III SA/Wa 3001/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Z. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Prezydent m. [...] odmówił Z. wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonych w W., przy ulicach: [...]. Zdaniem Prezydenta, Z. nie wykazało, że jest właścicielem wymienionych nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r., poz. 250, zwanej dalej ustawą), ani również, że działa w imieniu takich właścicieli. Z. złożyło zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, iż w sytuacji, gdy właściciel nie interesuje się nieruchomością i osoba taka nie składa stosownej deklaracji w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami, nie sposób odmówić uznania za stronę podmiotu, który jest samoistnym posiadaczem nieruchomości, a nawet włada nią jak właściciel. Zrzeszenie nie występuje w niniejszej sprawie jako pełnomocnik właściciela, ale jako strona (jako dzierżyciel nieruchomości, czyli inny podmiot władający nieruchomością). Zarządca nieruchomości uprawniony jest do złożenia stosownej deklaracji w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami, gdyż mieści się w ustawowej definicji właściciela. Postanowieniem z dnia 12.08.2016 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta, podzielając argumentację, zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.(dalej także jako ZWN) zarzuciło naruszenie art. 133 Ordynacji podatkowej w związku z art. 2 ust.1 pkt.4 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach poprzez przyjęcie, że ZWN nie jest stroną postępowania, podczas gdy ZWN jest samoistnym posiadaczem nieruchomości, w niektórych wypadkach zarządcą, zatem zobowiązane jest do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami. ZWN wniosło o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zaznaczono, że ZWN jest samoistnym posiadaczem kilku nieruchomości na terenie m. [...]. ZWN jest także, na podstawie umów zawartych z właścicielami, zarządcą kilku innych nieruchomości. Jako samoistny posiadacz, a w innych wypadkach jako zarządca, ZWN złożyło deklaracje w celu określenia przez organ I instancji opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Prezydent W. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami na szeregu nieruchomości wskazanych przez Z. . Organy uznały, że Z. nie jest właścicielem tych nieruchomości, zatem nie może być stroną postępowania. Stanowisko organów, zdaniem Z. , jest błędne. Zgodnie z art. 2 ust.1 pkt.4 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, ilekroć jest mowa w ustawie o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Stroną postępowania mogą być inne podmioty, władające nieruchomością, przez co należy rozumieć posiadaczy nieruchomości, a nawet tylko ich dzierżycieli. Według art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą nieruchomością (posiadacz zależny), natomiast dzierżycielem według art. 338 k.c. jest ten, kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego. W sytuacji, gdy właściciel nie interesuje się nieruchomością (często w ogóle nie jest znany spadkobierca dawnych właścicieli) i osoba taka nie składa stosownej deklaracji w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami, nie sposób odmówić uznania za stronę podmiotu, który jest samoistnym posiadaczem nieruchomości, a zatem włada nią jak właściciel. W sytuacji, gdy kilka podmiotów można uznać za właściciela w rozumieniu ustawy (np. właściciela w rozumieniu art. 140 kc i samoistnego posiadacza) – zdaniem Z. - zasadne jest obciążenie opłatą podmiotu, który faktycznie włada nieruchomością. Skoro podmiot taki osiąga korzyści wynikające z władania nieruchomością (np. czynsz najmu), winien również ponosić koszty związane z posiadaniem nieruchomości (podatki oraz inne opłaty, w tym opłaty za gospodarowanie odpadami). Podobnie należy potraktować sytuację dotyczącą nieruchomości zarządzanych przez Z. . Zrzeszenie podkreśliło, że nie występuje w niniejszej sprawie jako pełnomocnik właściciela, ale jako strona, gdyż jest stroną postępowania z mocy art. 2 ust.1 pkt.4 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (jako dzierżyciel nieruchomości, czyli inny podmiot władający nieruchomością). Zarządca nieruchomości uprawniony jest do złożenia stosownej deklaracji w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami, gdyż mieści się w ustawowej definicji właściciela. Ustawa nie określa pierwszeństwa wśród podmiotów, które uznawane są w myśl ustawy za właścicieli, zatem brak jest podstaw do ustalania takiego pierwszeństwa przez organ. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej (dalej jako O.p.), gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem orzekającego w sprawie Sądu nie budzi wątpliwości, że Z.nie jest właścicielem nieruchomości położonych w [...], przy ulicach: [...]. Z. nie jest też ich właścicielem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, tj. ich współwłaścicielem ani użytkownikiem wieczystym albo jednostką organizacyjną posiadającą je w zarządzie lub użytkowaniu, czy też wreszcie podmiotem nimi władającym. Jak słusznie zauważyły organy, Zrzeszenie nie jest w stanie w sposób zdecydowany określić ewentualnego charakteru stosunku prawnego łączącego je z rzeczonymi nieruchomościami. ZWM raz opisało ten stosunek jako samoistne posiadanie ale nie wykazało, pomimo wezwania, że takie posiadanie faktycznie zachodzi; nie dowodzą tego w szczególności przedłożone przez Zrzeszenie dokumenty. Innym razem ZWM określił swój stosunek do nieruchomości jako zarząd bez wykazania jednak, że pełni taką funkcję na zlecenie właściciela lub właścicieli przedmiotowych nieruchomości. Z załączonego do akt wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika, aby Zrzeszenie mogłoby w ogóle tego rodzaju działalność prowadzić. Sąd podziela stanowisko organów, że Zrzeszenie nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z przedmiotowych nieruchomości, o którym mowa w art. 6m ust 1 ustawy, a co za tym idzie - nie może skutecznie występować z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości takiej opłaty. W myśl art. 6o ust 1 ustawy, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustala się w drodze decyzji wyłącznie w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami albo w razie uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji. Przepis ten daje podstawę do wydania - w ściśle określonych sytuacjach - decyzji ustalającej wysokość opłaty. Sąd podkreśla, że ten przepis, ani jakikolwiek inny nie daje podstaw do wydania decyzji, której przedmiotem byłoby wskazanie podmiotu zobligowanego do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub też uzyskania potwierdzenia, że jest się podmiotem zobligowanym do uiszczania opłaty. Również zatem z tego względu nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie, której dotyczy wniosek Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości. Jak trafnie zauważył WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 23.11.2016 (I SA/Bk 267/16, LEX nr 2165226), dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych, wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela. Posiadacz powinien władać rzeczą dla siebie, a nie za kogoś innego. Nie może zachowywać się tak, jak uprawniony do posiadania rzeczy w zakresie innego prawa niż prawo własności. Definicję "właściciela nieruchomości" dla potrzeb ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zawarto w art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Według ww. przepisu, ilekroć w ustawie mowa jest o właścicielach nieruchomości rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Uzupełnienie tej definicji stanowi przepis art. 2 ust. 3 u.c.p.g. w myśl którego, jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Niewątpliwie, treść art. 2 ust. 1 pkt 4) oraz art. 6h i art. 6m u.c.p.g. nie jest precyzyjna, a zasadniczym mankamentem ww. ustawy jest brak przepisu rozstrzygającego wprost, który z podmiotów jednocześnie spełniających przesłankę właściciela nieruchomości w rozumieniu u.c.p.g. jest zobowiązany do złożenia deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi z oraz do uiszczenia opłaty z tego tytułu. Wypowiadając się na temat zasad wnoszenia opłat za gospodarowanie odpadami WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 04.10.2016 (I SA/Bd 360/16) wyraził pogląd, że nowelizacja art. 2 ust. 3 u.c.p.g., zbiorcze pojęcie "osoby sprawującej zarząd nieruchomością wspólną", w rozumieniu przepisów u.w.l., zastąpiła enumeratywnym wskazaniem dwóch podmiotów, na których ciąży obowiązek (wspólnota mieszkaniowa i spółdzielnia mieszkaniowa), wyłączając w efekcie z kręgu podatników zarządców nie będących spółdzielniami mieszkaniowymi i przenosząc jednocześnie ten obowiązek na wspólnoty mieszkaniowe. Skoro spółdzielnia nie jest właścicielem ani zarządcą nieruchomości wspólnej i nie jest też właścicielem żadnego z lokali w tej nieruchomości oraz nie zawarła ze wspólnotą umowy o zarządzanie i administrowanie, to tym samym nie jest podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, o której mowa w art. 6m u.c.p.g. Przechodząc do stanu faktycznego sprawy niniejszej należy wskazać, że Z. sprawuje wprawdzie zarząd nad niektórymi nieruchomościami, jednakże nie jest to zarząd nad nieruchomościami zabudowanymi budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu. Skarżące Zrzeszenie pełni zarząd w budynkach, w którym jest jeden właściciel i który na podstawie pełnomocnictwa upoważnił Zrzeszenie do zarządzania i administrowania swoją własnością (np. k. 109 akt adm.). Natomiast w odniesieniu do nieruchomości, co do których Zrzeszenie twierdzi, że jest posiadaczem samoistnym nie można uznać, że Zrzeszenie wykazało fakt posiadania samoistnego. SKO słusznie wskazało, że nie dowodzą tego przedstawione dokumenty tj. faktury za media. Ponadto jak wynika z ustaleń organu (k. 158 akt adm.) Z. nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości jednej z nieruchomości. Z. nie przedstawiło żadnych dowodów (dokumentów ani ewentualnych świadków), które mogłyby potwierdzić samoistność posiadania przedmiotowych nieruchomości. Analiza akt sprawy może wręcz wywołać wrażenie, że to właśnie przedmiotowy wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z wymienionych w nim nieruchomości, położonych w W., może być w przyszłości wykorzystany do uprawdopodobnienia posiadania samoistnego (władania rzeczą jak właściciel) a w ostatecznym celu- do zasiedzenia przez Z. wszystkich lub niektórych nieruchomości, objętych wnioskiem. Tego rodzaju czynności Z. nie mogą być przez Sąd akceptowane. W szczególności wydanie decyzji administracyjnej nie może posłużyć i doprowadzić do sytuacji, by Z. w przyszłości wykorzystywał je do własnych celów, być może nawet wykazania posiadania samoistnego celem zasiedzenia nieruchomości. Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy w szczególności zgromadzony w jej aktach materiał dowodowy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.