I SA/Po 922/19

Dnia 5 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2020 roku sprawy ze skargi [...]sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] września 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] lipca 2019 r. w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów nieistnienia obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego oraz uznania za nieuzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej dotyczącej [...] Sp. z o.o. zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r. wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] Organ przyjął następujące ustalenia: Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej m.in. na podstawie wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2018 r., obejmującego zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do grudnia 2016 r. w łącznej wysokości [...] zł należności głównej. Zawiadomieniem z [...] grudnia 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi [...] grudnia 2018 r. oraz skarżącej – wraz z odpisem tytułu wykonawczego – [...] grudnia 2018 r. Pismem z [...] grudnia 2018 r. skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego, podnosząc nieistnienie dochodzonego obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego oraz ponowne wydanie tytułu wykonawczego w tym samym zakresie, w którym został uprzednio wydany tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2018 r., który nie został uchylony. Organ egzekucyjny przekazał zarzuty wierzycielowi celem uzyskania jego stanowiska i jednocześnie zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie wniesionych zarzutów oraz wstrzymał realizację zajęcia dokonanego w banku. Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. wierzyciel – Prezydent Miasta [...] – stwierdził niedopuszczalność zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. i uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. za niezasadny. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącą zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie wierzyciela. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...] lipca 2019 r. uznał za nieuzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji i stwierdził niedopuszczalność zarzutów nieistnienia obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego, zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r. wystawionego prze Prezydenta Miasta [...]. Powołując się na wiążące stanowisko wierzyciela, wskazał, że okoliczności nieistnienia dochodzonego obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej były już weryfikowane w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r., zakończonym ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. utrzymującą w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Ostateczna decyzja organu podatkowego była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Odnosząc się do trzeciego z zarzutów, wskazał, że do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2018 r. obejmującego ten sam obowiązek o charakterze pieniężnym doszło wbrew woli wierzyciela. Pomimo otrzymania od wierzyciela pisma z [...] lipca 2018 r., zawierającego żądanie wycofania i zwrotu rzeczonego dokumentu, organ egzekucyjny skierował tytuł wykonawczy do egzekucji administracyjnej. Odpis tytułu doręczono w dniu [...] listopada 2018 r. skarżącej, która pismem z [...] grudnia 2018 r. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, w wyniku rozpoznania których umorzono postępowanie egzekucyjne postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2019 r. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że niniejszy zarzut jest nieuzasadniony, w przypadku, gdy Skarżąca nie może być traktowana jako podatnik podatku od nieruchomości; 2) art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie nastąpił błąd co do osoby zobowiązanego, podczas, gdy spółka nie może być traktowana jako podatnik podatku od nieruchomości, 3) art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do naruszenia ww. przepisu, podczas gdy na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] zostało dokonane zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] - [...], natomiast [...] listopada 2018 r. został wystawiony kolejny tytuł wykonawczy nr [...], na podstawie którego dnia [...] grudnia 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nr [...] - [...], tym samym została dwa razy wszczęta egzekucja co do tego samego zobowiązania, 4) art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie: a) zasady praworządności poprzez wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji, b) zasady prawdy obiektywnej poprzez brak ustalenia, czy Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości, c) zasady pogłębiania zaufania do organów publicznych poprzez brak wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy. Postanowieniem z [...] września 2019 r., wskazanym we wstępie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu przytoczył stosowne przepisy u.p.e.a. oraz wskazał, że z akt sprawy wynika, że wierzyciel [...] kwietnia 2018 r. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do grudnia 2016 r. w łącznej wysokości [...] zł należności głównej, a pismem z [...] lipca 2018 r. wniósł o wycofanie i zwrot tytułu wykonawczego wobec niedoręczenia skarżącej decyzji określającej egzekwowany obowiązek. Pomimo powyższego żądania wierzyciela organ egzekucyjny skierował tytuł do egzekucji administracyjnej i jego odpis doręczył skarżącej [...] listopada 2018 r. W wyniku rozpoznania zarzutów zgłoszonych przez skarżącą organ egzekucyjny postanowieniem z [...] lipca 2019 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2018 r. Na postanowienie to żadna ze stron nie wniosła zażalenia. Jednocześnie wierzyciel [...] sierpnia 2018 r. wystawił tytuł wykonawczy, którym objął tożsame zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, a odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z [...] grudnia 2018 r. o zajęciu wierzytelności i wkładu oszczędnościowego został doręczony skarżącej [...] grudnia 2018 r. Do [...] lipca 2019 r. pozostawały zatem "otwarte" dwa postępowania egzekucyjne dotyczące tej samej wierzytelności. Do tego dnia egzekucja oparta na ww. tytułach wykonawczych była prowadzona w sposób wadliwy, jednak na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2018 r. – wada została ostatecznie usunięta. Wprawdzie prawidłowe byłoby wystawienie i skierowanie do egzekucji tytuły wykonawczego dopiero po umorzeniu postępowania opartego na wcześniejszym tytule wykonawczym, jednak środek prawny wskazany w art. 33 § 1 u.p.e.a. odnosi się do prowadzenia, a nie wszczęcia egzekucji. Ponadto uwzględnienie zarzutu i umorzenie postępowania byłoby niecelowe, prowadziłoby bowiem nie do usunięcia naruszenia prawa, a wyłącznie odsunięcia w czasie momentu zaspokojenia wierzyciela i zwiększenia kosztów związanych z przymusowym dochodzeniem od spółki należności. Organ zwrócił również uwagę, że postępowanie prowadzone na podstawie pierwszego tytułu wykonawczego od [...] grudnia 2018 r., wobec wniesienia zarzutów, pozostawało w zawieszeniu aż do jego umorzenia [...] lipca 2019 r., natomiast wszczęcie egzekucji na podstawie drugiego tytułu wykonawczego nastąpiło [...] grudnia 2018 r. Działanie organu I instancji, który oddalił zarzut skarżącej wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 było zatem prawidłowe. Organ II instancji podzielił również twierdzenie o niedopuszczalności pozostałych zarzutów, ponieważ kwestie obciążenia zaległością podatkową innego podmiotu były już przedmiotem badania w postępowaniu prowadzonym w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatku od nieruchomości za 2016 r., zakończonym ostatecznie decyzją SKO w [...] z [...] września 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2018 r. określającą skarżącej zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r. w wysokości [...] zł należności głównej. Wydanie odmiennego od oczekiwanego rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane przez skarżącą z naruszeniem reguł określonych we wskazanych przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej K.p.a.). W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o uchylenie postanowień obu instancji oraz zasądzenie kosztów. Zarzuciła naruszenie: 1) art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w [...] z [...] lipca 2019 r; 2) art. 34 § 4 u.p.e.a. polegające na nieuwzględnieniu zarzutów na przedmiotowy tytuł wykonawczy i w rezultacie niewydanie w sprawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, pomimo faktu, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został wydany z naruszeniem art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a oraz art. 33 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm., zwanej dalej u.p.o.l.); 3) art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - spółki - która w związku z tym, iż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości. 4) art. 6 oraz 8 §1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjnego pomimo, że przedmiotowa egzekucja została wszczęta pomimo błędów, jakimi obarczony jest tytuł wykonawczy nr [...], a więc naruszenia następujących zasad: a) zasady praworządności, b) zasady budzenia zaufania do organów podatkowych. W uzasadnieniu skarżąca odniosła się w szczególności do kwestii podatnika podatku od nieruchomości. Ponadto stwierdziła, że obecnie wobec skarżącej toczą się dwie egzekucje tej samej wierzytelności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z ww. przepisem, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1), błąd co do osoby zobowiązanego (pkt 4) lub niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (pkt 6). Ponadto w myśl art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, o czym stanowi art. 34 § 4 u.p.e.a. W niniejszej sprawie zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2019 r. organ odwoławczy – Dyrektor Izby Administracji Skarbowej – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji – Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] – z [...] lipca 2019 r. w sprawie uznania za nieuzasadniony zarzut [...] Sp. z o.o. (skarżącej) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów nieistnienia obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego, zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018 r. wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] (wierzyciela). Wierzyciel postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. stwierdził niedopuszczalność zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. oraz uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. za niezasadny. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Wskazano, że okoliczności podnoszone przez skarżącą w zarzutach opartych na art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. były już weryfikowane w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. zakończonym ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2018 r. Sądowi jest przy tym wiadomo z urzędu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z [...] lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Sz [...] oddalił skargę spółki na powyższą decyzję. W orzecznictwie podkreśla się, że brak jest uzasadnienia merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących istnienia oraz wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Celem art. 34 § 1a u.p.e.a. nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce, obliguje zatem organ działający jako wierzyciel do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (zob. wyrok NSA z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 297/17). Mając powyższe na uwadze nie mogą znaleźć uzasadnienia zarzuty podnoszone przez skarżącą dotyczące kwestii podmiotu zobowiązanego w podatku od nieruchomości, które były już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu. W tym zakresie organy zasadnie stwierdziły niedopuszczalność zarzutów opartych o art. 33 § 1 pkt 1 i 4. Sąd nie dopatruje się również naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. dotyczącego niedopuszczalności egzekucji administracyjnej czy zastosowanego środka egzekucyjnego. Egzekucja została wszczęta na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, którego podstawą wystawienia była ostateczna decyzja określająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości. Organ wyjaśnił kwestię związaną z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2018 r. Postępowanie to było prowadzone wadliwie i zostało umorzone. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym pozostaje wyłącznie jeden tytuł wykonawczy, na podstawie którego egzekwowany jest obowiązek z tytułu zaległego podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do grudnia 2016 r. a zatem wada przypisywana tytułowi wykonawczemu została usunięta. Tym samym zaskarżone postanowienie wydane [...] września 2019 r. zostało wydane, gdy toczyło się jedno postępowanie egzekucyjne. Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oddalił skargę.