I SA/Po 812/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2018 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności J. T. (skarżącego) za zaległości podatkowe [...] Sp. z o.o. w [...] z tytułu podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2013 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie ogółem [...] zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł oraz stwierdził, że odwołanie z [...] maja 2019 r. (nadane tego dnia za pośrednictwem [...]) od ww. decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu i w związku z powyższym pozostawił je bez rozpatrzenia. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego – prezesa zarządu spółki – za zaległości podatkowe [...] Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie ogółem [...] zł oraz kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie [...]zł. Orzeczenie zostało skierowane na adres rejestracyjno-korespondencyjny strony dostępny w Systemie Rejestracji Centralnej. Z uwagi na nieobecność adresata i niemożność doręczenia pisma w trybie art. 145 § 1 i art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pismo zostało złożone w urzędzie pocztowym [...] stycznia 2019 r. na okres 14 dni. Wobec niepodjęcia przesyłki, zwrócono ją nadawcy, a organ uznał decyzję za doręczoną z upływem [...] stycznia 2019 r. Tym samym termin do wniesienia odwołania upływał [...] lutego 2019 r. Pismem z [...] maja 2019 r .skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Jednocześnie strona wniosła odwołanie. W odpowiedzi na wezwanie organu z [...] maja 2019 r. strona uzupełniła braki odwołania w dniu [...] czerwca 2019 r. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że dowiedział się o decyzji dopiero [...] maja 2019 r. z przesłanego zawiadomienia z [...] maja 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Decyzja została wydana błędnie i z naruszeniem dóbr osobistych strony, która nie mogła piastować stanowiska prezesa zarządu z uwagi na karalność. W okresie wcześniejszym nie mogła wnieść odwołania, ponieważ nie docierały do niej zawiadomienia ani wezwania w sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r., wskazanym we wstępie, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził, że odwołanie z [...] maja 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, zatem pozostawił je bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał m.in., że decyzja organu I instancji została skierowana na jedyny dostępny w Systemie Rejestracji Centralnej adres strony, a do dnia wydania decyzji skarżący nie złożył żadnego innego dokumentu, z którego wynikałaby zmiana jego adresu zamieszkania. Adres ten figuruje również na karcie wzoru podpisu sporządzonej przed notariuszem [...] listopada 2013 r. Tym samym był to jedyny adres strony znany organom podatkowym. Aktualizacja adresu strony nastąpiła dopiero [...] kwietnia 2019 r. Tym samym doręczenie decyzji na poprzedni adres odbyło się w sposób prawidłowy. Przyczyna wskazana przez stronę nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności. Decyzja organu I instancji została doręczona w sposób prawidłowy, a odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia. Podniesione przez skarżącego okoliczności, że nie docierały do niego zawiadomienia ani wezwania w sprawie wskazuje raczej na brak zachowania należytej staranności i dbałości w prowadzeniu własnych spraw. Wobec wskazania organom podatkowym adresu jako adresu zamieszkania i korespondencyjnego strona winna liczyć się z faktem, że na ten adres będzie kierowana wszelka korespondencja. W sytuacji czasowego bądź długotrwałego nieprzebywania pod tym adresem strona winna zgłosić aktualizację danych lub stosownie zorganizować odbiór korespondencji, czego nie uczyniła. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia, orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania i zobowiązanie organu do rozpatrzenia odwołania. W uzasadnieniu stwierdził, że nie wiedział o toczącym się postępowaniu. Jak wskazał, do skargi załączył decyzję o anulowaniu zameldowania z [...] czerwca 2017 r. i zaświadczenie o zameldowaniu z [...] sierpnia 2018 r., z których wynika, że nie jest zameldowany pod adresem, na który została skierowana decyzja od czerwca 2017 r., a pod adresem aktualnego zamieszkania jest zameldowany od sierpnia 2018 r. - ponad 5 miesięcy przed wysłaniem do niego decyzji. Tym samym organ winien ustalić jego adres w systemie PESEL. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2018 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności J. T. (skarżącego) za zaległości podatkowe [...] Sp. z o.o. w [...] z tytułu podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2013 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie ogółem [...] zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł na jedyny dostępny w Systemie Rejestracji Centralnej adres skarżącego było właściwe, a zatem czy decyzja została skutecznie doręczona z upływem [...] stycznia 2019 r. Punktem wyjścia, umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jest przyjęcie, że termin ten został uchybiony. Brak skutecznego doręczenia decyzji przez organ oznacza natomiast, że termin do złożenia odwołania w ogóle nie rozpoczął biegu. Należy zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., zwanej dalej O.p.) jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (zob. wyroki NSA: z dnia 5 maja 2015 r., I FSK 322/14, z dnia 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1445/11, I FSK 1443/11, I FSK 1444/11, oraz I FSK 1446/11). Nie ma natomiast przeszkód, aby w jednym czasie stwierdzić uchybienie do wniesienia odwołania i odmówić przywrócenia terminu do jego wniesienia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju, o czym stanowi art. 148 § 1 O.p. Zgodnie natomiast z art. 150 § 1 pkt 1 i ust. 4 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (§ 1 pkt 1), natomiast w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). W niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2018 r. została skierowana na adres skarżącego. Z uwagi na nieobecność adresata i niemożność doręczenia pisma w trybie art. 145 § 1 i art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pismo zostało złożone w urzędzie pocztowym [...] stycznia 2019 r. na okres 14 dni. Wobec niepodjęcia przesyłki, zwrócono ją nadawcy, a organ uznał decyzję za doręczoną z upływem [...] stycznia 2019 r. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca posługuje się pojęciem mieszkania. Chodzi tu o rzeczywiste faktyczne mieszkanie adresata. Mieszkaniem jest bowiem każde miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego, a nie krótkotrwałego tylko pobytu. Jednakże to strona jest dysponentem wiedzy o adresie miejsca swojego zamieszkania i dlatego to na niej, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, ciąży obowiązek wskazania adresu zamieszkania i aktualizacji danych identyfikacyjnych (zob. wyrok NSA z 22 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 383/16). Skarżący podnosi brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania, wskazując, że nie docierały do niego zawiadomienia czy wezwania. W tym zakresie należy przywołać pogląd wyrażany w judykaturze, zgodnie z którym ocena braku winy następuje z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Wina w rozumieniu art. 162 O.p. oznacza nie tylko świadome działanie zmierzające do wywołania negatywnych skutków, ale również obiektywny brak staranności. Przywrócenie terminu wyklucza bowiem każdy rodzaj winy. Natomiast działanie niezawinione to takie działanie, które zostało spowodowane przeszkodą niemożliwą do przezwyciężenia, spowodowane okolicznościami nagłymi i nieprzewidywalnymi. Zachowanie skarżącego w rozpoznawanej sprawie nosiło cechy niedbalstwa polegającego na braku zgłoszenia organom podatkowym aktualizacji danych o swoim miejscu zamieszkania. Ustawa z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2019 r. poz. 63 ze zm.) przewiduje, że podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnik nie informując o zmianach adresu zamieszkania, naraża się między innymi na to, że w razie konieczności przeprowadzenia wobec niego jakiegokolwiek postępowania, organ podatkowy skieruje korespondencję na ostatni znany adres (zob. wyrok NSA z 11 września 2019 r., sygn. akt I FSK 1068/19). Należy zgodzić się z organem, że podniesione przez skarżącego okoliczności wskazują na brak zachowania należytej staranności i dbałości w prowadzeniu własnych spraw, stąd niemożliwe było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), oddalił skargę.