II SA/Rz 1281/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Maciej Kobak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi B. K. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] września 2019 r. nr [...] o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od pisma Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] oraz pisma Dyrektora Gminnego Zespołu Obsługi Szkół w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Skarżąca pismem z dnia 8 lipca 2019 r. skierowanym do Wójta Gminy [...] wniosła o wypłatę stypendium dla dzieci, informując że z uwagi na chorobę nie mogła odebrać decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na pismo skarżącej z dnia 8 lipca 2019 r. poinformował skarżącą o sposobie doręczania pism organów administracji publicznej uregulowanym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), a także w jaki sposób została doręczona skarżącej decyzja nr [...]. Tożsamej treści pismo opatrzone datą [...] lipca 2019 r. skierował do skarżącej Dyrektor Gminnego Zespołu Obsługi Szkół w [...]. W dniu 29 lipca 2019 r. skarżąca wniosła do SKO za pomocą poczty elektronicznej oraz platformy ePUAP pismo, które SKO zakwalifikowało m. in. jako odwołanie od powyższych pism Wójta Gminy [...] oraz Dyrektora Gminnego Zespołu Obsługi Szkół w [...]. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Niedopuszczalność środka prawnego może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie przysługuje od decyzji. Odwołanie jest zatem niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego (a więc pomimo że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona) albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. SKO wskazało, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem odwołania skarżącej są pisma Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. i Dyrektora Gminnego Zespołu Obsługi Szkół w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. wyjaśniające sposób doręczenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w trybie art. 44 k.p.a SKO wyjaśniło, że art. 9 k.p.a. określa zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Spoczywający na organie administracji obowiązek informowania winien być realizowany na każdym etapie postępowania, jego zakres uzależniony jest od okoliczności konkretnej sprawy, jej zawiłości, stopnia skomplikowania. SKO stwierdziło, że zaskarżone pisma mają charakter pism wyjaśniających/informujących, a tym samym stanowią czynność materialno- techniczną. Zdaniem SKO w niniejszej sprawie zachodzi przypadek przedmiotowej niedopuszczalności środka zaskarżenia, ponieważ przepisy prawa nie przewidują możliwości wniesienia odwołania na pisma wyjaśniające/informujące. Odwołanie służy stronie wyłącznie od takich rozstrzygnięć organów administracji, które w sposób władczy, jednostronny i skierowany na zewnątrz rozstrzygają o prawach lub obowiązkach jednostki. Rozstrzygnięcia, od których służy odwołanie muszą spełniać choćby minimum elementów przewidzianych przez przepisy prawa procesowego dla decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.). Ponadto sprawa powinna kwalifikować się do rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. SKO uznało więc, iż skarżąca kwestionuje nie decyzję lecz pismo organu będące odpowiedzią na zapytania strony, na które nie służy odwołanie ani inny przewidziany ustawą środek prawny. Z tych też względów w ramach niniejszego postępowania nie jest możliwe wydanie przez organ odwoławczy oceny merytorycznej podjętej przez Wójta czynności procesowej. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie SKO. W uzasadnieniu skargi skarżąca sformułowała liczne zarzuty pod adresem Wójta dotyczące prowadzonego przez ten organ postępowania w przedmiocie przyznania a następnie odebrania stypendium szkolnego dla dzieci skarżącej. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane nią postanowienie narusza przepisy prawa procesowego – art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126, art. 134 K.p.a. W sprawie nie ma sporu co do tego, że decyzją częściową z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Wójt orzekł o przyznaniu stypendium szkolnego w formie świadczenia pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym dla córek skarżącej, A. B. i K. B. na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2019 r. Decyzja została przesłana skarżącej listem poleconym, nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 kwietnia 2019 r. Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach 2 maja 2019 r. oraz 10 maja 2019 r. i nie została przez skarżącą odebrana. Sąd w niniejszej sprawie nie ocenia skuteczności przedmiotowego doręczenia. W dniu 29 lipca 2019 r. skarżąca wniosła za pomocą poczty elektronicznej oraz platformy ePUAP pismo, w którym stwierdza expressis verbis: "nie zgadzam się z Decyzją Wójta Gminy [...] oraz GZOS [...], Decyzją nr [...] oraz [...]". Podać trzeba, że w aktach sprawy nie ma decyzji administracyjnych o takich numerach. Numery wskazane w podaniu skarżącej odpowiadają pismom Wójta z dnia [...] lipca 2019 roku (k. 38) oraz Gminnego Zespołu Obsługi Szkół z dnia [...] lipca 2019 roku (k.40). Oba pisma, choć podpisane przez inne podmioty i w innych terminach mają identyczną treść i stanowią replikę do twierdzeń skarżącej co do nieprawidłowości doręczenia jej decyzji z [...] kwietnia 2019 roku. Sąd zauważa jednak, że w końcowej części swojego pisma skarżąca wnosi o "wznowienie decyzji o stypendium" i "wznowienie postępowania", "tak abym mogła dostarczyć faktury do Gminy i uzyskać należne stypendium". W ocenie Sądu przy tak ukształtowanej treści podania skarżącej z 29 lipca 2019 roku nie było podstaw do kwalifikowania go jako odwołanie od wyżej powołanych pism Wójta z dnia [...] lipca 2019 roku (k. 38) oraz Gminnego Zespołu Obsługi Szkół z dnia [...] lipca 2019 roku (k.40)., a każdym razie było to przedwczesne. Jeżeli treść pisma nie pozwala jednoznacznie zakwalifikować go procesowo, organ powinien w trybie art. 64 § 2 K.p.a. wezwać skarżącą do dokonania stosownych uściśleń, pouczając ją jednocześnie o przysługujących jej prawach i ciążących na niej obowiązkach, adekwatnie do konfiguracji procesowej, w oparciu o art. 9 K.p.a. Należy również odnotować, że w tutejszym Sądzie pod sygn. akt II SA/Rz 1280/19 zarejestrowana jest sprawa ze skargi na postanowienie SKO w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, z akt której wynika, że to samo pismo skarżącej z 29 lipca 2019 roku SKO potraktowało jako odwołanie od decyzji Wójta z [...] kwietnia 2019 roku. SKO dokonało więc alternatywnego zakwalifikowania tego samego podania skarżącej i rozpatrzyło je w dwóch wykluczających się układach procesowych. Jest to działanie wadliwe. W ponownie prowadzonym postępowaniu SKO oceni pismo skarżącej z dnia 29 lipca 2019 roku, jeżeli będzie miało w tym zakresie wątpliwości wezwie skarżącą w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do złożenia stosownych oświadczeń, adekwatnie do ich treści nada mu stosowny bieg i w razie konieczności podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Na obecnym etapie zaskarżone postanowienie narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126, art. 134 K.p.a., co niewątpliwie mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.