II SA/Rz 1275/19
WyrokWSA w Rzeszowie2020-01-23
Skład orzekający: Piotr Godlewski, Joanna Zdrzałka, Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, zamiast samodzielnie uzupełnić postępowanie dowodowe lub rozpoznać sprawę co do istoty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie wykazał, iż zakres materiału dowodowego niezbędnego do uzupełnienia wykracza poza ramy uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 § 1 K.p.a. W związku z tym, zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. było nieuprawnione, a sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku garażowego do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na brak wystarczających ustaleń dotyczących daty i zakresu robót oraz nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania. Skarżący kwestionował zasadność zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez organ odwoławczy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze sprzeciwu P. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w na rzecz skarżącego P. J. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "WINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] października 2019 r. nr [...], uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Zawiadomieniem z dnia 13 września 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy budynku garażowego, zlokalizowanego na działkach nr 176 i 192 w miejscowości [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] wydaną na podstawę art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.) – dalej: "P.b.", organ I instancji nakazał PJ (dalej: "skarżącemu"), jako właścicielowi, wykonanie w terminie do dnia 30 listopada 2019 r. robót budowlanych w celu doprowadzenia spornego budynku do stanu zgodnego z prawem poprzez zamontowanie rynny i rury spustowej odprowadzającej wody opadowe oraz topniejący śnieg z północno – zachodniej połaci dachu budynku na własny nieutwardzony teren posesji położonej w miejscowości [...].
Odwołanie od opisanej wyżej decyzji wniósł PL, kwestionując ustalenia i kwalifikację robót budowlanych wykonanych przy spornym budynku, dokonaną przez organ I instancji. W ocenie odwołującego się, zarówno budowa obiektu około 1953 r., jak i jego remont dokonany w 1996 r. wymagały uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, względnie dokonania stosownego zgłoszenia organowi administracji architektoniczna - budowlanej. Brak było zatem podstaw do wydania nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w zakresie sposobu odprowadzania wód opadowych z połaci dachu, skoro cały obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej.
Odwołanie wniósł również skarżący, kwestionując ustalony przez organ krąg stron postępowania. Zdaniem odwołującego się, organ I instancji nie ustalił bowiem rzeczywistego przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 176 i 192, a co za tym idzie – na których działkach zlokalizowany jest objęty przedmiotem postępowania administracyjnego budynek. PINB nie wyjaśnił również na jakiej podstawie uznał za strony postępowania [...], skoro żadnej ze wskazanych osób nie przysługuje tytuł prawny do działki nr 176.
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn zm.) – dalej: "K.p.a.", uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ odwoławczy podniósł, że oceniając rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji w zestawieniu z jej uzasadnieniem i zebranym materiałem dowodowym stwierdził, że organ I instancji nie dokonał prawidłowo niezbędnych ustaleń w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego. W ocenie WINB, zaskarżona odwołaniem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania - bez uprzedniego dostatecznego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych pozwalających na prawidłową subsumpcję, a zatem z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.
Zdaniem organu odwoławczego, stwierdzenie organu I instancji, że nie udało się odnaleźć dokumentacji o udzielonych pozwoleniach dla osób prywatnych, w tym na budowę spornego obiektu, wobec czego nie można udowodnić i wykazać, że jest to samowola budowlana, jest konkluzją nie znajdującą aprobaty organu odwoławczego i nie znajdującą oparcia w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Organ I instancji nie zwrócił się do Starosty Powiatu [...] o informację czy posiada pozwolenie na budowę obiektu budowlanego lub o rejestr wydanych pozwoleń na budowę, bądź rejestr ruchu budowlanego z daty budowy tego obiektu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, że obiekt w obecnym stanie powstał wskutek remontu i przebudowy, które wykonane zostały w latach 90-tych XX w., ale po 1996 r. Organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął taką kwalifikacje wykonanych robót, pomimo wskazania przez odwołującego się dowodów na to, że obiekt jest większy od tego który istniał w tym miejscu wcześniej. W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanym przypadku kwestią wymagającą jednoznacznego ustalenia jest data wykonania skarżącego robót przy obiekcie budowlanym, jak również zakres i charakter tych robót w świetle przepisów prawa materialnego oraz jednoznaczne określenie funkcji jaką pełni sporny budynek. Nie jest bowiem wiadome czy sprawa winna zostać rozpatrzona w świetle przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, czy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Organ odwoławczy zauważył, że skoro obiekt na mapach występuje w kształcie przed wykonanymi przez skarżącego robotami budowlanymi, to celowe wydaje się zwrócenie do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] o wyjaśnienie kiedy w zasobach pojawił się ww. przedmiotowy obiekt oraz o przekazanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii szkiców, operatów lub innych dokumentów potwierdzających ten fakt. Ponadto organ I instancji winien uzyskać i dołączyć do akt sprawy oryginalny wyrys z mapy zasadniczej.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podał, że w sprawie naruszono zasadę udziału stron w postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy organu I instancji wynika, że JL nie żyje, a organ I instancji kierował do niego pisma i zaskarżoną decyzję. W toku postępowania odwoławczego organ uzyskał informację, że MB, do której organ I instancji kierował korespondencję, nie żyje. Z materiału dowodowego nie wynika, że stroną postępowania winna być Gmina [...]. WINB uznał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji winien ustali prawidłowo krąg stron postępowania uwzględniając fakt, że wyznacznikiem interesu prawnego w sprawie jest prawo własności nieruchomości, a nie stan faktyczny, którym jest posiadanie samoistne. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji winien zweryfikować krąg stron postępowania w odniesieniu do działki nr 176 uwzględniając aktualny stan prawny i w ponownym postępowaniu zapewnić udział właścicielom tej działki.
Podniósł, że powyższe uchybienia wypełniają hipotezę przepisu art. 138 § 2 K.p.a. i uprawniały do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym.
W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, PJ wniósł o poddanie kontroli Sądu zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący podniósł, że PL jest jednym ze współwłaścicieli działki nr 173, natomiast budynek, którego dotyczy postępowanie organów nadzoru budowlanego znajduje się na działce nr 192, której wyłącznym właścicielem jest skarżący - PJ. Wskazane nieruchomości oddzielone są działką nr 176, do której PL, a także skarżącemu nie przysługuje żaden tytuł prawny. Skarżący podniósł, że organy obydwu instancji uznały PL za stronę postępowania pomimo tego, że z materiału dowodowego wynika, iż nie ma on tytułu prawnego do działki nr 192, ani do działki nr 176; jest on jedynie współposiadaczem nieruchomości o nr 176. Zdaniem skarżącego, nie ma możliwości aby osoba ta występowała w charakterze strony w postępowaniu tylko ze względu na fakt, że nieruchomość której jest współwłaścicielem graniczy z działką nr 176. Takie ustalenie jest w ocenie skarżącego bezpodstawne, arbitralne i sprzeczne w sposób oczywisty z zasadą wynikającą z art. 28 K.p.a. Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, że ustalenie lokalizacji spornego budynku względem granic nieruchomości, zwłaszcza w przypadku istniejących rozbieżności przebiegu granic działek nr 176 i 192 na mapach, winno zostać dokonane na podstawie treści ksiąg wieczystych.
Mając na uwadze opisane wyżej zarzuty skarżący podniósł, że w jego ocenie decyzję organu I instancji uznać należy za rozstrzygnięcie obarczone wadą nieważności, polegającą na skierowaniu decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Organ odwoławczy winien zatem wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. – uchylić rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzyć postępowanie administracyjne, a nie jak w opisywanej sprawie zastosować art. 138 § 2 K.p.a.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.", stanowiący, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Instytucja sprzeciwu od decyzji została wprowadzona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dodany tą ustawą art. 64a P.p.s.a. stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zmianą tą wyłączono możliwość wnoszenia skarg na decyzje kasacyjne organu odwoławczego pozostawiając ich kontrolę jedynie w ramach nowego środka - sprzeciwu, na podstawie którego Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (art. 64e P.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu - sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).
Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r. II OSK 2219/15, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Konieczność wydania decyzji kasacyjnej zachodzi zatem wtedy, kiedy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana w jednej instancji, przez co pozbawiano by stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Potwierdzeniem powyższego jest treść art. 136 § 1 K.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zatem organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny, ale obszerny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie. Kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a.
Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie, zaskarżoną sprzeciwem decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego, brak wystarczających ustaleń w kwestii daty i zakresu wykonanych robót budowlanych oraz prowadzenie postępowania bez udziału następców prawnych JL MB, uznanych przez organ I instancji za strony postępowania, wypełnia hipotezę art. 138 § 2 K.p.a., stanowiąc podstawę do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym.
Sąd powyższej konstatacji nie podziela. Organ odwoławczy nie wykazał w jakikolwiek sposób, że zakres materiału dowodowego niezbędnego do uzupełnienia wykracza poza ramy uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 § 1 K.p.a. Zwłaszcza, że organ I instancji na podstawie zgromadzonych informacji uznał, że obiekt w obecnym stanie powstał wskutek remontu i przebudowy, w przedziale czasowym określonym jako lata 1996 – 1999. Brak jest podstaw do przyjęcia, że zwrócenie się do Starosty Powiatu Lubaczowskiego o informację, czy posiada pozwolenie na budowę spornego budynku lub rejestr wydanych pozwoleń na budowę, względnie rejestr ruchu budowlanego z daty budowy obiektu, jest czynnością przekraczającą uzupełniające postępowanie dowodowe. Podobnie jeżeli chodzi o konieczność wystąpienia do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej celem uzyskania stosownej informacji. Nie jest wiadome, dlaczego kwestia ta została uznana przez WINB za przekraczającą ramy uzupełniającego postępowania dowodowego. W sytuacji powzięcia wskazanych wątpliwości co do daty realizacji obiektu, organ odwoławczy mógł zwrócić się do organu geodezji i kartografii o podanie kiedy i na podstawie jakich dokumentów sporny obiekt został wrysowany na mapy oraz o podanie daty ostatniej aktualizacji map. Skoro budynek na mapach uwidoczniony jest w kształcie sprzed wykonanymi przez skarżącego robotami, powyższa informacja umożliwiłaby ustalenie przedziału czasowego, w którym sporne roboty nie zostały wykonane oraz daty, po której przystąpiono do ich wykonania. Takie działanie organu odwoławczego nie spowodowałoby nieuzasadnionego wydłużenia postępowania odwoławczego, a nadto stanowi czynność relatywnie prostą w wykonaniu. Uzyskane informacje pozwoliłyby na weryfikację ustaleń organu I instancji. Dopiero w takim wypadku organ odwoławczy był uprawniony do ewentualnego stwierdzenia, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a jednocześnie – z uwagi na zakres zaistniałych rozbieżności – nie jest możliwe ustalenie stanu sprawy na etapie postępowania odwoławczego w trybie art. 136 § 1 K.p.a.
Sąd nie podziela również stanowiska organu odwoławczego o naruszeniu art. 28 K.p.a., związanego z nieustaleniem następców prawnych zmarłych stron postępowania.
Pojęcie strony postępowania normuje art. 28 k.p.a. stanowiąc, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kluczową kwestią dla posiadania statusu strony jest zatem istnienie po jej stronie interesu prawnego, jako kwalifikowanego tzw. interesu faktycznego. O interesie faktycznym mowa, gdy podmiot administrowany w jakiejś sytuacji, obecnej lub przyszłej, odniesie bezpośrednią korzyść na skutek działań lub zaniechań organu administracji. Podmiot mający interes faktyczny może żądać od administracji podjęcia stosownych działań, jednakże żądanie to nie jest oparte na przepisach prawa chroniących sferę interesów tego podmiotu. Interes faktyczny nie jest prawnie chroniony i jego nieuwzględnienie jest prawnie dopuszczalne. Interes prawny wynika natomiast z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (zob. Piotr Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XI, LexisNexis, 2014, komentarz do art. 28).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że posiadanie interesu prawnego oznacza de facto ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r. II SA 2503/01). Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zatem norma prawna kształtująca sytuację prawną wnoszącego skargę. Cechami interesu prawnego jest to, że ma on charakter indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisów prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 194). Interes prawny musi więc wynikać bezpośrednio z konkretnej normy prawnej, a przy tym mieć realny charakter.
W niniejszej sprawie uszło uwadze organu odwoławczego, że w świetle informacji uzyskanych z ewidencji gruntów i budynków, zmarli JL oraz MB figurują w ewidencji gruntów i budynków jako władający samoistnie nieruchomością oznaczoną jako działka nr 176, położona w miejscowości [...]. Organ odwoławczy nie zwrócił się o uzyskanie informacji kiedy i na jakiej podstawie [...] zostali wpisani w ewidencji gruntów i budynków jako władający samoistnie działką nr 176, ani też nie zweryfikował, czy stan ten nie uległ zmianie do dnia wydania decyzji. Wskazać przy tym należy, że stronami postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowalnego nie mogą być posiadacze samoistni lub zależni nieruchomości. Posiadanie samoistne lub posiadanie zależne jest bowiem stanem faktycznym, a nie stanem prawnym. Zostało zdefiniowane w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm.) i podlega ochronie na zasadach przewidzianych w art. 342 – 347 tej ustawy, przy czym orzekanie w tym przedmiocie należy do sądu powszechnego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2016 r. VIII SA/Wa 217/16, dostępny na stronie: orzezcenia.nsa.gov.pl). Dopóki władający działką nr 176 nie legitymują się prawem rzeczowym do ww. nieruchomości, to brak jest podstaw aby podmioty te ujmować jako strony postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego w przedmiocie obiektu budowlanego.
Brak jest natomiast podstaw do uznania za zasadne zarzutów skarżącego, że PL nie przysługuje status strony postępowania. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, a okoliczności tej nie kwestionuje sam skarżący, że PL jest współwłaścicielem działki nr 173. Z mapy ewidencyjnej wynika natomiast, że spory budynek zlokalizowany jest zbliżeniu do granicy z działką nr 173. Nie wymaga zatem szerszego wyjaśnienia, że działka nr 173 znajduje się w obszarze oddziaływania tego obiektu, mając choćby na względzie przepisy techniczno – budowlane, normujące odległości przeciwpożarowe miedzy budynkami oraz wpływa na możliwość jej zabudowy. Tym samym osobom legitymującym się prawem własności tej nieruchomości przysługuje status stron opisywanego postępowania.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że zaskarżoną decyzja organ odwoławczy zastosował przepis art. 138 § 2 w sposób nieuprawniony, z wyżej przedstawionych okoliczności sprawy. Błędnie też przyjął, że zakres postępowania wyjaśniającego koniecznego do przeprowadzenia wykroczył poza ramy przepisu art. 136 § 1 K.p.a. W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 64b § 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się: wpis od sprzeciwu (100 zł), wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata do złożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło