zatrudnienia w kwietniu 2016 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł netto. Uzyskanie tego dochodu, zdaniem organu, spowodowało utratę przez skarżącego prawa do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Organ obliczył, że do dochodu za 2015r. należało wliczyć kwotę alimentów z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł ( [...] zł miesięcznie oraz wspomnianą kwotę [...]zł, łącznie zatem wyniósł on [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie i przekroczył kryterium dochodowe na członka rodziny wynoszące [...] zł ( 2 x [...] zł ). Organ ustalił również, że wnioskodawca z dniem [...] grudnia 2016r. utracił zatrudnienie w [...]i i ponownie uzyskał je z dniem [...] kwietnia 2017r. Po obliczeniu dochodu z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego organ uznał, że wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe uprawniające go do uzyskania zasiłku od dnia 1 stycznia 2017r. Wobec powyższego decyzją z dnia [...]. uchylił pkt. 1 decyzji z [...]. i przyznał zasiłek od dnia 1 stycznia 2017r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 marca 2018r. ( II SA/Lu 1148/17 ) uchylił decyzję SKO. W konsekwencji decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z [...]. i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. Z kolei Prezydent Miasta L. postanowieniem z dnia [...]. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]., a następnie kolejną decyzją z dnia [...]. uchylił wspomnianą decyzję, odmówił przyznania zasiłku rodzinnego za okres od 1 listopada 2016r. do 31 grudnia 2016r. i przyznał zasiłek od dnia 1 stycznia 2017r. do 31 października 2017r. wraz z jednorazowym dodatkiem w kwocie [...]zł z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrześniu 2017r., uzasadniając swoje stanowisko tak jak poprzednio. Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło tę argumentację. Organ odwoławczy wskazał, że ustalenie dochodu nastąpiło w oparciu o treść art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści tego przepisu w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Ze wskazanej w zaświadczeniu o zatrudnieniu z dnia [...] 2019 r. informacji o podjęciu zatrudnienia wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w okresach [...] marca 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. - podjęcie pracy na terenie [...] nastąpiło od dnia [...] marca 2016 r. oraz w okresie [...] kwietnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. - podjęcie pracy nastąpiło od dnia [...] kwietnia 2017 r. W związku z powyższym na dochód rodziny składa się dochód strony za rok 2015 z tytułu pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko N. G. w łącznej wysokości [...] zł: 12 miesięcy = [...] zł + dochód uzyskany przez stronę za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za maj 2017 r. w wysokości [...] zł = [...] zł : 2 osoby = [...] zł na osobę w rodzinie. Zweryfikowany dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego na członka rodziny. Powyższe oznacza, że strona nie przekroczyła kryterium uprawniające do przyznania świadczenia wnioskowanego na dziecko i zasadnym było przyznanie stronie świadczenia. Zdaniem organu z powyższego wynika, że ustalenie dochodu strony następuje nie w związku z podjęciem przez stronę zatrudnienia, ale w związku z uzyskaniem dochodu. Z akt sprawy wynika, że strona podjęła zatrudnienie w dniu [...] marca 2016 r., zaś dochód netto za maj 2017 r., tj. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu wyniósł [...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. G. wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2016r. podpisał umowę zlecenia z firmą "[...] net na podstawie której miał świadczyć pracę poza granicami Polski, faktycznie jednak pracę zaczął wykonywać dopiero w kwietniu 2016r., a za dochód za kwiecień stanowił w istocie dochód za pierwszy, a nie za drugi miesiąc pracy. Nie powinien zatem, zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych być wliczany do dochodu jego rodziny. Do dochodu powinien zostać wliczony dochód za miesiąc maj 2016r. W ocenie skarżącego dla uwzględnienia dochodu uzyskanego w rozumieniu powołanego przepisu niezbędne jest stwierdzenie, że dochód ten uzyskiwany jest w dacie przyznawania świadczenia i to w tej samej wysokości jak w miesiącu o jakim mowa w tym przepisie. Skarżący kontynuował, że z uwagi na brak dochodu w kwocie tożsamej z kwotą dochodu za miesiąc kwiecień 2016r. dochód ten nie powinien być wliczany do dochodu jego rodziny przy weryfikacji prawa do zasiłku. Zwrócił ponadto uwagę na zapadłe w jego sprawach wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 5 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2018r. Poz. 2220 ) w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W orzecznictwie utrzymuje się, że w takim razie do dochodu rodziny należy dodać miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny i dopiero uzyskaną w ten sposób sumę podzielić na liczbę członków rodziny ( wyroki NSA z dnia I OSK 160/17, 3 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2447/14, 3 marca 2016 r. I OSK 1283/14, 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1914/15 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Dla uzasadnienia tego stanowiska podkreśla się, że organy dla ustalenia sytuacji materialnej strony powinny brać pod uwagę sytuację faktyczną, jak najbliższą dacie orzekania. Przyjęcie zaś, że dochód członka rodziny ustala się m.in. w oparciu o przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jest jedynie sposobem bardziej wszechstronnego, a zatem bardziej miarodajnego poznania sytuacji materialnej danej osoby i jej rodziny. Pozwala bowiem na dokonanie ustaleń, odnoszących się do pewnego, dłuższego okresu czasu, a jednocześnie bliskiego dacie orzekania. Skorygowanie jednak wysokości dochodów osiągniętych w poprzednim roku, poprzez uwzględnienie danych, odnoszących się do dochodów, jak najbardziej aktualnych, bo osiągniętych po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 5 ust. 4b ) dobitnie dowodzi, że intencją ustawodawcy było, aby w tego rodzaju sprawach organ brał pod uwagę sytuację wnioskodawcy i jego rodziny jak najbardziej bieżącą. Powyższa interpretacja wspomnianego przepisu wydaje się jasna dla organów, nie była kwestionowana również przez skarżącego. Spór koncentruje się natomiast wokół tego, czy przepis ten w ogóle ma zastosowanie w sprawie, a więc, czy dochód skarżącego powinien był wyliczony z uwzględnieniem zmian w strukturze dochodów rodziny, które winny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Nie sposób stwierdzić, jakie jest ostateczne w tej kwestii stanowisko Kolegium, które nawet się do zarzutu skarżącego nie odniosło, koncentrując się na ocenie prawidłowości przyznania świadczenia od 1 stycznia 2017r. Z pewnością jednak trafne jest spostrzeżenie organu odwoławczego, według którego ustalenie dochodu następuje nie w związku z podjęciem zatrudnienia, ale w związku z uzyskaniem dochodu. Wydaje się to oczywiste, jeśli zważyć, jak już wspomniano, że chodzi o ustalenie dochodu faktycznie uzyskiwanego. Prawdą jest, że według zaświadczenia [...] z [...] kwietnia 2017r. skarżący był zatrudniony od [...] marca 2016r. do [...] grudnia 2016r. na podstawie umowy zlecenia na stanowisku [...]. Za marzec osiągnął przychód brutto w kwocie [...]zł, w kwietniu [...] zł natomiast za maj [...] zł. Od każdej z tych kwot były pobierane składki ZUS. Z zaświadczenia wynika ponadto, że w marcu i kwietniu 2016r. świadczył usługi za granicą. Jednak z kolejnego zaświadczenia z [...] maja 2017r. wynika, że wynagrodzenie za marzec i kwiecień 2016r. zostało wypłacone łącznie w gotówce dopiero [...] maja 2016r. Oznacza to, że dopiero w tej dacie otrzymał dochód w rozumieniu art. 5 ust. 4b ustawy. Od [...] maja 2016r. do [...] grudnia 2016r. wypłacano mu także [...] zł brutto ( [...] zł netto ) z tytułu tzw. gotowości do świadczenia usług. Kwota ta była jednak przekazywana na pokrycie zaległych należności alimentacyjnych. W tej sytuacji pierwszym miesiącem o jakim mowa w art. 5 ust. 4b ustawy powinien być maj 2016r., kolejnym zaś czerwiec 2016r. i dochód uzyskany w tym miesiącu powinien zostać doliczony do dochodu członka rodziny skarżącego. Co więcej ze wspomnianego przepisu wynika jasno, że takiego "dodania" dokonuje się, jeżeli dochód "uzyskany" jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jak już wspomniano istotą tego przepisu jest "uzyskiwanie dochodu", nie zaś sam fakt zatrudnienia, a warunkiem jego zastosowania jest ponadto warunek tożsamości dochodu "uzyskanego" z dochodem uzyskiwanym w trakcie okresu świadczeniowego. Ustawodawca zakłada bowiem doliczenie wyłącznie dochodu długotrwale uzyskiwanego. Zatem przyjęta przez ustawodawcę zasada kontynuacji eliminuje możliwość powiększenia dochodu o dochód uzyskany w przypadku, gdy nie jest on już uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia. Oznacza to, że dochód uzyskany w maju 2016r. powinien być nadal uzyskiwany także w dacie ustalenia lub weryfikacji świadczenia, przy czym bez znaczenia jest jego wysokość, jeśli tylko zostaje zachowana jego tożsamość. W sprawie skarżącego z tytuły świadczonych usług wynagrodzenie otrzymał jedynie w maju 2016r. , pozostała zaś kwota wiązała się z gotowością do rekrutacji ( § 5 umowy zlecenia ). Jest jasne, że skoro skarżący nie otrzymywał już wynagrodzenia za świadczenie usług opiekuńczych w kolejnych miesiącach, kwota uzyskana w maju 2016r., również z tego powodu nie mogła zostać zaliczona do dochodu rodziny, jak przyjęły organy. Okoliczność uzyskania dochodu przez skarżącego z tytułu wykonywania usług opiekuńczych w [...] w 2016r. w świetle materiału dowodowego nieprawidłowo została zatem oceniona jako nowa istotna okoliczność w sprawie, nieznana organowi, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nie istniały zatem podstawy do wznowienia postępowania w sprawie i oceny jej wpływu na poprawność decyzji wydanej w sprawie. W konsekwencji wadliwie zastosowano art. 151 §1 pkt. 2 kpa uchylając decyzję z [...] r. i ponowne merytorycznie rozpoznając sprawę. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 1235 ) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L..