II OSK 1031/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 616/19 w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2019 r. nr 829/2019 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 616/19 oddalił skargę Z. M. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2019 r. nr 829/2019 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2019 r. nr 83/2019 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") nakazał Z. M. – jako właścicielce budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] - usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego budynku, poprzez osuszenie ściany i usunięcie zagrzybienia ściany budynku, znajdującej się od strony budynku nr [...], w terminie do 31 października 2019 r. oraz usunięcie pęknięć, w terminie do 31 grudnia 2019 r.: na zewnętrznej ścianie frontowej przy bramie garażowej, w górnej części ściany zewnętrznej, od strony ogrodu i na ścianie działowej między pokojami, od strony ogrodu. Z. M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "DWINB"), decyzją z 3 lipca 2019 r. nr 829/2019 po rozpatrzeniu odwołania Z. M., utrzymał w mocy decyzję PINB. Jak wynika z decyzji DWINB, postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. [...] w [...] prowadzone było z urzędu od 2010 r. w związku informacją Z. M., że w jej budynku przy ul. [...] w [...] pękają ściany i sufity na skutek robót budowlanych w zakresie remontu dachu prowadzonych przez A. M. - właściciela nieruchomości sąsiedniej przy ul. [...]. W toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzono kilkukrotnie oględziny (26 VI i 8 IX 2010 r., 18 VII 2012 r. oraz 24 X 2018 r.), pozyskano ekspertyzę techniczną dotyczącą budynku przy ul. [...] oraz ocenę techniczną robót budowlanych dotyczących budynku przy ul. [...], a także zeznania świadków. W świetle zebranego materiału dowodowego w ocenie DWINB należało zgodzić się z decyzją PINB nakładającą obowiązki celem usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [...]. W ocenie organów nie budzi najmniejszych wątpliwości to, że w badanym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, ze zm., zwana dalej: "Prawo budowlane".) W świetle istnienia zawilgocenia i zagrzybienia ściany budynku od strony budynku nr [...] oraz pęknięć na zewnętrznej ścianie frontowej, w górnej części ściany zewnętrznej od strony ogrodu, na ścianie działowej między pokojami od strony ogrodu, stanu przedmiotowego budynku z pewnością nie można uznać za stan należyty, o którym mowa w ww. art. 61 Prawo budowlane. Stan obecny budynku odbiega zatem od stanu wymaganego - stanu należytego, przez który należy uznać stan w którym stwierdzone nieprawidłowości nie powinny występować. Jednocześnie DWINB podkreślił, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w żadnym razie nie jest powiązane z przyczynami powodującymi powstanie przesłanek zastosowania nakazu. Na zastosowanie nakazu nie wpływa też okoliczność, czy i w jakim stopniu adresat decyzji jest winny powstania przesłanek zobowiązujących organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania i zakończenia go odpowiednim nakazem. DWINB zaznaczył także, że nie w każdym przypadku organ nadzoru budowlanego stwierdzając podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane, zobligowany będzie do wskazania naruszonych norm rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Kwestia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego niekoniecznie musi być wynikiem naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, zazwyczaj jest bowiem wynikiem technicznego zużycia obiektu budowlanego, nieodpowiedniego użytkowania, braku dbałości o obiekt, czy nieprzeprowadzania okresowych obowiązkowych kontroli i napraw. Jednocześnie DWINB oświadczył, że zawarty w odwołaniu wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania rozstrzygnięty został odrębnym postanowieniem z dnia 3 lipca 2019 r. nr 824/2018 odmawiającym zawieszenia postępowania. Na powyższą decyzję, Z. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 18 października 2019 r. o sygn. akt II SA/Wr 616/19, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę Z. M. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że prawidłowe są ustalenia organów obu instancji odnoszące się do konkretnych nieprawidłowości stanu technicznego budynku należącego do skarżącej. Zagrzybienie ściany od strony budynku sąsiedniego oraz pęknięcia ścian od strony wewnętrznej jak i zewnętrznej zostało jednoznacznie stwierdzone w ekspertyzie stanu technicznego z XII 2016 r. i potwierdzone w toku ostatnich oględzin przeprowadzonych przez PINB dnia 24 października 2018 r. (akta PINB, k. 28a i 68). Niezasadnie zarzuca więc skarżąca, że organy pominęły dowód z powołanej ekspertyzy. Zresztą wskazanych przez organ nieprawidłowości stanu technicznego budynku skarżąca nie kwestionuje. Skarżąca sama przecież z tego powodu zwróciła do organów nadzoru budowlanego o interwencję (akta PINB, k. 1, 20). Sformułowane w decyzji PINB nakazy są zatem adekwatne do ustalonego stanu faktycznego i służą usunięciu nieprawidłowości stanu technicznego budynku. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zasadniczą przyczyną kwestionowania decyzji jest natomiast zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 Prawo budowlane oparty na tezie, jakoby organy nadzoru budowlanego nie mogły nałożyć na właściciela budynku nakazu doprowadzenia budynku do należytego stanu technicznego, jeśli zły stan techniczny jest konsekwencją działań osoby trzeciej. Z tak postawioną tezą nie można się zgodzić i to niezależnie od faktu, że sporządzona w równolegle prowadzonym postępowaniu ocena techniczna robót budowlanych przeprowadzonych w budynku sąsiednim wykluczyła negatywny wpływ tych robót na budynek skarżącej (akta PINB, k.59). Najistotniejsze bowiem jest, że w świetle art. 61 pkt 1 Prawo budowlane, obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym ciąży na "właścicielu" lub "zarządcy" obiektu budowlanego. Oznacza to, że egzekwowaną przed organami nadzoru budowlanego publicznoprawną odpowiedzialność za stan techniczny budynku ponosi niezmiennie właściciel lub zarządca budynku bez względu na to, kto spowodował pogorszenie stanu technicznego obiektu. Jak trafnie zaznaczyły w swoich decyzjach organy, ewentualne przyczynienie się osoby trzeciej do powstania złego stanu technicznego budynku może stanowić podstawę do dochodzenia przez właściciela roszczeń odszkodowawczych. Nie może natomiast zwalniać właściciela z odpowiedzialności administracyjnoprawnej za stan techniczny budynku. Nie może również stanowić podstawy do nałożenia przez organy nadzoru nakazów z art. 66 ust. 1 Prawo budowlane na osobę trzecią, niebędącą właścicielem lub zarządcą obiektu. Sąd I instancji zaznaczył, że nie ma również podstaw do wyrażania oczekiwań, by organy nadzoru budowlanego przeprowadzały ustalenia na okoliczność przyczyn wystąpienia nieprawidłowości stanu technicznego budynku. Celem art. 66 ust. 1 Prawo budowlane jest bowiem nakazanie właścicielowi (zarządcy) usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, o ile takie nieprawidłowości wystąpiły. Wykonanie nakazu ma zaś nastąpić przy uwzględnieniu wymagań wiedzy technicznej i zgodnie ze sztuką budowlaną. Od woli właściciela obiektu budowlanego zależy, jakie konkretnie rozwiązania zastosuje i czy będą one eliminować również przyczynę powstania nieprawidłowości, czy też tylko jej skutki. Przepis art. 66 ust. 1 Prawo budowlane nie upoważnia organów do narzucania konkretnych sposobów i technologii, koniecznych do doprowadzenia obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie podzielił także zarzutu skargi powołującego się na każdorazową konieczność powiązania stwierdzonej przez organ nadzoru budowalnego nieprawidłowości z naruszeniem konkretnych przepisów techniczno-budowlanych. Użyte w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane pojęcie "nieodpowiedniego stanu technicznego" interpretowane musi być z uwzględnieniem art. 61 pkt 1 i art. 5 ust. 2 Prawo budowlane, a więc z uwzględnieniem ciążącego na właścicielu (zarządcy) obiektu budowlanego obowiązku utrzymania obiektu w "należytym" stanie technicznym. Jest to pojęcie ustawowe i niedookreślone, zaś przy jego interpretacji nie można abstrahować od charakterystyki i cech konkretnego obiektu w chwili jego wykonania oraz związanych z tym standardów. Organ, podejmując decyzję o usunięciu nieprawidłowości stanu technicznego obiektu budowlanego na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 Prawo budowlane, powinien uwzględniać indywidualne cechy konkretnego obiektu. Realizując uprawnienie nadzorcze z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane, organ nadzoru powinien każdorazowo przyjąć standard wymagań adekwatny do wieku budynku i rozwiązań technicznych zastosowanych w nim pierwotnie, mając na uwadze wyłącznie naprawczy, a więc remontowy, charakter nakładanych na właściciela obowiązków. Stąd też w sprawach prowadzonych na podstawie art. 66 ust. 1 Prawo budowlane nie zawsze można stosować wprost standardy określone w aktualnym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065, z późn. zm., zwany dalej: "r.w.t.") W ocenie Sądu I instancji nietrafny jest zarzut skargi sugerujący, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane konieczne jest w każdym przypadku wykazanie przez organ nadzoru, które warunki techniczno-budowlane zostały naruszone. Sąd w składzie orzekającym podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że nie w każdym przypadku organ nadzoru budowlanego stwierdzając podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane zobligowany będzie do wskazania naruszonych norm rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Z. M. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego: 1) art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię uznanie, że nakazanie skarżącej usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez osuszenie ściany i usunięcie zagrzybienia ściany budynku przy ul. [...], znajdujących się od strony budynku nr [...] w terminie do 31 października 2019 r. oraz usunięcie pęknięć w terminie do 31 grudnia 2019 r. na zewnętrznej ścianie frontowej przy bramie garażowej, w górnej części ściany zewnętrznej, od strony ogrodu, na ścianie działowej między pokojami, od strony ogrodu, było dopuszczalne, może wynikać i być adekwatne jedynie z "ustalonego stanu faktycznego" i służyć usunięciu nieprawidłowości stanu technicznego (bez wskazania pożądanego i wymaganego prawnie stanu technicznego) podczas gdy ww. przepis należy interpretować w ten sposób, że użytkownik (właściciela) musi naruszać konkretne regulacje (normy) techniczno-budowlane a PINB w [...] oraz organ odwoławczy nie wskazali naruszenia żadnych przepisów techniczno-budowlanych dotyczących użytkowania obiektu, które uzasadniały by nakazanie skarżącej usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a co oznacza nieuzasadnioną dowolność w nakładaniu istotnych obowiązku na użytkowników (właścicieli) w zakresie wykonania kosztochłonnych prac, 2) art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że obiekt budowlany w rozumieniu ww. artykułu to nie obiekt, którego oddziaływanie sprawia nieprawidłowości w innym obiekcie w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia pojęcia obiekt użytego ww. przepisie powoduje, że w ramach tego obowiązku (usunięcia nieprawidłowości) uwzględnić należy stan techniczny obiektu rzutującego na stan budynku skarżącej kasacyjnie, tj. uwzględnić w tym konkretnym przypadku stan techniczny sąsiedniego budynku wynikający z nieprawidłowego wykonanie robót budowanych w budynku położonym przy ul. [...], która to przyczyna nie została usunięta, a która bezpośrednio wpływa na stan techniczny obiektu skarżącej kasacyjnie, II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a."), poprzez niedokonanie przez WSA prawidłowej kontroli działalności organu administracji, a w konsekwencji przyjęcie, że organ dokładnie wyjaśnił stan faktyczny w sprawie i nie naruszył przepisów prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organy administracji obu instancji nie dokonały wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez pominięcie ekspertyzy sporządzonej przez doc. dr inż. M. K., w szczególności w zakresie, w jakim dotyczy ona przyczyn powstania stwierdzonych nieprawidłowości, podczas, gdy ustalenie przyczyn powstania pęknięć, zawilgoceń i zagrzybień ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie, ponieważ usunięcie skutków naruszeń nie może mieć miejsca bez wcześniejszego usunięcia przyczyn tych naruszeń. Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji WINB we Wrocławiu oraz poprzedzającej jej decyzji PINB w [...]. Jednocześnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd wojewódzki trafnie dokonał wykładni art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, wskazując, że możliwość podjęcia ingerencji organu nadzoru budowlanego na jego podstawie ma związek z przepisem art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego, mocą którego nałożony został na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek utrzymania go i użytkowania zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Z tego ostatniego przepisu wynika, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-7 Prawa budowlanego. W piśmiennictwie zasadnie wskazuje się, że obowiązki właściciela lub zarządcy obiektu w tym względzie polegają głównie na przeprowadzaniu, w czasie użytkowania obiektu, okresowych przeglądów i ocen jego stanu technicznego oraz podejmowaniu działań związanych z wykonywaniem niezbędnych robót konserwacyjnych i remontowych, zapewniających utrzymanie właściwego stanu technicznego i bezpieczeństwa eksploatowanego obiektu budowlanego (por. Prawo budowlane. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2018, s. 623). Organ nadzoru budowlanego uznając obiekt za będący w nieodpowiednim stanie technicznym, nie może pominąć tego, jaki był standard budowlany przedmiotowego budynku i pominąć oceny, czy wszystkie nałożone na jego właściciela roboty stanowią uzyskanie jego "odpowiedniego stanu", czy też nie stanowią ulepszenia tegoż budynku. Przez pojęcie "odpowiedniego" stanu technicznego nie sposób uznać takich robót budowlanych, które nie uwzględniałyby charakterystyki i cech obiektu z chwili jego wykonania, prowadziłyby zaś do przebudowy czy modernizacji budynku. Na konieczność uwzględnienia stanu techniczno-budowlanego, który został zaakceptowany w momencie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, w aspekcie niedopuszczalności stosowania normy art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, celem usunięcia stanu niezgodnego z aktualnymi przepisami techniczno-budowlanymi, wskazywano już w judykaturze (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 104/08, LEX nr 516926), poglądy tam sformułowane podziela Sąd w tym składzie. Dlatego też nie w każdym przypadku organ nadzoru budowlanego stwierdzając podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zobligowany będzie do wskazania konkretnych naruszonych norm rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nie każde wymagania odnoszące się do nowowznoszonego obiektu, jakości zastosowanych przy jego budowie materiałów mają swoje odzwierciedlenie w tych przepisach (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1123/14, LEX nr 2116189). Rację ma również Sąd wojewódzki, że w świetle brzmienia art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przyczyny, które doprowadziły do nieodpowiedniego stanu technicznego kontrolowanego obiektu nie mają znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1944/18, LEX nr 3098022). Celem tego przepisu. jest, aby jego stosowanie doprowadziło do zapewnienia właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów budowlanych oraz użytkowania ich w sposób niezagrażający wskazanym w ustawie dobrom chronionym. W związku z regulacją mającą spełnić powyższy cel nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do sytuacji spełniających przesłanki określone w tym artykule. Orzekający w sprawie na podstawie tej regulacji organ nadzoru budowlanego nie ma więc uprawnień do badania przyczyn powstania nieodpowiedniego stanu technicznego budynku. Nie może badać również, kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzony stan. Nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w żadnym razie nie jest powiązane z przyczynami powodującymi powstanie przesłanek zastosowania nakazu. Na zastosowanie nakazu nie wpływa też okoliczność, czy i w jakim stopniu adresat decyzji jest winny powstania przesłanek zobowiązujących organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania i zakończenia go odpowiednim nakazem. Obciążający właściciela nieruchomości obowiązek wykonania określonych robót budowlanych dotyczy świadczenia niepodzielnego. Rozstrzyganie sporów związanych z rozliczeniem kosztów poniesionych w związku z wykonaniem robót będących wynikiem zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego należy do sądów powszechnych w postępowaniu cywilnym (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 838/14, LEX nr 1989248). Stąd podnoszona przez skarżącą kasacyjnie okoliczność, że niewłaściwy stan techniczny należącego do niej budynku jest spowodowany działaniami na sąsiedniej nieruchomości, pozostaje bez znaczenia, dla oceny prawidłowości nałożonego obowiązku doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego. W tej sytuacji jako niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bowiem prawidłowo Sąd wojewódzki ocenił przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne i zasadnie uznał, że zgromadzony został niezbędny dla prawidłowego rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Natomiast poodnoszone przez skarżącą w toku całego postępowania okoliczności związane z przyczynieniem się do powstania niewłaściwego stanu budynku przez inne osoby, pozostawały poza zakresem okoliczności, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zainicjowane przez stronę postępowanie przed organami nadzoru budowlanego nie może służy dochodzeniu roszczeń o charakterze cywilno-prawnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.