V SA/Wa 228/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-16
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Miasto L. jest zobowiązane do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, które zostały przyznane zmarłemu beneficjentowi, mimo umorzenia należności przez Prezydenta Miasta L. wobec poręczycieli i spadkobierczyni?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Miasto L. nie jest zobowiązane do zwrotu środków PFRON. Po pierwsze, śmierć beneficjenta nie stanowi przyczyny leżącej po jego stronie w rozumieniu art. 12a ust. 2 ustawy o rehabilitacji, co wyklucza obowiązek zwrotu środków. Po drugie, nawet gdyby uznać inaczej, umorzenie należności przez Prezydenta Miasta L. na podstawie art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji wyklucza możliwość obciążenia miasta obowiązkiem zwrotu środków na podstawie art. 49e ust. 1 tej ustawy, gdyż należność, która wygasła wskutek umorzenia, nie może być uznana za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON o zobowiązaniu Miasta L. do zwrotu środków PFRON przyznanych zmarłemu beneficjentowi na podjęcie działalności gospodarczej. Beneficjent zmarł przed upływem wymaganego 24-miesięcznego okresu prowadzenia działalności. Miasto L. wniosło skargę, argumentując, że umorzyło należności wobec poręczycieli i spadkobierczyni, a śmierć beneficjenta nie jest jego winą.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON, zasądzając jednocześnie od Ministra na rzecz Miasta L. kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Miasta [...] kwotę 400 zł (słownie: czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Miasto L. (dalej także: "Strona", "skarżąca") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej także: "Minister", "organ odwoławczy") z [...] grudnia 2015r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej także: "Prezes Zarządu Funduszu", "organ I instancji") z [...] czerwca 2015r. [...], zobowiązująca do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, które zostały przyznane i wypłacone przez Powiat Miasto L. L.B., na podstawie umowy nr [...] z [...] czerwca 2012r. o przyznanie osobie niepełnosprawnej środków PFRON na podjęcie działalności gospodarczej, w łącznej kwocie 10.638,00 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] listopada 2013 r. do PFRON wpłynął wniosek poręczycieli umowy nr [...] z [...] czerwca 2012r., K.K. oraz G.A. o umorzenie kwoty 10.838,00 zł udzielonej beneficjentowi – L.B. na podjęcie działalności gospodarczej (beneficjent zmarł i przedmiotowa umowa nie jest realizowana).
Fundusz przesłał ww. wniosek do Prezydenta Miasta L. z prośbą o jego rozpatrzenie zgodnie z kompetencjami i poinformowanie Funduszu o sposobie załatwienia sprawy.
W odpowiedzi Prezydent Miasta L., przesłał decyzje umarzające K.K. oraz G.A. zaległości w kwocie 10.638,00 zł waz z należnymi odsetkami.
PFRON w piśmie z 4 sierpnia 2014 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta L. o poinformowanie Funduszu o sposobie ostatecznego załatwienia sprawy związanej z wezwaniem spadkobierczyni po zmarłym pożyczkobiorcy do zapłaty należności w wysokości 10.638,00 zł.
W kolejnym piśmie z [...] listopada 2014r. PFRON wezwał Prezydenta Miasta L. do zwrotu dla Funduszu kwoty 10.638,00 zł wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, informując jednocześnie, że niewypełnienie obowiązku zwrotu środków we wskazanym terminie będzie skutkowało wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków Funduszu.
W odpowiedzi, Prezydent Miasta L. w piśmie z 10 grudnia 2014r. wyjaśnił m.in., że za zobowiązania zmarłego dotacjobiorcy – L.B., w tym również zobowiązania z tytułu przedmiotowej umowy, odpowiada jego spadkobierczyni – C.K, która wezwana została przez Prezydenta Miasta L. do zwrotu należnej kwoty.
W związku z powyższym organ poinformował Prezydenta Miasta L. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków wypłaconych przez Powiat Miasto L. L.B., na podstawie umowy nr [...] z [...] czerwca 2012 r. o przyznanie osobie niepełnosprawnej środków PFRON na podjęcie działalności gospodarczej.
Przy piśmie z 21 maja 2015r. Prezydent Miasta L. nadesłał do Funduszu własną decyzję z [...] maja 2015r. o umorzeniu C.K. zaległości w kwocie 10.638,00 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Prezes Zarządu Funduszu decyzją z [...] czerwca 2015r. nakazał Stronie – Miastu L. – zwrot środków Funduszu wypłaconych przez Miasto L. L.B. według algorytmu na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji") w wysokości 10.638,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2012r. pomiędzy Powiatem Miasto L. a L.B. zawarta została umowa o przyznanie osobie niepełnosprawnej ze środków PFRON jednorazowych środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej po raz pierwszy. Zgodnie z zapisami § 2 pkt 4) przedmiotowej umowy otrzymujący środki zobowiązał się do prowadzenia działalności gospodarczej przez okres co najmniej 24 miesięcy, z uwzględnieniem okresów choroby, powołania do odbycia zasadniczej lub zastępczej służby wojskowej lub korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego, a zgodnie z załącznikiem nr 1 do przedmiotowej umowy, C.K., jako współmałżonka beneficjenta, wyraziła zgodę na podpisanie przez L.B. przedmiotowej umowy oraz zobowiązała się do ponoszenia skutków finansowych wynikających z tejże umowy z majątku wspólnego. Zaś zgodnie z załącznikami nr 2 i 3 do przedmiotowej umowy, G.A. i K.K. poręczyli za zwrot środków na podjęcie działalności gospodarczej przyznanych L.B. na podstawie przedmiotowej umowy oraz za wszelkie zobowiązania mogące powstać w przyszłości z tytułu przyznania oraz zwrotu tych środków. Tymczasem L.B. prowadził działalność gospodarczą, o której mowa w przedmiotowej umowie, do dnia śmierci - 18.06.2013r. - tj. przez okres 12 miesięcy i 12 dni, podczas gdy zgodnie z przedmiotową umową obowiązek taki istniał co najmniej do dnia 5 czerwca 2014 r.
W związku z powyższym Prezes Zarządu Funduszu wskazał, że stanowi to naruszenie jednego z warunków przedmiotowej umowy (tj. niedotrzymanie warunku określonego w § 2 pkt 4) umowy), skutkujące obowiązkiem zwrotu kwoty 10.638,00 zł (ustalonej proporcjonalnie do wymaganego okresu, w którym miała być prowadzona działalność gospodarcza) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (zgodnie z zapisami § 2 pkt 7) umowy). W jego ocenie niewłaściwe jest stanowisko Strony o ograniczeniu obowiązku zwrotu środków Funduszu tylko do sytuacji, w których naruszenie warunków umowy wynikało z przyczyn leżących po stronie osoby niepełnosprawnej. Dalej organ I instancji wskazał, ze umorzenie poręczycielom oraz spadkobierczyni przedmiotowej zaległości, dokonane przez Prezydenta Miasta L., nie czyni postępowania prowadzonego przez Prezesa Zarządu PFRON, bezprzedmiotowym. Obowiązek i termin zwrotu środków przez stronę postępowania, określony w przepisach art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, jest bowiem niezależny od czynności podjętych przez stronę wobec beneficjenta umowy, w tym skorzystania przez stronę z uprawnienia przysługującego jej na podstawie art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Strona wniosła odwołanie od powyżej decyzji organu pierwszej instancji, wnosząc w nim o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie:
1. art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Miasto L. winno zwrócić przekazane środki Funduszu, niezależnie od czynności podjętych przez Prezydenta Miasta L. wobec beneficjenta;
2. art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie i nie wzięcie pod uwagę, że Miasto L. mogło umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny w drodze decyzji;
3. art. 7 k.p.a poprzez nie wzięcie i nie skonfrontowanie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli przed jej wydaniem, a także naruszenie art. 11 k.p.a.
Następnie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z [...] grudnia 2015r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia powołał się na treść przepisów art. 48 ust. 1, art. 49 e ust. 1, art. 66 ustawy o rehabilitacji i wyjaśnił, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, gdyż podstawą rozstrzygnięcia jest obiektywny fakt nie wypełnienia przez beneficjenta jednego z warunków określonych w § 2 pkt 4 umowy z 4 czerwca 2012r., a mianowicie nie prowadzenie działalności gospodarczej przez okres 24 miesięcy.
Zatem, z uwagi na niewykonanie postanowień wyżej wymienionej umowy PFRON był uprawniony w ocenie organu odwoławczego do żądania zwrotu środków przekazanych tą umową. Jak podkreślił Minister, przepisy ustawy o rehabilitacji jak i zapisy umowy zawartej z beneficjentem nie przewidywały możliwości odstąpienia od żądania zwrotu w przypadku wystąpienia okoliczności szczególnych np. wypadku losowego. To z kolei, implikuje w ocenie organu II instancji fakt, że w każdym przypadku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przed upływem 24 miesięcy, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy beneficjent był zobowiązany do zwrotu środków.
Miasto L. złożyło skargę na powyższą decyzję, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji. W oparciu o ich treść, wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także obciążenie kosztami organu, który wydał zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż nie sposób zgodzić się z przyjętym przez organ odwoławczy stanowiskiem, że obowiązek zwrotu należności pieniężnych jest niezależny od czynności podejmowanych przez Miasto L. w celu wyegzekwowania środków dłużnika i niezależny od uprawnień powiatu nadanych przez ustawodawcę. Taka interpretacja, jak podkreślił autor skargi jest nie do przyjęcia, gdyż organ nie może dokonywać wykładni, że Prezydent Miasta L. jako strona umowy ma obowiązek każdorazowo zwrotu środków Funduszu wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. Przepis art. 49 e ustawy o rehabilitacji odnosi się do stron umowy i zdaniem skarżącego zwrot środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powinien nastąpić dopiero w momencie wyegzekwowania należnych kwot od dłużnika. Skarżący jak podkreślił, prowadziłoby to do sytuacji, w którym samorząd obciążony zostałby odpowiedzialnością finansową za cudze działania lub zaniechania, tymczasem uwzględniając interpretację celowościową art. 49 f ustawy o rehabilitacji sprowadza się ona do umożliwienia jego stosowania przez Skarżącego, bez zagrożenia wynikającego z konsekwencji art. 49 e tejże ustawy.
W piśmie z 10 lutego 2016r. stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 49e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( t.j. Dz. U z 2011 r. Nr 127 poz. 721 ze zm. ) zgodnie z którym środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W ocenie Sądu doszło do naruszenia tegoż przepisu przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Należy zwrócić uwagę, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie "wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości". W sprawie niniejszej zdaniem organów to nie Miasto L. wykorzystało te środki w sposób określony wyżej, a beneficjent L.B., gdyż zmarł przed upływem 24 miesięcy od rozpoczęcia działalności gospodarczej. , a zgodnie z § 2 umowy z dnia 4 czerwca 2012 r. o przyznaniu jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej beneficjent był zobowiązany do jej prowadzenia przez ten okres. Nie ulega wątpliwości, że działalność gospodarcza w dziedzinie określonej powyższą umową została podjęta , kontynuowana do chwili śmierci, zaś przyznane środki wykorzystane na cele określone umową.
Środki te zostały przyznane na podstawie art. 12a ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z ust. 2 tegoż artykułu osoba niepełnosprawna, która otrzymała jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej, jest obowiązana do zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, jeżeli z przyczyn leżących po jej stronie zostały naruszone warunki umowy, o której mowa w ust. 1.
Należy więc się zastanowić czy śmierć beneficjenta przed terminem określonym w umowie jest taką przyczyną.
Rozporządzenie wykonawcze Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 17.10.2007 r., wydane na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy, reguluje tę kwestię w § 6 ust. 3a . Zgodnie z tym przepisem w przypadku śmierci wnioskodawcy w okresie od dnia zawarcia umowy, o której mowa w ust. 1, do dnia, w którym upływają 24 miesiące prowadzenia działalności, o której mowa w § 2 pkt 1, lub członkostwa w spółdzielni socjalnej, zwrotu otrzymanych środków dochodzi się w wysokości proporcjonalnej do okresu liczonego od dnia śmierci wnioskodawcy do dnia, w którym upływają 24 miesiące prowadzenia działalności, o której mowa w § 2 pkt 1, lub członkostwa w spółdzielni socjalnej. Od kwoty podlegającej zwrotowi nie nalicza się odsetek ustawowych. Jednak przepis ten został dodany przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2014 r. (Dz.U.2014.847) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 30 czerwca 2014 r. Czyli został dodany po dniu zawarcia umowy i po dniu śmierci L.B., co zwalnia Sąd w tej konkretnej sprawie od oceny czy zapis ten nie wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 12a ust. 3 ustawy o rehabilitacji, gdyż nie może mieć zastosowania.
W ocenie Sądu zapisy umowy o przyznaniu świadczenia należy interpretować w oparciu o zasady wynikające z prawa cywilnego. Umowa ma bowiem charakter cywilnoprawny, co wynika z samej jej treści ( § 10 pkt 3 ), ale też jest to pogląd wyrażany w orzecznictwie ( w szczególności por. Uchwała 7 sędziów NSA z dnia 24 maja 2012 r. sygn. II GPS 1/12 ). Do pojęć zastosowanych w umowie, praw i obowiązków stron ma więc zastosowanie kodeks cywilny, co także znajduje oparcie w ustawie o rehabilitacji ( art. 66 ).
Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż interpretacja użytego w art.12a ust. 2 wyrażenia "z przyczyn leżących po jej stronie zostały naruszone warunki umowy" wyklucza, aby śmierć strony uznać za wypełniającą powyższe kryteria. Na skutek śmierci strony umowa wygasa, zaś interpretacja zacytowanego wyżej sformułowania wskazuje w sposób wyraźny na zawinione, a więc zależne od woli strony działanie lub zaniechanie.
Jest prawdą, że prawa i obowiązki o charakterze majątkowym podlegają dziedziczeniu tzn. przechodzą na spadkobierców ( art. 922 § 1 kc). Jednak zgodnie z art. 922 § 2 nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Zwróćmy uwagę na fakt, iż dofinansowanie było ściśle związane z osobą L.B. – to on był osobą niepełnosprawną , a więc spełniającą kryteria podmiotowe do uzyskania pomocy , a pomoc została przyznana na prowadzenie przez osobę niepełnosprawną działalności gospodarczej. Działalność ta nie mogła być prowadzona przez nikogo innego, co wynika w sposób jasny z treści umowy. Nie może być więc mowy o przejściu zobowiązania na poręczycieli lub współmałżonka, bowiem oni tego zobowiązania z umowy przejąć po śmierci osoby niepełnosprawnej nie mogli. Mogli natomiast przejąć odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy.
Przede wszystkim jednak należy przypomnieć, że odpowiedzialność odszkodowawcza za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy co do zasady oparta jest na zasadzie winy . Mówi o tym art. 471 kc : Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zgodnie zaś z art. 472 kc jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności. Należyta staranność zaś to nic innego jak wina – umyślna lub nieumyślna.
Nie można więc w sposób uprawniony wywodzić, że śmierć beneficjenta umowy doprowadziła do jej nienależytego wykonania.
Powyższe zaś prowadzi do konkluzji, że nie ziścił się określony w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji warunek zaistnienia obowiązku zwrotu środków Funduszu.
2. Gdyby nawet nie został zaakceptowany pogląd wyrażony wyżej co do nieziszczenia się przesłanki określonej w art.12a ust. 2, to należy stwierdzić, że nadal nie zachodzi, w ocenie Sądu, przesłanka obowiązku zwrotu środków wypłaconych L. B. przez Miasto L., bowiem należności pieniężne zostały wobec poręczycieli i żony beneficjenta umorzone przez Prezydenta Miasta L. na podstawie art. 49f ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o rehabilitacji . Prezydent L. , co nie budzi wątpliwości, działał więc na podstawie ustawy i w granicach kompetencji przyznanej przez ustawę . Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zachodzi więc pytanie czy taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Powiat dysponował środkami Funduszu realizując zadania zlecone na podstawie art.. 35a ustawy o rehabilitacji i gospodarując środkami przekazanymi na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy. W zakresie swojej kompetencji umorzył osobom zobowiązanym do zwrotu środki, które ewentualnie mogłyby być uznane za spełniające hipotezę zawartą w art. 49e ust. 1.
W ocenie WSA zastosowanie instytucji umorzenia wobec środków Funduszu , którymi gospodarował powiat realizując zadania wynikające z art. 35a ustawy wyklucza możliwość obciążenia obowiązkiem ich zwrotu na podstawie art.. 49e ust. 1 .
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż wynikiem umorzenia należności jest jej wygaśnięcie. Należność, która nie istnieje nie może być więc równocześnie uważana za spełniającą kryteria określone w art.. 49e ust. 1 ustawy. Nie może być uważana za pobraną w nadmiernej wysokości lub nienależycie wykorzystaną.
Na marginesie należy zauważyć, że na podstawie tego samego art. 49f umorzenia należności dokonuje także Prezes PFRON ( i w oparciu o te same kryteria) – stosownie do treści ust. 2. Jednostki samorządu terytorialnego nie mogą być obciążane skutkami zastosowania legalnej instytucji prawnej w analogicznej sytuacji .
W obecnie obowiązującym ( od dnia 1 lipca 2016 r. ) stanie prawnym do art. 49e został dodany przez art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 25 września 2015 r. (Dz.U.2015.1886) ustęp 5 zgodnie z którym zwrotowi nie podlegają należności umorzone w trybie, o którym mowa w art. 49f ust. 1 pkt 1, chyba że w wyniku kontroli stwierdzono niezgodne z prawem ich umorzenie. Z uzasadnienia nowelizacji wynika, że zmiana ma na celu wyeliminowanie możliwości żądania przez Fundusz zwrotu środków, w przypadku gdy ich umorzenie , w przypadku gdy ich umorzenie nastąpiło zgodnie z przepisami prawa ( por. druk sejmowy nr 3845 na http://www.sejm. gov.pl ) . Jednak w ocenie Sądu zmianę tę należy potraktować jako doprecyzowująca, mającą na celu wyeliminowanie sytuacji podobnych do tej będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowego.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji orzekając jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie w punkcie 2 wyroku Sąd oparł o treść art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło