V SA/Wa 1636/19

WyrokWSA w Warszawie2020-02-13

Skład orzekający: Piotr Piszczek, Michał Sowiński, Aleksandra Młyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie prowadzące placówkę oświatową, której dane wpłynęły na zawyżenie subwencji oświatowej dla powiatu, ma interes prawny w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją zobowiązującą powiat do zwrotu tej subwencji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że stowarzyszenie nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zwrotu subwencji oświatowej przez powiat, ponieważ stroną takiego postępowania jest wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego. Brak interesu prawnego stowarzyszenia uniemożliwia skuteczne domaganie się wznowienia postępowania zakończonego decyzją zobowiązującą powiat do zwrotu subwencji. W związku z tym, postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego jest prawidłowe.
Stan faktyczny
Minister Finansów decyzją z listopada 2018 r. zobowiązał Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej subwencji oświatowej za 2014 r. Stowarzyszenie, prowadzące Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy, którego dane wpłynęły na zawyżenie subwencji, wniosło o wznowienie postępowania, powołując się na brak swojego udziału i nowe okoliczności. Minister Finansów postanowieniem z maja 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania wznowieniowego, a następnie postanowieniem z lipca 2019 r. utrzymał je w mocy, uznając, że Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania. Stowarzyszenie zaskarżyło to postanowienie do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek Sędziowie sędzia WSA Michał Sowiński asesor WSA Aleksandra Młyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania oddala skargę. Do wyroku zgłoszono zdanie odrębne Minister Finansów zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu, na wniosek [...], sprawy z wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie zwrotu przez [...] nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 ustalonej decyzją Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] zobowiązującą [...] do zwrotu kwoty subwencji w wysokości 1 086 356 zł, zakończonej postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego, utrzymał w mocy ww. postanowienie. Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a. Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Minister Finansów zobowiązał [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 1 086 356 zł. [...] nie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani nie zaskarżył decyzji do sądu administracyjnego. Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna. W dniu 25 lutego 2019 r. do Ministra Finansów wpłynął wniosek z dnia 21 lutego 2019 r. [...] o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. We wniosku jako przesłanki wznowienia postępowania wskazano niezawiniony brak udziału strony [...] w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a także istnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Wnioskodawca wystąpił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1) pisma [...] z dnia 22 stycznia 2019 r., doręczonego [...], na okoliczność zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej nienależnie oraz na okoliczność istnienia interesu prawnego i obowiązku Stowarzyszenia w postępowaniu przed Ministrem Finansów, 2) poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii interpretacji orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] z dnia 11 lutego 2019 r., na okoliczność istnienia niepełnosprawności sprzężonej u wychowanka OREW oraz sposobu interpretacji orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Przy piśmie z dnia 25 lutego 2019 r. wnioskodawca przedłożył potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie ww. dokumentów, tj.: pisma [...] z dnia 22 stycznia 2019 r., interpretacji orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] z dnia 11 lutego 2019 r., opinii pedagogicznych oraz pedagogiczno-psychologicznych dotyczących 13 dzieci, których orzeczenia zostały zakwestionowane. Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania na wniosek [...] z dnia 21 lutego 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r. zobowiązującą [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r. w wysokości 1 086 356 zł. [...] wnioskiem z dnia 31 maja 2019 r. wystąpiło do Ministra Finansów o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło wydanie postanowienia z naruszeniem art. 61a § 1 w związku z art. 28 w związku z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku z dnia 21 lutego 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem w dniu [...] listopada 2018 r. decyzji nr [...], z uwagi na nieposiadanie przez Stowarzyszenie statusu strony, podczas gdy ww. decyzja bezpośrednio dotyczy interesu prawnego oraz obowiązku Stowarzyszenia. Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Finansów. W tych okolicznościach, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało wydane postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego. W uzasadnieniu organ podał, że w przypadku ustalenia, iż wniosek o wznowienie postępowania złożył podmiot niebędący stroną, a okoliczność braku legitymacji do żądania wszczęcia postępowania jest oczywista, organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Minister wskazał, że [...] wystąpiło z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego, wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1530 z późn. zm.), decyzją ostateczną tego organu z dnia 19 listopada 2018 r., zobowiązującą [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 1 086 356 zł. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy, w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot. Organ wyjaśnił, że wskutek błędów w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. przez niektóre szkoły i placówki oświatowe prowadzone/dotowane przez [...], przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 doszło do zawyżenia o 207,1890 liczby uczniów przeliczeniowych, a w konsekwencji zawyżenia o 1 086 356 zł części oświatowej subwencji ogólnej uzyskanej przez [...] na rok 2014. Nieprawidłowości w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. stwierdzono m.in. w danych wykazanych przez Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy w [...], jak wynika z wniosku z dnia 21 lutego 2019 r. – prowadzony przez [...]. Zdaniem organu, okoliczność ta nie powoduje jednak, że Stowarzyszenie stało się stroną postępowania w sprawie zwrotu przez [...] nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014. Minister stwierdził, że sprawę zwrotu przez jednostkę samorządu terytorialnego nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej rozpatruje się w oparciu o przepisy regulujące zasady i sposób ustalania i podziału tej części subwencji. Nie bada się natomiast sposobu wydatkowania środków uzyskanych przez jednostkę samorządu terytorialnego tytułem subwencji. W świetle przepisów ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869), subwencja ogólna nie jest związana z bliżej określonym kierunkiem wydatkowania środków pieniężnych ujętych w tej formie. Jednostki samorządu terytorialnego mogą - w granicach określonych przepisami prawa - swobodnie wydatkować środki pieniężne uzyskane w ramach subwencji ogólnej, nawet w przypadku ich ujęcia w nazwanych częściach tej subwencji. Subwencja jest to bowiem forma stałego dofinansowania (wspomagania) jednostek samorządu terytorialnego, realizowana z zastosowaniem zobiektywizowanych kryteriów. Do istoty subwencji ogólnej należy, że nie jest ona z założenia przeznaczona na konkretne cele. Jej przeznaczenie jest uzależnione od decyzji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Oznaczanie niektórych części składowych subwencji jako np. "oświatowej" należy odnosić do podstaw przyjmowanych przy ustalaniu wysokości danej części subwencji. Organ podał, że nie można zatem wywodzić, że część oświatowa subwencji ogólnej jest powiązana z poszczególnymi placówkami oświatowymi, proporcjonalnie do liczby uczniów w danej placówce. W konsekwencji nie można wywodzić, że obowiązek zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty jest powiązany z tymi placówkami, których działanie stanowi podstawę do wyliczenia kwoty do zwrotu. Nie można wywodzić przymiotu strony z faktu, że korzysta się ze środków pieniężnych przekazanych jednostce samorządu terytorialnego w ramach subwencji ogólnej do realizacji jej zadań własnych. Jest to interes faktyczny, nie zaś podlegający ochronie interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. W ocenie Ministra Finansów bezspornym jest fakt, że [...] nie posiadało przymiotu strony postępowania w sprawie zwrotu przez Powiat [...] nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014. Tym samym, Stowarzyszenie nie może skutecznie domagać się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Ministra Finansów, rozstrzygnięcie podjęte postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. w swej istocie odpowiada normie z art. 149 § 3 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło [...], reprezentowane przez adwokata. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 28 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu przez organ administracji, że postępowanie zakończone decyzją Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] dotyczyło interesu prawnego i obowiązku PSONI, 2) art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku z dnia 21 lutego 2019 r. o wznowienie postępowania prowadzonego przed Ministrem Finansów zakończonego wydaniem w dniu [...] listopada 2018 r. decyzji nr [...], 3) art. 31 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnym uznaniu przez Ministra Finansów, iż PSONI zgłasza swój udział w sprawie przed Ministrem Finansów o nr [...] na podstawie art. 31 k.p.a., podczas gdy PSONI przysługiwał przymiot strony w toku przedmiotowego postępowania, 4) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów na rzecz dowolnej ich oceny, polegające na pominięciu wszechstronnej oceny złożonych przez skarżącego wniosków dowodowych we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 21 lutego 2019 r. oraz w piśmie z dnia 25 lutego 2019 r., tj.: pisma Starosty [...] z dnia 22 stycznia 2019 r., na okoliczność zawiadomienia PSONI o wszczęciu postępowania z urzędu w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej nienależnie oraz na okoliczność istnienia interesu prawnego i obowiązku PSONI w postępowaniu przed Ministrem Finansów; interpretacji orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] z dnia 11 lutego 2019 r., na okoliczność istnienia niepełnosprawności sprzężonej u wychowanka Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego (OREW) oraz sposobu interpretacji orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego; opinii pedagogicznych oraz pedagogiczno-psychologicznych dotyczących dzieci, których orzeczenia zostały zakwestionowane, na okoliczność specyfiki schorzeń wychowanków OREW. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] maja 2019 r., a także zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi art. 120 cytowanej ustawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły. Kontroli Sądu podlegało postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] maja 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r., zobowiązującą Powiat [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji za 2014 r. w wysokości 1.086.356,00 zł. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 1 i 2 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 i 4 k.p.a. następuje zaś w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r., działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania wznowieniowego, jednakże postanowienie to odpowiada w swej istocie postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 149 § 3 k.p.a. Zastosowanie przez organ przepisu art. 61a § 1 k.p.a. stanowi uchybienie procesowe, które jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Wskazać trzeba, że odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. dotyczy przypadków, gdy przeszkody do wznowienia postępowania są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga przeprowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień. Nie można więc wykluczyć, że wniosek o wznowienie postępowania zostanie załatwiony negatywnie ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę, o ile brak ten jest oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt II OSK 1833/19, Lex nr 2740306). Jeśli natomiast istnieją wątpliwości co do legitymacji wnoszącego wniosek o wznowienie postępowania i zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, wówczas postępowanie powinno być wznowione w celu zbadania, czy dana podstawa występuje. Sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Odnosząc się do treści skargi wskazać przede wszystkim należy, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Ministra Finansów art. 28 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz przyjęcie przez organ administracji, że postępowanie zakończone decyzją Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] nie dotyczyło interesu prawnego i obowiązku strony skarżącej. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powiat [...], na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 80, poz. 526 z późn. zm.) otrzymał z budżetu państwa część oświatową subwencji ogólnej na rok 2014. Zgodnie bowiem z art. 167 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, subwencja ogólna, w tym jej część oświatowa, jest częścią dochodów jednostki samorządu terytorialnego, obok dochodów własnych i dotacji z budżetu państwa. Jednostki samorządu terytorialnego realizują konstytucyjne zadanie Państwa, jakim jest oświata. Stosownie do art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm ), środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Stwierdzić trzeba, że wysokość otrzymanej przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej nie ogranicza zakresu realizowanych zadań oświatowych, ani ponoszonych z tego tytułu wydatków. Obowiązujące przepisy prawa i rozwiązania systemowe nie gwarantują jednostkom samorządu terytorialnego finansowania całości zadań oświatowych z budżetu państwa. Otrzymana przez daną jednostkę kwota części oświatowej subwencji ogólnej jest tylko jednym z wielu dochodów jednostek samorządu terytorialnego, z których jednostka ta może realizować zadania oświatowe. O przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej decyduje wyłącznie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (art. 7 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego). Należy także wskazać, że stosownie do art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869) środki publiczne pochodzące z poszczególnych tytułów nie mogą być przeznaczane na finansowanie imiennie wymienionych wydatków, chyba że odrębna ustawa stanowi inaczej. W rzeczywistości jednak nazewnictwo to należy odnosić do podstaw przyjmowanych przy ustalaniu wysokości danej części subwencji. Część oświatowa subwencji ogólnej nie jest przyznawana na konkretnego ucznia lub wychowanka, czy dla konkretnej szkoły lub placówki oświatowej. W konsekwencji, fakt wydatkowania przez jednostkę samorządu terytorialnego środków pochodzących z części oświatowej subwencji ogólnej na zadania poszczególnych placówek oświatowych w wysokości odpowiadającej subwencji oświatowej otrzymanej na podstawie liczby dzieci/uczniów/wychowanków wykazanych przez te placówki w systemie informacji oświatowej lub w wysokości wyższej, pozostaje bez wpływu na ewentualny zwrot nienależnie otrzymanej części oświatowej subwencji ogólnej. Przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranej części oświatowej za lata ubiegłe (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego) jest wyłącznie ocena prawidłowości otrzymania z budżetu państwa tej części subwencji, a nie prawidłowość jej wykorzystania i przekazania, np. w formie dotacji niepublicznym placówkom oświatowym. Skoro zatem zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, tylko jednostka samorządu terytorialnego jest uprawniona do uzyskania subwencji ogólnej, w tym części oświatowej tej subwencji, to stroną postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej, w rozumieniu art. 28 k.p.a., może być tylko i wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego, w przedmiotowej sprawie - Powiat [...]. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1668/14). Do jednostki samorządu terytorialnego należy natomiast decyzja, czy przekaże środki finansowe na zadania danej placówki oświatowej w wysokości odpowiadającej subwencji oświatowej otrzymanej na podstawie liczby dzieci/uczniów/wychowanków wykazanych przez tą placówkę w systemie informacji oświatowej, czy przekaże środki w wysokości wyższej. Z tych przyczyn, nie można wywodzić przymiotu strony z okoliczności, że dany podmiot (placówka oświatowa) otrzymała środki pieniężne, przekazane jednostce samorządu terytorialnego w ramach subwencji ogólnej do realizacji jej zadań własnych. Jest to bowiem interes faktyczny, nie zaś podlegający ochronie interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że ze względu na specyfikę subwencji ogólnej źródłem finansowania dotacji celowych, udzielanych przez samorząd terytorialny dla podmiotów prowadzących placówki oświatowe, nie musi być ta subwencja. Wyjaśnić trzeba, że sprawy zwrotu subwencji przez powiat i zwrotu dotacji celowej przez organ prowadzący szkołę stanowią odrębne sprawy administracyjne. Każda z nich jest prowadzona przez inny organ i każda kończy się odrębną decyzją administracyjną, podlegającą kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Obowiązek zwrotu subwencji przez powiat może stanowić przesłankę do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu dotacji przez podmiot, który otrzymał dotację od powiatu, jednak obowiązek zwrotu dotacji przez organ prowadzący szkołę nie aktualizuje się wskutek uzyskania przymiotu ostateczności przez decyzję Ministra Finansów o obowiązku zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej. Dlatego też w sprawie zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej organ prowadzący szkołę nie posiada interesu prawnego. Odmienny pogląd prowadziłby do wniosku, że w każdej sprawie dotyczącej obowiązku zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej przez jednostkę samorządu terytorialnego, stronami postępowania powinny być wszystkie organy prowadzące niepubliczne szkoły w danej jednostce samorządu terytorialnego, korzystające z dotacji. Należy zatem stwierdzić, że Minister Finansów nie mógł na podstawie art. 28 k.p.a. uznać skarżącego Stowarzyszenia za stronę postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2018 r. zobowiązującą Powiat [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014. Tym samym, nie było możliwe merytoryczne rozpoznanie przez organ wniosku strony skarżącej z dnia 21 lutego 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzję. Zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 80, poz. 526 z późn. zm.), Minister właściwy do spraw finansów publicznych przekazuje właściwym jednostkom samorządu terytorialnego część oświatową subwencji ogólnej, w dwunastu ratach miesięcznych - w terminie do 25 dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty wynagrodzeń, z tym że rata za marzec wynosi 2/13 ogólnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Z kolei stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, ocenie podlega prawidłowość wyliczenia w świetle zasad ustalania i podziału części oświatowej subwencji ogólnej otrzymanej przez jednostki samorządu terytorialnego w latach poprzedzających rok budżetowy. W niniejszej sprawie z treści wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego jednoznacznie wynikało, że Stowarzyszenie nie posiada legitymacji strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., bowiem zarówno w przypadku otrzymania części oświatowej subwencji ogólnej, jak i występowania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, legitymację strony posiada jednostka samorządu terytorialnego (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2749/18). W postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r. stroną był Powiat [...], któremu przysługują związane z tym uprawniania wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Reasumując, postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego odpowiada w istocie postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, dla którego podstawę prawną stanowi art. 149 § 3 k.p.a. Trafnie stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżące Stowarzyszenie nie mogło skutecznie domagać się wznowienia postepowania, z uwagi na oczywisty brak przymiotu strony postępowania zakończonego decyzją zobowiązującą Powiat [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014. Okoliczność, że skarżące Stowarzyszenie prowadzi Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy w [...], którego również dotyczyły nieprawidłowości w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, nie skutkuje posiadaniem przez Stowarzyszenie przymiotu strony postępowania w sprawie zwrotu części subwencji przez Powiat [...]. Tylko jednostka samorządu terytorialnego jest uprawniona do uzyskania subwencji ogólnej, zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, dlatego też stroną postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej, w rozumieniu art. 28 k.p.a., może być również wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Ministra Finansów art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym pominięcie oceny złożonych przez skarżącego wniosków dowodowych zawartych we wniosku o wznowienie postępowania oraz w piśmie z dnia 25 lutego 2019 r. Ponieważ organ analizował kwestie formalno-prawne przesłanek wznowienia postępowania, dostrzegając brak legitymacji skarżącego Stowarzyszenia jako strony postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nie mógł prowadzić postępowania wznowieniowego oraz dokonać w jego ramach oceny zgłoszonych wniosków dowodowych. Ocena taka byłaby możliwa w toku prowadzonego postępowania wznowieniowego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło