II SA/Wa 1597/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-30
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Danuta Kania, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy negatywna opinia kuratora oświaty w sprawie likwidacji zespołu wychowania przedszkolnego, wydana na podstawie przepisów Prawa oświatowego, może stanowić podstawę do uchylenia uchwały rady gminy w sprawie likwidacji tej placówki, jeśli gmina zapewniła kontynuację edukacji i dowóz dzieci, a likwidacja wynika z racjonalizacji kosztów i zmian demograficznych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Edukacji Narodowej oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Kuratora Oświaty, uznając, że negatywna opinia kuratora nie może naruszać samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych zadań publicznych w dziedzinie oświaty, jeśli gmina wypełniła obowiązek zapewnienia kontynuacji edukacji i dowozu dzieci, a likwidacja jest uzasadniona ekonomicznie i demograficznie. Opinia kuratora może być podstawą do ingerencji tylko w przypadku sprzeczności decyzji gminy z prawem, a nie z powodów polityki państwa czy subiektywnych ocen celowościowych.Stan faktyczny
Gmina podjęła uchwałę o likwidacji Zespołu Wychowania Przedszkolnego (ZWP) przy szkole filialnej, uzasadniając to zmianami demograficznymi i racjonalizacją kosztów. Kurator Oświaty wydał negatywną opinię w sprawie likwidacji, wskazując na sprzeciw społeczności lokalnej i obawy rodziców dotyczące warunków nauki i dowozu. Minister Edukacji Narodowej utrzymał w mocy postanowienie kuratora. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędną wykładnię przepisów Prawa oświatowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Edukacji Narodowej oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Kuratora Oświaty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie opinii o zamiarze likwidacji Zespołu Wychowania Przedszkolnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]
Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. [...] Kurator Oświaty (dalej: "Kurator", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 996 ze zm.), dalej: "u.p.o.", oraz art. 123 w związku z art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.", wyraził negatywną opinię w sprawie likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. Zespołu Wychowania Przedszkolnego (dalej: "ZWP", "Zespół") przy Szkole Podstawowej w [...] - Filialnej Szkole Podstawowej w [...] z siedzibą w [...] (dalej również jako: "szkoła filialna").
W uzasadnieniu postanowienia Kurator wskazał, iż Wójt Gminy [...], pismem z dnia [...] lutego 2019 r., znak: [...] wystąpił o wydanie opinii w sprawie likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. ZWP przy szkole filialnej w [...]. Do pisma dołączono uchwałę Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2019r. w sprawne zamiaru przekształcenia, z dniem [...] sierpnia 2019 r., Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] poprzez likwidację Filialnej Szkoły Podstawowej w [...] i likwidację Zespołu Wychowania Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej w [...] - Filialnej Szkole Podstawowej w [...] wraz z uzasadnieniem, spełniając tym samym wymóg powiadomienia Kuratora o zamiarze likwidacji Zespołu. Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.p.o. dzieci z ZWP w [...] będą miały zapewnione kontynuowanie wychowania przedszkolnego w ZWP przy Szkole Podstawowej w [...] (dalej również jako: "szkoła macierzysta"). Rada Gminy zobowiązała Wójta Gminy do zawiadomienia o zamiarze likwidacji ww. placówki rodziców dzieci.
Likwidacja ZWP wynika bezpośrednio z zamiaru likwidacji szkoły filialnej. W uzasadnieniu do powyższej uchwały organ prowadzący dokonał analizy prognozowanej liczby dzieci 3-4 letnich w obwodzie szkoły filialnej w kolejnych latach szkolnych oraz rzeczywistej liczby dzieci w ZWP w latach 2014-2018 w odniesieniu do liczby urodzonych dzieci według danych z ewidencji ludności. Z powyższej analizy wynika, że od 56% do 71% dzieci w danym roczniku kwalifikujących się do realizacji wychowania przedszkolnego w Zespole, realizuje je w innych placówkach. Z uwagi na małą liczbę dzieci w poprzednich latach szkolnych (od 6 do 13), zajęcia były łączone z zajęciami w oddziale przedszkolnym na 12 do 20 godzinach. Przyjęcie dzieci do ZWP w szkole macierzystej nie pogorszy warunków realizacji wychowania przedszkolnego. Celem likwidacji ZWP jest konieczność dostosowania sieci szkół i oddziałów przedszkolnych funkcjonujących na terenie Gminy [...] do realnych potrzeb wynikających z zachodzących zmian demograficznych oraz związana z tym racjonalizacja ponoszonych kosztów na zadania oświatowe. W perspektywie, na bazie budynku szkoły filialnej, po jego przeprojektowaniu, gmina planuje utworzenie przedszkola samorządowego.
Wizytatorzy Kuratorium Oświaty w [...] dokonali analizy przesłanej dokumentacji oraz przeglądu bazy lokalowej i dydaktycznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] oraz Filialnej Szkoły Podstawowej w [...]. Przeprowadzili rozmowy z Dyrektorem szkoły macierzystej, Zastępcą Wójta Gminy [...] oraz pracownikiem Samorządowej Administracji Placówek Oświatowych. W czasie wizyty w szkole filialnej odbyło się spotkanie, w którym uczestniczyło ośmioro rodziców. Powtórzyli oni postulaty zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. wyrażającym protest przeciwko likwidacji ZWP. Zwrócili uwagę na to, że nauczyciele mają czas na indywidualizację pracy z dziećmi, szkoła jest jedynym ośrodkiem spotkań społeczności wsi, zależy im aby w miejscowości pozostała możliwość realizacji wychowania przedszkolnego, szczególnie dla najmłodszych dzieci. Obawiają się, że roczna przerwa związana z przygotowaniem budynku na potrzeby przedszkola sprawi, że nie będzie możliwe reaktywowanie opieki przedszkolnej z uwagi na to, że jeżeli rodzice już raz wybiorą inną placówkę, to nie wrócą do [...].
Następnie Kurator wskazał, iż szkoła filialna mieści się w parterowym budynku, w którym znajdują się 4 sale lekcyjne (2 większe i 2 mniejsze), sanitariaty dla uczniów i personelu, małe pomieszczenie dla nauczycieli z aneksem kuchennym oraz korytarz z szatniami. W szkole uczy się 4 uczniów w klasie trzeciej, nie ma klasy pierwszej i drugiej, oraz 13 dzieci pięcioletnich i sześcioletnich w oddziale przedszkolnym. W budynku funkcjonuje także ZWP, do którego uczęszcza 12 dzieci w wieku 3 - 5 lat. Teren szkolny jest ogrodzony, znajduje się na nim gminny plac zabaw. Wyposażenie sal jest dostosowane do specyfiki zajęć, dzieci w wieku przedszkolnym mają możliwość korzystania z dużego zasobu zabawek i pomocy dydaktycznych. W jednej z sal urządzono 6 stanowisk komputerowych, w tym jedno z dostępem do internetu oraz podręczną bibliotekę czynną 2 razy w tygodniu po 30 minut. Nie zorganizowano opieki świetlicowej oraz dożywiania, ponieważ nie ma takiej potrzeby. Funkcję szatni pełnią szafki z wieszakami usytuowane w korytarzu.
W szkole macierzystej uczy się 98 uczniów w klasach 1-8 i oddziale przedszkolnym. Przy szkole funkcjonuje ZWP, do którego uczęszcza 15 dzieci. Szkoła posiada 14 sal lekcyjnych różnej wielkości, w tym pracownię komputerową z 14 stanowiskami, salę multimedialną z 10 stanowiskami z dostępem do internetu, pracownię chemiczno-biologiczną, salę muzyczną i rewalidacyjną. Biblioteka funkcjonuje w wymiarze 9 godzin tygodniowo, jest czynna codziennie. Świetlica szkolna zapewnia opiekę dzieciom w godzinach od 13:15 do 15:15. Dla uczniów klas I - III kończących wcześniej zajęcia zorganizowano opiekę świetlicową świadczoną przez nauczycieli nieodpłatnie. Zaplecze sportowe stanowi mała sala gimnastyczna w budynku szkoły z przeznaczeniem dla klas młodszych, trzy boiska trawiaste na terenie przyszkolnym oraz sala rekreacyjno-sportowa w budynku sąsiadującym bezpośrednio ze szkołą. Najmłodsze dzieci mogą korzystać ze szkolnego placu zabaw. Stołówka szkolna wydaje codziennie 81 dwudaniowych obiadów. W opinii Dyrektora szkoły, przyjęcie dzieci z [...] nie wpłynie na pogorszenie warunków realizacji wychowania przedszkolnego, sale lekcyjne są na tyle duże, że nie spowoduje to nadmiernego zagęszczenia. Budynki szkoły macierzystej i filii są zadbane, czyste, zwraca uwagę duża dbałość o estetykę.
Dalej Kurator stwierdził, iż w oparciu o zebrane dane, informacje zawarte w pismach skierowanych do organu stwierdzono, że powyższy zamiar likwidacji nie bierze pod uwagę stanowiska społeczności lokalnej (rodzice sprzeciwiają się likwidacji możliwości realizacji wychowania przedszkolnego dla dzieci w wieku 3 - 6 lat na miejscu - w [...]), nie jest jedynym możliwym rozwiązaniem. Z uwagi na oczekiwania i obawy rodziców możliwe byłoby zastosowanie art. 89 ust. 13 u.p.o., zgodnie z którym organ prowadzący publiczną inną formę wychowania przedszkolnego może przekształcić tę formę w publiczne przedszkole, do takiego przekształcenia nie stosuje się przepisów ust. 1-9, natomiast przepisy art. 88 stosuje się odpowiednio. Taka procedura uspokoiłaby obawy rodziców, że zamiar utworzenia przedszkola jest rzeczywisty.
Konkludując Kurator stwierdził, iż decyzja o likwidacji ZWP przy Szkole Podstawowej w [...] - Filialnej Szkole Podstawowej w [...], nie jest zasadna.
Pismem z dnia [...] marca 2019 r. Gmina [...] (dalej: "strona skarżąca") wniosła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, iż szkoła filialna obejmuje miejscowości z terenu Gminy [...],[...] i [...]. 70% uczniów zamieszkałych w obwodzie szkoły spełnia obowiązek w innej szkole, głównie w gminie Miasta [...]. Związane jest to m.in. z bliskim sąsiedztwem miejscowości [...] i [...] z [...]. Próby podjęte przez gminę w ostatnich kilku latach w celu zwiększenia liczby uczniów nie przyniosły efektu. Rodziców nie przekonały takie działania jak: termomodernizacja budynku szkoły (docieplenie ścian budynku, częściowa wymiana stolarki okiennej i drzwiowej), utworzenie zespołu wychowania przedszkolnego dla 3-4 i 5-latków oraz placu zabaw. W związku z powyższym liczba urodzonych dzieci w obwodzie szkoły nie świadczy o tym, że będą uczęszczać do tej placówki i kontynuować naukę w szkole macierzystej. Na potwierdzenie powyższego Gmina przedstawiła odpowiednie zestawienia tabelaryczne.
Dalej Gmina podniosła, iż obwód zlikwidowanej szkoły filialnej zostanie przejęty w całości przez publiczną szkołę macierzystą. Dzieci z oddziału przedszkolnego oraz ZWP będą miały zapewnione miejsca w oddziale przedszkolnym i ZWP w szkole w [...]. Przewidywana likwidacja nie pogorszy warunków do nauki i nie ograniczy powszechnej dostępności do szkoły. Dzieci szybko zaadoptują się do nowych warunków, gdyż szkoła filialna ściśle współpracuje ze szkołą macierzystą. Funkcjonujące w poprzednich latach szkolnych klasy łączone oraz obecnie funkcjonujący jeden oddział klasy 3 nie zapewnia właściwego toku nauki i rówieśniczych kontaktów uczniom. W małych grupach trudno o współzawodnictwo, branie przykładu z najlepszych, a prowadzenie zajęć grupowych np. gry zespołowe, czy chór - jest wręcz niemożliwe.
Gmina podkreśliła, iż w budżecie Gminy [...] na rok 2019 są zabezpieczone środki na przeprojektowanie budynku filialnej szkoły na publiczne przedszkole. W perspektywie gmina planuje utworzenie przedszkola samorządowego.
Dalej strona skarżąca przedstawiła warunki nauczania w szkole macierzystej podkreślając, iż dysponuje ona wystarczającą ilością pomieszczeń do prowadzenia wszystkich zajęć objętych programem nauczania oraz dodatkowych zajęć pozalekcyjnych, kół zainteresowań i świetlicy. W budynku szkoły i na zewnątrz działa monitoring wzmagający poczucie bezpieczeństwa uczniów, a w szkole powołany został koordynator ds. bezpieczeństwa. Szkoła prowadzi stołówkę, w której wszyscy chętni uczniowie codziennie otrzymują gorący jednodaniowy posiłek. Włączenie szkoły filialnej w obwód szkoły macierzystej będzie korzystne dla dzieci, bowiem pozwoli im na lepsze uspołecznianie i sprawne funkcjonowanie w grupie rówieśniczej. Uczniowie przeniesieni ze szkoły filialnej mieliby zapewnione bardzo dobre warunki do nauczania w systemie jednozmianowym, wychowania i rozwoju fizycznego, w tym zapewnioną opiekę świetlicową w czasie oczekiwania na autobus, a grupa dzieci młodszych z klas I-III lub l-IV dodatkowy kurs autobusu szkolnego bezpośrednio po zakończonych lekcjach, posiłki w stołówce szkolnej oraz korzystanie z bogatego zaplecza szkoły. System dowożenia skraca czas oczekiwania dzieci w świetlicy do niezbędnego minimum i nie przekracza on 1 godziny. Gmina [...] zapewni dowóz dla uczniów odbywających dotychczas naukę w szkole filialnej. Przewidywany czas dojazdu dzieci do szkoły macierzystej z najdalej położonej miejscowości to około 20 minut, z najbliżej około 10 minut.
Gmina podkreśliła, że celem likwidacji ZWP w [...] jest konieczność dostosowania sieci szkół i oddziałów przedszkolnych funkcjonujących na terenie Gminy [...] do realnych potrzeb wynikających z zachodzących zmian demograficznych oraz związana z tym racjonalizacja ponoszonych kosztów na zadania oświatowe. Obawy lokalnej społeczności o miejsce spotkań mieszkańców podczas organizowanych uroczystości czy zapewnienie poczucia bezpieczeństwa dzieciom - są bezzasadne. Gmina umożliwia taki rodzaj spotkań w sąsiedniej miejscowości w [...] w Wiejskim Domu Kultury oddalonym o 0,5 km od [...], gdzie co roku organizowane są spotkania kulturalno-oświatowe. Ponadto Szkoła Podstawowa w [...] w ciągu roku szkolnego organizuje wiele uroczystości dla rodziców nie tylko z miejscowości z [...], ale z [...] i [...]. Dzieci z ZWP w [...], będą miały w zapewnione bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w ZWP w [...].
Strona skarżąca podniosła również, że zastosowanie art. 89 ust. 13 u.p.o., zgodnie z którym organ prowadzący publiczną inną formę wychowania przedszkolnego może przekształcić tę formę w publiczne przedszkole, byłoby możliwe po dostosowaniu warunków lokalowych do utworzenia przedszkola samorządowego. Gmina przygotowała w uzgodnieniu z Sanepidem koncepcję przystosowania budynku szkoły w przedszkole. Pomieszczenia przedszkola muszą spełniać odpowiednie warunki bytowo-socjalne, należy wydzielić miejsce do wydawania posiłków, odpoczynku tzw. leżakowania. Łazienki dla dzieci muszą być dostępne z sal zajęć i zabaw, przedszkole powinno spełniać dodatkowe wymagania przeciwpożarowe. W związku z tym przerwa w funkcjonowaniu wychowania przedszkolnego w szkole filialnej jest nieunikniona do czasu dostosowania budynku do norm prowadzenia przedszkola publicznego. Dlatego też obawy rodziców, że zamiar utworzenia przedszkola jest nierzeczywisty - są nieuzasadnione.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Minister Edukacji Narodowej (dalej: "Minister", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 89 ust. 3 i 4 u.p.o., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu Minister wskazał, iż obowiązkiem gminy podejmującej zamiar likwidacji szkoły oraz związanego z nią ZWP jest zapewnienie kontynuacji edukacji nie tylko uczniom klas szkoły podstawowej, ale także dzieciom uczęszczającym do ZWP. Warunki nauki, wychowania i opieki proponowane po likwidacji ZWP nie mogą być gorsze od dotychczasowych, ani trudniejsze ze względu np. na dłuższą drogę do miejsca edukacji i zbędne wydłużenie czasu pobytu dziecka poza domem.
Minister przedstawił (opisane już w postanowieniu organu I instancji - uwaga Sądu) warunki nauczania i opieki zarówno w szkole macierzystej w [...], jak i w szkole filialnej w [...]. W wyniku tego stwierdził, iż zarówno budynek, w którym funkcjonuje ZWP w [...], jak i budynek ZWP w [...] są zadbane i czyste. Zwraca uwagę duża dbałość o estetykę. W obu przypadkach ZWP dysponują warunkami lokalowymi dostosowanymi do potrzeb tego rodzaju formy wychowania przedszkolnego. A co za tym idzie kwestia warunków lokalowo-dydaktycznych, w ocenie Ministra, nie może stanowić podstawy do likwidacji ZWP w [...].
Następnie Minister stwierdził, iż likwidacji ZWP w [...] nie można uzasadniać wymogami demograficznymi. Jakkolwiek w przypadku wiejskiej Gminy [...] nie można wskazać stabilnego trendu urodzeń, to jednak analiza danych demograficznych wskazuje na wyższą liczbę urodzeń po roku 2015, przy średniej od 2010 r. wynoszącej 180 (wartość minimalna 160 w 2015 r. wartość maksymalna 227 w 2010 r. i odchyleniu standardowym jedynie 18,7).
Dalej Minister przytoczył dane GUS w zakresie liczby ludności dla wiejskiej Gminy [...] na lata 2017 - 2030 wskazując, iż dane te wraz ze specyfiką obszaru funkcjonalnego miasta i ogólną tendencją zmiany miejsca zamieszkania z miasta na obszary podmiejskie stanowią przesłankę do stwierdzenia, że Gmina [...] w nieodległej przyszłości będzie musiała zapewnić większej liczbie dzieci możliwość spełniania obowiązku szkolnego, a przedtem obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego i korzystania z prawa do wychowania przedszkolnego. Sieć prowadzonych przez gminę publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych przy szkołach podstawowych, uzupełniona przez m.in. publiczne inne formy wychowania przedszkolnego (punkty przedszkolne i ZWP) powinna zapewnić wszystkim dzieciom zamieszkałym na terenie gminy możliwość realizacji ww. obowiązków blisko miejsca zamieszkania (art. 32 u.p.o.). Jak wynika z danych Systemu Informacji Oświatowej (dalej: "SIO"), Gmina [...] nie prowadzi żadnego przedszkola, a realizacja wychowania przedszkolnego opiera się głównie o 10 innych form wychowania przedszkolnego (które nie muszą prowadzić zajęć w wymiarze w jakim zajęcia są prowadzone w przedszkolu) i niepubliczne przedszkole, do którego uczęszcza niemal co 3 dziecko objęte w gminie edukacją przedszkolną.
Z uzasadnienia do uchwały nr [...] Rady Gminy [...] prognozowana liczba dzieci likwidowanego ZWP zamieszkałych w obwodzie szkoły, przy której ten Zespół funkcjonuje, przedstawia się następująco: w roku szkolnym 2019/2020 - 15 dzieci, w roku szkolnym 2020/2021 - 14 dzieci, w 2021/2022 - 12 dzieci, natomiast w roku szkolnym 2022/2023 - 19 dzieci. Z danych zawartych w SIO oraz danych przytoczonych w uzasadnieniu do ww. uchwały wynika, że do ZWP w [...] w roku szkolnym 2018/2019 uczęszcza 12 dzieci, natomiast do ZWP w [...] w roku szkolnym 2018/2019 - 15 wychowanków. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. z 2017 r., poz. 2446), wychowaniem przedszkolnym w punkcie lub zespole obejmuje się nie więcej niż 25 dzieci. Zakładając, że w następnych latach liczba dzieci uczęszczających do ZWP w [...] utrzyma się na dotychczasowym poziomie i biorąc pod uwagę ww. prognozę liczby dzieci w ZWP w [...], przyjęcie dzieci z likwidowanego ZWP w [...] do ZWP w [...] spowoduje, że już w roku szkolnym 2019/2020 w ZWP w [...] przekroczona zostanie maksymalna dopuszczalna liczba dzieci. Wobec tego Zespół ten działałby niezgodnie z prawem. Ponadto, od roku szkolnego 2014/2015 do roku szkolnego 2018/2019 liczba dzieci uczęszczających do ZWP w [...] wzrosła dwukrotnie.
Następnie Minister odniósł się do kwestii zmiany środowiska dzieci uczęszczających do ZWP w [...]. Zmiana miejsca edukacji oraz dojazd (którego wcześniej nie było) do innej formy wychowania przedszkolnego dzieci w wieku 3-5 lat i konieczność odnalezienia się w nowych rolach społecznych w nieznanej dziecku grupie rówieśniczej prowadzi do zachwiania poczucia bezpieczeństwa. Dzieci uczęszczające do ZWP w [...], w chwili obecnej, z uwagi na bliską odległość od domu rodzinnego, nie korzystają ze zorganizowanego dowozu do szkoły. Po likwidacji ww. Zespołu uległoby to zmianie. Odległość z najdalej położonej miejscowości [...] do ZWP w [...] to ok. 4,2 km. W przypadku dzieci młodszych (trzyletnich i czteroletnich) gmina nie ma obowiązku dowożenia do przedszkola, czy też innej formy wychowania przedszkolnego. W uzasadnieniu do uchwały nr [...] oraz w zażaleniu stwierdzono, że gmina zapewni uczniom dowóz do szkoły w [...]. Jednak, w ocenie Ministra, dowożenie dzieci w wieku przedszkolnym do miejsca edukacji oddalonego 4,2 km oraz wydłużenie czasu pobytu dzieci poza domem o czas spędzony w oczekiwaniu na autobus lub w autobusie, wobec możliwości uczęszczania do zespołu wychowania przedszkolnego w pobliżu domu rodzinnego, nie stanowi poprawy warunków nauki. Czas, który dzieci poświęciłyby na dojście do autobusu, dojazd do nowego ZWP i powrót do domu, jest nieporównywalny do korzyści płynących z uczęszczania do oddziału przedszkolnego lub ZWP w bliskiej odległości od domu. Ponadto, konieczność korzystania przez dzieci ze zorganizowanego przez gminę transportu może obniżać poczucie ich bezpieczeństwa oraz powodować obawy rodziców o bezpieczeństwo dzieci podczas dojazdu do placówki.
Dalej Minister wskazał, iż jakkolwiek warunki jakimi dysponuje ZWP w [...] są lepsze niż w ZWP przy szkole filialnej w [...], to w odniesieniu do innych aspektów takich jak liczebność dzieci w oddziale przedszkolnym i ZWP, bliskość placówki od domu rodzinnego, czy kameralna atmosfera oraz możliwość indywidualizacji nauczania, opieki i wychowania mają także ogromne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o likwidacji przedmiotowej placówki. Zmiana zarówno ZWP jak i miejsca korzystania z edukacji przedszkolnej przez młodsze dzieci, w obliczu wcześniejszego porannego wstawania, dłuższych dojazdów do placówki wychowania przedszkolnego i dłuższego czasu przebywania tam, nie będzie korzystną zmianą poprawiającą warunki edukacji przedszkolnej. Ponadto, zdaniem Ministra, w obliczu wyżej omówionych prognoz demograficznych liczby dzieci z zespołu wychowania przedszkolnego oraz ogólnej liczby mieszkańców Gminy [...] istnieje szansa na stabilną liczbę dzieci w [...].
Odnosząc się do aspektu ekonomicznego likwidacji ZWP organ II instancji zauważył, iż jak wynika z uzasadnienia do uchwały Rady Gminy [...] nr [...], w budżecie Gminy na rok 2019 są zabezpieczone środki na przeprojektowanie budynku filialnej szkoły na publiczne przedszkole. W perspektywie gmina planuje utworzenie przedszkola samorządowego. Korzystniejsze jest jednak posiadanie szkoły z oddziałami l-lll i oddziałem przedszkolnym/inną formą wychowania przedszkolnego, niż posiadanie tylko jednooddziałowego lub dwuoddziałowego przedszkola (ze statystyki podanej przez Gminę [...] wynika, że w kolejnych latach w oddziale przedszkolnym/zespole wychowania przedszkolnego nie będzie się uczyło więcej niż 25 dzieci).
Zdaniem Ministra, reorganizację wychowania przedszkolnego na terenie gminy, należy wypracować w porozumieniu z lokalną społecznością, tak aby była ona dostosowana do potrzeb mieszkańców oraz uwarunkowań lokalnych. W tym względzie organ wskazał na pismo Rady Rodziców przy Filialnej Szkole Podstawowej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. wraz z listą rodziców oraz notatkę sporządzoną po spotkaniu przedstawicieli rodziców tej Szkoły z przedstawicielami Kuratorium Oświaty. Z notatki tej wynika, że rodzice są zadowoleni z poziomu nauczania oraz podkreślają, że nauczyciele mają możliwość indywidualnej pracy z dziećmi, co przekłada się na ich prawidłowy rozwój i nabywanie nowych umiejętności. Podejmując działania zmierzające do reorganizacji sieci przedszkoli organy gminy nie powinny więc pomijać stanowiska społeczności lokalnej, w tym opinii przeciwko likwidacji miejsc edukacji przedszkolnej.
Reasumując Minister stwierdził, iż nie jest zasadne stanowisko Gminy [...], że zamiar likwidacji ZWP w [...], stanowi jedynie dostosowanie sieci przedszkoli do zmian demograficznych z uwzględnieniem korzyści ekonomicznej gminy. Faktycznym powodem likwidacji tej placówki są przede wszystkim oczekiwane oszczędności finansowe gminy uzyskane poprzez zmniejszenie liczby innych form wychowania przedszkolnego. Natomiast głównym argumentem zmiany sieci przedszkoli na danym terenie gminy powinna być korzyść dla społeczności mieszkańców wyrażająca się m.in. poprzez poprawę warunków nauki dzieci tych mieszkańców, a nie obniżenie kosztów utrzymania tych placówek. Likwidacja ZWP w [...] i przeniesienie dzieci do ZWP w [...] może negatywnie wpłynąć na poczucie bezpieczeństwa dzieci w czasie dojazdów i w czasie przebywania w wielokrotnie większej szkole. W świetle powyższego korzystniejsze dla dzieci jest aby funkcjonowały obydwa Zespoły - w [...] i w [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2019 r. Gmina [...] zarzuciła:
- naruszenie art. w art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", poprzez przytoczenie jedynie ustaleń dokonanych przez sąd, ale niedokonanie ich oceny pod względem zgodności z prawem,
- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik spraw, a to poprzez błędne przyjęcie postanowienia Kuratora negatywnie opiniującego zamiar likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. ZWP przy Szkole Podstawowej w [...] - Filialnej Szkole Podstawowej w [...] jako zgodnego z czynnikami ekonomicznymi,
- naruszenie art. 89 ust 3 i 4 u.p.o. poprzez jego niewłaściwą wykładnię wskazującą, iż zamiar likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. ZWP przy Szkole Podstawowej w [...] - Filialnej Szkole Podstawowej w [...] jest zgodny z czynnikami ekonomicznymi.
W związku z powyższymi zarzutami strona skarżąca wniosła o:
- zmianę zaskarżonego postanowienia i uchylenie postanowienia [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2019 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Ministrowi do ponownego rozpoznania,
- zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.
W motywach skargi strona skarżąca podniosła argumentację tożsamą z tą, którą zaprezentowała w uzasadnieniu zażalenia od postanowienia organu I instancji.
Podkreśliła, że Gmina [...] jest gminą wiejską położoną w południowej części województwa [...]. Stolicę i siedzibę powiatu [...] - miasto [...] - otacza pierścieniem, niemal w całości stanowiąc zewnętrzną granicę miasta. Charakterystyczne pierścieniowe położenie, w tym położenie centralnego ośrodka administracyjnego poza granicami gminy oraz tendencje do rozpraszania zabudowy, negatywnie wpływają na tożsamość społeczności, ale przede wszystkim stanowią istotnie wyzwanie rozwojowe z punktu widzenia realizacji działań przestrzennych, a także kompleksowych projektów z zakresu infrastruktury technicznej. Na terenie gminy w roku szkolnym 2018/2019 funkcjonuje 12 szkół podstawowych, w których łącznie uczy się 988 uczniów. Średnio w oddziale jest 11 uczniów. Rosnące koszty utrzymania szkół przy zmniejszającej się liczbie uczniów powodują, że różnicę pomiędzy wysokością otrzymanej subwencji, a wydatkami na oświatę i wychowanie gmina musi pokryć z własnych środków. Powoduje to zmniejszenie lub zatrzymanie wydatków przeznaczanych na inne zadania gminy, w tym na rozbudowę sieci wodnokanalizacyjnej, prowadzenie gospodarki odpadami komunalnymi itp.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, iż niezrozumiałe są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 141 § 4 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a., bowiem przepisy te nie dotyczą działań organu administracyjnego. Wskazał, iż wydając opinię w sprawie zamiaru likwidacji ZWP w [...] uwzględnił wszystkie ważne aspekty, zbadał i ocenił kwestę zmiany warunków nauczania, wychowania i opieki, ustosunkował się również do kwestii ekonomicznej. W konsekwencji uznał, że planowana likwidacja placówki nie przyniesie korzystnych skutków dla jej uczniów i rodziców, nie przyniesie również korzyści społeczności lokalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zgodnie z ww. przepisem sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga zostaje uwzględniona, jeśli tylko sąd niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, wyda któryś z wyroków określonych w art. 145 - 150 p.p.s.a. Przepisy te nakazują bowiem sądowi administracyjnemu wybrać właściwy, przewidziany w nich sposób rozstrzygnięcia sprawy, niezależnie od treści skargi, a więc zakresu, w jakim akt lub czynność została zaskarżona, oraz od sformułowanych w niej zarzutów i wniosków. Uregulowanie takie nakazuje więc sądowi administracyjnemu stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia.
Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że jakkolwiek nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze są trafne, bowiem przepisy art. 141 § 4 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie są stosowane przez organy administracyjne, to jednak zaskarżone postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2019 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2019 r. negatywnie opiniujące zamiar likwidacji Zespołu Wychowania Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej w [...] - Filialnej Szkole Podstawowej w [...], podlegają eliminacji z obrotu prawnego.
W tym miejscu Sąd zauważa, że negatywna opinia [...] Kuratora Oświaty w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...] poprzez likwidację Filialnej Szkoły Podstawowej w [...] z oddziałem przedszkolnym, jest przedmiotem odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego (sprawa o sygn. akt II SA/Wa 1598/19 - znana Sądowi z urzędu).
W sprawie niniejszej w pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia podstaw prawnych i zakresu ingerencji organu administracji rządowej - kuratora oświaty w decyzje organu stanowiącego gminy prowadzącego szkołę oraz zespół wychowania przedszkolnego, dotyczące likwidacji szkoły oraz związanego z nią zespołu wychowania przedszkolnego.
W związku z tym wskazać należy, że zasadniczym elementem wyznaczającym pozycję ustrojową jednostek samorządu terytorialnego jest ich samodzielność, podlegająca ochronie sądowej (art. 163 i 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2019 r., poz. 506), dalej: "u.s.g.". Gwarancją tej samodzielności jest również ograniczenie zakresu nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego do kryterium legalności (art. 171 Konstytucji RP i art. 85 u.s.g.).
Gmina wykonuje więc zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.g.). Do zadań własnych gminy należą m.in. sprawy edukacji publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g.). Potwierdza to art. 11 ust. 2 u.p.o., zgodnie z którym zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, jest zadaniem oświatowym gmin - w szkołach, przedszkolach oraz w innych formach wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 32 ust. 2 u.p.o.
Przepis art. 51 ust. 1 u.p.o. stanowi, że kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, a w szczególności: 1) sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych, które znajdują się na obszarze danego województwa. Przedmiotem nadzoru kuratora jest głównie działalność szkół i placówek (art. 55 u.p.o.), zaś jedynie w ograniczonym zakresie środki nadzoru mogą być kierowane do organu prowadzącego szkołę (art. 56 ust. 1 i ust. 6 u.p.o.).
Prawo oświatowe określa również granice tego nadzoru. W zakresie działalności dydaktyczno-wychowawczej i opiekuńczej organ sprawujący nadzór pedagogiczny, może ingerować w działalność szkoły lub placówki wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie (art. 58 u.p.o.).
Należy przyjąć, że formą nadzoru pedagogicznego kuratora oświaty nad działalnością szkoły (związanego z nią zespołu wychowania przedszkolnego) jest również wymaganie uzyskania pozytywnej opinii tego organu w sprawie likwidacji placówki, warunkującej dopuszczalność podjęcia decyzji o likwidacji (art. 89 ust. 3 u.p.o.).
Zdaniem Sądu, kompetencje nadzorcze kuratora oświaty - podmiotu działającego w ramach jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład zespolonej administracji rządowej w województwie (art. 4 pkt 17 u.p.o.), działającego w imieniu wojewody (art. 51 ust. 1 u.p.o.) podlegają, poza ustawą Prawo oświatowe, regułom nadzoru sprawowanego nad działalnością jednostek samorządowych określonym w Konstytucji RP i - w odniesieniu do gmin - w ustawie o samorządzie gminnym. Pozytywna opinia kuratora oświaty działającego w imieniu wojewody w rzeczywistości decyduje o "ważności" uchwały rady gminy o likwidacji szkoły (związanego z nią zespołu wychowania przedszkolnego). Z tych względów należy ją kwalifikować jako środek nadzoru nad działalnością gminy przewidziany w art. 89 ust. 1 u.s.g.
Opinia przewidziana w art. 89 u.p.o. jest więc opinią w ramach nadzoru sprawowanego przez administrację rządową nad działalnością gminy, którego podstawowe ramy określa ww. art. 171 Konstytucji RP. Nie ma żadnych prawnych przesłanek do dopatrywania się w ustawie Prawo oświatowe wyjątków od konstytucyjnego kryterium nadzoru i podstaw do wkraczania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny w działalność jednostek samorządowych prowadzących szkoły w ramach swoich zadań własnych, głębiej, niż pozwala na to Konstytucja i samorządowe ustawy ustrojowe. W szczególności usprawiedliwieniem takiej ingerencji nie mogą być wyłącznie przepisy typu zadaniowego, w szczególności art. 51 ust. 1 pkt 5 u.p.o. mówiący o realizowaniu przez kuratora polityki oświatowej państwa. Prowadzi to, zdaniem Sądu do wniosku, że organ nadzoru pedagogicznego może odmówić organowi samorządowemu prowadzącemu szkołę (zespół wychowania przedszkolnego) wydania pozytywnej opinii w sprawie likwidacji tej placówki tylko wtedy, gdyby decyzja o likwidacji była sprzeczna z konkretnymi przepisami ustawy. Nie uzasadniają zatem takiej odmowy względy polityki państwa, w szczególności definiowanej przez organ nadzoru.
Podstawę prawną postanowienia Kuratora z dnia [...] marca 2019 r. stanowił przepis art. 89 ust. 1 u.p.o., zgodnie z którym szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty (ust. 3).
Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca wypełniła wymagania określone w art. 89 ust. 1 u.p.o. Zapewniła bowiem dzieciom z likwidowanego Zespołu Wychowania Przedszkolnego w [...] możliwość wychowania przedszkolnego w Zespole Wychowania Przedszkolnego w [...] przy jednoczesnym zorganizowaniu bezpłatnego transportu przez Gminę. Zatem dzieci z likwidowanego ZWP mają zapewniony dostęp do wychowania przedszkolnego w ramach placówki prowadzonej przez tę samą Gminę.
Zaznaczyć należy, że przepis art. 89 ust. 1 u.p.o. nakłada na organ prowadzący szkołę w razie likwidacji szkoły ogólny obowiązek zapewnienia uczniom szkoły likwidowanej możliwości kontunuowania nauki w innej szkole publicznej. W niniejszej sprawie przepis ten należy odnieść do możliwości kontynuowania wychowania przedszkolnego w innym zespole wychowania przedszkolnego. W ww. przepisie chodzi o gwarancję możliwości kontynuowania nauki (wychowania przedszkolnego), a nie o gwarancję porównywalnych lub lepszych warunków kontynuowania nauki (wychowania przedszkolnego). W tym kontekście nie do zaakceptowania jest stanowisko Ministra, który w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, iż "zarówno przeznaczony do likwidacji ZWP w [...], jak i ZWP w [...], dysponują warunkami lokalowymi dostosowanymi do potrzeb tego rodzaju innej formy wychowania przedszkolnego. A co za tym idzie kwestia warunków lokalowo-dydaktycznych (...), nie może stanowić podstawy do likwidacji ZWP w [...]". Jednocześnie w dalszej części uzasadnienia Minister przyznał, iż warunki jakimi dysponuje ZWP w [...] są "lepsze" niż w ZWP w [...], jednak pomimo tego podtrzymał stanowisko organu I instancji negatywnie opiniujące zamiar likwidacji placówki przez Gminę. Powyższe wskazuje na brak konsekwencji organu w prezentowanym stanowisku.
Podzielając stanowisko organu I instancji Minister wskazywał również, że kameralna atmosfera, możliwość indywidualnego nauczania, opieki i wychowania mają "ogromne znaczenie" przy podejmowaniu decyzji o likwidacji przedmiotowej placówki. Podkreślał, iż likwidacja placówki prowadzi do zmiany środowiska dzieci z ZWP w [...] i związanej z tym konieczności odnalezienia się w nowych rolach społecznych w nieznanej grupie rówieśniczej, co miałoby prowadzić do zachwiania poczucia bezpieczeństwa. W dalszym ciągu organ akcentował potrzebę bezpieczeństwa jako nieodłączny element podstawowej piramidy potrzeb ludzkich, powołując się na teorię psychologa A. Maslow’a. Przedstawiając powyższe stanowisko organ nie wskazał jednak jakie konkretnie przepisy prawa stoją na przeszkodzie likwidacji placówki. Argumentacja organu nie została więc poparta prawnym uzasadnieniem, odwołuje się natomiast wyłącznie do teoretycznych zagadnień słusznościowych i celowościowych.
Minister akcentował również kwestię transportu dzieci z ZWP w [...] do ZWP w [...] podnosząc, iż spowoduje to wydłużenie czasu pobytu dzieci poza domem. Wskazywał, że dowożenie dzieci do miejsca edukacji oddalonego o 4,2 km, czas związany z oczekiwaniem na autobus oraz czas spędzany w autobusie, wobec możliwości uczęszczania do zespołu wychowania przedszkolnego w pobliżu domu rodzinnego, "nie stanowi poprawy warunków nauki". Podnosił również, że czas, który dzieci poświęciłyby na dojście do autobusu, dojazd do nowej placówki i powrót do domu "jest nieporównywalny do korzyści płynących z uczęszczania do oddziału przedszkolnego lub ZWP w bliskiej odległości od domu". Zatem również w kwestii transportu dzieci do ZWP w [...] organ nie wskazał jakie konkretnie przepisy prawa sprzeciwiają się zamiarowi likwidacji ZWP w [...]. Ponownie natomiast przedstawił argumentację o charakterze pozaprawnym odwołując się do bliżej nieokreślonych korzyści związanych z uczęszczaniem dzieci do ZWP w [...]. Ponadto organ błędnie uznał (o czym była już mowa powyżej), że likwidacja ZWP w [...] ma doprowadzić do poprawy warunków wychowania przedszkolnego w nowej placówce.
Niezależnie od powyższego, jak wskazał sam Minister, zarówno w uzasadnieniu do uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r., jak i w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, stwierdzono, że Gmina [...] zapewni dzieciom dowóz do szkoły w [...]. Przewóz dzieci odbywać się będzie autobusem przewoźnika wyłonionego w drodze przetargu, przy czym przewidywany czas dojazdu dzieci do szkoły w [...] z najdalej położonej miejscowości to około 20 minut, a z miejscowości położonej najbliżej - około 10 minut. Z powyższego wynika, że Gmina zobowiązała się do spełnienia warunków określonych w art. 39 u.p.o.
Podtrzymując negatywną opinię organu I instancji w sprawie likwidacji ZWP w [...] Minister przedstawił również argumentację w kwestii czynnika demograficznego Gminy [...]. Zauważył, że nie można wskazać stabilnego trendu urodzeń, a jednocześnie - odwołując się do "specyfiki obszaru funkcjonalnego miasta [...] i ogólnej tendencji zmiany miejsca zamieszkania ludności na obszarach podmiejskich" - stwierdził, że w nieodległej przyszłości Gmina będzie musiała zapewnić większej liczbie dzieci możliwość spełniania obowiązku szkolnego i wychowania przedszkolnego. Nadto, organ powołał się na prognozowaną liczbę dzieci zamieszkałych w obwodzie szkoły w [...] w latach 2019/20, 2020/2021. 2021/2022 i 2022/2023. Wskazał też na liczbę dzieci uczęszczających do ZWP w [...] (12) oraz liczbę dzieci w ZWP w [...] (15) w roku szkolnym 2018/2019. Na tej podstawie przyjął, iż przyjęcie dzieci z ZWP w [...] do placówki w [...] spowoduje, że zostałaby przekroczona maksymalna liczba dzieci (25), o której mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia MEN z dnia 28 sierpnia 2017r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania.
Wskazać jednak należy, że powyższe stwierdzenie organu opiera się wyłącznie na prognozie dotyczącej liczby dzieci zamieszkałych w obwodzie szkoły w [...] (tabela zawarta w uzasadnieniu do uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. - k. 20 akt admin.), co - jak podkreślała Gmina [...] - nie jest równoznaczne z tym, że dzieci będą uczęszczać do placówki w [...] (obrazuje to kolejna tabela "Liczba uczniów w latach 2014 - 2018" - k. 21 akt admin.). Ponadto zgodnie z § 2 ww. uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. likwidacja ZWP w [...] miałaby nastąpić z dniem [...] sierpnia 2019 r., zatem odnoszenie zapisu § 7 ust. 1 rozporządzenia MEN z dnia 28 sierpnia 2017 r. do sytuacji w roku szkolnym 2018/2019 nie znajduje uzasadnienia.
Stanowisko organu nie odnosi się zatem do faktów, lecz do prognozy, która zresztą nie przedstawia liczby dzieci w samym ZWP w [...] w kolejnych latach. Zatem twierdzenie organu, że liczba dzieci w placówce w [...] po likwidacji ZWP w [...] przekroczyłaby 25, nie jest poparte przekonującą argumentacją.
Warto w tym miejscu podkreślić, iż zgodnie z uzasadnieniem do uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. Gmina [...] zabezpieczyła w budżecie na 2019r. środki finansowe na przeprojektowanie budynku filialnej szkoły w publiczne przedszkole w związku z zamiarem utworzenia przedszkola samorządowego. W tym kontekście stanowisko Ministra, że posiadanie przez Gminę szkoły z oddziałami I - III i oddziałem przedszkolnym/inną formą wychowania przedszkolnego jest "korzystniejsze", nie znajduje prawnego uzasadnienia.
To samo dotyczy argumentacji Ministra oraz Kuratora odnośnie pisma Rady Rodziców przy szkole filialnej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz notatki sporządzonej ze spotkania rodziców z przedstawicielami Kuratorium Oświaty. Akcentując bowiem, iż reorganizację wychowania przedszkolnego należy wypracować w porozumieniu ze społecznością lokalną, tak aby była ona dostosowana do potrzeb mieszkańców oraz uwarunkowań lokalnych, organ nie wskazał przepisów prawnych, na których oparł ww. stanowisko. Nie sposób tym samym podzielić stanowiska Ministra, który przeszkody w likwidacji placówki upatruje w tym, iż likwidacja ta "nie przyniesie korzystnych skutków dla jej uczniów i rodziców, nie przyniesie również korzyści społeczności lokalnej".
Mając powyższe na względzie raz jeszcze należy podkreślić, że gmina wykonuje zadania w zakresie prowadzenia szkół podstawowych jako zadania własne, działając na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.g.). Wobec tego ingerencja nadzorcza w tę samodzielność wymaga konkretnej podstawy ustawowej i może być usprawiedliwiona jedynie niezgodnością z prawem zamierzonych działań. Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje stanowisko prezentowane szeroko w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym wiążące dla organu stanowiącego stanowisko kuratora w sprawie likwidacji szkoły lub placówki nie może naruszać samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych, obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty (por. wyroki NSA z dnia: 10 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 258/06; 15 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2648/17; publ. CBOSA).
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło