I SA/Wa 2584/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi I. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt SAB/Wa 1481/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w kwocie [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz I. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2019 r. I. S. (dalej jako: skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1481/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako "reszta KW nr[...] dalszy ciąg wykazu nieruchomości O.[...]" - w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Skarżąca wskazała, że Prezydent nie wykonał powołanego wyroku mimo iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Przy czym bezskuteczne pozostały wystosowane przez skarżącą wezwania organu do wykonania wyroku jak również nie odniosła skutku okoliczność wymierzenia organowi wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1516/18, grzywny za niewykonanie powołanego wyroku z 2016 r. – co w pełni uzasadnia niniejszą skargę. Ponadto skarżąca wskazała, że Prezydent nie powiadomił jej o przyczynach przekroczenia terminu, czym naruszył art. 8, 35 i 36 kpa. Wobec powyższego skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w sprawie zachodzi konieczność uzupełnienia dokumentacji dotyczącej zagospodarowania przedmiotowego terenu i daty utraty możliwości władania nieruchomością przez następców prawnych dawnych właścicieli. Ponadto niezbędne jest wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na naniesieniu granic dawnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działach ewidencyjnych. W związku z powyższym organ wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa o przesłanie stosownej dokumentacji, jak również przekazał właściwej komórce prośbę o zlecenie wykonania opracowania geodezyjnego uprawnionemu geodecie. Termin realizacji powyższego zlecenia nie został jeszcze określony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako ppsa, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1481/16, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako "reszta KW nr [...] dalszy ciąg wykazu nieruchomości O. [...]" - w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu [...] stycznia 2017 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] maja 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzednich wielokrotnych wezwań przez skarżącą do wykonania powyższego wyroku oraz wymierzenia orzeczeniem tutejszego Sądu z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1516/18, grzywny w kwocie [...] zł za niewykonanie ww. wyroku z dnia 8 listopada 2016 r., Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 kpa) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w kwocie [...] zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze także fakt, iż jest to już druga grzywna wymierzona przez Sąd, a uprzednie ukaranie organu wskazaną wyżej grzywną w kwocie [...] zł nie przyniosło żadnego skutku w kwestii rozpoznania wniosku odszkodowawczego. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie bowiem nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Wskazać także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 ppsa - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi okoliczność, że organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta i mimo ukarania go uprzednio grzywną za niewykonanie wyroku – nie zakończył sprawy, choć upłynęło ponad 2,5 roku od wyznaczonego terminu. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Przy czym Sądowi znany jest z urzędu fakt, że sprawy gruntów [...] należą, z uwagi na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż działanie organu w niniejszej sprawie jest opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, a nieliczne podejmowane przez niego czynności mogły być wykonane w dużo krótszym czasie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Od dnia [...] maja 2019 r., tj. od wpływu do organu prawomocnego wyroku o sygn. akt I SA/Wa 1516/18 o ukaraniu po raz pierwszy Prezydenta grzywną za niewykonanie powołanego wyroku, do dnia [...] listopada 2019 r. organ nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do załatwienia sprawy, a mającej odzwierciedlenie w aktach. W dniu [...] listopada 2019 r. zwrócił się natomiast do Urzędu W. Urzędu Dzielnicy [...] Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o udzielenie informacji na pismo z dnia [...] października 2016 r. dotyczące realizacji ulicy [...], która wchodzi w skład działki ew. [...] z obrębu [...] oraz [...] z obrębu [...] oraz posadowionych wzdłuż ulicy słupów oświetleniowych i przystanku autobusowego a także kiedy wybudowano metalowe ogrodzenie na podmurówce wzdłuż zachodniej granicy działki oraz naziemny rurociąg gazowy przebiegający przez południową część działki. Ponadto w dacie [...] listopada 2019 r. Prezydent zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na naniesieniu granic dawnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych, jak również poinformował pełnomocnika skarżącej, że z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa. Jednocześnie – działając na podstawie art. 36 § 1 kpa – organ poinformował, iż decyzja w sprawie zostanie wydana do [...] marca 2020 r. Przy czym, według Sądu, do podjęcia powyżej opisanej aktywności w sprawie przede wszystkim zmobilizowało Prezydenta wystąpienie skarżącej z niniejszą skargą na niewykonanie wyroku. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (punkt 3 wyroku). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ppsa.