II GSK 806/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-11-10
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Wojciech Kręcisz, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wymierzając karę dyscyplinarną rzeczoznawcy majątkowemu, może brać pod uwagę okoliczności podmiotowe dotyczące rzeczoznawcy, takie jak jego postawa osobista, dotychczasowy przebieg kariery zawodowej oraz ewentualne wcześniejsze ukarania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji publicznej, wymierzając karę dyscyplinarną rzeczoznawcy majątkowemu, ma obowiązek brać pod uwagę okoliczności podmiotowe dotyczące rzeczoznawcy. Odpowiedzialność dyscyplinarna ma charakter represyjny i musi być zindywidualizowana, uwzględniając winę i postawę osobistą, a nie być stosowana automatycznie. Brak takiej analizy przez organ stanowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rzeczoznawcy majątkowego, wobec którego Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju orzekł karę dyscyplinarną zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy za wadliwe sporządzenie operatu szacunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, uznając, że organ nie uzasadnił w sposób wystarczający adekwatności wymierzonej kary do stwierdzonych uchybień, zwłaszcza w kontekście braku analizy dotychczasowej kariery zawodowej rzeczoznawcy i ewentualnych wcześniejszych kar. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2575/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia uprawnień zawodowych oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lutego 2020r., sygn. akt VI SA/Wa 2575/19 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz.U. z 2019r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę [...] (dalej też strona", ""skarżąca", " rzeczoznawca") i uchylił decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju (wcześniej Minister Inwestycji i Rozwoju, dalej też: "Minister", "organ") z [...] października 2019r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019r. w przedmiocie zawieszenia uprawnień zawodowych orzekając o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny, z którego wynikało, że w październiku 2017r. Minister zawiadomił skarżącą o wszczęciu wobec niej postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej jako rzeczoznawcy majątkowego. Jednocześnie organ przekazał sprawę Komisji Odpowiedzialności Zawodowej celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jako powód wszczęcia postępowania Minister wskazał skargę wniesioną przez [...] w związku ze sporządzeniem przez skarżącą operatu szacunkowego pn. "[...]". Operat szacunkowy został sporządzony na zlecenie Skarbu Państwa - Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, a celem wyceny było "oszacowanie wartości prawa własności nieruchomości, która stanowić będzie podstawę ustalenia odszkodowania należnego dotychczasowemu właścicielowi za utratę posiadanego przez niego prawa w związku z ustawą z 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych". Oszacowana wartość nieruchomości wyniosła [...] zł. Komisja, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, ustaliła, że skarżąca wykonując czynności szacowania zawarte w ww. opracowaniu naruszyła przepisy prawa obowiązujące w dacie wykonania czynności objętych niniejszym postępowaniem w stopniu uzasadniającym zastosowanie art. 178 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018r. poz. 2204, z późn, zm.), dalej: "u.g.n.". W ocenie Komisji rzeczoznawca naruszyła przepisy art. 153 ust. 1 oraz art. 175 ust. 1 u.g.n. oraz § 3 ust. 2, § 4 ust. 4, § 55 ust. 2 i § 56 ust. 1 pkt 7 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie").
Decyzją z 17 czerwca 2019r. Minister Inwestycji i Rozwoju działając na podstawie art. 195a ust. 1 u.g.n. w zw. z § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018r. u sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Inwestycji i Rozwoju (Dz.U. z 2018r., poz. 94 ze zm.) orzekł o zastosowaniu wobec skarżącej jako rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy.
Zdaniem organu skarżąca wykonując czynności szacowania opisane w operacie szacunkowym z dnia [...] sierpnia 2016r. nie wypełniła obowiązków, o których mowa w art. 175 ust. 1 u.g.n. Organ wskazał, że skarżąca w rażący sposób nie zachowała szczególnej staranności podczas wykonywania czynności zawodowych, które stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami wyceny nieruchomości. Organ stwierdził, że już na wstępie skarżąca nie wykazała się starannością w udokumentowaniu stanu zagospodarowania nieruchomości. Stan nieruchomości rzeczoznawca majątkowy ustaliła, jak wskazała w operacie szacunkowym, na podstawie materiałów przekazanych jej przez zamawiającego oraz dodatkowych dokumentów przekazanych jej przez pełnomocnika właściciela nieruchomości. Analogiczne zastrzeżenia dotyczą naniesień budowlanych znajdujących się na wycenianej nieruchomości. Skarżąca bazowała na informacjach zawartych w operacie szacunkowym innego rzeczoznawcy majątkowego, przy czym nie załączyła do operatu szacunkowego żadnych z otrzymanych materiałów, na których opierała swoje ustalenia. Zdaniem organu nie było możliwości weryfikacji poczynionych przez nią ustaleń. Ponadto nie scharakteryzowała miejscowości, w której położona jest wyceniana nieruchomość. Jest to istotne, gdyż lokalizacja nieruchomości jest jedną z podstawowych cech nieruchomości wpływających w znacznym stopniu na jej wartość. Następnie wskazał, że skarżąca nie dokonała analizy możliwości wyceny w podejściu dochodowym lub porównawczym. Ponadto jak wskazał organ, skarżąca nie zbadała w sposób prawidłowy rynku nieruchomości. Jednocześnie nieprawidłowo przyjęła do analizy transakcje nieruchomościami, z których kilka dotyczy udziałów w nieruchomości. Brakowało także informacji, czy transakcje dotyczyły nieruchomości nabywanych pod drogi publiczne czy prywatne, a także określenia kategorii tych dróg. Skarżąca nie ustrzegła się także błędów w doborze cech w stosunku do charakteru nieruchomości przyjętych do porównań.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] października 2019r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2096 - dalej: "k.p.a.") oraz § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 26 września 2019r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów, inwestycji i Rozwoju (Dz.U. z 2019r., poz. 1841) utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2019r.
Podzielając w całości stanowisko organu I instancji wskazał, że wycofanie operatu szacunkowego z obrotu prawnego nie oznacza, że rzeczoznawca majątkowy nie wykonywał żadnych czynności zawodowych podlegających ocenie w postępowaniu z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Organ nie dopatrzył się okoliczności łagodzących, powodujących orzeczenie kary upomnienia lub nagany. W ocenie organu nie było również podstaw do umorzenia postępowania.
Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., Sąd I instancji stwierdził, że na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a także zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można w żaden sposób ustalić dlaczego ukaranie skarżącej karą zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy jest adekwatną karą do stwierdzonego uchybienia polegającego na sporządzeniu spornego operatu w sposób wadliwy. Nadmienił, że postępowanie dyscyplinarne obejmowało tylko jeden zakwestionowany operat szacunkowy, natomiast z akt sprawy nie wynikało, jaki był przebieg kariery zawodowej skarżącej i czy była ona karana dyscyplinarnie. Zdaniem WSA gradacja kar dyscyplinarnych przewidziana w tym przepisie od upomnienia do pozbawienia uprawnień zawodowych wskazuje, że podstawowym kryterium zastosowania odpowiedniej kary do rozmiaru niewypełnienia ustawowych obowiązków, jest właśnie ciężar gatunkowy naruszeń obowiązków zawodowych przez rzeczoznawcę majątkowego a także fakt np. uprzedniego ukarania czy też dotychczasowego przebiegu kariery zawodowej rzeczoznawcy. WSA stwierdził, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jak wskazane uchybienia przekładają się na wymiar kary i dlaczego karę zawieszenia uznał za adekwatną przy stwierdzonych przewinieniach. Dalej wskazał, że w uzasadnieniu decyzji brak było przekonującego stanowiska organu co do wyboru wobec skarżącej kary zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy, w sytuacji gdy w pierwszej kolejności zastosowanie znaleźć powinny kary dyscyplinarne o mniejszej dolegliwości, które nie pozbawiają rzeczoznawcy majątkowego możliwości wykonywania czynności rzeczoznawstwa (upomnienie i nagana).
Organ w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 178 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 175 ust. 1 u.g.n., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przy ustalaniu wymiaru kary należy się kierować dodatkowo winą i postawą osobistą rzeczoznawcy majątkowego, w zakresie w jakim to nie wynika z samego czynu;
2) art. 178 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 175 ust. 1 u.g.n. przez błędne zastosowanie i przyjęcie, iż w sprawie zastosowano niewspółmiernie wysoką karę dyscyplinarną w stosunku do stopnia naruszenia obowiązków przez rzeczoznawcę majątkowego;
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 178 ust. 2 pkt 3 u.g.n. i w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy okoliczności podmiotowe, które miałby ustalać organ nie mają znaczenia i wpływu na wynik sprawy;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 178 ust. 2 pkt 3 w zw. z art, 175 ust. 1 u.g.n. przez błędne uznanie, że w sprawie zastosowano karę niewspółmierną w stosunku do stopnia naruszenia przepisów;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak konkretnego wskazania, dlaczego okoliczności i argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji są niewystarczające do uznania, że organ prawidłowo dokonał oceny wysokości wymierzonej kary, a są natomiast wystarczające do uznania niewspółmierności kary, a także brak wyjaśnienia jakie znaczenie dla sprawy mają okoliczności podmiotowe wskazane do ustalenia przez organ.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych opisanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do oceny zasadności zarzutu skargi kasacyjnej należy na wstępie podkreślić, że związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił Sąd Administracyjny, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienie zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Kontroli instancyjnej został poddany wyrok Sądu I instancji uchylający decyzję o nałożeniu na rzeczoznawcę majątkowego kary dyscyplinarnej z tytułu odpowiedzialności zawodowej oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W kontrolowanym wyroku WSA uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Zarzuty WSA dotyczyły zaniechania pełnego uzasadnienia w zakresie przesłanek zastosowania kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy, braku ustaleń dlaczego ukaranie skarżącej karą zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy jest adekwatną karą do stwierdzonego uchybienia polegającego na sporządzeniu spornego operatu w sposób wadliwy. Wskazano, że postępowanie dyscyplinarne obejmowało tylko jeden zakwestionowany operat szacunkowy, natomiast z akt sprawy nie wynikało, jaki był przebieg kariery zawodowej skarżącej i czy była ona karana dyscyplinarnie. Zdaniem WSA gradacja kar dyscyplinarnych przewidziana w tym przepisie od upomnienia do pozbawienia uprawnień zawodowych wskazuje, że podstawowym kryterium zastosowania odpowiedniej kary do rozmiaru niewypełnienia ustawowych obowiązków, jest właśnie ciężar gatunkowy naruszeń obowiązków zawodowych przez rzeczoznawcę majątkowego a także fakt np. uprzedniego ukarania czy też dotychczasowego przebiegu kariery zawodowej rzeczoznawcy. WSA stwierdził, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jak wskazane uchybienia przekładają się na wymiar kary i dlaczego karę zawieszenia uznał za adekwatną przy stwierdzonych przewinieniach.
Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że postępowanie prowadzone z tytułu odpowiedzialności zawodowej ma szczególny charakter. Organ administracji publicznej wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, tj. decyzję o zastosowaniu kary dyscyplinarnej opiera ją na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, a więc na dowodach zebranych przez KOZ w trakcie postępowania wyjaśniającego. Prowadząc takie postępowanie organ stosuje się do przepisów postępowania administracyjnego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, jak również regulacji wynikających z art. 194-195a u.g.n.
W związku z powyższym podkreślić należy, że w sytuacji, w której ustalono, iż doszło do niewypełnienia obowiązków, szczegółowo wymienionych w art. 178 ust. 1 u.g.n., istnieje obowiązek nałożenia kary. Natomiast rodzaj kary dyscyplinarnej, która zostanie orzeczona należy już do uznania organu, zgodnie z art. 178 ust. 2 u.g.n., z tym, że wybór rodzaju kary przez organ orzekający nie może być dowolny. Gradacja kar dyscyplinarnych przewidziana w art. 178 ust. 2 u.g.n. od upomnienia do pozbawienia uprawnień zawodowych prowadzi do wniosku, że podstawowym kryterium zastosowania odpowiedniej kary do rozmiaru niewypełnienia obowiązków, o których mowa w art. 175 u.g.n., jest właśnie ciężar gatunkowy naruszeń obowiązków zawodowych przez rzeczoznawcę majątkowego i ewentualne skutki tych naruszeń dla podmiotu, na którego rzecz wykonywane były czynności szacowania nieruchomości oraz skutki dla interesu społecznego polegającego między innymi na utrzymaniu wysokiego zaufania publicznego do tego zawodu (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2014r., sygn. akt II GSK 397/13).
Jak się wskazuje w orzecznictwie ocena postawy osobistej rzeczoznawcy majątkowego podlegającego odpowiedzialności zawodowej może stanowić dodatkowe kryterium zastosowania określonej kary dyscyplinarnej. W piśmiennictwie dotyczącym zasad odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych podkreśla się również, że w art. 175 ust. 1 u.g.n. wskazuje się na obowiązek wykonywania czynności rzeczoznawstwa zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, standardami zawodowymi, zasadami etyki oraz ze szczególną starannością. W związku z tym niezależnie od odpowiedzialności za naruszenie przepisów prawa określających zasady wyceny, standardów zawodowych lub zasad etyki, weryfikowany jest także stopień staranności, a zatem wina rzeczoznawcy majątkowego (por. wyrok NSA z 22 maja 2019r., sygn. akt II GSK 1711/17).
Tak więc trafnie Sąd I instancji uznał, że w sprawie zabrakło pogłębionej analizy tych wszystkich czynników. W ocenie NSA zasadnie Sąd I instancji podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia powodów wymierzenia skarżącej kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy. Wprawdzie organ szczegółowo opisał naruszenia, jakich dopuściła się skarżąca, wskazując na ich niezaprzeczalny charakter, jednakże z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika dlaczego zawieszenie uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy jest adekwatną karą do stwierdzonego uchybienia polegającego na sporządzeniu spornego operatu w sposób wadliwy. Postępowanie dyscyplinarne na co zasadnie wskazał WSA obejmowało tylko jeden zakwestionowany operat szacunkowy, a z akt sprawy nie wynikało, skarżąca była karana dyscyplinarnie i jaki był przebieg jej kariery zawodowej. Zasadnie WSA uznał, że gradacja kar dyscyplinarnych przewidziana od upomnienia do pozbawienia uprawnień zawodowych wskazuje, że podstawowym kryterium zastosowania odpowiedniej kary do rozmiaru niewypełnienia ustawowych obowiązków, jest nie tylko ciężar gatunkowy naruszeń obowiązków zawodowych przez rzeczoznawcę majątkowego ale także fakt np. uprzedniego ukarania czy też dotychczasowego przebiegu kariery zawodowej rzeczoznawcy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy organ wymierzając karę brał pod uwagę postawę osobistą skarżącej, w tym dotychczasowy sposób wykonywania zawodu, czy wobec skarżącej po raz pierwszy prowadzono postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego, czy też już wcześniej nałożono na skarżącą karę dyscyplinarną. WSA zasadnie stwierdził, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jak wskazane uchybienia przekładają się na wymiar kary i dlaczego karę zawieszenia uznał za adekwatną przy stwierdzonych przewinieniach.
W tym stanie rzeczy zdaniem NSA nie jest trafne stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, iż w toku postępowania o zastosowanie kary dyscyplinarnej organ nie może ustalać i oceniać okoliczności podmiotowych osoby, wobec której toczy się takie postępowanie. Okoliczności podmiotowe, które winien ustalić organ mają znaczenie i wpływ na wynik sprawy. Zauważyć bowiem należy, że odpowiedzialność dyscyplinarna rzeczoznawcy majątkowego ma charakter represyjny (sankcjonująco - dyscyplinujący), a zatem dla wymierzenia kary musi wystąpić element zawinienia. Wymierzona z tytułu tej odpowiedzialności kara musi być więc zindywidualizowana. Nie jest to bowiem kara administracyjna, stosowana automatycznie, z mocy prawa wobec każdego, kto narusza obowiązki określone w przepisach prawa.
Przedstawiona argumentacja jest o tyle istotna jeśli zważyć, że treść uzasadnień decyzji obu organów (w tym str.9-12 decyzji organu II instancji oraz str.8-10 decyzji organu I instancji) wskazuje na rażący brak staranności w wykonywaniu zawodu o dużej doniosłości społecznej noszący znamiona zawodu zaufania publicznego, co nie ulega wątpliwości i nie podważa zasadności stawianych zarzutów, jednakże nie pozwala na ocenę zasadności orzeczonej przez organ kary dyscyplinarnej. Z tych względów zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (opisane w punkcie I. petitum skargi kasacyjnej) okazały się bezzasadne.
W ocenie NSA również nie są zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania opisane w punkcie II. petitum skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa zatem elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Aby zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia 28 września 2010r., sygn. akt I OSK 1605/09; z dnia 13 października 2010r., sygn. akt II FSK 1479/09). Oznacza to, że orzeczenie sądu I instancji nie będzie się poddawało takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części, a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu. Żadna z tych sytuacji nie zachodzi w tej sprawie.
Wprawdzie zasadnie kasator wskazuje, że Sąd I instancji ocenił, z jednej strony, iż argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji są niewystarczające do uznania, że organ prawidłowo dokonał oceny wysokości wymierzonej kary, z drugiej, że są wystarczające do uznania niewspółmierności kary. Przedwczesność tego sformułowania nie ma jednakże wpływu na wynik sprawy, bowiem to jak zostanie rozstrzygnięta i jaka zostanie wymierzona kara zależeć będzie od ustaleń organu dotyczących nie tylko ciężaru gatunkowego naruszeń obowiązków zawodowych ale także faktu np. uprzedniego ukarania czy też dotychczasowego przebiegu kariery zawodowej rzeczoznawcy. Skoro WSA stwierdził, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jak wskazane uchybienia przekładają się na wymiar kary i dlaczego karę zawieszenia uznał za adekwatną przy stwierdzonych przewinieniach, to brak jest podstaw do stwierdzenia, na obecnym etapie postępowania, że wymierzona kara jest niewspółmierna.
Zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty naruszenia przepisów postępowania, sformułowane w pkt II. 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji błędnie uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy okoliczności podmiotowe, które miałby ustalać organ nie mają znaczenia i wpływu na wynik sprawy oraz, że w sprawie zastosowano karę niewspółmierną w stosunku do stopnia naruszenia przepisów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za trafną ocenę Sądu I instancji, zgodnie z którą doszło do naruszenia przez organ w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz brak dostatecznego uzasadnienia wysokości nałożonej kary skutkowało naruszeniem przepisów k.p.a., a tym samym stanowiło uchybienie procesowe mające wpływ na wynik sprawy i uzasadniające uchylenie zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
NSA nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, ponieważ w myśl art. 205 p.p.s.a. regulującego kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (§1), natomiast do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2), co w rozpoznanej sprawie nie miało miejsca.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło