III SA/Wa 3554/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Olesińska, Protokolant, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K.B. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego L., na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego L. z dnia 9 października 2012 r., na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. oraz za okres od stycznia do września 2005 r., [...] obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do września 2005 r., [...] obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. oraz za okres od stycznia do maja 2005 r., nr [...] obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r., zawiadomieniem z dnia 18 listopada 2013 r. wezwał Skarżącego – K.B. do uregulowania, w terminie czternastu dni od otrzymania wezwania, ww. zaległości. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości doręczono Skarżącemu w dniu 27 listopada 2013 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. Skarżący złożył do Dyrektora Izby Skarbowej (DIS) skargę na ww. czynność egzekucyjną, dokonaną zawiadomieniem z dnia 27 listopada 2013 r. W uzasadnieniu podniósł, że decyzje stanowiące podstawę czynności egzekucyjnej zostały wydane w wyniku przestępstwa, dowody zebrane w toku postępowania były fałszywe, a ponadto dochodzone zaległości podatkowe uległy przedawnieniu. DIS postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. oddalił ww. skargę jako nieuzasadnioną. Wskazał, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej "u.p.e.a."). Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, Skarżący pismem z dnia 15 kwietnia wniósł zażalenie do Ministra Finansów (MF). W uzasadnieniu ponowił zarzuty przedstawione w skardze z dnia 10 grudnia 2013 r., tj. sfałszowanie dowodów oraz wydanie decyzji stanowiących podstawę czynności egzekucyjnej w wyniku przestępstwa. Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie DIS z dnia [...] kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Przeprowadzona przez Ministra ocena dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu nieruchomości nie wykazała nieprawidłowości. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go u.p.e.a. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1 a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z nieruchomości. Zajęcia nieruchomości Skarżącego położonej w L. przy ulicy [...] dokonano, zgodnie z art. 110c § 1 i 2 u.p.e.a., poprzez wezwanie Skarżącego zawiadomieniem z dnia 18 listopada 2013 r. do zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami, z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości, oraz kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Jednocześnie organ egzekucyjny, zgodnie z art. 110c § 3 ww. ustawy, przesłał do Sądu Rejonowego dla L. w L., ww. wezwanie z dnia 18 listopada 2013 r. wraz z wnioskiem o dokonanie w księdze wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości wpisu o wszczęciu egzekucji. Natomiast podstawę dokonania zajęcia nieruchomości stanowiły przywołane wcześniej tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego L. Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż decyzje stanowiące podstawę do dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, Minister wskazał, iż zarzuty te nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Ww. zarzuty mogą być rozpoznane w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 34 lub art. 59 u.p.e.a. Zaznaczono, że Skarżący skorzystał z trybu wskazanego w art. 59 u.p.e.a., tj. postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zostało zakończone postanowieniem DIS z dnia [...] marca 2015 r., o odmowie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na naruszenie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej: k.p.a.) w związku z art. 6, art. 8, art. 11, art. 17, art. 18 oraz art. 54 u.p.e.a. Minister Rozwoju i Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga była niezasadna. Kontroli Sądu poddano postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości. Postawę do wniesienia takiej skargi stwarza przepis art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W literaturze i orzecznictwie panuje zgoda co do tego, że skargę, o której mowa, zobowiązany może wnieść na czynności o charakterze faktycznym (zob. np. A. Skoczylas, w: System Prawa Administracyjnego, tom 9, Prawo procesowe administracyjne, pod. red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2014 r., s. 481) i to tylko takie, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, CBOSA). W szczególności, nie mogą być podnoszone w ramach skargi na czynności egzekucyjne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, ani zarzuty przeciwko decyzji stanowiącej postawę wystawienia tytułu wykonawczego. Z treści skargi do tut. Sądu, jak i z wcześniejszych pism procesowych Skarżącego składanych w ramach postępowania egzekucyjnego, wynika tymczasem, że podstaw do kwestionowania czynności egzekucyjnej Skarżący upatruje w wadliwościach decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Jak podkreśla, decyzje te zostały wydane w wyniku przestępstwa, a dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (s. 3 skargi). Wskazuje, że nie był obecny w trakcie kontroli podatkowej dokonanej u niego w zakresie rozliczenia podatku VAT i w toku tej kontroli doszło do wielu proceduralnych uchybień, a poza tym podatnikowi została złożona propozycja korupcyjna, o czym świadczą dowody w sprawie karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w L. Dodał, że prócz tego toczy się postępowanie przed sądami administracyjnymi w sprawie wznowienia postępowania w zakresie dochodzonych należności. Skarżący zarzucił, że do tych argumentów organ I instancji się nie odniósł, czym naruszył zasady ogólne k.p.a. – praworządności (art. 6), zaufania (art. 8), przekonywania (art. 11). Sąd daje wiarę twierdzeniom Skarżącego, ale nie zmienia to faktu, że te argumenty w tym konkretnym postępowaniu – ze skargi na czynności egzekucyjne - nie mogły zostać uwzględnione ani przez Sąd, ani przez organy egzekucyjne. Otóż jak już wyżej zaznaczono, nie wszystkie zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mogą być formułowane w ramach skargi na czynności egzekucyjne, która – jak wiadomo – pozwala tylko na zakwestionowanie sposobu dokonania czynności egzekucyjnej (techniczne zastosowanie środka egzekucyjnego). Zarzuty takie jak podniesiony w skardze zarzut dotyczący wadliwości postępowania, w którym zapadły decyzje stanowiące postawę wystawienia tytułów wykonawczych – to argumenty właściwe dla postępowania jurysdykcyjnego (czyli takiego, w którym bada się prawidłowość decyzji), a nie egzekucyjnego (w którym decyzję się wykonuje, nie badając jej prawidłowości). Nie mają one zatem żadnego znaczenia w sprawie ze skargi na postanowienie o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Sąd wyjaśnia, że podniesione przez Skarżącego argumenty nie mają znaczenia tylko w tym postępowaniu, co nie oznacza, że nie mają znaczenia w ogóle. Jeżeli okaże się, że Skarżącemu uda się podważyć decyzje wymiarowe (stanowiące podstawę wystawienia tytułowo wykonawczych), postępowanie egzekucyjne będzie musiało być umorzone, a dokonane czynności egzekucyjne – uchylone (art. 60 u.p.e.a.). Uchylenie czynności egzekucyjnej jest więc skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie można natomiast domagać się uchylenia czynności egzekucyjnej z pominięciem trybu umorzenia postępowania egzekucyjnego - w ramach postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną – a tego zdaje się oczekiwać Skarżący. Podobnie, nie jest możliwe w ramach tego postępowania umorzenie postępowania egzekucyjnego – to może uczynić organ egzekucyjny z urzędu lub na wniosek Skarżącego lub wierzyciela po stwierdzeniu ku temu podstaw (np. po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji wymiarowych). Natomiast dopóki te decyzje w obrocie istnieją, dopóty postępowanie egzekucyjne może się toczyć, nawet jeśli decyzje wymiarowe rzeczywiście dotknięte są wadami, na które wskazywał Skarżący. Wynika to z rozdzielności trybów postępowania jurysdykcyjnego i egzekucyjnego. Z tych względów zarzuty podniesione w skardze do Sądu – skierowane w istocie przeciwko decyzjom wymiarowym – nie mogły być przedmiotem oceny Sądu w sprawie rozpoznanej, tak jak nie mogły się nim zająć organy orzekające w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Dlatego nie można im postawić zarzutu naruszenia zasad ogólnych k.p.a. wymienionych w skardze. Wbrew stanowisku Skarżącego Sąd aprobuje wyniki ustaleń natury faktycznej i prawnej dokonanych przez organy obu instancji, które wskazują, że zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości, był zastosowany zgodnie z prawem. Jest on wymieniony w katalogu środków egzekucyjnych obowiązków pieniężnych (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.), sama jego realizacja jest nieskomplikowana. Zgodnie z art. 110c u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości (§ 1). Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (§ 2). Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny przesyła do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub składa wniosek do zbioru dokumentów, a także przesyła wierzycielowi zawiadomienie o zajęciu nieruchomości (§ 3). Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2 (§ 4). Jak wynika z akt sprawy, wszystkie te czynności zostały prawidłowo wykonane. Zobowiązany został wezwany do zapłaty pismem z dnia 18 listopada 2013 r., doręczonym mu 27 listopada 2013 r. – i z tą chwilą doszło do zajęcia. Stosowny wniosek został tez przesłany do Sądu Rejonowego w L. Wydział Ksiąg wieczystych. Z tych wszystkich względów Sąd nie dopatrzył się w zastosowanej czynności wad, które przesądzałyby o odmiennej ocenie czynności zajęcia, niż dokonana przez organy obu instancji. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).