VII SA/Wa 1415/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak- Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Protokolant spec. ec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skarg A P, M P, M P i S P na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2019 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego oddala skargi Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (Prezes ULC) decyzją z [...] marca 2019r. [...] na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), art. 205a ust. 1 ustawy z 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1183 ze zm.), art. 3 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenia (EWG) nr 295/91 (Dz. U. L 46 z 17 lutego 2004 r. - dalej rozporządzenie) – umorzył postępowanie wszczęte na wniosek M P, A P, M P i S P, o stwierdzenie naruszenia przepisów rozporządzenia przez P.w związku z lotem z [...] października 2014 r. nr [...] na trasie [...]. Prezes ULC wskazał, że wezwał przewoźnika do złożenia wyjaśnień. Przewoźnik poinformował, że we wskazanym dniu nie wykonywał lotu [...], na dowód czego przesłał stosowne dokumenty. Zapytanie, który przewoźnik wykonywał ww. lot. organ przesłał zatem do biura podróży [...] , które nie udzieliło odpowiedzi. Dalej organ przytoczył art. 105 § 1 k.p.a. i wskazał, że w tej sprawie błędnie wszczęto postępowanie p-ko [...] S.A., należało je zatem umorzyć. Skargi na powyższą decyzję złożyli M P, A P, M P i S P zarzucając naruszenie:  1. przepisów prawa materialnego - art. 3 ust. 2b w zw. z art. 5 ust. 1 c rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie polegające na błędnym uznaniu, iż pasażerowie posiadający rezerwację na rejs, wydany przez organizatora turystyki, którego nie zrealizowano nie są uprawnieni do rekompensaty z art. 7 rozporządzenia. 2. przepisów postępowania - art. 205b ust. 5 Prawo lotnicze, poprzez jego niezastosowanie polegające na błędnym ustaleniu braku naruszenia art. 5 ust 1 c, w zw. z art. 7 ust. 1 b rozporządzenia, pomimo że przewoźnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności wobec pasażerów, którzy legitymowali się potwierdzeniem rezerwacji na rejs liniami [...] który nie został zrealizowany. Strony wniosły m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że domagali się stwierdzenia naruszenia prawa i wyznaczenie terminu jego usunięcia, w związku z niewykonaniem przez [...] S.A. opisanego lotu oraz przeniesienia rezerwacji na inny rejs, zrealizowany przez [...]. Skarżący wskazali, że z dokumentów wydanych przez organizatora turystyki wynika, iż posiadali rezerwacje na rejs w dniu [...] października 2014 r., [...] który miały wykonać [...] S.A. Nie został on jednak zrealizowany, co stanowi odwołanie rejsu (art. 2 lit. L rozporządzenia): "odwołanie" oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce.". Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 c rozporządzenia: "W przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy: ... mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7". Wyjątkiem od tej reguły jest zajście nadzwyczajnych okoliczności lub powiadomienie pasażera o odwołaniu rejsu na co najmniej 14 dni przed jego realizacją. W tej sprawie pasażerów o odwołaniu rejsu poinformowała [...] Sp. z o.o. na kilka dni przed realizacją. Dalej skarżący podnieśli, że w art. 2 lit. g rozporządzenia nadano organizatorowi turystyki uprawnienie do wydawania wiążącej przewoźnika lotniczego potwierdzenia rezerwacji. Przewoźnik odpowiada zatem za działania i zaniechania kooperującego z nim organizatora turystyki - w tym za nieuprawnione użycie jego kodu. Inna wykładnia byłaby sprzeczna z preambułą rozporządzenia, traktującą o konieczności objęcia pasażerów wysoką ochroną. Pasażerowie nie mają wglądu w ustalenia pomiędzy przewoźnikiem, a organizatorem wycieczek, tym samym pozostawienie decyzji mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której przepisy rozporządzenia stałyby się martwe. Podkreślili następnie, że zgodnie z art. 3 ust. 2b rozporządzenia ma ono zastosowanie m.in. w sytuacji, gdy "bez względu na przyczynę zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot." Ustawodawca przewidział zatem sytuację, w której znaleźli się wnioskodawcy (odwołanie rejsu oraz przeniesienie rezerwacji pasażerów na inny lot) i powiązał ją m.in. z prawem do odszkodowania. Skarżący wskazali, że tej sprawie przewoźnik lotniczy [...] mógł nie być podmiotem inicjującym zmiany rejsów, co nie umniejsza stosowania praw pasażerów, w tym do rekompensaty. Art. 13 rozporządzenia zakłada możliwość przeniesienia ciężaru wypłaty rekompensaty, na inicjatora zmian w rozkładzie: "W przypadku gdy obsługujący przewoźnik lotniczy wypłaca odszkodowanie lub wypełnia inne zobowiązania nałożone na niego przez niniejsze rozporządzenie, przepisy niniejszego rozporządzenia nie mogą być interpretowane jako ograniczające prawo przewoźnika lotniczego do dochodzenia, zgodnie z właściwym prawem, odszkodowania od jakiejkolwiek innej osoby, w tym od osób trzecich. W szczególności, niniejsze rozporządzenie w żaden sposób nie ogranicza prawa obsługującego przewoźnika lotniczego do dochodzenia odszkodowania od organizatora wycieczek lub innej osoby, z którą przewoźnik podpisał umowę.". Zdaniem stron, zgodnie z art. 205b ust. 5 Prawo lotnicze nie mogą oni ponosić negatywnych konsekwencji braku odpowiedzi organizatora turystyki. Decyzja winna zostać zatem zmieniona, poprzez zobowiązanie przewoźnika lotniczego do wypłaty na rzecz wnioskodawców rekompensaty określonej art. 7b oraz stwierdzenie naruszenia, w zakresie art. 14 rozporządzenia. Przewoźnik może zniwelować ww. ciężar finansowy poprzez obciążenie podmiotu czarterującego. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). W świetle powyższych kryteriów skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji z [...] marca stanowi art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest bowiem sprawa administracyjna. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa administracyjna, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła taki charakter w toku postępowania. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bo przyczynę bezprzedmiotowości wykryto w toku postępowania, w drugim przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze kontynuowanie postępowania w związku z brakiem niemożliwości wydania decyzji pozytywnej, ani negatywnej. Chodzi zatem o istnienie takich okoliczności, które czynią prawnie niemożliwym wydanie decyzji z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się zatem bezprzedmiotowe, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że skarżący wprawdzie posiadali rezerwację na lot w dniu [...] października 2014 r., o oznaczeniu kodowym nr [...] na trasie [...] niemniej nie znajduje potwierdzenia okoliczność, że przewoźnikiem lotniczym obsługującym ten lot były [...] S.A. Wręcz przeciwnie z wyjaśnień ww. przewoźnika lotniczego zawartych w piśmie przesłanym drogą elektroniczną do Prezesa ULC w dniu 21 marca 2019r. oraz załączonej korespondencji Działu Czarterów ULC z Biurem Podróży [...] wynika, że nie potwierdził on możliwości realizacji dodatkowego rejsu w dniu 11 października 2014 r. z powodu braku dostępnych załóg. Okoliczność tą potwierdza samo Biuro [...] , które co prawda w tej sprawie nie odpowiedziało na wezwanie organu, jednak w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1726/18 dotyczącej tego samego lotu ustalono, że przewoźnikiem obsługującym ten lot był [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] . Na fakt ten wskazali również sami skarżący w skargach. Tym samym [...] S.A. nie były przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 lit. b w zw. z art. 3 pkt 5 rozporządzenia. W konsekwencji skarżący błędnie skierowali reklamację do tego przewoźnika lotniczego. Skoro nie została zawarta umowa wiążąca biuro podróży - organizatora wycieczki - z [...] " S.A. w zakresie dotyczącym przedmiotowego lotu [...] na trasie [...] ), to w sprawie nie miał również zastosowania art. 3 ust. 2 b rozporządzenia, dotyczący wyłącznie sytuacji, w której pasażerowie zostali przeniesieni przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwację, na inny lot. W świetle przedstawionych ustaleń nie można było zgodzić się z argumentacją skarg przedstawioną w związku z treścią art. 2 lit. g rozporządzenia (wskazującym, że "rezerwacja" oznacza fakt posiadania przez pasażera biletu lub innego dowodu potwierdzającego, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek), że [...] S.A. odpowiadały za działania i zaniechania kooperującego z nim organizatora turystyki - w tym za nieuprawnione użycie jego kodu. Prawidłowo zatem Prezes ULC umorzył – jako bezprzedmiotowe -postępowanie w niniejszej sprawie. Z podanych przyczyn zarzuty skarg nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargi.