I SA/Po 928/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne oddala skargę. Postanowieniem z [...] października 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie uznania zarzutu [...] Sp. z o.o. (skarżącej) braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z [...] lipca 2019 r. za bezzasadny. Organ przyjął następujące ustalenia. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] wszczął postępowanie wobec skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...] lipca 2019 r. obejmującego zaległości w podatku od towarów i usług za luty 2019 r. Zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r. organ dokonał zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienie to doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lipca 2019 r., a skarżącej wraz z odpisem tytułu wykonawczego – [...] lipca 2019 r. Pismem z [...] lipca 2019 r. skarżąca zakwestionowała wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego i podniosła, że egzekwowane zobowiązanie było przedmiotem złożonego wcześniej wniosku w zakresie rozliczenia wzajemnych zobowiązań należności skarżącej i Skarbu Państwa. Stwierdziła, że dopóki postępowanie wszczęte tym wnioskiem nie zakończy się prawomocnym rozstrzygnięciem, nie ma podstaw do wszczęcia egzekucji. Wobec powyższego zażądała umorzenia postępowania i uchylenia czynności dokonanych w jego toku. W piśmie z [...] lipca 2019 r. skarżąca podniosła bezprawne zajęcie na dzień [...] lipca 2019 r. kwoty [...]zł z jej konta bankowego i zażądała rozliczenia jej z zadeklarowanym podatkiem VAT za czerwiec 2019 r. Stwierdziła, że nie można uznać jej za zobowiązaną w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśniła, że nie uchyla się od zapłacenia należnego podatku VAT za luty 2019 r., czego dowodem jest złożenie deklaracji i wystąpienie z wnioskiem o kompensatę zobowiązania z "kwotami wpłaconymi bez obowiązku podatkowego w akcyzie na konto Skarbu Państwa za pośrednictwem Urzędu Skarbowego [...]". W jej ocenie nie będzie zobowiązaną dopóki Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] nie wyda decyzji w sprawie wniosku skarżącej o rozliczenie i decyzja ta nie stanie się prawomocna. Organ I instancji zakwalifikował powyższe pisma jako wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) zarzut na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z [...] lipca 2019r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. organ uznał zarzut za bezzasadny. W uzasadnieniu wskazał, że egzekwowany obowiązek wynika ze złożonej [...] marca 2019 r. przez skarżącą deklaracji podatkowej, w której wykazano podatek od towarów i usług za luty 2019 r. w wysokości [...] zł. W dniu złożenia deklaracji mijał termin do zapłaty zadeklarowanych należności. Na poczet zobowiązania skarżąca wpłaciła tego dnia [...] zł oraz następnego dnia [...] zł. Po rozliczeniu wpłat do zapłaty pozostała część zobowiązania w kwocie [...]zł. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym był zatem wymagalny i podlegał egzekucji. Ponadto w ocenie organu wskazany przez skarżącą powód nie mieści się w pojęciu zdarzenia, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Do odroczenia terminu wykonania obowiązku i rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej prowadzi ostateczne rozstrzygnięcie organu podatkowego; samo złożenie wniosku nie wchodzi w zakres ochrony przyznanej ww. normą. Tym samym złożenie wniosku w sprawie rozliczenia wzajemnych zobowiązań i należności skarżącej i Skarbu Państwa nie może być uznane za okoliczność świadczącą o braku wymagalności obowiązku z innego powodu. W sprawie nie doszło również do odroczenia terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Organ stwierdził ponadto, że złożenie deklaracji i wniosku o kompensatę nie świadczy o wykazaniu przez skarżącą realnej woli wykonania spoczywającego na niej obowiązku. Organ właściwy w sprawie rzekomych należności skarżącej konsekwentnie odmawia uznania kwot wpłaconych przez skarżącą tytułem podatku akcyzowego za nienależne i uiszczone bez obowiązku podatkowego. Organ zwrócił także uwagę, że skarżąca nie złożyła podania o kompensatę, lecz [...] marca 2019 r. zawiadomiła organ o rozliczeniu przez nią "bezspornej szkody wyrządzonej przez organy władzy publicznej, za którą odpowiada z mocy prawa Skarb Państwa" na podstawie art. 417 kodeksu cywilnego. Pobrana z rachunku bankowego skarżącej kwota [...]zł nie stanowi realizacji zajęcia dokonanego zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r. w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy, lecz wcześniejszego dokonanego zawiadomieniem z [...] maja 2019 r. w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca podniosła ponownie, że nie jest zobowiązanym w rozumieniu u.p.e.a. i nie jest stroną, do której odnosi się postanowienie. Zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i nakazania rozpatrzenia w sposób właściwy wniosku z [...] lipca 2019 r., tj. uznania, że nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., do którego nie jest skierowany przedmiotowy tytuł wykonawczy. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] października 2019 r. wskazanym we wstępie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu przytoczył przepisy i streścił stan faktyczny. Stwierdził, że skoro objęty tytułem wykonawczym obowiązek wynikający ze złożonej deklaracji podatkowej nie został zapłacony ani nie wygasł z innych przyczyn, to jest on wymagalny i skarżąca jest zobowiązana do jego uregulowania, co wyczerpuje znamiona definicji zobowiązanego. Bez wpływu na powyższe pozostaje wskazana przez skarżącą informacja, że nieuiszczona część zobowiązania podlega kompensacie z należnościami spółki z tytułu szkód jej wyrządzonych poprzez odmowę zwrotu nienależnie wpłaconych przez nią kwot na poczet podatku akcyzowego, którego nigdy nie była podatnikiem. Zobowiązanej nie przysługują bowiem rzeczone należności od Skarbu Państwa. Mimo złożonych wniosków – nie zostały one uznane przez właściwy organ podatkowy, czego – jak wynika z pisma z [...] lipca 2019 r. – skarżąca jest świadoma. Zapłata ciążącego na skarżącej zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2019 r. nie została przy tym odroczona ani rozłożona na raty. Organ zauważył również, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma na celu usunięcie wad wszczętego lub prowadzonego niezgodnie z prawem postępowania egzekucyjnego, nie służy natomiast weryfikacji czy podważaniu ustaleń właściwych organów podatkowych w zakresie braku podstaw do zwrotu wpłaconych przez zobowiązanego kwot. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca stwierdziła, że prawo do wszczęcia postępowania uzależnione jest od zakończenia prawomocnym orzeczeniem innego prowadzonego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej uznał natomiast, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] miał prawo wszcząć inne postępowanie, którego celem było pozyskanie kwoty podatku VAT za luty 2019 r., chociaż ten sam organ prowadził wszczęte przez skarżącą postępowanie w zakresie rozliczenia podatku VAT w inny sposób i które nie zakończyło się prawomocnym orzeczeniem. Skarżąca zażądała, by Dyrektor Izby Skarbowej skutecznie wykazał, że argumentacja i zarzuty podniesione przez skarżącą są nietrafione, a gdy tak się nie stanie – zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił w szczególności art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Należy zauważyć, że środkiem prawnym zwalczania przez zobowiązanego niezgodności z prawem egzekucji administracyjnej są zarzuty, których podstawą mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ar. 33 pkt 1 – 10 u.p.e.a. Zarzuty, o których mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są środkiem zaskarżenia, który służy na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wyłącznie zobowiązanemu. Zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wynika to z treści art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów czyni czynność zobowiązanego prawnie nieskuteczną. Odnośnie wymagalności obowiązku, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazuje się, że oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od jej wykonania, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możliwość żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności (zob. wyrok WSA w [...] z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr [...]). Ponadto, o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innego powodu". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 1 pkt 2 ustawy wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Niewątpliwie muszą one mieć charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie, czyli odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zob. wyrok WSA w [...] z [...] grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd [...]). Jak zasadnie wskazały organy, zgodnie z art. 21 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900, zwanej dalej O.p.), zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: 1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; 2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Natomiast jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3 (art. 21 § 2 O.p.). Obowiązek składania deklaracji podatkowych i obliczenia oraz wpłacania podatku w odpowiedniej wysokości w zakresie podatku od towarów i usług wynika w szczególności z art. 99 i art. 103 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm., zwanej dalej u.p.t.u.). W niniejszej sprawie obowiązek był wymagalny. Skarżąca [...] marca 2019 r. złożyła deklarację podatkową, w której wykazała należny podatek od towarów i usług za luty 2019 r. w wysokości [...] zł, natomiast wpłaciła kwotę [...]zł w dniu złożenia deklaracji oraz [...] zł następnego dnia. Pozostała część ww. zobowiązania wynosząca [...] zł nie została uiszczona. Tym samym obowiązek objęty tytułem wykonawczym był wymagalny i podlegał egzekucji. Należy również zauważyć, że twierdzenia skarżącej o kompensacie zobowiązań podatkowych z należnościami z tytułu szkód wyrządzonych skarżącej przez Skarb Państwa są jedynie gołosłownymi tezami skarżącej, niepopartymi żadnym prawomocnym orzeczeniem. Nie ma zatem najmniejszych wątpliwości, że skarżąca wypełnia przesłanki do określenia jej jako zobowiązanego na podstawie art. 1a pkt 20 u.p.e.a., zgodnie z którym przez ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), oddalił skargę.