I SA/Wa 1912/19

WyrokWSA w Warszawie2020-01-22

Skład orzekający: Anna Wesołowska, Joanna Skiba, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinien zostać umorzony w części, w której strona zmieniła podstawę prawną żądania na art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP, a następnie powinno zostać wszczęte nowe postępowanie w oparciu o zmienioną podstawę?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji powinny były umorzyć postępowanie w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w odniesieniu do działek, dla których strona zmieniła podstawę prawną żądania na art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP. Następnie należało wszcząć nowe postępowanie w oparciu o zmienioną podstawę prawną, ponieważ są to odrębne procedury. W pozostałym zakresie, dotyczącym działek, dla których podtrzymano żądanie na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne, gdyż strona nie wykazała istnienia prawa zarządu do tych nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku P. S.A. o stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nabycia tego prawa, uznając, że spółka nie wykazała posiadania prawa zarządu do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 roku. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i wadliwe ustalenie stanu faktycznego. W trakcie postępowania spółka zmieniła podstawę prawną swojego żądania w odniesieniu do części działek na art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody w zakresie dotyczącym określonych działek, a w pozostałym zakresie oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w zakresie dotyczącym działek nr [...]; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala. Decyzją z [...] czerwca 2017 roku Wojewoda [...] (Wojewoda), działając w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej jako: "ustawa o gospodarce nieruchomościami") odnowił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez P. S.A. z siedzibą w [...] (Skarżący), prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działki nr [...],[...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...]. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Minister Inwestycji i Rozwoju (Minister) decyzją z [...] lipca 2019 roku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było stwierdzenie, że Skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających przysługiwanie mu do przedmiotowych działek prawa zarządu lub użytkowania na dzień 5 grudnia 1990 roku. Orany wskazały, że przedłożona przez Skarżącego decyzja Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1986 roku o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd gruntem nie potwierdza istnienia w dniu 5 grudnia 1990 roku prawa zarządu. Wyjaśniły, powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania tylko gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia. Wskazały następnie, że w toku postępowania zwracano się do Skarżącego o udzielenie informacji, czy przedmiotowy grunt został przekazany P. S.A, w użytkowanie/zarząd, w formie prawem przewidzianej. Skarżący pismem z dnia 3 lutego 2017 roku wskazał, że nie posiada stosownego dokumentu potwierdzającego przekazanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie. Natomiast z wyjaśnień udzielonych przez Starostę [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 roku wynika, że brak jest dokumentów potwierdzających przekazanie przedmiotowych nieruchomości w zarząd bądź użytkowanie w formie prawem przewidzianej na rzecz Skarżącego. W konsekwencji organy obu instancji uznały, że decyzja Naczelnika Miasta [...] z [...] grudnia 1986 roku nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek aktu o charakterze indywidualnym, na podstawie którego zostało ustanowione prawo zarządu do przedmiotowych gruntów bądź na podstawie którego oddano grunty w użytkowanie przed 1 sierpnia 1985 roku. Organy wyjaśniły, że na istnienie decyzji ustanawiającej prawo zarządu w stosunku do przedmiotowych nieruchomości nie wskazuje treść wpisów w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości objętych postępowaniem. Jak wynika z treści powyższej księgi wieczystej własność przedmiotowego gruntu wpisana jest na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Okręgowej [...] w [...], natomiast podstawą dokonanego wpisu prawa własności są umowy sprzedaży, zawarte w formie aktu notarialnego przed 1 sierpnia 1985 roku, co potwierdza jedynie tytuł prawa własności Skarbu Państwa. W konsekwencji organy obu instancji uznały, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na stwierdzenie nabycia przez Skarżącego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący wniósł do tutejszego sądu skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyjaśnił, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, to jest art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) w związku z art. 42 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 września 1981 roku o przedsiębiorstwa państwowych (Dz. U. z 2002 roku, nr 112, poz. 981 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażenie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewniało jego ochronę. Skarżący wskazał również, że w sprawie doszło do naruszenia prawa to jest art. 34 oraz 34a ustawy z 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz. U: nr 84, poz. 948 ze zm, dalej "ustawa o komercjalizacji PKP) poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 roku w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w firmie prawem przewidzianej i nie legitymuje się do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw stają się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P. oraz, że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji. Skarżący wskazywał również że organ wadliwe ustalił stan faktyczny sprawy pomijając treść wpisów w księdze wieczystej oraz umowy. Zarzucał organowi, że wbrew jego stanowisku, P. może udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że dana nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest częściowo zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez Skarżącego. Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego działek wskazanych we wniosku na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak w piśmie z 3 lutego 2017 roku Skarżący wskazał, że w odniesieniu do części działek objętych wnioskiem z [...] lutego 2005 roku modyfikuje swoje stanowisko i wnosi o zmianę podstawy prawnej prowadzonego postępowania z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami na art. 34 ustawy o komercjalizacji P. Żądanie to dotyczyło działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] k.m. [...] obręb [...]. Wobec treści pisma Skarżącego z 3 lutego 2017 roku organ powinien był umorzyć postępowanie prowadzone w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami co do działek, w stosunku do których Skarżący zmienił podstawę prawną swojego żądania a następnie wszcząć i przeprowadzić postępowanie dotyczące nabycia prawa użytkowania wieczystego do tych działek w trybie żądanym przez stronę. Sprawa administracyjna dotycząca stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego określonych działek gruntu w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest bowiem zupełnie inną sprawą niż sprawa dotycząca nabycia owego prawa na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP. Tymczasem, organy obu instancji odmówiły Skarżącemu przyznania prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami m.in. do działek, co do których zmieniona została podstaw prawna żądania, to jest co do działek [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Ponieważ Skarżący ani na etapie odwołania ani na etapie skargi nie wyjaśnił, czy w stosunku do tych konkretnych działek podtrzymuje swoje stanowisko co do zmiany podstawy prawnej nabycia prawa użytkowania wieczystego, konieczne stało się uchylenie decyzji organów obu instancji w zakresie orzekającym o tych działkach, celem ustalenia czy Skarżący podtrzymuje swoje żądanie wydania w stosunku do tych działek decyzji na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP. W pozostałym zakresie, to jest w zakresie pozostałych działek, co do których podtrzymane zostało żądanie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarzuty podniesione w skardze sąd uznał za niezasadne. Nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, które 5 grudnia 1990 roku pozostawały w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa. Spełnienie pierwszej przesłanki, to jest przysługiwanie prawa własności do nieruchomości wymienionych w decyzji Skarbowi Państwa nie było kwestionowane przez organy. Organy obu instancji uznały natomiast, że co do przedmiotowych działek nie przysługiwało Skarżącemu prawo zarządu. Powyższe ustalenie organów sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne. Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi wynika, że Wojewoda poszukiwał dokumentów potwierdzających przysługiwanie Skarżącemu prawa zarządu lub użytkowania do działek objętych wnioskiem z [...] lutego 2005 roku, wśród których były m.in. działki wymienione w zaskarżonej decyzji. Organ zwracał się w tej sprawie zarówno do właściwego Starosty (pismo z [...] marca 2005 roku oraz [...] grudnia 2016 roku) jak i do Skarżącego (pismo z [...] grudnia 2016 roku). W tym ostatnim piśmie organ pierwszej instancji wskazał, że jeżeli Skarżący nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi istnienie prawa zarządu możliwe jest zmodyfikowanie żądania i wystąpienie z wnioskiem na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP- Odpowiadając na pismo organu Skarżący wyjaśnił że nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi przekazanie nieruchomości objętych wnioskiem w zarząd czy użytkowanie. Zmodyfikował jednak podstawę prawną swojego wniosku wyłącznie w stosunku do części działek, w tym m.in. do działek [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. W odniesieniu do pozostałych działek Skarżący wyjaśnił, że nie są zajęte pod infrastrukturę kolejową. Jedynym dokumentem jaki udało się pozyskać organowi pierwszej instancji była decyzja z [...] grudnia 1986 roku o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania gruntów. W decyzji tej brak jest jednak odwołania do jakiejkolwiek decyzji o przekazaniu gruntów w zarząd czy użytkowanie. Niesporne jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, że ustanowienie prawa zarządu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.) w związku z art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymagało albo formy zindywidualizowanej, albo też przepisu rangi ustawowej. Znajdująca się w aktach administracyjnych decyzja z [...] grudnia 1986 roku nie może być podstawą do uznania, że Skarżącemu przysługiwało prawo zarządu lub użytkowania do spornej nieruchomości. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 listopada 1999 roku, sygn. akt U 6/99 (publ. OTK 1999/7/159), zgodnie z treścią § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) prawo użytkowania nieruchomości wyjątkowo można stwierdzić w oparciu o decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości. Sąd konstytucyjny wyjaśnił, że decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem i to dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego i cywilnego. Jednak dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania tylko wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła czy uległa zniszczeniu. Podkreślił przy tym, że z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. W konsekwencji oznacza to, że w każdej sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania. Sąd rozpoznający sprawę pogląd powyższy w pełni podziela. Zatem decyzja z [...] grudnia 1986 roku nie stanowi dowodu istnienia po stronie Skarżącego prawa zarządu spornej nieruchomości. Sam Skarżący w toku postępowania przed organem pierwszej instancji przyznał, że nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi przekazanie nieruchomości objętych wnioskiem w zarząd/użytkowanie w formie prawem przewidzianej (pismo Skarżącego z 3 lutego 2017 roku). Skarżący powołał się w skardze na zapisy w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oraz na umowę. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że żadna umowa nie została złożona do akt sprawy. Jeżeli chodzi natomiast o zapisy w księdze wieczystej, to rzeczywiście, w dziale II jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa Dyrekcja Okręgowa [...] w [...]. Z wpisów w dziale I księgi wieczystej wynika, że prawo własności poszczególnych działek, w tym działek objętych wnioskiem, było nabywane na podstawie umów zawieranych od 1975 do 1981 roku. Odnosząc się do treści tych wpisów wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm., dalej "ustawa o gospodarce gruntami) nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie. Przepis ten odnosi się jednak wyłącznie do nieruchomości nabytych w czasie obowiązywania tej ustawy, nie zaś do pozyskanych wcześniej. Kwestie uregulowania tzw. "zaszłości" znalazły się natomiast w przepisie przejściowym – tj. w art. 80 powołanej ustawy, który wyraźnie wskazywał, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Jednak sporna nieruchomość nie znajdowała ani w zarządzie ani też w użytkowaniu P., co wyłączało ją spod jego zastosowania (por stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lipca 2019 roku, I OSK 722/17, I OSK 2939/18). Skarżący powoływał się również na treść art. 46 ust. 2 w związku z art. 16 ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 95, poz.474, dalej : "ustawa o PKP"). Jak wyjaśniono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 roku I OPS 2/16 "również i ta ustawa (to jest ustawa o PKP) nie przyznawała P. prawa zarządu nieruchomości, stwierdzając jedynie w art. 12 ust. 1, że P. gospodaruje mieniem, zapewniając mu ochronę. Ustawa przewidywała natomiast oznaczony katalog uprawnień P. w zakresie linii kolejowych, a więc dróg szynowych wraz z przyległymi pasami gruntu, a także budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętym pod nie gruntami (art. 2 ust. 1 ustawy) w postaci: budowy, remontów, modernizacji utrzymywania (art. 7 ust. 1 pkt. 2 ustawy), udostępniania linii kolejowych innym podmiotom (art. 7 ust. 1 pkt. 3 ustawy), utrzymywania eksploatowanych linii w należytym stanie (art. 8 ustawy). Nie przyznawała jednak zarządu liniami kolejowymi. W art. 42 ustawodawca przewidział możliwość nabycia przez P. własności budynków, lokali i innych urządzeń wchodzących w skład linii kolejowych na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), czyli brał pod uwagę, że P. może być zarządcą gruntów państwowych lub komunalnych; co jednak nie oznaczało, że art. 42 lub inny przepis tej ustawy takie prawa przyznawał". W uzasadnieniu cytowanej uchwały NSA wyjaśnił również, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o PKP przedsiębiorstwu temu przysługiwało mienie, jako część wydzielona z mienia ogólnonarodowego w postaci środków będących w dyspozycji PKP w chwili wejścia ustawy w życie oraz środki nabyte po tej dacie. NSA podkreślił jednak, że z przepisu tego nie wynika przyznanie P. jakiegokolwiek prawa o charakterze zarządczym do nieruchomości. W konsekwencji, również powoływane w skardze przepisy ustawy o przedsiębiorstwach państwowych dotyczące wyposażenia przedsiębiorstwa w mienie nie mogą stanowić podstawy dla uznania, że P. dysponowało prawem zarządu do spornych nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 roku. Wbrew twierdzeniu Skarżącego nie można również uznać, by podstawą dla przyjęcia istnienia po jego stronie prawa zarządu były przepisy ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie P. Jak wyjaśniono w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem prawnym, wywołanym uchyleniem rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 roku o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe w brzmieniu jednolitym ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 5 grudnia 1930 roku (Dz. U. R.P. Nr 97, poz. 568) przez ustawę z dnia 2 grudnia 1960 roku o kolejach (Dz. U. Nr 54, poz. 311), było między innymi to, że wolą suwerena uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez P. P. utraciły tym samym z dniem [...] grudnia 1960 roku zarząd nieruchomościami, przyznany cyt. rozporządzeniem z 1926 roku, gdyż zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania. Ustawa o kolejach nie potwierdziła bowiem przysługiwania tego szczególnego prawa w rozdziale 2 "Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe", przyznając temu przedsiębiorstwu uprawnienie wyłącznie do "budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego". NSA podkreślił, że oznacza to również, że nie było wolą ustawodawcy potwierdzenie przysługiwania P. zarządu, o którym stanowiło uchylone rozporządzenie Prezydenta RP z 1926 roku. NSA wyjaśnił, że o, przedsiębiorstwo P., jako wykonawca narodowego planu gospodarczego, mogło więc po 1960 roku – wobec uchylenia przez ustawę o kolejach z 1960 roku rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 roku o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (ze zm.), a co za tym idzie upadku podstawy prawnej dotychczasowego zarządu nieruchomościami - uzyskać grunt w zarząd i użytkowanie, występując ze stosownym wnioskiem i uzyskując prawem przewidziany dowód powstania zarządu w postaci protokołu zdawczo – odbiorczego. Skarżący wskazywał również na poglądy judykatury z których wynika w jego ocenie, że P. może wszelkimi środkami dowodowymi wykazywać, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie P. Odnosząc się do tego argumentu wyjaśnić należy, że po dacie przywołanego przez Skarżącego wyroku NSA wydane zostały dwie uchwały powiększonego składu NSA (z 26 lutego 2018 roku, I OPS 5/17 i z 27 lutego 2017 roku, I OPS 2/16 ). W uzasadnieniu uchwały z 26 lutego 2018 roku wskazano, że "przedsiębiorstwo PKP może dowodzić wszelkimi środkami dowodowymi, że przysługuje mu tytuł prawny (zarząd) do konkretnej nieruchomości. Nie ma jednak podstaw do twierdzenia, że z faktu, że grunt był związany z funkcjonowaniem kolei, wynika wniosek, że pozostaje on w zarządzie PKP, bowiem to nie z twierdzenia PKP ani z faktu władania gruntem wynika stan prawny, lecz z istnienia podstawy prawnej zarządu. Okoliczność ta, oczywista prawnie, powoduje, że PKP wykaże zarząd gruntem wtedy, jeżeli wskaże na podstawę (ważną i istniejącą) trwania lub istnienia (powstania) tego prawa". Zatem możliwe jest wykazywanie prawa zarządu wszelkimi dowodami, ale wykazanie to wymaga wskazania podstawy trwania lub powstania prawa zarządu lub użytkowania. W niniejszej sprawie okoliczności takich skarżący nie wykazał. W konsekwencji, decyzje organów obu instancji w części orzekającej o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego do pozostałych działek, to jest do działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nr [...] uznać należało za prawidłowe. Podstawą prawną rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 wyroku był art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., organy obu instancji odmawiając stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia prawa użytkowania wieczystego do działek[...] , [...] na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami pominęły treść pisma Skarżącego z 3 lutego 2017 roku. Z treści tego pisma wynika, że postępowanie co do wskazanych w nim działek, w tym co do działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] powinno być prowadzone na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP. Nie było zatem podstaw do prowadzenia postępowania co do tych działek na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami wobec modyfikacji wniosku. Rozpoznając ponownie sprawę w tym zakresie organ zwróci się do Skarżącego o wskazanie czy podtrzymuje stanowisko, iż postępowanie co do tych działek ma być prowadzone na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP i następnie przeprowadzi stosowne postępowanie. W pozostałym zakresie, to jest co do pozostałych działek wymienionych w decyzjach organu obu instancji (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nr [...]) rozstrzygnięcie odmawiające przyznania prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami było prawidłowe i w tym zakresie skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania stosownie do art. 206 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło