II OZ 950/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 29 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 799/19 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 5 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 799/19 oddalił skargę T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Odpis w/w wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 marca 2020 r. (k. 144 akt sądowych). W dniu 19 czerwca 2020 r. (koperta k. 156 akt sądowych) radca prawny R. O., działając zgodnie z załączonym pełnomocnictwem, reprezentując skarżącego, wniósł skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 799/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg w dniu 13 marca 2020 r. – tj. w dacie doręczenia pełnomocnikowi skarżącego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Dalej Sąd zaznaczył, że na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U z 2020 r. poz. 433), a następnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 566), od 13 marca 2020 r. na terenie kraju obowiązują istotne ograniczenia w funkcjonowaniu społeczeństwa. W dniu 31 marca 2020 r. wszedł w życie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374), który stanowi, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jakkolwiek stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r., to jednak powołany przepis wszedł w życie dopiero w dniu 31 marca 2020 r. Ponieważ zaś ustawodawca nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy charakter retroaktywny, hipotezą art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy objęte są terminy, które biegły w chwili jego wejścia w życie (skutek zawieszający bieg terminu) oraz terminy, których bieg miał się dopiero rozpocząć (skutek wstrzymujący rozpoczęcie biegu terminu). Wskazany przepis został uchylony na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875). Na mocy art. 68 ust. 6 i 7, 6. terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, natomiast terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs, których bieg uległ zawieszeniu, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W zakresie art. 46 pkt 20 ustawa weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. dnia 16 maja 2020 r. Zdaniem Sądu, mając powyższe na uwadze należy, uwzględniając doręczenie pełnomocnikowi skarżącego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 13 marca 2020 r., przyjąć, że terminy procesowe w niniejszej sprawie były zawieszone od 31 marca 2020 r. i biegły dalej dopiero od dnia 24 maja 2020 r. Oznacza to, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od dnia 13 marca do 30 marca, a następnie od dnia 24 maja 2020 r. Termin trzydziestu dni do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął zatem w dniu 5 czerwca 2020 r. Oznacza to, że wnosząc skargę kasacyjną w dniu 19 czerwca 2020 r., pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do jej wniesienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. przepisu art. 178 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i niezasadne odrzucenie skargi kasacyjnej jako wniesionej po terminie, 2. przepisu art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niewłaściwą wykładnię. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zwrócić należy uwagę, że w literaturze wskazuje się, że związku z rozprzestrzenianiem się na terytorium Rzeczypospolitej Polski zakażeń i choroby COVID-19, na mocy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 568, dalej: "ZmKoronawirusU"), która weszła w życie 31 marca 2020 r., dokonano wstrzymania rozpoczęcia oraz zawieszenia biegu wskazanych w art. 15zzr i art. 15zzs KoronawirusU terminów prawnoadministracyjnych (zarówno materialnych - art. 15zzr ust. 1, jak i proceduralnych - art. 15zzs ust. 1) na - pierwotnie - okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Przepisy art. 15zzr i art. 15zzs KoronawirusU zostały uchylone na mocy ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. W myśl art. 15 zzt KoronawirusU, przepisów statuujących ww. wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu terminów nie stosowało się do terminów związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz wywołanych nią sytuacji kryzysowych. Ocena spełnienia tych przesłanek wyłączających wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu wskazanych w art. 15zzr ust. 1 i art. 15zzs ust. 1 KoronawirusU terminów miała wynikać z każdorazowej oceny charakteru danej sprawy oraz biegnących w związku z tą sprawą terminów, tj. czy rzeczywiście są one (lub były) związane z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz wywołanych nimi sytuacjami kryzysowymi. Należy przy tym uznać, że w razie wątpliwości, kwestie te powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Stan epidemii w związku z zakażeniem COVID-19 wprowadzono rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii i obowiązuje on w okresie od 20 marca 2020 r. do odwołania. W myśl ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, wskazane w art. 15zzr ust. 1 i art. 15zzs ust. 1 KoronawirusU terminy biegnące w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r., tj. 31 marca 2020 r., uległy zawieszeniu od 31 marca 2020 r., natomiast te z tych terminów, które miałyby rozpocząć swój bieg po 31 marca 2020 r., biegu tego nie rozpoczęły. Na uznanie nie zasługuje pogląd, że przepisy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. dotyczące wstrzymania rozpoczęcia oraz zawieszenia biegu terminów miały moc wsteczną i w związku z tym wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu terminów nastąpiło 13 marca 2020 r., tj. w dniu wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego. Odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), stanowiącej jeden z istotnych elementów państwa prawnego, nie może być domniemywane, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej wypowiedzi ustawodawcy. W art. 101 ZmKoronawirusU ustawodawca wprost wskazał, w jakim zakresie regulacja ta ma moc wsteczną. W przypadku, gdyby intencją ustawodawcy objęte było nadanie tej ustawie mocy wstecznej również w zakresie, w jakiej jej przepisy statuują wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów, zostałoby to wprost sformułowane w art. 101 ZmKoronawirusU. Przepisy statuujące zawieszenie oraz wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów zostały ostatecznie uchylone jeszcze przed odwołaniem stanu epidemii. Powyższe nastąpiło na mocy ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. W konsekwencji należy wskazać, że wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu terminów zgodnie z art. 15zzs KoronawirusU miało miejsce w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. (zob. A. Jaskułowska, adw. Mariusz Rypina, prof. dr hab. Marek Wierzbowski w: Zmiany w KPA i PPSA wynikające z regulacji COVID-19. Komentarz. pod red. prof. zw. dr hab. Romana Hausera, prof. zw. dr hab. Marka Wierzbowskiego, Warszawa 2020, s.13 i 14). Uwzględniając powyższe rozważania stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od dnia 13 marca do 30 marca, a następnie od dnia 24 maja 2020 r., a zatem termin 30 dniowy do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 5 czerwca 2020 r. Skoro skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 19 czerwca 2010 r., to Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił ją jako wniesioną po terminie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.