III FSK 469/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 812/19 w sprawie ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2019 r., nr 3001-IEW2.4123.46.2019 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 812/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. T. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 9 sierpień 2019 r., nr 3001-IEW2.4123.46.2019 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie: – art. 116 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: o.p.), poprzez błędne przyjęcie, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu E. sp. z o.o. w okresie powstania zaległości fiskalnej E. sp. z o.o., – art. 18 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 505, dalej: k.s.h.) przez uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do uznania, że skarżący nie mógł pełnić funkcji prezesa zarządu spółki E. sp. z o.o. w okresie powstania zaległości mimo tego, iż był skazany za przestępstwa z art. 18 § 2 k.s.h., – art. 184 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) poprzez niewydanie przez organ odwoławczy postanowienia o uchybieniu terminowi. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: – art. 58 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i wniósł prośbę o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, – art. 116 § 1 i § 2 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu E. sp. z o.o. w okresie powstania zaległości fiskalnej E. sp. z o.o. Podnosząc powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o: – uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku w całości, – rozpoznanie sprawy na rozprawie, – zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o: – przeprowadzenie rozprawy, – oddalenie skargi kasacyjnej, – zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Za bezpodstawne należy uznać zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowania, w szczególności art. 116 § 1 i 2 o.p. i art. 18 § 1 k.s.h. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 9 sierpnia 2019 r. była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z 31 grudnia 2018 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe E. Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: III i IV kwartał 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oraz stwierdzenie, że odwołanie z 24 maja 2019 r. (nadane za pośrednictwem P. P. w dniu 24 maja 2019 r.) od ww. decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 1 pkt 1 o.p., w związku z powyższym pozostawiono je bez rozpatrzenia. W rozstrzygnięciu tym organ odwoławczy nie przeprowadzał wykładni przepisów prawa materialnego normujących zasady odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe, stąd też nie mógł dokonać ich błędnej interpretacji i w konsekwencji niewłaściwe zastosować. Powołane postanowienie stało się przedmiotem skargi skierowanej do WSA w Poznaniu, który wyrokiem z 16 stycznia 2020 r., I SA/Po 812/19 skargę ową oddalił, uznając, iż zasadnie odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Konsekwentnie także przedmiotem badania WSA w Poznaniu była zatem prawidłowość i zasadność zastosowania przez organy podatkowe - w ustalonych okolicznościach faktycznych – wyłącznie przepisów o charakterze proceduralnym. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 184 k.p.a., poprzez niewydanie przez organ odwoławczy postanowienia o uchybieniu terminu. Aktem prawnym, na podstawie którego powzięte zostało rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020 poz. 1325) i tylko o ewentualnym naruszeniu przepisów tego aktu prawnego może być mowa. Wskazać też należy, iż art 184 § 1 - § 4 k.p.a. normuje kwestie wniesienia przez prokuratora sprzeciwu od decyzji ostatecznej. Natomiast w przedmiotowej sprawie - wbrew twierdzeniom skarżącego - organ odwoławczy w postanowieniu z 9 sierpnia 2019 r. stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 1 pkt 1 o.p. Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 58 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i wniósł prośbę o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ponownie trzeba podkreślić, że przedmiotem badania WSA w Poznaniu była prawidłowość i zasadność zastosowania przez organy podatkowe - w ustalonych okolicznościach faktycznych - przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zaś w Dziale IV, Rozdział 7 tego aktu prawnego ustawodawca zawarł przepisy normujące kwestie przywrócenia uchybionego terminu. Chociaż powołany przepis art. 58 k.p.a. dotyczy również instytucji przywrócenia terminu, to Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do dokonywania oceny prawidłowości zastosowania w sprawie odpowiadającej mu regulacji przewidzianej w art. 162 o.p., która nie została wskazana przez autora skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych lub też ich uzasadnienia. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza zatem, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Bogusław Dauter