IV SA/Wr 497/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia [...] października 2019 r. Z. R. (dalej: strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na opisaną w sentencji decyzję Prezydenta W. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, żądając stwierdzenia jej nieważności oraz stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i ukarania winnych zaniedbania w postaci odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszania rodziny skarżącego. Strona wniosła również o zwolnienie jej od kosztów sądowych w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie jako bezzasadnej. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 grudnia 2019 r., pismem z dnia 23 grudnia 2019 r., wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę sądową zawierającą powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 10 stycznia 2020 r. (k. [...] akt sądowych). W wyznaczonym terminie strona nie uzupełniła wskazanego braku skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jednocześnie podnieść należy, że skuteczne zainicjowanie postępowania sądowego w celu kontroli legalności zaskarżonego aktu uzależnione jest od spełnienia m.in. wymogów formalnych pisma procesowego jakim jest skarga (art. 57 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Jeden z wymogów formalnych skargi określa art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., zgodnie z którym każde pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie m.in. numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Wymieniony brak formalny skargi podlega sanowaniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a jego nieuzupełnienie - pomimo wezwania sądu - skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę za pośrednictwem organu pierwszej instancji, a jako jej przedmiot podał decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego. Wskazane rozstrzygnięcie zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia w postaci odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak wynika z przywołanych na wstępie przepisów ustawy procesowej, możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzależniona jest m.in. od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji. Oznacza to, że strona winna wpierw wykorzystać drogę postępowania administracyjnego, by następnie móc zainicjować postępowanie sądowe, którego przedmiotem będzie wówczas rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. Należy bowiem podkreślić, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega jedynie akt administracyjny (decyzja bądź postanowienie) ostateczny, czyli wydany w postępowaniu drugoinstancyjnym (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 392/11, dostępne - podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w tym uzasadnieniu - w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżący zatem, aby podważyć zaskarżoną decyzję, winien był w pierwszej kolejności wnieść odwołanie w ustawowym terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., co zresztą uczynił. Dopiero zaś następnie miał prawo zakwestionować wydaną przez Kolegium decyzję w drodze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, którą zobligowany był wnieść do organu odwoławczego, nie zaś do organu pierwszej instancji. Mając zatem na uwadze przywołane okoliczności należało stwierdzić, że skarga wniesiona na decyzję organu pierwszej instancji okazała się niedopuszczalna, w związku z czym Sąd zobowiązany był do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiącego o konieczności odrzucenia skargi. Dodatkowo stwierdzić należy, że skarżący - pomimo wezwania go do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL - nie uzupełnił powyższego braku formalnego. Z akt sprawy wynika, że przesyłkę zawierającą przedmiotowe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 10 stycznia 2020 r. (piątek), a zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął z dniem 17 stycznia 2020 r. (piątek). Mimo upływu wyznaczonego terminu, strona nie odpowiedziała na wezwanie Sądu. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. Odnosząc się zaś do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Na marginesie stwierdzić należy, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych - na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. h) p.p.s.a. - nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.